जनशक्ति : रोजगारी

नयाँदिल्ली । उनीहरु भोकाएका थिए । तीमध्ये कतिपयले त कैयौं दिनदेखि खान पनि पाएका थिएनन् । धेरैजसो पानी र विस्कुटको भरमा धेरै दिनदेखि बसेका थिए । तर उनीहरु सयौँ माइल हिँड्दै थिए । उनीहरु विभिन्न समूहमा छन् र केही आ –आफ्नो परिवार र आफ्ना बालबालिकासँग पनि थिए । कतिपय बृद्धबृद्धा छन् त कति स–साना केटाकेटी । केही मात्र त्यो समूहमा युवायुवती छन् । महिला र पुरुष बराबारी छन् । उनीहरु त्यो मरुभूमिको बाटोमा हिँडीरहेका छन् । कतिका खुट्टामा चप्पल छैनन् त कतिले थाप्लोमा ठूल्ठूला भारी पनि बोकेका छन् । अनि युवायुवतीहरुले आफ्ना साना सन्तानलाई काखमा लिइरहेका देखिन्छन् । भारतका ठूला शहरहरुमा कामगर्ने मजदुर आप्रवाशीहरु ती शहरहरु कोरोना भाइरसको त्रासका कारण बन्द भएपछि यति लामो बाटो हिँडेर आफ्नो घर फर्किँदैछन् । शहरमा मजदुरी काम गर्दै आएका उनीहरु शहरमा सरकारले ‘लकडाउन’ गरेपछि उद्योग कारखाना पनि बन्द भए । त्यसपछि कामबिहीन बनेका उनीहरु सयौँ माइल हिँडेर गाउँघरमा फर्किदैछन्। उनीहरु आफै पनि कोरोना भाइरससँग तर्सिएर आफ्नो घर फर्किन लागेका हुन् । उनीहरुले शहरमा बस्दा प्रयोग गरेका आफ्ना सरसामानहरुसहित यति लामो बाटो हिँडेर गाउँ जान लागेका हुन् । भारत सरकारले २१ दिने भारत बन्दको घोषणा गरेको छ । यसबाट भारतका करिब एक अर्ब ३० करोड नागरिक घरभित्रै बस्नु परिरहेको छ । सामान्य रुपमा बिहान बेलुकी खाद्यान्न र तरकारीका लागि खोल्ने बाहेक भारतमा पसलहरु पनि खुलेका छैनन् । विश्वको दोस्रो ठूलो धेरै जनसंख्या भएको देश भारतमा यसरी गरिएको यो लकडाउनले नागरिकमा खाद्यान्न लगायतको संकट पनि निम्त्याउन सक्ने अनुमान धेरैले गरेका बताइएको छ । यसले दिनहुँ नै ज्याला मजदुरी गरेर छाक टार्नुपर्ने बाध्यतामा रहेका करोडौं भारतीय नागरिकहरु ठूलो मार परेका छ । बजार तथा उद्योगहरु नै बन्द भएका कारण यहाँका करोडौं नागरिकले बिहान बेलुकी खानाको समस्यामा पनि पर्नसक्ने बताइएको छ । यसरी शहरबाट ती नागरिक लुकिछिपी भित्री बाटोहरु भएर आफ्नो घरमा पुग्ने गरेका छन् । यदि भारतमा हाल जारी राखिएको वर्तमान लकडाउनलाई अझै केही दिन लम्बाउने हो भने यहाँ यस्तो मजदुर बर्गमा ठूलो समस्या ल्याउने बताइन्छ । रासस/एपी

काठमाडौं । वैदेशिक रोजगारबाट फर्किएका व्यक्तिका बारेमा जानकारी दिनेलाई सोलुखुम्बुस्थित थुलुङ दुधकोशी गाँउपालिकाले ५ हजार रुपैयाँ दिने निर्णय गरेकाे छ । विश्वभरी कोरोना भाइरसको संक्रमण फैलिएसँगै विदेशबाट आएका मानिसहरु गोप्य रुपमा गाँउ प्रवेश गरेर संक्रमण नफैलियोस् भनि लकडाउन पछि उक्त निर्णय गरेकाे गाँउपालिकाका सूचना अधिकारी विशाल बाबु लिफङ राईले बताए । उनले भने – ‘विदेशबाट आइ लुकेर बसेका व्यक्तिको बारेमा पहिलाे पटक वडा कार्यालय तथा पालिकामा जानकारी दिने व्यक्तिलाई ५ हजार रुपैयाँ  प्रदान गरिनेछ ।’ काेराेनाकाे संक्रमण फैलिए नदिन थुलुङ दुधकोशी गाँउपालिकाले अपनाएकाे याे उदाहरणीय तथा नयाँ उपायकाे रूपमा विस्तार भएकाे छ । उक्त गाँउपालिकाले पछिल्लो समय सबै मानिस गाँउ फर्किएसँगै करेसाबारी निर्माण तथा विस्तारलाई जोड दिएको जानकारी दिएको छ । सरकारले घोषणा गरेको सबै नियमको पालना गर्दै गाँउ गाँउका मान्छेबीच जमघट तथा भेला नहुन दिएकाे छैन । नाैं वडा रहेको उक्त गाँउपालिका १ सय ८० वटा करेन्टाइन र ५ वटा आइसोलेशन वेड रहेको सूचना अधिकारी राईले जानकारी दिए । हालसम्म उक्त पालिकामा भारत तथा दुवईबाट आएका ७ जना व्यक्ति होम करेन्टाइनमा बसिरहेको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको गाँउपालिकाले जनाएको छ ।

काठमाडौं । विश्वव्यापी संक्रमण फैलिरहेको कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को कारण अधिकांश देशको अर्थव्यवस्था शिथिल भएको छ । नेपालीको रोजगारीको प्रमुख स्रोतको रुपमा वैदेशिक रोजगारी पनि कोभिड १९ संक्रमण र सन्त्रासले शिथिल हुने देखिएको छ । नेपालीका प्रमुख वैदेशिक रोजगार गन्तव्य मलेशिया, खाडी राष्ट्र जस्ता देशमा अहिले कामको लागि जानै नपाइने भएको छ । कोभिड १९ संक्रमणको कारण केही नेपालीले वैदेशिक रोजगारीको लागि भिसा पाएर पनि जान पाएका छैनन् । यस्ता नेपालीलाई लक्षित गरी नेपाल राष्ट्र बैंकले विशेष कार्यक्रम ल्याउने भएको छ । एकातिर वैदेशिक रोजगारी गुमेको र नेपालमै उद्यमशीलता प्रबद्र्धन गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेकोले विशेष कार्यक्रम ल्याउन लागिएको राष्ट्र बैंकको भनाइ छ । वैदेशिक रोजगारीको लागि भिसा लागेर पनि जान रोकिएकाहरुलाई व्याज अनुदान दिएर ७ दिनभित्रमा ऋण उपलब्ध हुने व्यवस्था राष्ट्र बैंकले मिलाउन लागेको छ । ‘वैदेशिक रोजगारमा जाने अनुमति लिइ जान नपाएका व्यक्तिले संक्रमणको जोखिम समाप्त भएपछि सहुलियतपूर्ण कर्जा लिइ उद्योग व्यवसाय संचालन गर्न चाहेमा निवेदन दिएको ७ दिनभित्र सहुलियतपूर्ण कर्जा उपलब्ध हुने व्यवस्था मिलाइनेछ,’ राष्ट्र बैंकले सर्कुलर जारी गर्दै भनेको छ । राष्ट्र बैंकले अहिले भूकम्प पीडित, वैदेशिक रोजागरीमा गएर फर्केका व्यक्ति, महिला, परम्परागत शीप तथा क्षमता भएका जस्ता समुहलाई लक्षित गरेर ५ प्रतिशत व्याज अनुदानमा ऋण प्रदान हुने व्यवस्था मिलाइरहेको छ । सो व्यवस्था अनुसार बैंक वित्तीय संस्थाले सम्बन्धित व्यक्तिलाई आफ्नो आधार दरमा २ प्रतिशत मात्रै व्याज लिनेगरी कर्जा दिनुपर्ने र सो व्याजको ५ प्रतिशत सरकारले अनुदान दिने व्यवस्था मिलाइएको छ । यसरी कर्जा लिदा कुनै बैंकको आधार दर १० प्रतिशत छ भने सो बैंकले २ प्रतिशत व्याज थप गरेर १२ प्रतिशत व्याज कायम हुन्छ । सो १२ प्रतिशतमा सरकारले ५ प्रतिशत अनुदान दिँदा सम्बन्धित ऋणीले ७ प्रतिशत मात्रै व्याज तिरे हुने कार्यक्रम अहिले पनि संचालनमा छ । राष्ट्र बैंकले अहिले कामका लागि विदेश जाने भिसा लागेर पनि जान नपाएका व्यक्तिहरुका लागि यस्तै कार्यक्रम ल्याउन लागेको हो । सम्बन्धित सामग्री कोरोना संकटपछि राष्ट्र बैंकको यस्तो आयो १९ बुँदे प्याकेज (सर्कुलरसहित)