सम्पदा र संस्कृति संरक्षणका लागि आवश्यक कानुन निर्माणमा पहल गर्छु : सभामुख अर्याल
काठमाडौं । सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले ललितपुरको कला, संस्कृति, सम्पदा र नेवारी भाषाको संरक्षणका लागि आवश्यक कानुन निर्माणमा पहल गर्ने बताएका छन् । ललितपुरमा शनिबार आयोजित कार्यक्रममा उनले सम्पदा, संस्कृति, मठमन्दिर र भाषाको संरक्षणका लागि राज्यले आवश्यक कानुनी व्यवस्था गर्नुपर्ने बताएका हुन् । उनले अग्रजहरूले छाडेर गएका सम्पदा र संस्कृतिको संरक्षण गर्दै नयाँ पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको बताए । आफू सामान्य नागरिक भएकाले स्थानीय समुदायसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्न आफू सधैँ तयार रहेको उनले बताए । मुलुक निर्माणमा नेवारी समुदायको महत्वपूर्ण योगदान रहेको उल्लेख गर्दै उनले स्थानीय समुदायबाट प्राप्त सुझाव र समस्या कानुन निर्माण गर्ने तहसम्म पुर्याउन आफूले प्रयास गर्ने बताए । उनले देशको माटो चिनाउन नेवारी र थारू समुदायको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको बताए । उनले भने, ‘ललितपुर यो संस्कृतिमा, सम्पदामा, मन्दिरमा भगवान्का लागि मात्रै धनी होइन । देश निर्माण गर्नको लागि, सम्पदा जोगाउनको लागि, संस्कृति जोगाउनको लागि, नेवारी भाषालाई जोगाउनको लागि यहाँहरूको ठूलो देन छ । यो देशमा सबैभन्दा बढी माटो कसैले चिनेको छ भने सायद नेवारी समुदाय र थारू समुदाय होला, जसले माटोलाई चिनेको छ । माटोसँगको त्यो सम्बन्ध विस्तार गरेको छ । देश निर्माण गर्नको लागि देशमा पटक–पटक भएका राजनीतिक आन्दोलनहरूमा त्यो गुठी आन्दोलन होला या अन्य कुनै आन्दोलन, त्यसमा पनि नेवारी समुदाय, भ्यालीमा बसोबास गर्नुहुने दाजुभाइ दिदीबहिनीको त्यत्तिकै महत्वपूर्ण योगदान छ ।' उनले ललितपुरको नेवारी संस्कृति र खानाप्रतिको आफ्नो रुचिसमेत व्यक्त गरे । संग्रहालय तथा सम्पदा अवलोकनका साथै नेवारी खाना खानका लागि ललितपुर जानुपर्ने उनको भनाइ छ ।
कांग्रेस महाधिवेशनमा उम्मेदवारको मनोनयन राष्ट्रिय सभागृहमा
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत केन्द्रीय कार्यसमितिको निर्वाचनका लागि उम्मेदवारको मनोनयनपत्र दर्ता सोमबार हुने भएको छ । कांग्रेस केन्द्रीय निर्वाचन समितिले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिअनुसार असोज १९ गते सोमबार दिउँसो २ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म काठमाडौंस्थित राष्ट्रिय सभा गृहमा उम्मेदवारहरूको मनोनयनपत्र दर्ता गर्ने तालिका सार्वजनिक गरेको छ । निर्वाचन समितिका सदस्य–सचिव राजु कडुवालद्वारा जारी विज्ञप्तिमा तोकिएको समयभित्र सम्पूर्ण केन्द्रीय महाधिवेशन प्रतिनिधि सदस्य तथा महाधिवेशनबाट उम्मेदवार बन्न योग्य व्यक्तिहरूले मनोनयनपत्र दर्ता गर्न सक्ने उल्लेख छ । कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत केन्द्रीय कार्यसमितिको निर्वाचनका लागि आवश्यक निर्वाचन कार्यक्रमसम्बन्धी विस्तृत विवरण भने पछि प्रकाशित गरिने निर्वाचन समितिले जनाएको छ । मनोनयन दर्ताको मिति तय भएसँगै कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा सभापति, पदाधिकारी तथा केन्द्रीय सदस्यका आकांक्षीहरूको उम्मेदवारी प्रक्रिया औपचारिक रूपमा अघि बढ्ने भएको छ । विभिन्न पदका आकांक्षीहरूले उम्मेदवारी घोषणा गर्ने क्रम जारी छ । निर्वाचन समितिले महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूलाई निर्धारित समयभित्र उम्मेदवारको मनोनयनपत्र दर्ता गर्न सूचित गरेको छ ।
पहिलोपटक घर बनाउनेलाई निर्माण सामग्री निःशुल्क दिने प्रस्ताव
काठमाडौं । हरेक नेपाली नागरिकको आवासको अधिकार सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यसहित सरकारले ‘भवन ऐन, २०८३’ को विधेयक संघीय संसद् सचिवालयमा दर्ता गरेको छ । पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले शुक्रबार दर्ता गरेको विधेयकमा निम्न आय भएका परिवारको आवासको ग्यारेन्टीदेखि मध्यम आय भएका परिवारका लागि सुरक्षित, व्यवस्थित तथा भूकम्पप्रतिरोधी आवास उपलब्ध गराउनेसम्मका व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ । विधेयकअनुसार पहिलोपटक घर निर्माण गर्ने नेपाली नागरिकलाई सरकारले तोकेको डिजाइन तथा मापदण्डअनुसार घर बनाउन आवश्यक नदीजन्य तथा प्राकृतिक निर्माण सामग्री निःशुल्क उपलब्ध गराउने प्रस्ताव गरिएको छ । गोठ निर्माणका लागि निवेदन दिने नागरिकलाई समेत आवश्यक प्राकृतिक सामग्री निःशुल्क उपलब्ध गराउने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ । गरिब तथा विपन्न नागरिकको आवास सुनिश्चित गर्न संघीय सरकारबाट ५० हजार रुपैयाँ र प्रदेश सरकारबाट २५ हजार रुपैयाँ गरी कुल ७५ हजार रुपैयाँसम्म अनुदान उपलब्ध गराउने प्रस्ताव गरिएको छ । विपद्, असुरक्षित तथा जोखिमपूर्ण बस्तीलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गरी सरकारले नयाँ घर निर्माण गरिदिने व्यवस्था पनि विधेयकमा समेटिएको छ । २० देखि ७५ लाखसम्मका ‘स्मार्ट घर’ नयाँ भवन ऐन तथा नियमावलीमा मध्यम आय भएका नागरिकका लागि सुरक्षित, भूकम्पप्रतिरोधी तथा आधारभूत मापदण्ड पूरा भएका स्मार्ट घर निर्माण तथा उपलब्ध गराउने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ । प्रस्तावअनुसार यस्ता घरको लागत २० लाखदेखि ७५ लाख रुपैयाँसम्म हुनेछ भने प्लिन्थ क्षेत्रफल ९ सयदेखि १ हजार ३ सय वर्गफिटसम्म हुने प्रस्ताव गरिएको छ । नागरिकले सहुलियतपूर्ण ऋणमार्फत यस्ता घर प्राप्त गर्न सक्ने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ । प्रारम्भिक रूपमा ५ लाख रुपैयाँ अग्रिम भुक्तानी गरी १५ वर्षसम्म मासिक ११ हजार रुपैयाँ किस्ता तिर्ने विकल्प राखिएको छ । त्यस्तै, १० लाख रुपैयाँ अग्रिम भुक्तानीमा मासिक १५ हजार, १५ लाख अग्रिममा मासिक २० हजार, २० लाख अग्रिममा मासिक ३० हजार र २५ लाख रुपैयाँ अग्रिम भुक्तानीमा मासिक ३५ हजार रुपैयाँ किस्ता तिर्ने विकल्पसमेत प्रस्ताव गरिएको छ । निम्न आय भएका नागरिकको आवासको ग्यारेन्टीदेखि मध्यम आय भएका परिवारका लागि सुरक्षित र व्यवस्थित घरको सुनिश्चिततासम्मका व्यवस्था समेट्दै सरकारले हरेक नेपाली नागरिकको आवासको अधिकारलाई कानुनी रूपमा सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यले नयाँ भवन ऐन ल्याउन लागेको जनाएको छ । विधेयक संसद्बाट पारित भएपछि मात्रै प्रस्तावित व्यवस्था कार्यान्वयनमा आउनेछ ।
कम्पनी कालोसूचीमा, आम्दानी १ अर्ब रुपैयाँ
काठमाडौं । बायोमेड इन्टरनेशनल प्राइभेट लिमिटेडले गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ९७ करोड ६० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ । यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा २१.३९ प्रतिशत अर्थात् १७ करोड २० लाख रुपैयाँ बढी हो । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कम्पनीले ८० करोड ४० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो । कम्पनीको आम्दानी आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ५८ करोड ८० लाख रुपैयाँ, आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ६४ करोड ८० लाख रुपैयाँ, आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा ९० करोड ४० लाख रुपैयाँ र आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा ८८ करोड ४० लाख रुपैयाँ रहेको थियो । कोभिड-१९ महामारीका कारण बढेको चिकित्सा सामग्रीको माग सामान्य अवस्थामा फर्किएपछि आर्थिक वर्ष २०७९/८० र २०८०/८१ मा कम्पनीको आम्दानी घटेको थियो । त्यसपछि भने कम्पनीको कारोबारमा सुधार आएको हो । कम्पनीको सञ्चालन आम्दानी आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा करिब ३७ प्रतिशत र २०८२/८३ मा करिब २१ प्रतिशतले बढेको छ । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को चौथो त्रैमासदेखि युरोपेली चिकित्सा तथा सुरक्षा प्रविधि कम्पनी ड्रागरलाई नेपालका लागि विशेष आधिकारिक वितरकका रूपमा नियुक्त गरेपछि कम्पनीको आम्दानी बढ्न सहयोग पुगेको जनाएको छ । यस्तै, आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा आपूर्तिकर्ताबाट प्राप्त हुने कमिसन ढिलो प्राप्त हुँदा त्यसले पनि आम्दानी वृद्धिमा आंशिक योगदान गरेको छ । सन् २००४ मा स्थापना भएको बायोमेड इन्टरनेसनल चिकित्सा सामग्री तथा उपकरणको बिक्री र वितरणमा संलग्न छ । कम्पनीले शल्यक्रियाका उपकरण, आँखासम्बन्धी तथा स्नायु उपचारका सामग्री, चिकित्सकीय उपकरणलगायत विभिन्न सामग्रीको कारोबार गर्दै आएको छ । कम्पनीले जर्मनी, चीन, भारतलगायत विभिन्न देशका साझेदारबाट चिकित्सा सामग्री खरिद गरी नेपालमा बिक्री तथा वितरण गर्दै आएको छ । यसका साथै अस्पतालको फोहोर व्यवस्थापन प्रणाली, आन्तरिक संरचना तथा कार्यस्थलको डिजाइन र विभिन्न सुविधाको स्तरोन्नतिसम्बन्धी सेवा पनि प्रदान गर्दै आएको छ । कम्पनीको सञ्चालन नाफा मार्जिन आर्थिक वर्ष २०७८/७९ देखि २०८१/८२ सम्म १२ देखि १५ प्रतिशतको दायरामा रहेको थियो । बोलपत्रमार्फत हुने बिक्रीमा मूल्य प्रतिस्पर्धा उच्च रहे पनि कम्पनीले सञ्चालन नाफा मार्जिनलाई उक्त स्तरमा कायम राखेको छ । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा कम्पनीको सञ्चालन नाफा मार्जिन प्रारम्भिक तथ्यांकअनुसार करिब १८ प्रतिशत पुगेको छ । यद्यपि आपूर्तिकर्ताबाट प्राप्त ठूलो रकमको कमिसन ढिलो गरी आम्दानीमा समावेश भएकाले बढेको मार्जिन लेखापरीक्षणपछि केही घट्न सक्ने जनाएको छ । पछिल्ला तीन वर्षमा चिकित्सा उपभोग्य सामग्रीको बिक्रीले कम्पनीको कुल बिक्रीमा करिब २५ प्रतिशत योगदान गरेको छ । कम्पनीको खरिद आपूर्तिकर्तामा समेत केही हदसम्म केन्द्रित रहेको छ । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा कम्पनीका शीर्ष १० आपूर्तिकर्ताले कुल खरिदको करिब ५९ प्रतिशत हिस्सा ओगटेका थिए । त्यसमध्ये एक आपूर्तिकर्ताको मात्रै हिस्सा करिब २१ प्रतिशत रहेको थियो । विदेशी आपूर्तिकर्तामा निर्भरता र आपूर्तिकर्ताको उच्च एकाग्रताले आपूर्ति शृंखलामा अवरोध आएमा कम्पनीको कारोबार प्रभावित हुन सक्ने जोखिम रहेको छ । यसैबीच, सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यालयले सन् २०२६ अगस्टमा बायोमेड इन्टरनेशनललाई एक वर्षका लागि कालोसूचीमा राखेको छ । कम्पनीले उक्त निर्णयविरुद्ध पुनरावेदन गरेको जनाएको छ । कालोसूचीमा परेपछि कम्पनीले सरकारी बोलपत्रमा सहभागी हुन पाउने छैन । सरकारी बोलपत्रमार्फत हुने कारोबारले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को कुल आम्दानीमा करिब ३० प्रतिशत योगदान गरेको थियो । यद्यपि बोलपत्रबाहेकको नियमित बिक्रीमा भने ठूलो असर नपर्ने कम्पनीको भनाइ छ । पुनरावेदनको परिणाम तथा त्यसले सरकारी बोलपत्रसम्बन्धी कारोबारमा पार्ने प्रभाव कम्पनीको आगामी आम्दानीका लागि महत्वपूर्ण रहनेछ । बायोमेड इन्टरनेशनलको स्वामित्व उमेश कुमार अग्रवाल र चेतन अग्रवालसँग रहेको छ । दुवै प्रवर्द्धकको कम्पनीमा ५०-५० प्रतिशत हिस्सा रहेको छ । कम्पनीको मुख्य कार्यालय काठमाडौंको गैरीधारामा रहेको छ । कम्पनीले विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ६९ करोड ७० लाख रुपैयाँ ऋण लिएको छ । जसमा १३ करोड ५० लाख रुपैयाँ दीर्घकालीन र ५६ करोड २० लाख रुपैयाँ अल्पकालीन ऋण रहेको कम्पनीले जनाएको छ ।
कांग्रेस फुटेको छैन, विवाद मिलाउने जिम्मेवारी हाम्रो हो : डा. सुनिल शर्मा
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नेता डा. सुनिल शर्माले पार्टीभित्र देखिएको विवादलाई लिएर कांग्रेस विभाजन नभएको दाबी गरेका छन् । शनिबार महामन्त्री पदमा उम्मेदवारी घोषणा गर्ने क्रममा उनले कांग्रेसभित्र केही विवाद देखिए पनि पार्टी विभाजन नभएको दाबी गरेका हुन् । उनले कांग्रेसभित्रको विवाद मिलाउने जिम्मेवारी आफूहरूको रहेको बताए । महामन्त्रीमा विजयी भएमा सुरुमा नै पार्टीभित्रको विवाद समाधानमा आफू लाग्ने उनको भनाइ छ । उनले पार्टीभित्र आफू प्रो–कोइराला रहेको बताए । उनले आफू बीपी कोइरालाको अनुयायी र गिरिजाप्रसाद कोइरालाको कार्यकर्ता भएको उल्लेख गर्दै कोइराला परिवारले नेपाली कांग्रेसको स्थापनामा महत्वपूर्ण योगदान गरेको बताए । मोरङमा बस्ने भएकाले आफू स्वाभाविक रूपमा कोइराला विचारसँग नजिक रहेको उनको भनाइ थियो । उनले भने, ‘म बीपी कोइरालाको अनुयायी हो । गिरिजाबाबुको कार्यकर्ता हो । मोरङमा बस्ने मान्छेहरू प्रो–कोइराला नै हुन्छन्, म प्रो–कोइराला नै हो । यो स्वीकार्नलाई मलाई लाज छैन । यो पार्टीको स्थापना पनि कोइराला फ्यामिलीले नै गरेको हो । अहिले पार्टीको विरासत अथवा पार्टीको छवि खस्किएको अवस्था छ, यसलाई बरकरार राख्नका निम्ति हाम्रो उम्मेदवारी हो ।’ सभापतिमा कसलाई समर्थन गर्ने भन्नेमा भने स्पष्ट नभएको उनले बताए । सभापतिमा उम्मेदवारी कसैले घोषणा नगरेकाले अहिले सार्वजनिक गर्न नमिल्ने उनको भनाइ छ । गत वर्षको जेन–जी आन्दोलनको भावना, युवाका विचार र लोकतन्त्रको संरक्षणलाई अघि बढाउन सक्ने युवा उम्मेदवारलाई आफ्नो समर्थन रहने उनले बताए । उनले भने, ‘अहिले सभापतिमा चाहिँ धेरै आकांक्षीहरू हुन सक्छन्, कम आकांक्षीहरू हुन सक्छन्, सर्वसम्मत हुन सक्छ, सबैभन्दा पहिला महामन्त्रीमा मेरो उम्मेदवारी घोषणा भइसकेको र सभापतिको उम्मेदवारी घोषणा हुन बाँकी रहेकोले सभापति घोषणा भइसकेपछि युवाहरूलाई अथवा युवाहरूका विचारलाई गत वर्षको जेन–जी मुभमेन्टको सेन्टिमेन्टलाई क्यारी गर्न सक्ने र लोकतन्त्रलाई बचाउन सक्ने युवा उम्मेदवारमध्ये मेरो समर्थन रहन्छ । अब उम्मेदवारी नै घोषणा नगरिकन फलानो हो म किन भन्ने ?’ उनले आफूले कुनै छुट्टै टिम नबनाउने पनि बताए ।
इन्जिनियर सचिन्द्र यादवविरुद्धको भ्रष्टाचार मुद्दामा अख्तियार सर्वोच्चमा
काठमाडौं । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले पर्यटन विभागमा कार्यरत सिनियर डिभिजनल इन्जिनियर सचिन्द्र कुमार यादवविरुद्धको भ्रष्टाचार मुद्दामा विशेष अदालतको फैसलाविरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदन गरेको छ । सार्वजनिक पदको दुरुपयोग गरी गैरकानुनी रूपमा सम्पत्ति आर्जन गरेको आरोपमा यादवविरुद्ध अख्तियारले ९६ लाख ८५ हजार ५५३ रुपैयाँ १९ पैसा बिगो कायम गरी विशेष अदालत काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गरेको थियो । अख्तियारका अनुसार यादवले गैरकानुनी रूपमा सम्पत्ति आर्जन गरी लुकाएको तथा उनकी श्रीमती आशा कुमारी यादवको नाममा समेत घरजग्गा खरिद गरेको देखिएको थियो । सोही आधारमा यादवलाई कैद तथा बिगोबमोजिम जरिवाना र गैरकानुनी रूपमा आर्जन गरेको सम्पत्ति जफत गर्न माग गर्दै आरोपपत्र दायर गरिएको थियो। उनकी श्रीमती आशा कुमारी यादवलाई भने सम्पत्ति जफत गर्ने प्रयोजनका लागि मात्र प्रतिवादी कायम गरिएको अख्तियारले जनाएको छ । विशेष अदालतले २०८२ चैत ८ गते गरेको फैसलाबाट यादवकी श्रीमती आशा कुमारी यादवलाई सफाइ दिएको थियो । उक्त फैसलाप्रति चित्त नबुझेपछि अख्तियारले २०८३ असोज १६ गते सर्वोच्च अदालतमा पुनरावेदनको निवेदन दर्ता गरेको हो । अख्तियारका प्रवक्ता सुरेश न्यौपानेले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिमा विशेष अदालतको फैसलाविरुद्ध सर्वोच्चमा पुनरावेदन गरिएको जानकारी दिइएको छ ।
ऊर्जा मन्त्री श्रेष्ठद्वारा कुलेखानी जलविद्युत् ड्यामको निरीक्षण, बाँध जोखिममुक्त
काठमाडौं । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले मकवानपुरस्थित कुलेखानी जलविद्युत् आयोजनाको बाँधको निरीक्षण गरेका छन् । पछिल्लो ८–१२ असोजको भारी वर्षाले खतराको सतह पार गरेको बाँधको वस्तुस्थिति बुझ्न मन्त्री श्रेष्ठ शनिबार कुलेखानी ड्याम पुगेका थिए । मन्त्री श्रेष्ठलाई नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायुकुमार श्रेष्ठ र प्राधिकरणका कर्मचारीले वस्तुस्थितिबारे ब्रिफिङ गराएका थिए । मन्त्री श्रेष्ठले कुलेखानी बाँध सुरक्षित रहेको र अवस्था सामान्य रहेको बताए । भारी वर्षाका बेला बाँधमा उच्च निगरानी राखिएको र सबै रणनीति अपनाइएको उनले बताए । ‘सतह म्यानेज गर्ने, २४ सै घण्टा निगरानीमा राख्ने, तल्लो तटमा पनि सूचना प्रवाह गरेर अलर्ट राख्ने गरिएको थियो,’ उनले भने, ‘आज आएर हेर्दा म्यानेज भएको छ । ड्याम स्टेबल छ ।’ ‘केही दिनअघिको अविरल वर्षाका कारण देशका विभिन्न जलविद्युत् आयोजना तथा प्रसारण संरचनामा क्षति पुग्दा कुलेखानी बाँधमा पनि पानीको सतह सतर्कता तहमा पुगेको थियो र सम्भावित जोखिमको चिन्ता बढाएको थियो । साथै, यसले विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापनमा समेत केही दबाब सिर्जना गरेको थियो । नेपालको विद्युत् प्रणालीको ‘ब्याकअप’का रूपमा रहेको कुलेखानी जलविद्युत् केन्द्रमा पनि यसको प्रभाव परेको थियो,’ उनले भने । उनले थपे, ‘आज कुलेखानी जलाशय तथा विद्युत् केन्द्रको स्थलगत अध्ययन गर्‍यौँ । बाँधको वर्तमान अवस्था र जलाशयमा रहेको पानीको सतह हेर्दा आगामी सुक्खा मौसममा विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापनमा थप सहजता हुने विश्वास बढेको छ । ऊर्जा सुरक्षालाई बलियो बनाउँदै भरपर्दो, नियमित र गुणस्तरीय विद्युत् आपूर्ति सुनिश्चित गर्न सरकार निरन्तर सक्रिय छ ।’ विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु श्रेष्ठले कुलेखानी विद्युत् प्रणालीको मेरुदण्ड भएको बताए । ‘यसले सिस्टमलाई पिकिङका लागि पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ,’ उनले भने, ‘सिस्टम अपरेटको पोइन्ट अफ भ्युबाट ठूलो योगदान रहिआएको छ ।’ एमडी श्रेष्ठले बाँधको अवस्था सामान्य रहेको बताए ।
कांग्रेस सहमहामन्त्रीमा उम्मेदवारी दिने अजयबाबु शिवाकोटीको तयारी
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नेता अजयबाबु शिवाकोटीले पार्टीको १५औँ महाधिवेशनमा सहमहामन्त्री पदमा उम्मेदवारी दिने तयारी गरेका छन् । कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन आइतबारदेखि काठमाडौंको खुलामञ्चमा सुरु हुँदै गर्दा शिवाकोटीले आफ्नो उम्मेदवारीको तयारी थालेको जनाएका हुन् । कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनबाट केन्द्रीय कार्यसमितिमा आएका उनी गत पुसमा भएको कांग्रेसको दोस्रो विशेष महाधिवेशनमा पनि केन्द्रीय सदस्य चुनिएका थिए । १४औँ महाधिवेशनमा उनी निर्वाचन प्रक्रियामार्फत केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए । शिवाकोटीले सहमहामन्त्री पदको आफ्नो दावेदारी स्वाभाविक भएको बताएका छन् । राजनीतिलाई चलायमान गर्न व्यक्तिको पनि वृत्ति विकास हुनुपर्ने भएकाले अब सहमहामन्त्री भएर सेवा गर्ने इच्छा भएको उनले बताएका छन् । उनले कांग्रेसको पुस्तकालय तथा पार्टी अध्ययन स्रोत केन्द्र विभागको प्रमुख भएर महत्वपूर्ण काम गरे । पार्टी आफैँ इतिहास भए पनि दस्तावेज जरुरी छन् भन्दै पुस्तकालयमा महत्वपूर्ण पुस्तकहरू संकलन गरे । विभागमा थप सदस्यहरू जोडेर सशक्त पारे । फोरम चलाए । दुर्भाग्य, उनले गरेको मेहनतमा ‘जेन–जी’ आन्दोलनका नाममा भएको घुसपैठमा पार्टी कार्यालय जलाइयो । जसमा ती महत्वपूर्ण कागजात जले । दस्तावेज जले । अनि प्रजातन्त्र सेनानी थुप्रैका कथा जले । लेखिन बाँकी कहानी जले । यद्यपि उनका हजुरबुबा नन्दप्रसाद शिवाकोटीजस्ता प्रजातन्त्र सेनानीको संघर्षलाई जसरी पुस्तकमा निकालेर दुनियाँलाई चिनाएका छन्, त्यसरी नै बाँकी सेनानीको कथा समेट्ने उनको अभियान रोकिएको छैन । उनले यसलाई जगाउन नन्दप्रसाद जानुका फाउन्डेसन नै खोलेका छन् । यो फाउन्डेसनले तीनवटा पुस्तक सार्वजनिक गरिसकेको छ । गत महिनामात्र ‘दोलखाका लोकनायकहरू’ सार्वजनिक भएको थियो । कांग्रेस राजनीतिमा आउनुअघि शिवाकोटी पत्रकारिता क्षेत्रमा सक्रिय थिए । उनी तत्कालीन समयमा प्रतिनिधिसभाका सभामुख रहेका कृष्णबहादुर महरा र तत्कालीन सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटाको ७० करोड काण्डसम्बन्धी समाचार लेखेर चर्चामा आएका थिए । त्यसबखत बहालवाला सभामुख र सञ्चारमन्त्रीको पद खोसिएको थियो । नेपाल प्रेस युनियनको महासचिव भएपछि कांग्रेसको मूलधारको राजनीतिमा भित्रिएका उनी गत प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा दोलखाबाट कांग्रेस उम्मेदवार बनेका थिए । पत्रकारितामा रहँदा भ्रष्टाचारविरुद्ध सुशासनको पक्षमा कलम चलाएका शिवाकोटीले थुप्रै राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय अवार्ड तथा पुरस्कारहरू प्राप्त गरेका छन् । उनी कांग्रेस महाधिवेशनका लागि दोलखाबाट महाधिवेशन प्रतिनिधि चयन भइसकेका छन् । को हुन् अजयबाबु ? अजयबाबु शिवाकोटी परिवर्तनका पहरेदार हुन् । नयाँ सोचका खानी हुन् । जसले समयसापेक्ष अगाडि बढ्न मद्दत गर्छ । त्यही सोचले उनी जुन क्षेत्रमा लाग्छन्, त्यसलाई सफल बनाएरै छाड्छन् । त्यसको प्रमुख कारण हो, उनको पेसाप्रतिको लगाव । पाँच वर्षअघि पूर्णकालीन राजनीतिमा होमिएका अजयबाबु जसरी पत्रकारितामा सशक्त भूमिकामा उभिए, त्यसरी नै राजनीतिक लगावलाई पनि सशक्तता प्रदान गर्ने भूमिका खोजिरहेका हुन् । राजनीतिका स्पष्ट वक्ता अजयबाबु कलमको तागतले जितेका नेता हुन् । पूर्णकालीन राजनीतिमा आउनुअघि उनी पत्रकारिताका माध्यमबाट आफ्नो भूमिकालाई सशक्त पार्दै आएका थिए । त्यसको फलस्वरूप नीति निर्माणको तहमा आएमात्रै परिवर्तन सम्भव छ भन्ने देखेर उनी कांग्रेसको पूर्णकालीन कार्यकर्ता बने । पार्टीको १४औँ महाधिवेशनबाट २०७८ साल मंसिरमा खुला केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित भएसँगै उनको राजनीतिले सशक्त गति लियो । उनी पहिलो पाइलामै सफलता हासिल गर्न सफल भए । उनको स्पष्ट बोलीको प्रभाव तत्कालै पर्यो । कांग्रेसलाई हार्ने छुट छैन भन्दै होमिएका थिए निर्वाचनमा उनी पाँच वर्षको दौरान पार्टीलाई सशक्त बनाउन लागिपरे । केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित भएपछि जनताको बीचमा पुगे । कांग्रेसको स्थानीय तहदेखि प्रदेश सभा र प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि गरिएको अभियानमा उनी निरन्तर खटिए । जिल्ला मुस्ताङमा पुगेर पार्टीको प्रचारप्रसार र प्रशिक्षण दिन व्यस्त रहे । ‘कांग्रेसलाई हार्ने छुट छैन’ भन्दै उनले जिल्लाजिल्लामा पुगेर जितको रणनीति बनाउन लागिपरे । कांग्रेसलाई २०७९ को चुनाव जित्न सजिलो थिएन । किनकि कम्युनिस्टले कांग्रेसका एजेन्डाको भ्रम छर्न र उत्तेजना फैलाउन भरमग्दुर प्रयास गरेका थिए । त्यसलाई पनि रणनीतिक तरिकाले उनी जहाँ पुगे, त्यहाँ वास्तविकता बताएर आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भए । कांग्रेसले जित्नु नै देशले जित्नु भएको बताउँदै अजयबाबुले कांग्रेसले नेपाली राजनीतिमा खेलेको भूमिका बुझाउँदै हिँडे । साथै सञ्चारमाध्यमले सत्यतथ्य कुरा बाहिर ल्याएर सघाउनुपर्नेमा समेत उनले जोड दिँदै सञ्चारकर्मीको मनोबल उच्च बढाउने काम गरे । अजयबाबुजस्ता परिवर्तनकारी युवा नेताहरूकै कारण कांग्रेस २०७९ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा पहिलो दल बन्न सफल भयो । समुदायमा कांग्रेस अभियानकै कारण यो सम्भव भयो । अजयबाबुले राजनीतिमा सहमति अहम हुने भन्दै तत्कालीन अवस्थामा दलीय सहमतिअनुसार भएको चुनावी अभियानलाई स्वीकार्नुपर्नेसमेत जोड दिए । जसको परिणाम कांग्रेस दलहरूका बीचमा समेत इमानको राजनीति गर्ने पार्टी बन्यो । अजयबाबुले पार्टीले बाटो बिराउँदा आक्रामक शैलीमा ‘कांग्रेस फाली निस्केको हलो जस्तै भएको’ भन्दै सही मार्गमा ल्याउन प्रयास गरे । उनले ‘कांग्रेस हाम्रो हो, कांग्रेस हाम्रो भविष्य हो’ भन्ने लक्ष्य लिएर रूपान्तरणमा होमिनसमेत युवालाई आह्वान गर्दै आए । यो भनाइ जेन–जी युवामा अझ बढी लागू हुन्छ । उनी लामो समयदेखि पार्टीले जेन–जीलाई समेटेर उनीहरूको भावना बुझ्न आग्रह गर्दै आएका नेता हुन् । अरूले बाटो बिराउँदा खबरदारी गर्दै आए । चाहे अन्य दलहरूबीचको अवैध साँठगाँठ होस् वा सरकारको नियन्त्रणमुखी नीति, उनले सदैव औँला ठड्याइरहेका छन् । पार्टीले दिएको जस्तोसुकै जिम्मेवारी उनले पूरा गर्दै आए । कांग्रेस सधैँ बैसाखी टेक्ने होइन, टेकोबिना खडा हुने पार्टी बनाउनु छ भन्ने सिद्धान्त नेता–कार्यकर्तामा छर्दै गए । सभापति गगनकुमार थापाको विचारसँग जोडिएका उनीजस्तै युवा नेताहरूकै कारण आज कांग्रेस परिवर्तनको मार्गमा हिँड्न सफल भएको छ । पार्टी नेतृत्वले बाटो बिराउँदा जहिले पनि प्रश्न तेर्स्याउने उनीजस्ता युवाहरूकै कारण दोस्रो ऐतिहासिक विशेष महाधिवेशन सम्भव भयो । तबमात्र कांग्रेस जेन–जी आन्दोलनपछिको परिस्थितिलाई आकलन गर्दै फागुन २१ को निर्वाचनमा होमिन सफल भयो । निर्वाचनको परिणाम त्यो बेलाको परिस्थितिअनुसार नै आए पनि उनी हतोत्साही भएनन् । उनलाई थाहा छ, राजनीतिमा जित–हार हुन्छ । बस्, आफ्नो लक्ष्यबाट विचलित हुनु हुँदैन । चुनावी परिणाम स्वीकार्दै उनी तत्काल पार्टी संगठनमा लागे । पत्रकार छँदा पनि रगतमा राजनीति हजुरबुबा नेपाली कांग्रेसका योद्धा । सँगसँगै त्यागी पनि । पद कि शिक्षा भनी रोज्न लगाउँदा शिक्षा ठूलो भनेर दोलखामा विद्यालय खोलेका हजुरबुबा नन्दप्रसाद शिवाकोटीको त्यो विचार परिवारमै क्रमशः पुस्तान्तरण हुनु नौलो होइन । अझ अजयबाबु त विद्यालय उमेरदेखि नै विचारमा अडिग । साथै क्याम्पसमा पनि उनी आफ्नो सिद्धान्तमा कहिल्यै डगमगाएनन् । साथै उनले दुई दशकभन्दा बढी समय बिताएको पत्रकारिता पेसामा पनि उत्तिकै सशक्त रहे । २६ वर्षअघि उनले थालेको सञ्चारकर्म उनी कांग्रेसको पूर्णकालीन कार्यकर्ता हुने बेलासम्म चलिरह्यो । विद्यार्थी, सामाजिक अभियन्ता र जुझारू पत्रकारका नाताले उनी बहुदलदेखिका हरेक परिवर्तनका आन्दोलनमा आफ्नो भूमिका सशक्त पार्न सफल भए । सशस्त्र द्वन्द्वदेखि शाहीकालको त्यो धर्मराएको पत्रकारितामा साहसिक पत्रकारिताको प्रदर्शन गरे । रेडियो नेपालको घटना र विचार होस् वा इमेज च्यानल होस् । नेपाल वन होस् वा इमेज एफएम अनि आफैँ प्रधानसम्पादक भएको हाम्राकुरा डटकम किन नहोस्, उनी पत्रकारिताको धर्ममा कहीँ चुकेनन् । बस्, दुःख पाए त प्रश्न गर्दा । बस्, पक्राउ पर्नुपर्‍यो त न्याय माग्दा । २०६२–०६३ को जनआन्दोलनका क्रममा आन्दोलनको दृश्य सबैभन्दा पहिले कैद गर्न पुग्ने पत्रकारका रूपमा चिनिन्थे । त्यतिमात्र होइन, लोकतन्त्रका लागि र प्रेस स्वतन्त्रताका लागि घन्किने नाराहरूमा उनको स्वर चर्को बनेर दरबारसम्म पुग्न खोज्थ्यो । त्यही प्रतिफलले उनले पत्रकारिता विषयमै स्नातकोत्तर गरे । हाम्राकुरा डटकमका संस्थापक निर्देशक तथा संस्थापक प्रधानसम्पादक भए । १२ वर्ष उक्त जिम्मेवारीमा रहने क्रममा उनले विभिन्न विकृति, विसंगति र भ्रष्टाचारका विषयमा कलम चलाए । नीतिनिर्माताहरूलाई बाटो देखाउने काम गरे । उनी कांग्रेसको शुभेच्छुक संस्था नेपाल प्रेस युनियनका महासचिवसमेत भए । यतिले मात्र पत्रकारितालाई जोगाउन सकिनेमा उनी विश्वस्त भएनन्, तब त मूलधारको राजनीतिमै होमिए । उनले गरेका रिपोर्टिङबाट समाजमा व्याप्त विकृति र विसंगति रोक्न गरेको प्रयास अतुलनीय छ । ठूलाठालुले गरेका गल्ती ढाकछोप गर्ने तीतो यथार्थ समाजमा व्याप्त भइरहँदा उनले गरेको रिपोर्टिङबाट तत्कालीन सभामुख कृष्णबहादुर महराको पद गुमेको थियो । त्यस्तै, एमालेका नेता गोकुल बाँस्कोटा सञ्चारमन्त्री रहेका बेलामा उनले ७० करोड भ्रष्टाचारको काण्ड सार्वजनिक गरेपछि बाँस्कोटाले पनि पद छाड्नु परेको थियो । उनी चुनौतीपूर्ण पत्रकारिता निडरपूर्वक गर्ने पत्रकारमा पर्छन् । बोलीका पक्का उनले भनेका थिए– ‘राजनीतिमा लागेपछि पत्रकारिताको रिपोर्टिङमा उत्रन्नँ ।’ जुनसुकै माध्यमबाट भए पनि देश विकासका लागि समाजसेवामा अग्रसर भइरहने प्रण गरेका अजयबाबुले पत्रकारिताको सक्रिय जीवनबाट अलग भएर राजनीतिमा होमिए पनि आफू सञ्चार उद्यमीका रूपमा भने रहिरहने बताउँदै आएका छन् । उनले पत्रकारिता सधैँ जीवित र निर्भीक हुनुपर्ने बताउँदै आइरहेका छन् । सँगसँगै समाजसेवा पनि अजयबाबु समाजसेवामा पनि उत्तिकै सक्रिय छन् । उनले विभिन्न समयमा गर्ने सहयोग त्यसका उदाहरण हुन् । पत्रकारलाई पर्ने मर्कामा अग्रस्थानमा रहेर त्यसको विरोध गर्छन् भने आपत्–विपत्मा सघाउँछन् । उनी समाजको जुनसुकै तहमा पुगेर पनि श्रमदान गर्न पछि पर्दैनन् । २०८० सालमा जाजरकोट केन्द्रविन्दु भएर गएको शक्तिशाली भूकम्पबाट पीडित बनेका कर्णालीवासीको घाउमा मलम लगाए । भूकम्प प्रभावित रुकुम पश्चिमको आठबिसकोट नगरपालिकामा ५० अस्थायी आवास बनाएर हस्तान्तरण गरे । सो क्रममा उनी १० दिन स्वयं खटिएका थिए । पत्रकारितामा सक्रिय रहँदा पुरस्कारबाट सम्मान उनले गरेको पत्रकारिता कत्तिको सशक्त थियो भन्ने उदाहरण उनले पाएका सम्मानबाट समेत स्पष्टै हुन्छ । उनी नेपाल सरकारबाट प्रबल जनसेवाश्रीबाट विभूषित भए । उनी ईन्जा अवार्ड, रोटरी जर्नो अवार्ड, देशतीर्थ पत्रकारिता पुरस्कारलगायतबाट समेत पुरस्कृत भए । जसरी पत्रकारिता गर्दा थुप्रै सम्मानसहित पुरस्कार थापे, जसरी सशक्त पत्रकारिताकै माध्यमबाट प्रबल जनसेवाश्री पुरस्कार पाए, त्यसरी नै पार्टी राजनीतिमा पनि अब्बल नेता बनेर जनसेवामा जुट्न उनी निरन्तर जनताकै वरिपरि रहन्छन् । उनी कांग्रेसी नेता–कार्यकर्तामाझ पनि सहजै भिजिरहेका छन् ।
