नेपाली वायुसेवामा थपिदै अर्बौको लगानी, १६ जहाज थप्ने ७ कम्पनीकाे अन्तिम तयारी
काठमाडौं । पछिल्लो समय नेपालबाट उडान र अवतरण गर्ने वायुसेवामा अर्बौको लगानी थप हुन थालेको छ । नेपाल वायुसेवा निगमले ठूलो जहाज खरिद गर्ने सम्झौता गरेको छ । निगमले इतिहासमै पहिलोपटक २ वटा वाइडवडि नामका लामो दुरीको अन्तर्राष्ट्रिय उडानको जहाज थप गर्ने भएको छ । निगमले एक वर्षमा २ वटा एयरवसको ए ३३०—२०० सिरिजका २८० सिट क्षमतको जहाज थप गर्दै छ । निगमले २२ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँमा २ वटा जहाज खरिदको सम्झौता गरेको हो । निगलले आगामी एक वर्षभित्र नयाँ जहाज ल्याएर उडान सुरु गर्ने तयारीस्वरुप आवश्यक गृहकार्य गरिरहेको निगमले जानकारी दिएको छ । एक वर्ष भित्रै जहाज थपको तयारीमा लागेका र औपचारिक रुपमा घोषणासमेत गरिसकेका अन्य आन्तरिक वायुसेवाले पनि जहाज भित्र्याउने अन्तिम तयारीदेखि गृहकार्य गरेर आगामी वर्षको योजना तय गरिसकेका छन् । अहिले नेपालमा एक दर्जन वायुसेवाको नियमित उडान रहेको छ । यीमध्ये एक वर्षभित्र जहाज ल्याउने र भर्खर ल्याएर उडान तयारी गरिरहेकामा ७ वटा कम्पनीका १६ वटा जहाज रहेका छन् । भर्खरै आन्तरिक उडानमा निगम र गोमा एयरले दुई २ वटा र सौर्य र बुद्ध एयरले १ एक वटा जहाज ल्याएर उडान सुरु गरिसकेका छन् । निगमकै आन्तरिक उडानमा वाई १२ नामक २ वटा चिनियाँ जहाज आउने अन्तिम तयारीमा रहेको छ । आन्तरिक उडानमा नियमित सेवाको तयारी गरिरहेको श्री एयरलाइन्सले पनि ४ वटा जहाज एक वर्ष भित्रै ल्याउने भएको छ । यो कम्पनीले २ वटा भने काठमाडौ अवतरणको तयारीसमेत गरिसकेको छ । आन्तरिक उडानमै बुद्ध एयरको सिको गर्दै आन्तरिक उडानको वायुसेवा कम्पनी यति एयरले चारवटा एटीआर नामक ७२ सिट क्षमतको जहाज ल्याउने भएको छ । यो कम्पनीले केही समयमा नै २ वटा र अर्को वर्ष थप २ वटा जहाज ल्याउने तयारी गरिरहेको छ । आन्तरिक उडानमा डोर्नियरबाट सेवा दिइरहेको सीता एयरले पनि नयाँ व्यवास्थापन भित्र्याएसँगै २ वटा जहाज थपको तयारी गरिसकेको छ । यो वायुसेवाले हाल उडानमा रहेकै प्रकृतिको २ जहाज थप गर्न पर्यटन मन्त्रलयसमक्ष तीन साता अगाडि नै निवेदन दिएको छ । आन्तरिक उडानमा हेलिकोप्टर कम्पनी पनि एक पछि अर्को गर्दै उडान थप गर्न लागि परेका छन्, बजार बढाउन नसकेको भएपनि प्रतिस्पर्धाले जहाज संख्या भने धमाधम बढिरहेको पर्यटन मन्त्रालयका उपसचिव प्रमोद नेपालले बताए । प्राइस वारको प्रतिस्पर्धा सुरु उनका अनुसार आन्तरिक उडानमा भएको यो प्रतिस्पर्धाले कुन वायुसेवा टिक्ने र कुन विस्थापन हुने भन्ने चुनौती अब देखिने भएको छ । जहाज थपसँगै वायुसेवाले आन्तरिक उडानमा प्राइस वार पनि गर्न थालेका छन् । यसले यात्रुलाई भने फाइदा पुगेको छ । त्यसो त हिमालयल एयरले सेवा दिन थालेपनि वायुसेवा निगमसँग प्रतिस्पर्धी बढेको छ । जसले गर्दा यात्रुले छनोट गरेर सेवा पनि लिन पाएका छन् । पछिल्लो समय सौर्य एयरले जहाज थप गरेपछि र निगमलसँग पनि जहाज थप भएकोले आन्तरिक उडानमा टिकटको मूल्य घटाउने अभ्यास हुन थालिसकेको छ । नेपालका अनुसार जसले प्रतिस्र्पामा गुणस्तरीयता कायम गरेर सेवा दिन सक्छ उसकैको बजार बन्ने पनि उल्लेख छ । कुन बायुसेवाका कति जहाज वायुसेवा कम्पनी संचालमा रहेका थपिने जहाज बुद्ध एयर ९ वटा १ वटा तारा एयर ७ वटा – यति एयरलाईन्स ६ वटा ४ वटा गोमा एयर ६ वटा – नेपाल वायुसेवा अन्तार्राष्ट्रिय ३ वटा २ वटा हिमालय एयरलाइन्स ३ वटा – नेपाल वायुसेवा आन्तरिक ६ वटा २ वटा सिम्रिक एयरलाईन्स ४ वटा – सीता एयर २ वटा २ वटा सौर्य एयर १ वटा १ वटा मकालु १ वटा – काष्टमण्डप १ वटा – श्री एयरलाइन्स – ४ वटा जम्मा ४९ वटा १६ वटा तथ्याक स्राेत: सम्बन्धित वायुसेवा कम्पनी प्रतिस्पर्धा सुगम क्षेत्रमा केन्द्रीत पर्यटन मन्त्रालयका अनुसार आन्तरिक वायुसेवाको उडान क्षमता विस्तार भएपनि सुगम क्षेत्रमै मात्र केन्द्रीत भएका छन् । हाल सुगम क्षेत्र उडानमा हुने जम्मा १६ लाख हवार्य यात्रुको सेवामा प्रतिस्पार्धा हुने गरेको पनि नेपालको बुझाई छ । उनका अनुसार अब आन्तरिक वायुसेवा दुर्गम क्षेत्र केन्द्रीत पनि हुनुपर्छ । निगमले आन्तरिक उडानमा जहाज थप गरेपछि दुर्गम क्षेत्रमा पनि सेवा विस्तार हुने अनुमान गरेपनि सरकारले कुनै न कुनै नियमले नकसेसम्म दुर्गमको सेवामा पहुँच विस्तार भने अझै चुनौतिपूर्ण छ । हालसम्म आन्तरिक वायुसेवाको सेवा सबै सहरी क्षेत्रका विमानस्थलमा केन्द्रीत भएकोले पनि दुर्गममा पहुँच विस्तार हुन सकेको छैन । मन्त्रालयका अनुसार १५ वर्ष अगाडिको अवधारणामा आएको दुर्गम क्षेत्र हवाई सेवा कोषलाई पुनः कार्यान्वयन गरेर दुर्गम क्षेत्र केन्द्रीत गर्न सकिन्छ । यसका लागि सुगममा उड्ने वायुसेवाले दुर्गमको लागि निश्चित प्रतिशतको योगदान गर्नुपर्छ । जुन वायुसेवा दुर्गममा जाँदैन त्यसले सुगमबाट उठेको पैसाको निश्चित प्रतिशत राख्नुपर्ने व्यवास्था गर्न लागिएको पनि मन्त्रालयको भनाइ छ । हाल नेपालका विभिन्न १२ वटा आन्तरिक वायसेवासँग ४९ वटा जहाज रहेका छन् । रहेको भएपनि तत्कालै थप भएका र हुने तयारिका जहाजको संख्या १६ वटा रहेको छ । यी वायुसेवामार्फत हुने उडान व्यवस्थापन अझै नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणलाई चुनौतिपूर्ण रहेको छ ।
विश्वविद्यालयको पढाइ पनि अब मर्ज, विद्यार्थी कम हुने विषयकाे क्याम्पस घट्दै
काठमाडौं । विद्यार्थी शून्यप्रायः हुन थालेपछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयले मानविकी तथा सामाजिक शास्त्र संकायअन्तर्गतका केही विषयलाई निश्चित क्याम्पसमा मात्र पठनपाठन गराउने तयारी थालेको छ। उच्च शिक्षा हासिल गरेका आफ्ना विद्यार्थी अधिक संख्यामा बेरोजगार बनेपछि शैक्षिक गुणस्तर बढाउन सेमेस्टर प्रणाली अपनाउन थालेको त्रिवि अलोकप्रिय बन्दै गएका विषय हटाउने वा अन्य क्याम्पसमा समायोजन गर्ने टुंगोमा पुगेको हो। तर, यी विषयका प्राध्यापक्शिक्षक आफू संलग्न संघसंगठनमार्फत उक्त निर्णयको विरोधमा उत्रिएका छन्। मानविकीतर्फका अधिकांश विषय विद्यार्थी नभएका कारण खारेज हुने स्थितिमा छन्। विद्यार्थीविहीन केही विषयका शिक्षक भने हाजिर मात्र गरेर तलब बुझिरहेका छन्। समाज विकासमा महत्व राख्ने कतिपय विषयका पाठ्यक्रम समयसापेक्ष परिमार्जन हुन नसक्दा अलोकप्रिय बनेका प्राध्यापकहरूको मत छ। ती विषय धेरै क्याम्पसमा कायम राख्दा अनावश्यक आर्थिक भार परेको त्रिविको भनाइ छ। त्रिविको मानविकी तथा सामाजिक शास्त्र संकायअन्तर्गत विषयगत आधारमा २२ केन्द्रीय विभाग छन्। त्रिविले विषयगत केन्द्रीय विभागमा पढाइने स्नातकोत्तर तहको कार्यक्रममा तीन वर्षदेखि सेमेस्टर प्रणाली लागू गरेको छ। २०७४ बाट भने राजधानीका स्नातकोत्तर तहका अन्य क्याम्पसमा पनि सेमेस्टर लागू हुँदैछ। विद्यार्थी नहुँदा कति विषय राख्ने र हटाउने भन्ने टुंगो भइसकेको छैन। उपत्यका बाहिरका अधिकांश क्याम्पसमा वार्षिक परीक्षा प्रणालीमै पठनपाठन भइरहेको छ। वार्षिक प्रणालीमा पढाइने अधिकांश विषय छेउ लागेका छन्। त्रिविले ती विषय राख्ने या हटाउनेबारे गत जेठमा प्राध्यापक ताराकान्त पाण्डेयको संयोजकत्वमा मानविकी संकायअन्तर्गतका ‘कार्यक्रम तथा विषय समायोजन कार्यदल’ गठन गरेको थियो। उक्त कार्यदलले उपत्यकाको छवटा आंगिक क्याम्पसलाई लिएर सुझावसहित प्रतिवेदन बुझाएको छ। त्रिविले उक्त प्रतिवेदनमा समेटिएको सुझाव कार्यान्वयन प्रक्रिया अघि बढाएपछि प्राध्यापक संघ, संगठन विरोधमा उत्रिएका छन्। मानविकी र सामाजिक शास्त्रका ३० वटा विषय छन्। प्रतिवेदनले कुनै पनि विषयमा १० जनाभन्दा कम विद्यार्थी आए भर्ना नलिन सुझाव दिएको छ । काठमाडौं उपत्यकाका आंगिक क्याम्पसमा पढाइने विषय समायोजन गर्न प्रतिवेदनमा सुझाइएको छ। ‘मानविकीतर्फका कार्यक्रम तथा विषयमा विभिन्न कारणले विद्यार्थी संख्या कम हुँदै गएका कारण कक्षा भारको सन्तुलन नमिलेको र त्रिविलाई आर्थिक बोझ बढेको देखिन्छ,’ प्रतिवेदनमा छ, ‘यस परिप्रेक्ष्यमा काठमाडौं उपत्यकामा मानविकी संकायका कार्यक्रम संचालित क्याम्पसहरुमा विषय, कार्यक्रम र शिक्षकहरुको समायोजन गर्न उपयुक्त देखिएको छ। विद्यार्थी संख्या अत्यन्त न्यून भएको र कक्षा भार पनि न्यून भएकाले ती विषयलाई सबै क्याम्पसमा संचालन गर्नुभन्दा निश्चित क्याम्पसमा, निश्चित विषय सञ्चालन गर्न दिने गरी १० जनाभन्दा कम विद्यार्थी हुने विषयहरुमा भर्ना नलिनु बेस हुनेछ। कान्तिपुर दैनिकबाट ।
नेपाल वायुसेवा निगमले दुईवटा वाइडवडी एयरबस खरिद गर्ने सम्झौता
काठमाडौं । नेपाल वायुसेवा निगमले दुईवटा ए ३३०-२०० वाइडवडी एयरबस खरिद गर्ने सम्झौता भएको छ । उक्त जहाज खरिद गर्ने ऐतिहासिक सम्झौतामा निगमका तर्फबाट महाप्रवन्धक सुगतरत्त कंसाकार र विक्रेता कम्पनी एएआरका तर्फबाट दिपक शर्माले हस्ताक्षर गरेका छन् । निगमले दुई वाइड बडी जहाज २०९.६ मिलियन अमेरिकी डलर २०१६ को आधार मूल्यमा खरिद गर्दैछ । सम्झौता लगत्तै निगमले पहिलो किस्ताबापत करिव ३५ प्रतिशत रकम पठाउने सहमति भएको छ । अमेरिकी कम्पनीले १० कम्पनीलाई पछि पार्दै निगमले गरेको ग्लोबल टेन्डर जितेको थियो । निगमले खरिद गर्ने जहाजमा २५० देखि २८० सम्म सिट हुने कम्पनीले जनाएको छ । उक्त सम्झौता अनुसार निगमलाई दुवै जहाज सन् २०१८ को दोश्रो त्रैमासिकमा हस्तान्तरण गरिनेछ । दुई जहाज थपिएपछि निगमसँग अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि ५ वटा जहाज हुनेछन् । हाल एक बोइङ ७५७-२०० र दुई एयरबस ३२०-२०० सिरिजका न्यारो बडी जहाजमार्फत ८ गन्तव्यमा उडान भरिरहेको छ । नयाँ विमानबाट निगमले दक्षिण कोरिया, जापान, अष्ट्रेलिया, साउदी अरेवीया जस्ता गन्तव्यमा उडान गर्ने योजना बनाएको छ । यसका लागि निगमले उडान गन्तव्यहरू तय गर्ने कार्यसमेत सरु गरिसकेको छ । निगमले जहाज खरिदका लागि बैना रकम १ मिलियन अमेरिकी डलर माघ दोस्रो साता नै पठाइसकेको छ । हस्ताक्षर समारोहमा बोल्दै निगमका महाप्रवन्धक कंसाकारले नेपाललाई महँगो गन्तव्य मानिदै आएकोमा निगमले वाइडवडी विमान सेवामा लगाएपछि अपेक्षाकृत भाडा सस्तो हुनुका साथै नेपाल सहज गन्तव्य हुने बताए । साथै, एएआरका प्रतिनिधि दिपक शर्माले नेपाल सँग यस प्रकारको सम्झौता गर्नपाएकोमा आफूलाई गौरवको अनुभूति भएको बताए ।
