१८ वर्षमुनिका ३५ हजारभन्दा बढीलाई सदस्य बनाएको भन्दै रास्वपामाथि कांग्रेसको प्रश्न
काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले १८ वर्षमुनिका बालबालिकालाई पार्टी सदस्य बनाएको भन्दै प्रतिनिधिसभामा आपत्ति जनाएको छ। आइतबार बसेको प्रतिनिधिसभा बैठकमा विशेष समय लिएर बोल्दै कांग्रेस सांसद रेनुका काउँचाले रास्वपाको सार्वजनिक सदस्यता विवरणअनुसार १८ वर्षमुनिका ३५ हजार २ सय ५७ जना पार्टी सदस्य रहेको देखिएको दाबी गरिन्। ‘एउटा तथ्यांकले निकै गम्भीर र आश्चर्यचकित बनाएको छ। रास्वपाको सदस्यता सूची हेर्दा १८ वर्षमुनिका ३५ हजार २ सय ५७ जना सदस्य रहेको देखिन्छ। औपचारिक रूपमा सार्वजनिक भएको यो विषयप्रति नेपाली कांग्रेसको गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ,’ उनले भनिन्। उनले नेपालको संविधान तथा राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐन, २०७३ अनुसार १८ वर्ष नपुगेका व्यक्तिलाई कुनै पनि राजनीतिक दलको सदस्य बनाउन नपाइने व्यवस्था रहेको स्मरण गराइन्। काउँचाले कानुन उल्लंघन गर्ने व्यक्तिलाई जरिवाना र कैदसम्मको सजायको व्यवस्था रहेकाले रास्वपामाथि पनि समान रूपमा कानुन लागू हुन्छ कि हुँदैन भन्ने प्रश्न उठाइन्। ‘कानुनले यस्तो कार्यमा ८० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना र तीन वर्षसम्म कैदको व्यवस्था गरेको छ। के यो व्यवस्था रास्वपालाई लागू हुँदैनरु कि रास्वपा संविधान र कानुनभन्दा माथि छरु’ उनले प्रश्न गरिन्। उनले बालबालिकालाई राजनीतिक उद्देश्यका लागि प्रयोग गर्न नहुने भन्दै सरकारले एकातिर विद्यार्थी राजनीति सीमित गर्ने र विद्यार्थी संगठन तथा स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन ९स्ववियु० लाई खारेज गर्ने तयारी गरिरहेको अवस्थामा अर्कोतर्फ आफ्नै दलमा बालबालिकालाई सदस्य बनाएको आरोप लगाइन्। ‘विद्यार्थीले राजनीति गर्नु हुँदैन भन्ने सरकारको धारणा छ भने आफ्नै पार्टीको झोला बोकाउन कलिला विद्यार्थीलाई प्रयोग गर्न मिल्छ कि मिल्दैनरु’ भन्दै उनले सरकारसँग स्पष्ट जवाफ मागिन्। रास्वपाले भने यस विषयमा औपचारिक प्रतिक्रिया सार्वजनिक गरेको छैन।
मुख्यसचिवको दौडमा पाँच सचिव, यी हुन् बलिया दाबेदार
काठमाडौं । नेपालको निजामती प्रशासनको सर्वोच्च पद मुख्यसचिवका लागि लबिङसुरु भएको छ । हालका मुख्यसचिव सुमनराज अर्याल अनिवार्य अवकाशमा जान लागेसँगै नयाँ मुख्यसचिव नियुक्तिका लागि प्रशासनिक वृत्तमा तीव्र चासो बढेको हो । अर्याल करिब सात महिना मुख्य सचिव रहेर असार २६ गते उमेर हदका कारण अवकाश पाउँदैछन् । उनको बहिर्गमनसँगै वरिष्ठ सचिवहरूमध्येबाट नयाँ मुख्यसचिव चयन गर्ने जिम्मेवारी सरकारको काँधमा आएको छ । सरकारी विवरणअनुसार हाल सेवामा रहेका सचिवहरूमध्ये असार महिनाभित्रै चारजना सचिवले अनिवार्य अवकाश पाउनेछन् । सचिवहरु प्रमिला बज्राचार्य असार १६ गते, मधुसुदन बुर्लाकोटी असार २० गते, कृष्णहरि पुष्कर असार २३ गते तथा खगेन्द्रप्रसाद नेपाल असार २७ गते सेवा निवृत्त हुँदैछन् । उच्च प्रशासनिक स्रोतका अनुसार सचिवहरु किरण शर्मा, राजकुमार श्रेष्ठ, डिल्लीराम शर्मा, हरिप्रसाद मैनाली र गोपाल सिग्देल मुख्यसचिवका सबैभन्दा बलिया दाबेदारका रूपमा हेरिएका छन् । यद्यपि अन्तिम निर्णय मन्त्रिपरिषद्को राजनीतिक तथा प्रशासनिक मूल्याङ्कनमा निर्भर रहने भएकोले अहिलेनै यसै होला भन्न सकिने अजस्था छैन । प्रधानमन्त्री कार्यालयका शर्मा बलिया हाल प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय मा कार्यरत सचिव किरण शर्मालाई मुख्यसचिवको दौडमा प्रभावशाली उम्मेदवार मानिएको छ । यसअघि रक्षा मन्त्रालयको नेतृत्व सम्हालिसकेका शर्माले प्रधानमन्त्रीसँग नजिकबाट काम गरेको अनुभव बटुलेका छन् । रक्षा मन्त्रालयमा रहँदा सुरक्षा निकायसँग प्रभावकारी समन्वय कायम गरेको मूल्याङ्कन पनि उनको पक्षमा देखिएको स्रोतको दाबी छ । यस्तै, गृह मन्त्रालयका सचिव राजकुमार श्रेष्ठलाई पनि हालको अवस्थामा सबैभन्दा बलियो दाबेदारका रूपमा हेरिएको छ । शिक्षा सेवाबाट शाखा अधिकृतका रूपमा निजामती सेवामा प्रवेश गरेका श्रेष्ठ खुला प्रतिस्पर्धाबाट उपसचिव हुँदै सचिवसम्म पुगेका अधिकारी हुन् । उच्च प्रशासनिक श्रोतका अनुसार गृहमन्त्री सुधन गुरुङसँग उनको राम्रो कार्यसम्बन्ध रहेको चर्चा छ । दुवैको गृहजिल्ला गोरखा भएकाले राजनीतिक तहबाट पनि उनको पक्षमा सहज वातावरण बन्न सक्ने आँकलन केही अधिकारीहरूले गरेका छन् । यस्तै, जेठ २३ गतेसम्म स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालय मा कार्यरत रहेका शर्मा हाल प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा कार्यरत छन् । प्रधानमन्त्री कार्यालयमा जिम्मेवारी सम्हाल्न थालेपछि उनको नाम पनि मुख्यसचिवको सम्भावित सूचीमा अझ बलियो रूपमा जोडिन थालेको प्रशासनिक स्रोत बताउँछ । मैनाली र सिग्देल पनि प्रतिस्पर्धामा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका सचिव हरिप्रसाद मैनालीलाई अनुभवी र समन्वयकारी प्रशासकका रूपमा लिइन्छ । उनी पनि मुख्यसचिवका बलिया आकांक्षीमध्ये एक हुन् । सचिव गोपाल सिग्देलको नाम पनि सम्भावित मुख्यसचिवको सूचीमा रहेको स्रोतले जनाएको छ । प्रशासनिक अनुभव र कार्यसम्पादनका आधारमा उनी पनि प्रतिस्पर्धामा रहेको बताइन्छ । वरिष्ठता मात्र होइन, राजनीतिक विश्वास पनि निर्णायक निजामती प्रशासनमा मुख्यसचिव नियुक्तिको परम्परागत आधार वरिष्ठता भए पनि पछिल्ला केही वर्षयता त्यसले मात्र निर्णय नदिने अवस्था देखिएको छ । सरकारले कार्यसम्पादन, नेतृत्व क्षमता, समन्वय कौशल, प्रधानमन्त्री तथा राजनीतिक नेतृत्वसँगको कार्यसम्बन्ध, प्रशासनिक छवि तथा सरकारको प्राथमिकतासँग काम गर्न सक्ने क्षमता जस्ता पक्षलाई पनि समान रूपमा महत्व दिन थालेको उच्च प्रशासनिक स्रोत बताउँछ । ‘वरिष्ठता अहिले पनि एउटा महत्वपूर्ण आधार हो । तर, अन्तिम निर्णय गर्दा सरकारको विश्वास, कार्यशैली र नेतृत्व क्षमता पनि उत्तिकै निर्णायक बन्ने गरेको छ,’ एक उच्च प्रशासनिक अधिकारीले भने । ती अधिकारीका अनुसार वर्तमान अवस्थालाई हेर्दा गृहसचिव राजकुमार श्रेष्ठ केही अगाडि देखिए पनि किरण शर्मा, डिल्लीराम शर्मा, हरिप्रसाद मैनाली र गोपाल सिग्देल पनि प्रतिस्पर्धाबाट बाहिर छैनन् । त्यसैले अन्तिम निर्णय मन्त्रिपरिषद्को राजनीतिक तथा प्रशासनिक समीकरणले नै निर्धारण गर्नेछ । मुख्यसचिव सुमनराज अर्यालको अवकाशसँगै सरकारले केही दिनभित्रै नयाँ मुख्यसचिव नियुक्त गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । नयाँ नियुक्तिसँगै नेपालको निजामती प्रशासनले अर्को नेतृत्व पाउनेछ । आगामी मुख्य सचिवको काँधमा प्रशासनिक सुधार र सरकारी संयन्त्रको सञ्चालन सँगै निजामति सेवाको इतिहास जोगाउने महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ ।
पोखरा विश्वविद्यालयको परीक्षामा उत्कृष्ट नजिता ल्याउने १६० विद्यार्थीलाई सम्मान
काठमाडौं । चाँगुनारायणस्थित नेपाल इन्जिनियरिङ कलेजले पोखरा विश्वविद्यालयको सेमेष्टर परीक्षामा उत्कृष्ट अंक ल्याउने १६० जना विद्यार्थीहरुलाई सम्मान गरेको छ । आइतबार कलेजले इन्जिनियरिङका विभिन्न विधा तथा आर्किटेक्चरमा उत्कृष्ट हुने विद्यार्थीहरुलाई सम्मान गरेको हो । कलेजमा आयोजित कार्यक्रममा कलेजका प्राचार्य दुर्गाप्रसाद भण्डारी, सहायक प्राचार्य मोहनध्वज केसी, शिक्षक प्रतिनिधि सदस्य प्रा.डा. सावित्री त्रिपाठी लगायतले विद्यार्थीहरुलाई प्रमाणपत्र, ट्रफी सहित सम्मान गरेको हो । सो अवसरमा बोल्दै प्राचार्य दुर्गाप्रसाद भण्डारीले विद्यार्थीहरुले हासिल गरेको सफलता प्रति कलेज गौरवान्तिक भएको बताए । ‘तपाईहरुले गर्नुभएको मेहनत र प्राप्त गर्नुभएको सफलता प्रति कलेज गौरवान्तिक छ । तपाईहरुको सिकाईलाई अझ व्यवस्थित, प्रभावकारी र गुणस्तरीय बनाउन हामी प्रतिबद्ध छौं ।’ प्राचार्य भण्डारीले भने । कार्यक्रममा पोखरा विश्वविद्यालयको सेमेष्टर परीक्षामा सर्वोत्कृष्ट हुने आर्किटेक्चरका ६५ जना, सिभिल तथा सिभिल एण्ड रूलर इन्जिनियरिङका ३३ जना, कम्प्युटर इन्जिनियरिङका २२ जना, इलेक्ट्रिकल एण्ड इलेक्ट्रोनिक्स, इलेक्ट्रोनिक्स एण्ड कम्युनिकेशन तथा इन्फरमेशन एण्ड कम्युनिकेशनका २० जना र विडिएच कार्यक्रमका २१ जनालाई सम्मान गरिएको छ । कलेजले पोखरा विश्वविद्यालयको सेमेष्टर परीक्षामा उत्कृष्ट जिपिए ल्याउने विद्यार्थीहरुलाई सम्मान गरेको जनाएको छ । मुनाफारहित सामाजिक शैक्षिक संस्थाको रुपमा स्थापित यस कलेजमा इन्जिनियरिङ विधामा स्नातक तथा स्नातकोत्तर तह सम्मको अध्ययन अध्यापन हुने गर्दछ । प्रयोगात्मक शिक्षण विधि, पूर्णकालिन शिक्षक शिक्षिका, सहरी कोलाहल भन्दा टाढा शान्त तथा हरियाली क्षेत्रमा रहेको यस कलेजलाई नेपाल इन्जिनियरिङ काउन्सिलले समेत स्थायी मान्यता दिएको हुनाले इन्जिनियरिङ शिक्षा हासिल गर्न विद्यार्थीहरुको घुईचो लाग्दछ । साथै, प्रत्येक वर्ष कलेजले जेहेन्दार, अनुशासित विद्यार्थीहरुलाई १५ करोड भन्दा बढीको छात्रवृत्ति समेत प्रदान गर्ने गरेकोले विद्यार्थीहरुको आकषर्ण छ । शैक्षिक सत्र २०२६ का लागि कलेजले यही असार २५ गते प्रवेश परीक्षा सञ्चालन गर्दैछ । यस कलेजमा स्नातक तहमा सिभिल इन्जिनियरिङ, सिभिल एण्ड रुलर, कम्प्युटर, इलेक्ट्रीकल एण्ड इलेक्ट्रोनिक्स, इन्फरमेशन एण्ड कम्युनिकेशन र विडिएच कार्यक्रममा पठनपाठन हुन्छ ।
