जनशक्ति : रोजगारी

काठमाडौं । कोरोना भाइरस संक्रमण फैलिएसँगै नेपालमा १६देखि २० लाखले रोजगारी गुमाउने पूर्व श्रममन्त्री एवं सांसद गोकर्ण विष्टले बताएका छन् । प्रतिनिधि सभाको बैठकमा बोल्दै सांसद विष्टले विश्व श्रमबजारमा चुनौती थपिएको बताए । १६ देखि २० लाख नेपाली रोजगारीबाट बाहिरिने संकटको अवस्थामा ब्यवस्थापनका लागि सरकारलाई जोड दिन अनुरोध गरे । देशमा नै कसरी रोजगारीलाई कायम गर्ने विषयमा सोच्न आवश्यक रहेको बताउँदै कृषिमा रोजगारीको तिव्र सम्भावना रहेको बताए । विपन्न परिवारलाई काम गरेर खान पाउने गरी १ बर्ष अगाडि शुरुवात गरिएको प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमले सोही अवधिमा २ लाखका लागि राजगारी दिने व्यवस्था गरेको जानकारी दिँदै आगामी दिनमा सीपमूलक कार्यक्रम प्रभावकारी नबाउने हो भने उनीहरु रोजगारीबाट बाहिरिने चिन्ता रहेको बताए । तीनै तहले श्रमिकलाई दक्ष र पुनःदक्ष बनाउन नसके काम नपाउने अवस्था रहेको र काम र जनशक्तिको बिचमा समन्वय हुन नसक्दा बेरोजगार हुने अवस्था रहेको पूर्वमन्त्री विष्टले भने । वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीलाई नेपालमा उद्धार गर्न आवश्यक रहेको बताउँदै नेपालमा उनीहरुका लागि रोजगारी सिर्जनामा ध्यान दिन आग्रह गरे । ३८ प्रतिशत श्रमिक सबैभन्दा धेरै खट्ने बताउदै उनीहरु नै गरिब रहेकोले आवश्यक सीपको व्यवस्था गर्न माग गरेका छन् ।

काठमाडौं । नेपालमा भएका स्रोत साधनहरु सुक्दै गएसँगै वेरोजगार दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको छ । विश्वमा नै कोरोनाले भयाहक स्थिति पैँदा गरेसँगै गरिब, असाहय व्यक्तिहरु रोगले भन्दापनि भोकले मर्न पर्ने अवस्था रहेकाे सांसद डिला संगाैलाले बताइन । प्रतिनिधि सभाकाे बैंठकमा बाेल्दै सांसद संगाैलाले नेपालमा श्रम सम्बन्धि कानुन तथा कार्यविधि श्रमिकमैत्री भएकाे र निति नियमहरु कार्यन्वयन हुन नसक्दा श्रमिकले न्युनतम पारिश्रमिक पाएका छैनन्, श्रमिकप्रति उद्योग प्रतिष्ठानहरुले मैत्रीपुर्ण व्यवहार नभएकाे बताइन् । उनले भनिन्, ‘सामाजिक अवस्था अति कमजोर छ त्यस्तो अवस्थामा विनियोजन विधेकमा उल्लेखित सैद्धान्तिक कुराले मात्र श्रमिकको हित कसरी गछौं श्रममन्त्री ज्यु !’ श्रम रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयको खर्च कटौती २११४१ पदाधिकारी बैंठक पताको खर्च १ सय घटाउन आग्रह गरेकी छन् । त्यस्तै प्रधानमन्त्री रोजगार कार्याक्रम अहिलेको आफ्नो गाँउ आफै बनाउँ कार्यक्रमले वास्तविक श्रमिकको हितका गर्न सक्दैन् केवल बाहना मात्र हुन् यो त केवल आफ्नो कार्यकर्ता पोस्ने एउटा माध्यम रहेकाे भन्दै याे यसले न त उत्पादन बढ्छ न त वास्तविक श्रमिकले यो सेवा पाउन भन्ने आशंका व्यक्त गरिन् । यस वर्ष पनि सरकारले श्रमिकलाई ५ प्रतिशत व्याजमा सहुलित ऋणको व्यवस्था ल्याएको छ । १० लाखसम्म पाउन सक्ने उक्त ऋण राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकका विभिन्न शाखाबाट लिने व्यवस्था अति झन्झटिलो हुँदा श्रमिकले नपाएको सहुलियत कर्जा नपाएको गुनासो अब पनि दोहोरी पक्का रहेको उनले बताइन । अर्थमन्त्रीकाे नियतमा नै शंका रासायनिक मल र विद्युतिय बहानमा बढेको करले अर्थमन्त्रीको नियतमा नै शंका उठेको देखिन्छ अर्थमन्त्रीज्यु । एकातिर किसानलाई राहत दिने कुरा अर्काे तिर रसायन मलमा कर वृद्धि गर्दा दोहोरो मापदण्ड भएन र । त्यस्तै चक्लेटमा कर घटाएको अर्थ के हो ? नेपालमा उत्पादिन दुध खेर गइरहेको बेलामा आयातित चक्लेटमा कर वृद्धि गरि नेपाली चक्लेटलाई प्रोत्साहन गर्नुको साट्टो यो उल्टो बाटो किन हिड्नु हुन्छ ।

काठमाडाैं । विदेशबाट घर फर्कने काभ्रेलीका लागि जिल्लास्थित होटल तथा स्थानीय तहका क्वारेन्टिनको तयारी गरिएको छ । आफैं खर्च व्यहोर्न सक्नेलाई सुविधासम्पन्न होटल क्वारेन्टिन तथा नसक्नेलाई स्थानीय क्वारेन्टिनमा राख्ने तयारी गरिएको हो । जिल्ला सङ्कट व्यवस्थापन केन्द्रले स्वेच्छिकरूपमा होटल क्वारेन्टिनमा समेत राख्न सक्ने व्यवस्था भएअनुसार होटल क्वारेन्टिन व्यवस्थित गर्न जिल्लास्थित होटल व्यवसायीसँग समन्वय भइरहेको जनाएको छ । केन्द्र संयोजक एवं प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रवणकुमार तिमल्सिनाले विदेशबाट फर्किएकामध्ये आफैं खर्च व्यहोर्न सक्नेलाई होटल क्वारेन्टिन तथा नसक्नेलाई स्थानीय क्वारेन्टिनमा राख्ने तयारी गरिएको बताए । उनले भने, “होटल व्यवसायीले क्वारेन्टिन व्यवस्थित गर्न सहयोग गर्ने भएका छन्, हामी होटललाई समेत क्वारेन्टिन बनाउने तयारीमा जुटिसकेका छौँ ।” नेपाल–भारत सीमानाका तथा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट आएका काभ्रेलीलाई सम्बन्धित व्यक्तिको बसोबास रहेको स्थानीय तहसम्म पुर्याउन स्पष्ट ठेगानासहित सूचना आदान–प्रदान गर्न र सहजीकरण गर्न धुलिखेलस्थित नेपाली सेनाको विष्णुदल गणलाई जिम्मेवारी दिइएको छ । साथै स्थानीय तहमा रहेका क्वारेन्टिनलाई १ सय श्ययाको बनाउने तयारीसमेत भइरहेको केन्द्रले जनाएको छ । केन्द्रका अनुसार हालसम्म भारतबाट आएका करिब ३ सय काभ्रेली स्थानीय तहका क्वारेन्टिनमा बसेका छन् । काभ्रेपलाञ्चोकको १३ स्थानीय तहलगायत सङ्घसंस्थामा हालसम्म ६ सय ४३ श्ययाको क्वारेन्टिन व्यवस्थित छन् । “अन्य देशबाट समेत काभ्रेली आउने भएपछि स्थानीय तहका क्वारेन्टिनको क्षमता विस्तार गर्दै सातदेखि १ सय श्ययाको बनाउन लागेका छौं”, कोभिड–१९ रोकथाम तथा नियन्त्रण जिल्ला कमाण्ड पोष्टका सदस्य एवं जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय प्रमुख डा नरेन्द्र झाले भने । उनका अनुसार भारतबाट आएर स्थानीय क्वारेन्टिनमा बसेकालाई हालसम्म कोरोना भाइरस सङ्क्रमण देखिएको छैन । मजदुरीलगायत विभिन्न कामका सिलसिलामा जिल्लाका १ हजार १ सय २५ भारतमा बस्दै आएको तथ्याङ्क छ । अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट आएका काभ्रेलीलाई काठमाडौंस्थित वाग्मती प्रदेशको होल्डिङ सेन्टरमा राखिनेछ । जिल्ला प्रशासन कर्यालयको समन्वयमा सम्बन्धित स्थानीय तहमा जानकारी गराइ होटल बस्ने वा स्थानीय क्वारेन्टिन बस्नेबारे निर्णयपछि सोहीअनुसार गरिने झाले बताए । उनका अनुसार विदेशबाट आउने पिसीआर परीक्षण गरेर आएका हुन्छन् । “होटल वा अन्य क्वारेन्टिनमा बसाइका बेला तथा समयावधि सकिएपछि पनि कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण देखिए तत्काल परीक्षण गरिनेछ भने सङ्क्रमण नदेखिएकालाई होम क्वारेन्टिनमा बसाइनेछ”, झाले भने । सरकारले आजदेखि विदेशमा रहेका नेपालीलाई क्रमैसँग स्वदेश फर्काउने तयारी गरेको हो । सरकारद्वारा जारी निर्देशिकामा सम्बन्धित स्थानीय तहले आफ्ना नागरिकलाई १४ दिन क्वारेन्टिन र थप सात दिन होम क्वारेन्टिनमा राख्नुपर्ने प्रावधान छ । भारतलगायत विभिन्न देशमा ११ हजार ५ सय ८७ काभ्रेली रहेको पोष्टको तथ्याङ्कले देखाएको छ । यसअघि गत साल माघ महिनायता ४ सय ५१ विदेशिएका काभ्रेपलाञ्चोकस्थित घर फर्किएका थिए । त्यतिबेला भने २७ देशबाट घर फर्किएकामध्ये भारतपछि दुवईबाट फर्कनेको सङ्ख्या अधिक रहेको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।  रासस