मार्च महिनामा हिमाल आरोहीबाट संकलन भयो १० करोडभन्दा बढी रोयल्टी
काठमाडौं । सन् २०२५ को मार्च महिनामा १० करोड १७ लाख ६६ हजार ७४ रोयल्टी जम्मा भएको छ । मार्च महिनाभरिमा विभिन्न हिमालमा १८ जना आरोहीबाट सो रकम बराबरको रोयल्टी जम्मा भएको पर्यटन विभागले जनाएको छ । यीमध्ये सर्वोच्च शिखर सगरमाथाबाट मात्रै ७ करोड ६७ लाख ९२ हजार ६५० रोयल्टी उठेको छ । मार्चमा सगरमाथा आरोहणका लागि ५१ जना आरोही समूह त्यसतर्फ गएका छन् । सगरमाथामा चार समूहले आरोहण अनुमति लिएका छन् । अन्नपूर्णबाट एक करोड ६३ लाख ९६ हजार ९०२ रोयल्टी उठेको छ । उक्त हिमाल आरोहणको लागि ६६ जना आरोही पुगेका छन् । त्यसैगरी उक्त हिमालमा जानको लागि ६ समूहले अनुमति लिएका छन् । अन्य हिमालहरुमा लोत्सेबाट ३६ लाख ९४ हजार ९५०, मकालुबाट ३६ लाख ९६ हजार तीन सय, पोखार खाङबाट एक लाख ३९ हजार पाँच सय, थोराङ पिकबाट तीन लाख १३ हजार ६५०, सार्फुबाट ३४ हजार ८७५ रोयल्टी संकलन भएको विभागको तथ्यांक क छ । लोत्से र मकालुले समान एक-एक समूहले आरोहण अनुमति पाएकोमा १५-१५ जना उक्त हिमालमा पुगेका छन् । त्यस्तै पोखार खाङ, थोरङ पिक, सार्फु र लोत्सेले पन एक समूहले मात्रै आरोहण अनुमति पाएका छन् । मार्च महिनामा १० हिमालमा १७२ जना आरोही पुगेका छन् । जसमध्ये १८ समूह, १३२ पुरुष र ४० जना महिला छन् ।
दाताको सहयोग घटे पनि अनिवार्य दायित्व सरकारले निर्वाह गर्ने स्वास्थ्य मन्त्री पौडेलको भनाइ
काठमाडौं । स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री प्रदीप पौडेलले स्वास्थ्यका बजेट समयमै खर्च गर्ने वातावरण बनाउन सक्रियता देखाएका छन् । मन्त्रालयअन्तर्गतका विभिन्न महाशाखा तथा केन्द्रहरूलाई मन्त्रालयमा बोलाएर उनले समय बाँकी छँदै अधिकतम प्रगति देखिने गरी काम गर्न भनेका हुन् । मन्त्रालयको कार्य प्रगतिबारे नियमित बैठक राखेर जानकारी लिइरहेका मन्त्री पौडेलले यसपाली आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्ममा अधिकतम नतिजा प्राप्त हुने गरी कर्मचारी तन्त्रलाई सक्रिय बनाएका हुन् । उनले मन्त्रालयअन्तर्गगतका महाशाखा तथा केन्द्रहरूको नियमित रूपमा कार्य प्रगतिको रिपोर्टका आधारमा आवश्यक पृष्ठपोषण दिँदै आइरहेका छन् । यसक्रममा मंगलबार प्रगति कमजोर भएका महाशाखा तथा केन्द्रहरूलाई मन्त्री पौडेलले लक्ष्यअनुसार काम गर्नका लागि सजग बनाएका हुन् । ‘दातृ निकायहरुबाट बजेट कटौतीका समस्या हाम्रा आम समस्या हुन्,’ उनले भने, ‘समस्या जसले पनि देखाउन सक्छ । तर हामीले भएका श्रोतको अधिकतम उपयोग गरेर त्यसको समाधान पनि निकालौं ।’ मन्त्री पौडेलले चालु आर्थिक वर्षको बजेट प्रगतिको अधिकतम नतिजा निकाल्नका लागि बचेको समय सक्रिय भएर काम गर्नका लागि विभागीय प्रमुखहरूसँग आग्रह गरे । ‘हामीसँग बजेटमा स्रोत छ तर सोंचेजस्तो कार्यान्वयन हुन नसकेको विषय समीक्षा गरौं,’ उनले भने, ‘अब ४ महिना बाँकी छ पूर्ण उपयोग र परिणाममुखी नतिजा दिनुहोला ।’ मन्त्री पौडेलले परम्परागत शैली बदलेर काममा नयाँपन आवश्यक रहेको भन्दै त्यसका नयाँ सोचका साथ काम गर्नेहरुलाई सदैव साथ रहने बताए । ‘तपाईंहरूको काम प्रभावकारी बनाउन नीतिगत सुधार आवश्यक छ भने भन्नुहोला,’ उनले भने, ‘हामी त्यसमा हरसम्भव प्रयास गर्नेछौं ।’ स्वास्थ्यमा दाताको बजेट कटौतीले परेका समस्याबारे आफू जानकार रहेको भन्दै मन्त्री पौडेलले अनिवार्य आवश्यक विषयमा सरकारले विकल्प दिने प्रतिबद्धता जनाए।
फेरि शिक्षकहरुको आन्दोलन : ४ लाख सडकमा उतार्ने रणनीति, एसईईको कपी नजाँच्ने
काठमाडौं । शिक्षकहरूले २० गते (भोलि) बुधबारदेखि फेरि ‘सडक आन्दोलन’ गर्ने भएका छन् । विगत दिनदेखि आन्दोलित शिक्षकले सिंहदरबार नजिक केन्द्रित हुनेगरी माइतीघर नयाँ बानेश्वरमा आन्दोलन थाल्ने भएको हो । ‘अधिकार र कर्तव्यका लागि शिक्षक एकता’ भन्ने सन्देश सहित विभिन्न संघ संगठनमा आवद्ध नेपाल शिक्षक महासंघले मंगलबार पत्रकार सम्मेलन गरी भोलि सडक आन्दोलन गर्ने बताएको हो । यसका लागि ७७ वटै जिल्लाका शिक्षक कोही काठमाडौं पुगिसकेका छन् भने कोही बाटोमा आउनेक्रममा रहेका छन् । देशभर ४ लाख शिक्षकहरू महासंघमा आवद्ध रहेको बताउँदै शिक्षक महासंघका अध्यक्ष लक्ष्मीकिशोर सुवेदीले ४ लाख शिक्षक सडकमा उतार्ने बताए । उनले अब सरकारले माग सम्बोधन गरी परिणाम देखिँदासम्म आन्दोलन जारी रहने बताए । ‘हामीले विगतमा पनि सम्झौता गर्यौं, सरकारले माग पुरा गरिदिने आश्वासन देखायो आन्दोलन रोक्यौं,’ अध्यक्ष सुवेदी भन्छन्, ‘अब सम्झौता गरेरमात्र आन्दोलन रोकिँदैन, पहिले सरकारले माग पुरा गर्नुपर्छ त्यसपछि हामी आन्दोलन रोक्छौं ।’ शिक्षकहरूले बुधबारदेखि सुरु हुने आन्दोलन अनिश्चत रहने दाबी गरेका छन् । ‘हामीलाई विगतमा सरकारले पटकपटक अल्झायो, हामी अब कुनै बहानामा अल्मलिनेवाला छैनौं । जबसम्म सरकारले पहिले माग पुरा गरी कार्यान्वयन गर्दैन तबसम्म काठमाडौं केन्द्रित आन्दोलन जारी राख्ने छौं,’ महासंघका उपाध्यक्ष नानुमाया पराजुलीले बताइन् । प्रश्नपत्र जाँच्न नदिइने शिक्षकहरूले एसईईको परीक्षा समेत जाँच गर्न नदिने बताएका छन् । परीक्षालाई मर्यादित रूपमा सम्पन्न गर्न आन्दोलनलाई लचिलो बनाएको बताउँदै उनीहरू अब माग पुरा नभएसम्म प्रश्नपत्र जाँचसमेत गर्न नदिने बताएका छन् । ‘हामीले यो हिउँदे अधिवेशनबाटै विद्यालय शिक्षा विद्येयक पारित गर्न माग गरेका थियौं, पारित नहुँदै अधिवेशन अन्त्य भयो,’ अध्यक्ष सुवेदी भन्छन्, ‘हाम्रा मागलाई सरकारले वेवास्ता गर्ने हामी लचिलो हुने कुरा हुँदैन अब एसइइका प्रश्नपत्र जाँच गर्न दिदैनौं ।’ शिक्षकहरूले कक्षा १२ को परीक्षासमेत हुन सक्ने सम्भावना नभएको बताएका छन् । उनीहरूले माग पुरा नहुने हो भने कक्षा १२ को परीक्षा समेत सञ्चालन हुन नदिने चेतावनी दिए । सरकारले भने कक्षा १२ को परीक्षा मिति सार्वजनिक गरिसकेको छ । भर्ना अभियानसमेत प्रभावित जिल्लामा भएका सबै शिक्षकहरू काठमाडौं आएपछि बैशाखबाट सुरु हुने विद्यालय भर्ना अभियानसमेत प्रभावित हुने भएको छ । विद्यालय नै बन्द गरी सबै शिक्षक काठमाडों आउनुपर्ने बाध्यात्मक अवस्था सरकारले सिर्जना गरेकाले शिक्षकहरू विद्यालय बन्द गरी यहाँ आउनु परेको बताएका छन् । राहत शिक्षक केन्द्रिय समितिका अध्यक्ष खेमराज अधिकारीले बाजुराबाट सरकारलाई दबाब दिन काठमाडौं आएको बताउँछन् । उनले आफू पुगिसके पनि अरू साथीहरू आउनेक्रम जारी रहेको जानकारी दिए । उनले यो पटक आफ्ना माग पुरा भएपछि मात्र जिल्ला फर्कने बताए । उनले पनि विद्यालय बन्दले विद्यार्थीको पढाइ प्रभावित भएको जिम्मा सबै सरकारले लिनुपर्ने बताए । शिक्षकहरूले चैत्र २० गतेदेखि माग पुरा नहुँदा सम्म विद्यालयको पठनपाठनदेखि विद्यार्थी भर्ना, र परीक्षाको नतिजा पनि सावर्जनिक गर्न नदिने बताएका छन् । आन्दोलन शान्तिपूर्ण हुने चार लाख शिक्षक सहभागी हुने आन्दोलन शान्तिपूर्ण, अनुशासित र मर्यादित हुने शिक्षकहरुले बताएका छन् । ‘हामीले विगतमा पनि शान्तिपूर्ण आन्दोलन गरेका थियौं, यो पटक पनि शान्तिपूर्ण नै हुन्छ तर, यसको मतलब सरकारले माग पुरा गर्छु भन्नेबित्तिकै घर फर्किने खालको होइन, ’अध्यक्ष सुवेदीले भने । विद्यार्थीलाई अनुशासनको पाठ सिकाउने शिक्षकले हिंसात्मक गतिविधिमा आन्दोलन गर्ने तर मागप्रति सरकारलाई घुँडा टिकाउन बाध्य पार्ने उनीहरूको भनाइ छ । माघ २० गतेदेखि आन्दोलनमा शिक्षक नेपाल शिक्षक महासंघले गएको माघ २० गतेदेखि आन्दोलन सुरु गरेको हो । यसक्रममा शिक्षकहरूले जिल्ला र प्रदेश तहमा आन्दोलनका कार्यक्रम सम्पन्न गरेका शिक्षकहरूले पहिलो चरणअन्तर्गतको अन्तिम कार्यक्रम फागुन २४ गते गरेको थियो । दोस्रो चरणअन्र्तगत फागुन २७ गतेदेखि चैत्र ५ गतेसम्म राजनीतिक दलहरूको केन्द्रिय कार्यालयमा धर्ना गरेको थियो भने चैत्र ७ गतेदेखि १५ गतेसम्म शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रको कार्यालय परिसरमा रिले अनसन गरेको थियो । शिक्षकहरूले दोस्रो चरणको अन्तिम र निर्णयक कार्यक्रमको रूपमा २० गतेदेखि काठमाडौं जाऔं अभियान अघि बढाउने भएको हो । आन्दोलनमा स्थायी, राहत, साविक उमावि, सिकाइ अनुदान, बालविकास कक्षा, अस्थायी, करार, प्राविधिक धार लगायत सबै शिक्षकहरू आन्दोलनमा सहभागी हुने भएका छन् । शिक्षक कर्मचारीका सबै समस्या समाधान गर्न सक्ने विद्यालय शिक्षा ऐन जारी नभएसम्म आन्दोलन निरन्तर चलिरहने शिक्षकहरूले बताएका छन् । यस्ता छन् शिक्षकका माग शिक्षकहरू सबैभन्दा पहिलो माग विद्यालय शिक्षा विधेयक चाँडो पारित गर्नु हो । विधेयकमा राखिएका धेरैजसो विषय संशोधन हुनुपर्ने जस्तै शतप्रतिशत शिक्षक पदपूर्ती आन्तरिक प्रतिस्पर्धाबाट हुनुपर्ने, शिक्षक नियुक्तिको अधिकारलाई स्थानीय तहलाई नभइ संघमा हुनुपर्ने, शिक्षक स्थायी हुँदा अस्थायीको सेवा अवधिपनि शतप्रतिशत जोडिनुपर्ने लगायत रहेका छन् । उनीहरू यो विषयमा विगतमा सम्झौता भइसकेको बताउँदै अव लागु गर्नुपर्ने माग गरेका छन् ।
