लाहुरेकाे भाञ्जा भनेकाे सुन्दा नामै फेरिदिएँ, मामाहरुसँग लाहुर नगएर अर्गानिक कृषक बनेँ : संगम शेर्पा
आफ्नो फार्ममा फलेको सलाद देखाउँदै संगम शेर्पा काठमाडौं । ताप्लेजुङका संगम शेर्पालाई स्वदेश मै केही गर्नु थियो र त उनले अमेरिकाको भिसा त्यागे । उनलाई विदेश जानु थियो, तर केबल भ्रमण र केही शिप सिक्नको लागि मात्र थियो । ताप्लेजुङमा जन्मिएका ३९ बर्षीय शेर्पा २०५२ सालमा काठमाडौँ आएका हुन् । ठूलो सपना बोकेर काठमाडौँ आएका उनलाई सुरुवाती दिनमा धेरै गाह्रो पर्यो । उनले दुई–तीन रात त परालमा सुतेर बिताए । ताप्लेजुङमा जन्मिएपनि मामाघर चैनपुरमा हुर्किएका उनलाई सानो बेला सबैले लाहुरेको भाञ्जा भनेर बोलाउँथे । सबैले खुब माया गर्थे । सानैमा बुवा गुमाएका उनलाई लाहुरेको भाञ्जा भन्दापनि आफ्नै नामले चिनिनु थियो । यसको लागि उनले आफ्नो नाम नै फेरे र नयाँ नाम राखे संगम शेर्पा । उनै संगमले आजभन्दा ८ वर्ष अघि राजधानीको कपना अर्गानिक फर्म हाउस खोले, शुरुमा फर्म चलाउन गाह्रो भयो, तर अहिले फर्म राम्ररी चलेको छ, पैसापनि राम्रो कमाएका छन्, धेरै कृषकहरुलाई अर्गानिक खेती कसरी गर्ने भनेर सिकाएका पनि छन् । उही संगम शेर्पासँग व्यवसायिक अर्गानिक खेती र कसरी सफल कृषक हुन सकिन्छ भन्ने बारेमा विकासन्यूजका लागि डोमी शेर्पाले गरेको कुराकानी : अर्गानिक फार्म हाउस नै किन खोल्नु भयो? मान्छेहरु बर्षा देखि काठमाडौमा बसिरहेका छन् । उनीहरुलाई आफ्नो गाउँको तिर्सना लाग्छ । एकपटक आफ्नो गाउँमा पुग्न पाए, गाउँले खाना खान पाए हुन्थियो भन्ने लाग्छ । तर गाउँ जाँदा धेरै समय लाग्ने अनि खर्चपनि एकदम लाग्ने हुनाले त्यहाँ समयसमयमा गईरहनु असम्भव हुन्छ। त्यस्तो अवस्थामा काठमाडौंको मुटु भन्दा डेढ किलोमिटर भित्र रहेको आर्गानिक फार्म हाउस कपनले तपाईलाई त्यो गाउँको झझल्को मेटाउन सक्छ । त्यही गाउँको तिर्सना मेट्ने ठाउँ होस् भनेर मैले आर्गानिक फार्म हाउस खोलेको हुँ। आर्गानिक फार्म हाउस, कपन यहाँ गाई, बाख्रा, कुखुरा पालिएको छ । यहाँ गैरी खेत छ, डाँडा छ, रुख छ, तीन तल्ले घर छ । यहाँ पाक्ने खानाहरु पनि ठ्याक्कै गाउँघरको जस्तै हुन्छ। तपाईंले यहाँ आफ्नो गाउँको यादहरु पूर्ण ताजा गर्नसक्नुहुन्छ। यस्तो खालको ब्यवसाय गर्दा के कस्ता समस्या आए त ? शुरुवाती दिनमा यहाँका मान्छेको प्रतिक्रिया सुन्नु हुन्छ भने मैलै यो व्यवसाय छोड्नु पर्ने अवस्था आईसकेको थियो । म आँफै पनि आर्गानिकको पारखी भएको कारणले मैले सोचेको थिएँ कि म जस्तै आर्गानिक पारखीहरु काठमाडौँमा टन्नै होलान् तर म भ्रममा थिए। पहिला मात्र होईन अहिलेपनि मानिसहरु आर्गानिक खाना खानु पर्छ है भनेर सोच्दैनन् । आफ्नो स्वास्थ्य कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने कुरालाई उनीहरु हेलचेक्राई गर्छन् । सुरुमा त दुःखपनि लागेको थियो र जुन सोचले ग्राहक आउँछन् भनेर व्यवसाय सुरु गरेको थिएँ, त्योपनि भएन, आर्गानिक तरकारीको बजार राम्रो होला नि त भनेको त्यो पनि भएन । धेरै गाह्रो भएको थियो, तर त्यो मैले कहिलेपनि यस्तो भएको अरुलाई देखाइन् । किनभने मलाई थाहा थियो कि कुनैपनि ब्यवसायको सुरुवाती दिनमा गाह्रो हुन्छ भनेर। मेरो श्रीमति क्लाइम्बर पनि हो र त्यस समयमा उनी ब्युटीसियन पेशामा संलग्न थिईन् । ती सबै पेसा छोडेर उनलाई यो खेतमा ल्याएर खनाउँदा उनले धेरै पटक आँसु पनि झारेकी थिईन् । उनी हामी किन किन यो गरिरहेका छौँ भन्थिन् । म भने उनलाई यसको भबिस्यको बारेमा भनिरहन्थे। तपाईंको फार्ममा अरु के–के पाईन्छ ? मेरो यहाँ २० वटा बाख्रा, ४०० वटा कुखरा, थोरै संख्यामा गाई–भैंसी छन् । यहाँ मानिसहरु आफ्नो रोजाईमा आफैँ के खान मन लाग्यो छानेर बनाएर खान सक्छन् । यहाँ हामीले बिभिना प्रकारको सलादह्र पनि उब्जाएका छौ। सलादको कुरा गर्नु पर्दा नेपालीहरु खानपानमा बढी चिल्लो, पिरो, अमिलो खाने, सालाद नखाने र सलाद बजारमा पनि नपाईने कारणले ग्यास्ट्रिक हुने गर्छ । अहिले रेस्टुरेन्टमा सलाद भन्ने हो भने दुई टुक्रा गाजर, दुई टुक्रा मुला, दुई टुक्रा काक्रा दिन्छ, तर खास भन्नु पर्दा त्यो सालाद होईन । सलाद भनेको हरियो साग सब्जी मिसिएर बनेको परिकार हो । हामीले सलाद दिनमा कमसेकम १०० ग्रामको दरले खाने हो भने तपाईंलाई ग्यास्ट्रिक हुने सम्भावना न्युन भएर जान्छ । आर्गनिक फार्मका पाहुनाहरुसँग संगम शेर्पा मैले सलाद कै ब्यापार गर्छु भनेर यस फार्मको बिकास गरेको हुँ । तर, नेपालीको खानपानमा सलाद नभएर फेरी मैले वाध्य भएर अरु तरकारीहरु गरिरहेको छु । जस्तो मुला, गाजर, चुकन्दर रहेको छ । हामी हाम्रो यहाँको उत्पादन नक्सालको भाटभटेनीमा बेच्छौँ । र अन्य २–४ वटा आर्गानिक स्टोरले पनि हाम्रो सामान लिईरहनु भएको छ । के यहाँ तपाईँको फर्ममा वास बस्ने ब्यवस्था पनि छ ? यहाँ १५०० मा एकदिने आर्गानिक घरबास योजना रहेको छ । यहाँ बस्न आउनेलाई हामी मज्जाले आर्गानिक खाना खुवाउँछौ । बिहान मज्जाले लोकल अण्डा, फापरको पिठो लगायतको आर्गानिक ब्रेकफास्ट गराएर बिदा गर्छौँ । यो व्यवसाय कति लागतमा शुरु गर्नु भयो ? कती जना कर्मचारी राख्नु भएको छ ? आर्गनिक फार्म हाउसमा काम गर्दै विदेशी स्वयंमसेवक मैले घर बनाउँछु भनेर जम्मा गरेको पैसा ३० लाखले यो ब्यवसाय सुरु गरेको हुँ, अब त करोड नै पुगिसक्यो होला । तर खासमा मेरो अवधारणा नै पारिवारिक ब्यवसाय गर्ने हो । मेरो आमा, श्रीमती यही ब्यवसायमा संलग्न हुनुहुन्छ । मेरो आमा खेतमा बेस्सरी काम गर्नु हुन्छ । खासमा चाहीँ आमाको लागि भनेर मैले यो फार्म खोलेको हुँ । मेरो श्रीमती चाहीँ फार्म हेरचाह, प्रमोसन र खानपान ब्यवस्था गरिरहनु भएको छ । कर्मचारी भन्न पर्दा एक जना जेटीए, रेस्टुरेन्टको पाटो हेर्न ३ जना स्टाफ र फार्म हेर्नलाई ५ जना स्टाफ यहाँ कार्यरत छन् । यसरी हेर्दा १२–१३ जनालाई रोजगारी दिएको छु । यसबाहेकसमय समयमा बिभिन्न देशका स्वयम्सेवक कृषि सम्बन्धी कुरा सिक्न आउँछन् र २ हप्ता-१ महिना काम गरेर जान्छन् । उनीहरुलाई खान र बस्नको ब्यवस्था हुन्छ र बाँकी राती सुत्ने बेला उनीहरुले मलाई ३०० रुपैँया दिनु पर्ने हुन्छ । उनीहरु दिनभर बारीमा काम गर्छन् र राती यही सुत्छन् । भर्खरै मात्र यहाँ दुई क्यानेडियन नागरिक काम सिक्न आउनु भएको छ । नेपालमा किसानको अवस्था कस्तो छ ? विदेशतिर म किसान हो भन्दा अरुले वाह ! भन्छन् । तर, नेपालमा तपाईं हामी सबैलाई थाहा छ किसानलाई कुन नजरले हेरिन्छ । खानाको लागि अन्न उब्जाई दिने किसान जहिलेपनि पहिलो दर्जाको नागरिकमा गनिनु पर्छ। नेपालमा ६७ प्रतिशत मानिस कृषि पेसामा आवद्ध छन् । उनीहरुलाई कुनै दिन बिदा हुँदैन, ८ घण्टा काम गर्ने समय हो भन्ने हुँदैन । उनीहरु हरेक दिन काम गर्छन् । बिहान उठेदेखी रात नपरेसम्म उनीहरु यति मेहनत गर्छन् र पनि एक आङ राम्रो लाउन पाएको छैनन्, एक पेट मिठो खान पाएका छैनन् । अझैपनि परम्परागत तरिकाले खेती गरिंदै आएको छ । दुःखसुख गरेर उब्जनी गर्यो, तर बजारमा सही मूल्य छैन । त्यसैले समग्रमा सामान्य किसानको अवस्था नेपालमा दु:ख लाग्दो नै छ। यही कारणले पनि म किसानहरुलाई मेरो फार्ममा खेती कसरी गर्नेबारे टिप्सहरु दिन्छु र मानिसहरु यहाँ आएर मज्जाले हेर्छन्, सिक्छन् अनि आफ्नो कृषि खेतीमा लागु गर्छन् । किसानहरुले आफ्नो जीवनस्तर बढाउन के गर्नुपर्ला ? लोप हुँदै गएका शब्द!! सर्वप्रथम त किसानहरुले गुजाराको लागि खेती गर्न छोडी दिनु पर्यो । अब गुजाराको लागि होइन सही तरिकाले आधुनिक र व्यवसायिक तरिकाले खेती गर्नु पर्छ । जथाभावी बिषादी प्रयोग गरेर रातारात धनी हुन्छु भन्ने सपनापनि देख्नु छोड्नु पर्यो । आखिर बिषादी हालेको सागसब्जी आफैँले पनि त खानुपर्छ । अनि आफैँ स्वस्थ रहेनौँ भने पैसा कमाउनको अर्थ नै के रह्यो र ? किसानले आफ्नो जीवनस्तर कसरी बढाउने बारेमा कुरा गर्दा हरेक किसानको जस्तो भएपनि घर त हुन्छ, त्यस घरमा एउटा बस्नको लागि सफा ठाउँ बनाउनु पर्छ र मान्छेहरु आउँदा झ्याप्प बस्ने खाने ब्यवस्था गर्नु पर्छ । कसैले बास बस्ने चाहना ब्यक्त गरे त्यहीँ एक छाक मिठो खानको ब्यवस्था गरिदिन सक्ने हुनुपर्छ । यसो गर्दा बर्ष भरी धान खेती कहिले फल्छ र खाउँला भन्नु भन्दपनि आज १० वोटा अण्डा बिके पनि पैसा आयो, एउटा भाले बिके पनि पैसा आयो । अब किसानहरु यस्तो स्मार्ट हुनुपर्छ कि उसले केही पैसा कमाओस्, अनि मात्र बल्ल उसको जीवनस्तर माथि उठन सक्छ । मेरै कुरा गरौँ यहाँ विद्यार्थीहरु भ्रमणको लागि आउँछन, प्रति विद्यार्थी म १०० रुपैँया लिन्छु । दिनमा ५०-१०० को हाराहारीमा विद्यार्थीहरु आउँदा दिनको १० हजार कमाईन्छ । किसानले अब यो तरिकाले ब्यवसाय गर्नुपर्यो । कृषि क्षेत्रमा तपाईंको योगदान के कस्तो रहेको छ र आगामी दिनमा के गर्ने योजना रहेको छ ? मैले एउटा अवधारणा तयार पारेको छु । त्यो अवधारणालाई चाँही प्राङ्गारिक कृषि अवधारणा भनिन्छ । यस भन्दा अगाडि म टानको कार्यसमितिमा हुँदा मैले त्यस अवधारणालाई उठाएको थिएँ । नेपाल सरकारले ठ्याक्कै मेरो त्यो अवधारणालाई राखेर २०७४/७५ को कार्यक्रममा कृषि पर्यटन बिकास कार्यविधि बनाएको छ । त्यस अनुरुप यो बर्षपनि ५ अर्ब बराबरको कृषि पर्यटन बजेट बिनियोजन भएको छ । गर्वको कुरा म ताप्लेजुङको कुनामा जन्मेर आएको शेर्पाको छोराको अवधारणा राष्ट्रिय स्तरमा पर्नु ठूलो कुरा हो र यही अवधारणालाई विश्व सामु परिचित गराएर विश्वको ध्यान केन्द्रित गर्ने सोचमा छु । अमेरिकी भिसा यसरी सजिएको छ है!!! किसानहरुलाई कसरी सहयोग पुयार्उँदै हुनु हुन्छ ? मैले यो पेसा अंगाल्नुको मुख्य कारण गरीब, अशिक्षित किसानहरुलाई क्यान्सर रोगको सिकार हुनबाट जोगाउनु पनि हो । एकदम धेरै फल्छ अनी पैसा कमाईन्छ अनी धनी भईहालिन्छ भनेर जुन ती गरीब मानिसहरुले विषादी प्रयोग गरेर खेती गर्छन् । नेपालमा यही खेत छ, त्यही सुत्ने ठाउँ हुन्छ । अनी दिउँसो भरी बिषादी हाल्यो अनी राती घरमा सुतेका त्यहीँ विषादी सासले तान्यो, अनी रोगी भयो । यही कुरालाई ध्यानमा राखेर मैले यो फार्म खोलेको हुँ र हामी यहाँ किसानहरुलाई कसरी खेती गर्ने भन्ने बिषयमा तालिम दिन्छौँ । किसानहरु आउँछन् सिकेर जान्छन् । आउँदो जेनेरेसनलाई तपाईं के सल्लाह दिन चाहानुहुन्छ ? मैले अब आउने पुस्तालाई के सल्लाह दिन चाहन्छु भने कृपया आफ्नो कमाइमा रमाउनुहोस्, १८ बर्ष पछी जे भएपनि आफूले गर्नसक्ने साना ठूला जस्तो काम भएपनि काम गर्नुहोस्, आफ्नो नामले चिनिनुहोस् । फलानोको छोरा–छोरी, नाती–नातिनी, भान्जा–भान्जीको ट्याग आफ्नो सिरबाट हटाउनुहोस् ।
एनआईसी एशियाको थप दुईवटा शाखारहित बैंकिङ्ग सेवा दार्चुलामा
काठमाडौं । एनआईसी एशिया बैंकले यु के एड सक्षम एक्सेस टु फाईनान्स कार्यक्रमकोे सहकार्यमा दार्चुला जिल्लामा शाखारहित बैंकिङ्ग सेवा विस्तार गरेको छ । उक्त जिल्लाको महाकाली नगरपालिका, वडा नं.७ धाप र महाकाली नगरपालिका वडा नं.९ दत्तुमा २१ औं र २२ औं शाखा रहित बैंकिङ्ग सेवा पुस १७ र १८ गतेबाट संचालनमा ल्याएको हो । बैंकले महाकाली नगरपालिका, वडा नं.७ धापमा शाखारहित बैंकिङ्ग सेवाको उद्घाटन दार्चुला उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष मंगलसिंह ठगुन्नाले गरेका थिए । उक्त शाखारहित बैंकिङ्ग सेवाका प्रतिनिधिको रुपमा शेर सिंह रैखोलालाई नियुक्त गरेको हो । यसैगरि महाकाली नगरपालिका,वडा नं.९ दत्तुमा संचालनमा ल्याएको शाखारहित बैंकिङ्ग सेवाको उद्घाटन महाकाली नगरपालिका, वडा नं.९ का वडा अध्यक्ष हरसिंह डाँगाले गरेका थिए । उक्त शाखारहित बैंकिङ्ग सेवाका प्रतिनिधिको रुपमा कृष्ण सिंह चौैसिरलाई नियुक्त गरिएको छ । मुलुकभर २७० शाखा कार्यालयहरु, २८९ एटिएम, ३७ वटा एक्सटेन्सन काउण्टर एवं २२ वटा शाखा रहित बैंकिङ्ग ईकाई मार्फत बैंकिङ्ग सेवा प्रदान गर्दै आएको छ । बैंकको वासलातको आकार रू. २१३ अर्ब भन्दा बढि पुगेको छ भने कुल निक्षेप करिब रू. १६८ अर्ब पुगि निजी क्षेत्रबाट स्थापित बैंकहरु मध्ये नेपालको सबैभन्दा ठूलो बैंक तथा कुलकर्जा करिब रू. १४६ अर्ब बनाउन सफल भएको छ । हालसम्म यस बैंकमा ग्राहकको संख्या करिब १४ लाख रहेको छ ।
सिटिजन्स बैंकको प्रदेश नं ४ काे प्रादेशिक कार्यालय पोखरामा
काठमाडौं । सिटिजन्स बैंकले प्रदेश नं ४ को प्रादेशिक कार्यालय पोखराको सिमल चौरमा स्थापना गरेको छ । उक्त कार्यालयको आरम्भ समारोहमा प्रदेश नं ४ का उच्च पदस्थ सरकारी कर्मचारी, उद्योगी, व्यापारी, विभिन्न संघ संस्थाका प्रमुख तथा नागरिक समाजका अगुवाहरुको बाक्लो उपस्थिति रहेको थियो । देशैभरी फैलिएका आफ्ना ८० वटा शाखा, ७५ वटा एटिएम र ९९ वटा शाखा रहित बैंकिङ्ग एकाईहरुबाट करिव चार लाख ग्राहकवर्गलाई आधुनिक बैंकिङ्ग सेवाहरु प्रदान गर्दै आएको छ । ग्राहक वर्गहरुलाई विभिन्न किसिमका निक्षेप तथा कर्जा सुविधाहरु, रेमिट्यान्स सेवा, बैंकास्योरेन्स, आस्वा, ड्राफ्ट, भिसा एटिएमकार्ड सेवा, भिसा इन्टरनेसनल डलर कार्ड सेवा, साथै कुनै पनि शाखाबाट रकम झिक्न र राख्न सकिने जस्ता सुविधाहरु पनि उपलब्ध गराउँदै आएको छ । नेपाल राज्यको संरचना : संघ, प्रदेश र स्थानीय गरी तीन तहमा हुने व्यवस्था गरेको छ । त्यस्तै प्रदेश नं ४ मा रहेका ११ जिल्ला मध्यै ४ वटा जिल्लामा बैंकको पहुँच रहेको छ । यस प्रदेशमा बैंकले करिव १७ हजार ग्राहक वर्गलाई बैंकिंग सेवा प्रदान गर्दै आएको छ ।
जापान खुलिसकेको छैन, भ्रममा नपर्नुस्: वैदेशिक रोजगार विभाग
काठमाडौं । वैदेशिक रोजगार विभागले जापानमा वैदेशिक रोजगारी खुलिनसकेको स्पष्ठ पारेको छ । केही सञ्चारमाध्यम र विभागबाट अनुमति प्राप्त गरी सञ्चालनमा आएका केही संस्थाहरुले समेत जापानमा रोजगारी खुलेको भनी लेखिएको समाचार र जारी गरिएको सूचनाप्रति विभागको ध्यानाकर्षण भएको समेत जनाएको छ । विभागले बुधबार एक विज्ञप्ती जारी गर्दै उक्त भ्रममा नपर्न समेत समन्धित सबैलाई आह्वान गरेको छ । साथै त्यस्तो भ्रमपूर्ण कार्यहरु गर्ने कम्पनी फर्म वा संस्थालाई कारबाही गर्ने चेतावनी समेत विभागले दिएको छ । ‘नेपालबाट जापानमा वैदेशिक रोजगारीमा कामदारहरु पठाउने विषयमा हालसम्म नेपाल सरकारको कुर्नै पनि निर्णय भइनसकेको र यस विषयमा निर्णयको पारदर्शिता हुने नै हुँदा जापान पठाउने भनी संस्थागत/व्यक्तिगत/कम्पनी बाट गरिएको सबै क्रियाकलाप कानून विपरित देखिन आएकोले तत्काल त्यस्ता गतिविधिहरु नगर्न र नगराउन सूचित गरिन्छ ।’ विभागको विज्ञप्तीमा भनिएको छ, ‘यस्तो सूचना गरे गरेको पाइएका सम्बन्धित संस्थागत/व्यक्तिगत/कम्पनी उपर वैदेशिक रोजगार ऐन/नियम अनुसार तत्काल कारबाही गरिने व्यहोरा सम्बद्ध सबैका लागि जानकारी गराइन्छ ।’
‘अब पूँजी बजारको भविष्य उज्वल हुनेछ’
काठमाडौं । ‘नेप्सेको इन्डेक्स तत्कालका लागि बढ्ने वा घट्ने कुरा गौण हुन तर अब पूँजी बजारको भविष्य उज्वल हुनेछ ।’, यो भनाई हो सेयर लगानी कर्ता संघका अध्यक्ष उत्तम अर्यालको । अर्यालले मात्रै होइन, नेपाल इन्भेष्टर्स फोरमका उपाध्यक्ष छोटेलाल रौनियारले पनि दिर्घकालिन रुपमा सेयर बजारको भविष्य सुन्दर रहेको बताए ।‘पूँजी बजारका लागि यो सरकारले पोलिसीमा हिट गरिहेको छ । मार्जिन ल्याण्डिङ, सेयर कर्जाको जोखिमको भार घटाउने कुरा, बैंकलाई ब्रोकर लाइसेन्स, बैंकको ब्याजदरमा नियमन आदि कुराले सेयर बजारको दिर्घकालिन विकासमा महत्व राख्छ ।’, रौनियारले भने । सेयर बजारका लगानीकर्ताको मनोवल गिरेहको अवस्थामा बजार सुधारका लागि नियामकहरुले देखाएको अग्रसरताले दिर्घकालिन प्रभाव राख्ने उनीहरुले स्विकार गरेका हुन् । स्टक ब्रोकर एसोसियसन अफ नेपालका अध्यक्ष भरत रानाभाटले पनि सेयर बजारका लागि नियामक निकायहरुले चालेका पछिल्ला कदमहरु सकारात्मक रहेको बताए । ‘यी कदमहरु केहि समय पहिले नै चालिनुपर्ने थियो, ढिलै भए पनि सरकारको आँखा खुलेको छ, यसले पुँजी बजारमा तत्काललाई राम्रो गर्छ, दिर्घकालका लागि भने यसको निरन्तरताले महत्ज राख्छ’, ब्रोकर एसोसियसनका अध्यक्ष रानाभाटले भने । रौनियारले अब नेप्से र सिडिएसले पनि आफ्नो जिम्मेवारीको काम तुरुन्तै अघि बढाउनुपर्ने धारणा राखे । उनले पुँजी बजारका लागि अनलाइन कारोबारमा देखिएका समस्याहरुको तत्काल समाधान अपरिहार्य भएको पनि बताए । ब्रोकर कमिसन घटाउने सकारात्मक भएको बताउँदै अब पूँजी बजारका सबै नियामकहरुले एकद्धार प्रणाली अनुसार काम गर्नुपर्नेमा जोड दिए । समग्र उद्योगी व्यवसायीको मनोबल गिरिरहेको अवस्थामा सरकारले पूँजी बजार मार्फत परिवर्तनको संकेत देखाएको रानाभाटले बताए । अर्यालले पूँजी बजारका कारण सरकारलाई गाली गर्ने क्रम अहिलेका लागि भने समाप्त भएको दावी पनि गरे ।‘सरकारलाई गाली गर्नु हाम्रो बाध्यता थियो, अब एनआरएनहरुलाई पूँजी बजारमा भित्र्याउनुपर्छ’, अर्यालल भने । अर्थमन्त्रालयले मुद्रा तथा पूँजी बजार सम्बन्धमा नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर शिबराज श्रेष्ठको नेतृत्वमा अध्ययन समिति गठन गरेको थियो । सोही समितिले तयार पारेको प्रतिवेदन अनुसार केन्द्रिय बैंकले लगानी योग्य पूँजी अभावको समाधानका लागि सहुलियत दिएको छ । त्यस्तै, पूँजी बजारका लागि सेयर धितो कर्जाको सिमा ५० प्रतिशतबाट बढाएर ६५ प्रतिशत पुर्याएको छ । त्यस्तै, सेयर कर्जाको जोखिम भार पनि १५० प्रतिशतबाट घटाएर १०० प्रतिशतमा झारेको छ । धितोपत्र बोर्डले पनि प्रतिवेदन अनुसार सुधारका काम अघि बढाईसकेको छ । बोर्डले नेप्से र सिडिएसलाई पनि निर्देशन दिईसकेको छ ।
यस कारण म १५ औं सत्याग्रहमा बस्दैछु- डा केसी
इलाल । मेडिकल शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा सुधार, सुशासन, सबै विपन्न नागरिकहरुको सस्तो, सुलभ र गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा पाउने अधिकार तथा सबै विद्यार्थीको योग्यताका आधारमा निःशुल्क वा सस्तो शुल्कमा चिकित्सा तथा स्वास्थ्य शिक्षाका अन्य विषयहरु पढ्ने अधिकारका लागि हामी निरन्तर लडि आएको विदितै छ । त्यसै क्रममा हाम्रो वर्षौंको लडाइँपछि १५ औं सत्याग्रहका बेला संसदमा विचाराधीन चिकित्सा शिक्षा विधेयकमा निश्चित संशोधनहरुसहित पारित गर्ने, उपत्यकाबाहिर विभिन्न ठाउँहरुमा सरकारी मेडिकल कलेज खोल्ने लगायतका बुँदाहरुमा सम्झौता भएको थियो । तर चिकित्सा शिक्षा विधेयक अघि बढाउने क्रममा संसदीय समितिमा चलखेल भइरहेको छ । पहिले हामी सत्याग्रहमै रहेका बेला चिकित्सा शिक्षा अध्यादेशका जनतामुखी र विद्यार्थीमुखी प्रावधानहरु काटेर विधेयक संसदमा पेश गरेका शिक्षा मन्त्रीको समेत अवरोधका कारण सम्झौता अनुसार विधेयक पारित हुन सकेको छैन । हामीले बारम्बार ध्यानाकर्षण गराउँदा पनि र हामीसित गौरी बहादुर कार्की प्रतिवेदनले दोषी ठहर्याएका व्यक्तिलाई सजायँ गर्ने सम्झौता भए पनि सरकारले उक्त प्रतिवेदनले दोषी ठहर्याएका त्रिवि पदाधिकारीहरु लगायतका व्यक्तिहरुलाई अहिलेसम्म बर्खास्तीलगायतका कारवाही गरेको छैन । त्यसले गर्दा देशकै नेतृत्वदायी शिक्षण संस्थालाई माफियाहरुको स्वार्थमा धराशायी बनाउन उनीहरु लागी परेका छन् । सरकार र पार्टीहरुको प्राथमिकता अझै पनि आम नागरिकलाई गुणस्तरीय र सर्व सुलभ स्वास्थ्य सेवा दिने भन्दा पनि छिटो निजी मेडिकल कलेज खोलेर व्यापार गर्ने रहेको छ । फलस्वरुप सुदुर पश्चिम र मध्य पश्चिम जस्तै सुदुर पूर्वका पहाडी क्षेत्रबाट पनि विशेषज्ञ तहको स्वास्थ्य सेवाका लागि निकै टाढा पुग्नुपर्ने अवस्था विद्यमान छ । ताप्लेजुङदेखि तेह्रथुम, पाँचथर र इलामलाई समेत समेट्ने गरी इलाम वा पाँचथरमा एउटा सरकारी मेडिकल कलेज खोलिनुपर्छ भनेर हामीले लामो समयदेखि माग गर्दै आएका हौं । शिक्षा मन्त्रालयद्वारा २०७१ सालमा गठित मेडिकल कलेज उच्चस्तरीय राष्ट्रिय मापदण्ड सिफारिश समितिले समेत देशभर जनसंख्याको चाप, स्वास्थ्य जनशक्तिको उपलब्धता लगायतको विस्तृत अध्ययन गरेर यस्तो सुझाव दिइसकेको छ । यसै सम्बन्धमा हामीसित भएको पछिल्लो सम्झौतामा पूर्वमा पाँचथर–इलाम, सुदूरपश्चिममा डडेल्धुरा–डोटी र मध्य नेपालको प्रदेश नं दुई तथा उदयपुरमा सरकारी मेडिकल कलेजहरु स्थापना गर्ने सम्बन्धमा यस अगाडि नक्सांकन भएका ठाउँहरुको सम्भाव्यता अध्ययन एक महिनाभित्र प्रारम्भ गर्ने तथा कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिस्ठानमा अविलम्ब एमबीबीएस लगायत स्नातक तहका कार्यक्रम शुरु गर्ने सम्बन्धमा कार्यदल गठन गर्ने बुँदाहरु समावेश भएका थिए । त्यस यता कार्यदलहरु गठन भए पनि राजनीतिक नेतृत्व र सरकार ती काम गर्नमा गम्भीर भएर लागेका छैनन् । स्मरण रहोस्, सरकार, शीर्षस्थ नेता तथा संसदीय समिति र संसदलगायत जुनसुकै पदका सबै व्यक्तिहरुलाई जिम्मेवार र जवाफदेही बनाउनु हाम्रो अभियानको लक्ष्य हो । यस अघि न्यायालय र अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको नेतृत्वलाई समेत जवाफदेही बनाउनका लागि समेत नागरिकका हैसियतले हामीले संघर्ष गर्नु परेको थियो । अबका दिनमा पनि न्याय र सुशासनसित जोडिएका मुद्दाहरुमा हामी निरन्तर संघर्षरत हुनेछौं । द्वन्द्वकालमा भएका जघन्य अपराधका दोषीलाई पनि न्यायको कठघरामा उभ्याउने हाम्रो अभिभारा हो । निर्मला पन्त बलात्कार र हत्या प्रकरणका दोषीलगायत लापरवाही गर्ने, निर्दोषलाई फसाउने तथा प्रहरी संगठनलाई कलंकित पार्ने सबै व्यक्तिहरुलाई समेत जवाफदेही बनाउने हाम्रो प्रमुख माग रहेको छ । यो अवस्थामा सही रुपमा चिकित्सा शिक्षा ऐन जारी हुने कुरा सुनिश्चित गर्न तथा मंसीर ११ गते हामीले राखेका अन्य मागहरु पूरा गर्नका लागि फेरि सत्याग्रह शुरु गर्नुको विकल्प छैन । यसैबीच संसदको शिक्षा तथा स्वास्थ्य समितिकी सभापतिका तर्फबाट हामीसित भएको सम्झौता अनुसार ऐन जारी गर्ने प्रतिबद्धता गर्दै त्यसका लागि केही दिनको समय माग भएकाले यही पौष २५ गतेसम्मका लागि सत्याग्रहको कार्यक्रम स्थगन गरेको घोषणा गर्दर्छौं । साथै यसबीच चलखेल भएको अवस्थामा कुनै पनि बेला सत्याग्रह शुरु गर्ने घोषणा गर्दर्छौं ।
पेट्रोलको मूल्य फेरि २ रुपैंया घट्यो, अरुकाे कति ?
काठमाडौं । स्वचालित मूल्य प्रणालीअनुसार हरेक १५/१५ दिनमा मूल्य समायोजन गर्दै आएको नेपाल आयल निगमले फेरि पेट्राेलियम पदार्थकाे मूल्य घटाएको छ । निगमको नयाँ मूल्यसूची अनुसार पेट्रोलमा १०८ रुपैंया र डिजेल र मट्टितेलमा ९५ रुपैंया मूल्य कायम गरिएकाे छ । यसअघि उपभोक्ताले पेट्रोलमा ११० रुपैंया र डिजेल र मट्टितेलमा ९७ रुपैंया मूल्य तिर्दै आएका थिए । हवाइ इन्धन र एलपी ग्यासमा भने मूल्य यथावत राखिएको छ ।
सेयर कारोबारीलाई ग्लोबल आइएमई बैंकको नयाँ बचत खाता, अनलाइनबाट सबै कारोबार
काठमाडौं । ग्लोबल आइएमई बैंक नेप्सेको अनलाईन शेयर कारोबार प्रणालीमा आबद्घ भएको छ । यस मार्फत बैंकका ग्राहकहरुले स्वचालित प्रणालीबाट अनलाईन शेयर कारोबार गरी शेयर खरिद विक्री बापतको रकम रकमान्तर तथा राफसाफ गर्न सक्नेछन । यसै सम्बन्धमा बैंकले लगानीकर्ताहरुलाई अझ बढी सुविधा प्रदान गर्ने उद्घेश्यले “ग्लोबल शेयर लगानी बचत खाता” सञ्चालनमा ल्याएको हो । यस बचत खाताबाट लगानीकर्ताहरुले घरमै बसी सजिलै स्वचालित अनलाईन प्रणालीबाट शेयर कारोबार गर्न तथा शेयर खरिद विक्री बापतको रकम राफसाफ गर्न सकिने बैंकले जनाएको छ । उच्चतम ब्यादर पाइने यस बचत खातामा निशुल्क भाईवर र मोबाइल बैंकिङ्ग, पहिलो वर्ष निशुल्क डिम्याट खाता, मेरो शेयर खाता र डेबिट कार्ड उपलब्ध हुने छ । यसका साथै आईपिओ र एफपिओ बारे जानकारी लिन मिल्ने एव्म आस्वा सुबिधा, इन्टरनेट बैंकिंङ्ग र चेकबुक निशुल्क पाइने छ । यस बाहेक लकर, क्रेडिड कार्ड र ऋण प्रोसेसिंगमा ५० प्रतिशत छुट पनि पाइने छ । यसअघि बैंकमा खाता भएका ग्राहकहरुले समेत इन्टरनेट बैंकिंङ्ग सेवा लिई अनलाईन शेयर कारोबार गर्न पाउने बैंकले जनाएको छ । सबै क्षेत्र र वर्गसम्म बैंकिङ्ग सेवाको पहुँच पु¥याउने उद्देश्यले १२ वर्षअघि स्थापना भएको ग्लोबल आइएमई बैंकले १३३ शाखा, १४१ एटिएम, ७ एक्सटेन्सन काउण्टर, १४ वटा राजश्व संकलन काउण्टर र ११५ शाखा रहित बैंकिङ्ग सेवा, विदेशमा ३ प्रतिनिधि÷सम्र्पक कार्यालय मार्फत आफ्ना ९ लाख ५० लाख भन्दा बढि ग्राहकहरु माझ सेवा प्रदान गर्दै आइरहेको छ ।
