सौराहा होटल सुनसान, व्यवसायी पलायन हुने अवस्थामा
चितवन । पर्यटकीय नगरी सौराहामा पर्यटकको सङ्ख्या घट्दै गएपछि व्यवसायी चिन्तित हुन थालेका छन् । नयाँ कार्यक्रम दिन नसक्दा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक घट्न थालेको उद्यमीले जनाएका छन् । जङ्गल सफारीका लागि यहाँ आउने पर्यटकले सधैं एउटै पन पाउने हुँदा दोहोर्याएर आउन छाडेका छन् । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र स्थानीय सामुदायिक वनमा हुने एउटै गतिविधि मात्र हुने भएपछि यहाँ आउने पर्यटकको सङ्ख्या विगतका वर्षको सङ्ख्यामा हुन नसकेको बताइएको छ । राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रियरुपमा बजारिकरण र प्रचारप्रसार हुन नसक्दा नयाँ पर्यटक थपिने क्रम पनि घटेको छ । क्षेत्रीय होटल सङ्घ सौराहाका अध्यक्ष दीपक भट्टराईले नयाँ कार्यक्रम दिन नसक्दा पर्यटक घट्दै गएको जानकारी दिए । उनले भने, “वर्षौंदेखि एउटै गतिविधि मात्र भएकाले पर्यटकको सङ्ख्या बढ्न सकेन ।” निकुञ्जभित्र हरेक दिन प्रवेश शुल्क लाग्ने, हात्ती प्रवेश गराउन नपाइने, नयाँ गतिविधि गर्न नसकीने हुँदा समस्या उत्पन्न भएको उनले गुनासो गरे । निकुञ्जलाई पर्यटकले शुल्क बुझाएर पनि हात्ती चढेर सामुदायिक वनमात्र घुम्नुपर्ने बाध्यता छ । जीप सफारी, जङ्गलमा पैदलयात्रा, डुङ्गा सयर, हात्ती र गोही प्रजनन केन्द्रको अवलोकन, थारु सङ्ग्रहालय, थारु संस्कृति अवलोकनमा यहाँका पर्यटक आकर्षण गर्ने क्षेत्र हुन् । पहिलोपटक आउने पर्यटकलाई यी गतिविधि आफैँमा रमाइलो हुने भए पनि पुनः आउँदा नयाँ कार्यक्रम खोज्ने भए पनि दिन नसकिएको जनाइएको छ । वर्षेनी निकुञ्ज प्रवेशको राजश्व बढ्दै जाँदा पर्यटकको खर्च पनि बढ्दै जाने गरेको छ । खर्च धेरै हुने र नयाँ पन पाउन नसक्ने भए पछि दोहो¥याएर पर्यटक आउने क्रम घटेको छ । अध्यक्ष भट्टराईले निकुञ्ज बाहिर रात्रिकालीन जीप सफारी, धार्मिक पर्यटकीयस्थलको भ्रमण गराउनेजस्ता नयाँ कार्यक्रम गर्न लागेको बताउँछन् । क्षेत्रीय होटल सङ्घका वरिष्ठ उपाध्यक्ष राममणि खनाल होटलको सङ्ख्या बढ्दै जाने तर पर्यटकको सङ्ख्या बढ्न नसकेपछि व्यवसायी धराशायी बन्दै गएको गुनासो गर्छन् । व्यापार नभएपछि बैंकको ब्याज र किस्ता तिर्न नसक्दा कतिपय व्यवसायी पलायन हुने अवस्थामा पुगेको उनले गुनसो राखे । नयाँ कार्यक्रम दिएर प्रचारप्रसार गर्न नसकिएमा यहाँको पर्यटन व्यवसाय टिक्न नसक्ने खनाल बताउँछन् । सौराहा क्षेत्रबाहेक अन्यत्र जहाँतहीँ सामुदायिक वनमा पर्यटक छिर्दा निकुञ्ज प्रवेश शुल्क नलाग्ने भए पनि यहाँ सामुदायिक वनमा हात्ती चढ्ने पर्यटकले निकुञ्जलाई राजश्व बुझाउनुपर्ने बाध्यताले खर्चिलो बनेको जनाइएको छ । सौराहा क्षेत्रमा ११५ होटल रहेका छन् । जसमा रु १० अर्बभन्दा बढी लगानी भएको अनुमान छ । यसमध्ये ६० प्रतिशतभन्दा बढी बैंकको लगानी रहेको छ । क्षेत्रीय होटल सङ्घ सौराहाका निर्वतमान अध्यक्ष सुमन घिमिरे पर्यटक आइदिए हुन्थ्यो भन्ने मात्र चाहना व्यवसायीमा हुँदा सङ्ख्या बढ्न नसकेको बताउँछन् । नयाँ कार्यक्रम दिएर राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा बजारीकरण एवं प्रचारप्रसार हुन नसकेमा यस क्षेत्रको पर्यटन व्यवसाय धराशायी हुने उनको चिन्ता छ । उनले भने, “यही हिसाबले अघि बढ्यो भने यहाँको पर्यटन व्यवसाय विस्थापित हुन सक्छ ।” पर्यटकीय क्षेत्रका सडक, विद्युत्जस्ता पूर्वाधारमा सरकारको मुख ताके पनि अन्य गतिविधिमा व्यवसायी आफैँ अघि बढ्नुपर्ने र नयाँ प्याकेज उत्पादन गरी बजारीकरण अहिलेको अपरिहार्यता रहेको निवर्तमान अध्यक्ष घिमिरेले जानकारी दिए । पहिले पहिले वर्षात्को समयमा होटलक कर्मचारीलाई व्यापार नभएपछि बिदा दिने गरिन्थ्यो । झण्डै १० वर्षयता वर्षात्मा समेत पर्यटक आउन थालेपछि बिदा दिन रोकिएकोमा पछिल्ला वर्षमा वर्षात्को समयमा पर्यटक निकै कम मात्र आउन थालेको व्यवसायी बताउँछन् । क्रिसमस र नयाँ वर्षपछि यतिबेला गत वर्षहरुमा पर्यटकको आगमन बढ्न शुरु हुन्थ्यो । क्षेत्रीय होटल सङ्घका अध्यक्ष भट्टराई यस वर्ष भ्रमण वर्षका अवसरमा छुटका प्याकेज दिइएको भए पनि पर्यटक आगमनमा निकै कमी रहेको बताएका छन् । अहिले दैनिक २ सय ५० हाराहारी पर्यटक सौराहा आउने गरेको उनले बताए । विगतका वर्षहरुमा यतिबेला दैनिक एक हजार हाराहारी पर्यटक आउने गर्दथे । अहिले आएका चिनियाँ पर्यटक केही सीमित होटलमा आउने भएकाले अन्य होटल सुनसान रहेका छन् । यहाँबाट दैनिक आठ वटा वस काठमाडौँ र चार वटा बस पोखरा चल्ने गर्दछन् । ती बसमा न्यून पर्यटकमात्र हुने गरेका छन् । रासस
आरक्ष पीडितका समस्या समाधान गर्ने तीन मन्त्रीको सामूहिक प्रतिबद्धता
काठमाडौं । कञ्चनपुर जिल्ला स्थित शुक्लाफाँटा वन्यजन्तु आरक्ष (राष्ट्रिय निकुञ्ज) विस्तारका कारण विस्थापित भएका परिवारलाई उचित व्यवस्थापन गर्ने तीन मन्त्रीले सामूहिक प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् । कंचनपुरमा आरक्ष पीडित जनताका अगाडि वन तथा वातावरण मन्त्री शक्ति बस्नेत, भूमि व्यवस्था मन्त्री पद्मा अर्याल र खानेपानी मन्त्री बिना मगरले समस्याको समाधान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका हुन् । वन मन्त्री बस्नेतले कंचनपुरका भूमिहीन आरक्ष पीडितहरुका समस्या समाधान गर्न सरकारले प्रक्रिया अघि बढाएको बताए । ‘भूमिहीन भएर बस्नु पर्दाको पीडा हामीलाई थाहा छ, कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री बस्नेतले भने, ‘जनता दुखी भएर मुलुकको समृद्धि हुँदैन । समतामूलक समाज पनि बन्दैन । त्यसैले कंचनपुरको समस्याप्रति सरकार निकै गम्भीर छ ।’ कार्यक्रममा भूमि व्यवस्था मन्त्री अर्यालले आरक्ष पीडित जनतालाई सधैं पीडामा राख्नु हुँदैन भन्ने कुरामा सरकार दृढ प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन् । उनले कंचनपुरका आरक्ष पीडित भूमिहीन जनताको समस्या समाधान गर्न नै आफू आएको स्पष्ट पारे । ‘सुकुम्बासी र भूमिहीन जनतालाई बासस्थानको व्यवस्था गर्ने सरकारको संकल्प हो, उनले भने, ‘यसका लागि हामीले भूमि ऎन ल्याएका छौं । भूमि ऎन मार्फत शक्तिशाली आयोग बनाएर भूमिहीन भएका जनताको समस्या समाधान गर्छौं ।’ त्यस्तै, खानेपानी मन्त्री मगरले आरक्ष पीडित जनताका अगाडि यस अघि गरिएका बाचा तथा प्रतिबद्धता पुरा गरेरै छाड्ने बताएकी छन् । ‘धेरै वर्ष देखि यहाँहरुले त्रासदीपूर्ण जीवन बिताइरहनु भएको छ, उनले सम्बोधन गर्दै भनिन्, ‘त्रासदी पूर्ण जीवन र झुपडीमा बस्नुपर्ने दिनको अब चाडैं अन्त्य हुनेछ । हामी सबै प्रतिबद्धता र बाचा पुरा गर्ने छौं भनेर भन्न आएका हौं ।’ खानेपानी मन्त्री मगरले कञ्चनपुरका आरक्ष पीडित जनताको उचित बासस्थानको व्यवस्था गर्ने प्रतिबद्धता जनाए अनुसार उनकै अग्रसरतामा दुई मन्त्री कन्चनपुर आएका हुन् । तत्कालीन सरकारले माओवादी जनयुद्धको बेला संकटकालको समयमा आरक्षलाई विस्तार गर्ने भन्दै त्यस क्षेत्र वरिपरिका जनतालाई अन्यत्र पठाइएको थियो । त्यो समय देखि घरबार विहीन हुँदै आएका भूमिहीन जनताको व्यवस्थापनमा यस अघिका जन प्रतिनिधि र सरकारले कुनै ठोस पहल गरेका थिएनन् । यस अघिका सरकारहरुले समस्या समाधानका लागि भन्दै विभिन्न आयोग बनाए पनि त्यतिबेलाका आयोगले कुनै समाधानको निकास ननिकालेको पीडित स्थानीयहरुको आरोप छ ।२०५८ सालमा शुक्लाफाँटा वन्यजन्तु आरक्षण विस्तारका क्रममा तत्कालीन सरकारले जिल्लाका दश गाविस रौतेली बिचुवा, बेल्डाँडी, रामपुरविलासपुर, लक्ष्मीपुर, पिपलाडी, झलारी, दैजी, सुडा, देखतभुली र कृष्णपुर लगायतका स्थानबाट बस्ती विस्थापित गरेको थियो । विस्थापित भएका परिवारले हालसम्म पनि जग्गा पाउन सकेका छैनन् ।
वन तथा खानेपानी मन्त्रीबाट शुक्लाफाँटा निकुञ्जको प्रवेशद्वार शिलान्यास
काठमाडौं । कञ्चनपुरको बेलडाँडीस्थित शुक्लाफाँटा वन्यजन्तु आरक्ष (राष्ट्रिय निकुञ्ज) भित्र पर्यटकहरुलाई जंगल सफारी गराउने उद्देश्यले शनिबार प्रवेश द्वारको शिलान्यास गरिएको छ ।वन तथा वातावरण मन्त्री शक्ति बस्नेत र खानेपानी मन्त्री बिना मगरले संयुक्त रूपमा शुक्लाफाँटा निकुञ्ज दोस्रो प्रवेश द्वारको शिलान्यास गरेका हुन् । कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै वन मन्त्री बस्नेतले शुक्लाफाँटा निकुञ्जलाई सरकारले खुला चिडियाखानाका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखेको बताए । उनले शुक्लाफाँटा निकुञ्जमा स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकहरु बढाउन सरकारले पूर्वाधारको विकास गर्न लागिरहेको जानकारी दिएका छन् । आरक्ष क्षेत्र हिजोका दिनमा समस्याका रूपमा देखा परेको थियो तर अब यो क्षेत्र आयस्रोत आर्जन गर्ने अवसर भएको छ, उनले भने ‘आरक्ष क्षेत्रबाट प्रताडित हुनुपर्ने दिन अब आउँदैन । यसलाई आर्थिक रुपान्तरणको माध्यम बनाउनुस । यहाँ होम स्टे चलाउनुस अनि युवाहरूलाई नेचर गाइडको तालिम दिने व्यवस्था गर्नुस् ।’ त्यस्तै, कार्यक्रममा खानेपानी मन्त्री मगरले शुक्लाफाँटा निकुञ्ज क्षेत्र आर्थिक समृद्धिको आधार बन्दै गएको बताएकी छन् । उनले यस क्षेत्रका जनताले अब आरक्षबाट राम्रो आम्दानी गर्ने अवसर प्राप्त गरेको धारणा राखिन् । हिजो यहाँका जनताले जंगली जनावरबाट दुस्ख पाएका थिए तर अब सरकारले समस्याको समाधान खोज्दैछ, उनले थप जोड दिदै भनिन्, ‘आरक्ष क्षेत्र आयस्रोतको मुख्य केन्द्र बन्दै छ । यसलाई समृद्धिसँग जोडेर हेर्नुपर्ने बेला आएको छ ।’ उनले यस क्षेत्रका जनताले माग गरिरहेका खानेपानी, सडक, ढल लगायत अन्य समस्याहरुलाई क्रमशः समाधान गर्दै लैजान पहल भैरहेको बताएकी छन् । बेलडाँडी गाउँपालिकाका अध्यक्ष धन बहादुर थापाले यस क्षेत्रका समस्याहरुबारे दुबै मन्त्री समक्ष ध्यानाकर्षण गराएका थिए । नेपाल भ्रमण वर्ष सुरु भैसकेकाले शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरुको संख्या बढाउने गाउँपालिकाको उद्देश्य रहेको छ । अहिले एउटा मात्र प्रवेश द्वारबाट निकुञ्जमा जंगल सफारी हुने गरेकोमा अब अर्को प्रवेश द्वार खुला भए पछि पर्यटकहरु बढ्ने विश्वास गरिएको छ । निकुञ्जमा जंगल सफारी गराउन दोस्रो प्रवेश द्वार खोल्न खानेपानी मन्त्री मगरले विशेष भूमिका खेलेकी थिइन् ।
माउभन्दा सहायक कम्पनी बोटलर्स नेपाल (तराई) को सेयर किन महंगो ? (समग्र विश्लेषण)
काठमाडौं । बोटलर्स नेपाल (तराई) ले कोकाकोला, फेन्टालगायत पेय पदार्थ उत्पादन गर्छ । कम्पनीले यो वर्ष पनि ४० प्रतिशत नगद लाभांश दिएको छ । यस्तै, कम्पनीमा इन्भेन्ट्रिज बढिरहेको छ भने माउ कम्पनी बोटलर्स नेपाल (बालाजु) को भन्दा बढी लाभांश दिएको छ । कम्पनीको सेयर मूल्य पनि माउ कम्पनीको भन्दा बढी छ । यही सन्दर्भमा बोटलर्स नेपाल (तराई) को अवस्था, सेयर बजारमा प्रभाव र लगानीको अवस्था जस्ता तथ्यमा आधारित भएर यो विश्लेषण तयार पारिएको छ । २०४४ सालतिर स्थापना भएको कोका कोला उत्पादक कम्पनी बोटलर्स नेपालको दोस्रो प्लान्टको रुपमा बोटलर्स नेपाल (तराई) को स्थापना भएको हो । बजार सेयर मूल्य (६ हजार २ सय रुपैयाँ) को आधारमा कम्पनी यो समूहमा दोस्रो स्थानमा छ । जबकि माउ कम्पनी बोटलर्स नेपाल (बालाजु) को समेत सेयर मूल्य यसकोभन्दा कम (१ हजार ८ सय ३०) रुपैयाँ छ । लगातार लाभांश नदिने माउ कम्पनीले यस बर्षसमेत लाभांश दिएन । यो कम्पनीमा बोटलर्स नेपाल (बालाजु) को ९०.७८ प्रतिशत सेयर र सर्वसाधारणको ९.२२ प्रतिशत लगानी छ । बहुराष्ट्रिय कम्पनी बोटलर्स नेपाल (बालाजु) मा कोकाकोला साउथ वेष्ट एशिया होल्डिङस्को ७६.१६ प्रतिशत लगानी छ । उत्पादन कम्पनीले अहिले कोकाकोला, स्प्राइट, फ्यान्टा, कोक जिरो, माजा र किन्ले जस्ता गैरमदिराजन्य पेय पद्धार्थ उत्पादन गर्दै आएको छ । विश्वविख्यात ब्राण्डका यी उत्पादन अधिकार यो कम्पनीसँग मात्रै रहँदै आएको छ । कम्पनीले वित्तीय विवरणमा उल्लेख गरेअनुसार सन् २०१९ जुलाईसम्म समग्र पेय पद्धार्थको बजारमा कम्पनीको हिस्सा ७१ प्रतिशत छ । बोटलर्स नेपाल तराईले २५० एमएलका बोटल प्रतिमिनेट ७ सय ६६ वटा र ५ सय एमएलका ६ सय एमएल प्याक गर्न सक्ने सिंगल सर्भ प्याक मेसिनसमेत थपेको छ । कम्पनीले बार्षिक १७ लाख क्रेट (प्रति क्रेटमा २४ बोतल हुन्छ) उत्पादन गर्दै आएको छ । संस्थागत सुशासनमा अब्बल कम्पनीले संस्थागत सुशासनमा चार वर्षदेखि लगातार विभिन्न उपाधि हासिल गरेको छ । नेपाल चार्टर्ड एकाउन्टेन्स संस्था (आइक्यान) ले यो विधामा दिने उपाधिमा सन् २०१५ मा सेकेण्ड रनरअप, २०१६ मा फस्र्ट रनरअप, २०१७ मा बिजेता र २०१८ मा फस्र्ट रनरअप हुन सफल भएको छ । माउ कम्पनीसँगै यो कम्पनी पनि पुरस्कृत भएको हो । लाभांश गत २० कात्तिकमा ३३औं बार्षिक साधारणसभा गरेको कम्पनीले ४० प्रतिशत नगद लाभांश प्रस्ताव स्वीकृत गरेको छ । कम्पनीले ५ वर्षमा औसतमा ३०.४ प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव गरेको छ । कम्पनीले हालसम्म नगद लाभांश मात्रै प्रस्ताव गर्दै आएको छ । दुई वर्षदेखि उही दरमा लाभांश दिइरहेको छ । अन्य कम्पनीसँग कारोबार बोटलर्स नेपाल (बालाजु) बाट गत वर्ष कम्पनीले २१ करोड रुपैयाँको बिभिन्न करोबार गरेको छ । यस्तो कारोबारमा कच्चा पदार्थ खरिद बिक्रीदेखि अन्य करोबार छन् । वित्तीय अवस्था चालु आवको पहिलो त्रैमाशमा कम्पनीको सञ्चालनबाट आम्दानी (उत्पादन बिक्रीसहित) ४.३५ प्रतिशतले घटेपनि नाफा रकममा ८.४६ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । कम्पनीले उत्पादन र बिक्री खर्च कम गर्न सकेको कारण कुल नाफा मात्र होइन, खुद नाफा वृद्धिमै सहयोग पुगेको छ । कम्पनीले ३० करोड रुपैयाँ कमाएको छ । कम्पनीले उत्पादनको लागि स्टोर गरिने कच्चा पद्धार्थहरु वृद्धि भइरहेको जनाएको छ । पहिलो त्रैमाश अवधिमा बार्षिक ९२ करोड बराबरको इन्भेन्ट्रिज (कच्चा पद्धार्थ) छ । यो अवधिमा भने यसमा २१ प्रतिशतले बढेको छ । इन्भेन्ट्रिज बढिरहेमा यसले सामान बिग्रने सम्भावना समेत थप बढ्दै जान सक्ने संकेत गर्छ । कहिलेकाँकी भने उत्पादन बढाउने उद्देश्यले समेत इन्भेन्ट्रिजमा वृद्धि भइरहेको हुन सक्छ । बिक्री आम्दानी घटेकोले कच्चा पद्धार्थ थुप्रिएको हो कि भन्ने शंका गर्न सक्ने अवस्था भने छ । –निकै कम लगानीकर्ताको हातमा सेयर –निरन्तर नगद लाभांश –७६ प्रतिशत बजार हिस्सा –लगानीअघि पर्खनु उचित कम्पनीले व्यापारको क्रममा भुक्तानी गर्नुपर्ने रकम ९८ प्रतिशतले बढेर १ अर्ब ४८ करोड पुगेको छ । कम्पनीले लिनुपर्ने रकम भने ६१ प्रतिशतले घटेर २० करोड ५६ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । कम्पनीले बजारबाट पैसा उठाउन सकेको देखिन्छ । कम्पनीले बजारमा तिर्न बाँकी रकम बढेको भएपनि आत्तिनु पर्ने अवस्था भने छैन । दायित्व तिर्नै नसक्ने अवस्थामा मात्रै डराउनु पर्ने हो । कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी (त्रैमाशिक) २ सय ४८ रुपैयाँ, मूल्य आम्दानी अनुपात २६ गुणा र प्रतिसेयर नेटवर्थ २ हजार १ सय ९१ रुपैयाँ रहेको छ । कम्पनीको १ रुपैयाँको कमाईलाई बजारका लगानीकर्ताले २६ रुपैयाँसम्म हालिरहेको मूल्य आम्दानी अनुपातले देखाउँछ । कम्पनीको मूल्य खासै अधिमूल्यन भएको देखिदैन । यो नेटवर्थको ३ गुणा छ । सेयर विश्लेषण विगत १ वर्षमा १ सय ६ पटकमात्र कम्पनीको सेयर किनबेच भएकोमा गत १८ दिनमा १० पटक कारोबारमा आएको छ । यसले कारोबारमा तीव्रता आएको देखिन्छ । पछिल्लो १ वर्षमा कम्पनीको सेयर कारोबार दैनिक औसत ८८ कित्ताको दरमा भइरहेको छ । कम्पनीको सेयर निकै कम मानिसको हातमा छ । कम्पनीको आरएसआई सूचक ५३.९७ छ । यसले कारोबार सन्तुलित क्षेत्रमा रहेको संकेत गर्छ । आरएसआई स्केल ३० भन्दा मुनि भए सेयर अधिक बिक्री क्षेत्रमा, ३० देखि ७० बीचमा भए सन्तुलित क्षेत्रमा र ७० भन्दा माथि भए अधिक खरिद क्षेत्रमा रहेको विश्लेषण गरिन्छ । बोनस सेयर समायोजन पछि ७ दिने रेखा २१ दिनेभन्दा मुनि रहेको भएपनि केही समयअघि मात्रै माथि उक्लिएको छ । अर्थात् गोल्डेन क्रस भएको छ । यसले मूल्य बुलिश प्रवृत्तिमा नै रहेको संकेत गरिरहेको छ । तर, यी रेखा निकै नजिकिएकोले ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ । २१ दिनेभन्दा माथि लागेमा डेथ क्रस हुनेछ र मूल्य केही समय घट्नेछ । पीभट विश्लेषणले आगामी महिना काराबोरमा ६ हजार ३ सय ९५ मा पहिलो प्रतिरोध र ६ हजार ८ मा पहिलो टेवा पाउने संकेत गर्छ । कम्पनीको सेयर मूल्यले सात कारोबार दिन अगाडी ठूलो सेतो मैनवत्ति र त्यसपछि कालो मैनवत्ति बनाएको छ । कालो मैनवत्तिको शरीर सेतोको शरीर भन्दा बाहिर गएको छैन । यसले हरामी वियरिश आकृति बनाएको छ । मूल्य घट्ने यसको संकेत भएपनि यो दरिलो संकेत भने होइन । तर, पछिल्ला दिनमा पनि मूल्य सेतो मैनवत्तिले बनाएको उच्चमूल्य माथि जान नसकेकोले मूल्य बढिहाल्ने सम्भावना कम नै देखिन्छ । थोरै कित्ता सेयर कारोबार हुने यो कम्पनीको प्रविधिक विश्लेषणले केही संकेत गरेपनि पूर्णत सही संकेत नदिन पनि सक्छ । आगामी कारोबार हेरेरै लगानी गर्नु उचित हुन्छ ।
सरकारको प्राथमिकतामा धार्मिक पर्यटन, फागुन १ गतेदेखि चन्द्रागिरीमा बृहद् राष्ट्रशान्ति कोटी हवन महायज्ञ हुँदै
काठमाडौं । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्ययनमन्त्री योगेश कुमार भट्टराईले भिजिट नेपाल–२०२० अभियान सफलतार्फ उन्मुख रहेको बताएका छन् । उनले सरकारले नेपाल भ्रमण वर्षलाई सफल तुल्याउनको लागि धार्मिक पर्यटनको विकासमा समेत विशेष ध्यान दिएको सुनाए । नेपालमा रहेका प्राकृतिक सम्पदा हेर्नको लागि विश्वभरिका पर्यटकहरु आउनेमा हामी विश्वस्त भएको जानकारी गराए । उनले धार्मिक पर्यटनले भ्रमण वर्ष–२०२० सफल बनाउन टेवा पुग्ने स्पष्ट पारे । शनिबार बृहद् राष्ट्रशान्ति कोटी हवन महायज्ञ एवं चन्द्रागिरी धार्मिक पर्यटन वर्ष महोत्सव–२०७६ मूल समारोह समितिले आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा प्रमुख अतिथिको रुपमा सम्बोधन गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन् । उनले नेपाल हिन्दू र बौद्धिष्ट दुवैको आस्था केन्द्रको रुपमा विश्वमै परिचित रहेको सुनाए । ‘अहिले विभिन्न देशहरुमा जातीय तथा धार्मिक द्वन्द्व भैरहेका छन्, तर नेपाल यसबाट सुरक्षित छ ।’–उनले भने,‘हाम्रो देश सानो देश भएपनि सांस्कृति, सामाजिक र धार्मिक रुपमा हामी धनी छौं । हामीसँग विभिन्न जातजाति छन्, तर जातीय रुपमा विविधिता भएपनि हामीभित्र एकता छ ।’ नेपालमा सबै धर्मले एकैसाथ पूजा गर्ने स्थल पनि रहेको उल्लेख गरे । मन्त्रालयले धार्मिकस्थल र तिनीहरुको संरक्षणको लागि बजेट छुट्याएको उनले जानकारी दिए । विश्वभरिबाट नेपालको धार्मिक यात्रामा आउने विभिन्न धर्मका मानिसहरु यहाँ सुरक्षित हुनेपनि उनले विश्वास दिलाए । ‘र, सहज ढंगले आवातजावत गर्न सकेका छन् ।’–मन्त्री भट्टराईले थपे । वर्तमान सरकारले हरेक किसिमका आलोचना सहेर अघि बढिरहेको पनि सुनाए । तर, बाहिर आलोचना भएपनि सरकारले विकास र समृद्धिको लागि द्रुत गतिमा काम गरिरहेको उनको जिकिर थियो । ‘भ्रमण वर्षको सुरुवातकै दिनमा हामीले १ सय ८ शंख फुकेका थियौं । यो भ्रमण वर्षलाई सफल पार्नको लागि दुईवटा संस्था धार्मिक संस्था पशुपति क्षेत्र विकास कोष र लुम्बिनी विकास कोषले अहिले राम्रोसँग काम गरिरहेका छन् । धार्मिक पर्यटनलाई पनि भ्रमण वर्षसँग जोड्ने काम गरेका छौं ।’ उनले आगामी फागुन १ गतेदेखि फागुन ९ गतेसम्म चन्द्रागिरि नगरपालिकाकै ऐतिहासिक बृहद् राष्ट्रशान्ति कोटी हवन महायज्ञ एवं चन्द्रागिरि धार्मिक पर्यटन वर्ष महोत्सवलाई पूर्ण रुपमा सफल बनाउनको लागि सहयोग गर्न ेपनि घोषणा गरे । त्यस्तै, उनले शिवरात्री पनि नजिकिँदै गरेको सुनाउँदै यसलाई भव्य रुपमा सफल पार्न र मनाउनको लागि सरकार अहिलेदेखि नै लागिपरेको सुनाए । रिपोर्टर्स क्लब नेपालका सभापति ऋषि धमलाले धार्मिक महायज्ञले धर्म, संस्कृतिको रक्षा गर्ने विश्वास व्यक्त गरे । ‘यस्तो महायज्ञले धर्म र संस्कृतिप्रतिको आस्था र विश्वास बढाउँछ । यो भनेको सबैको साझा गन्तब्य हो ।’–धमलाले थपे । नेपाल गौतम बुद्ध, मुक्तिनाथ, माता जानकी, पशुपतिनाथको देश भएको सुनाउँदै नेपालमा धार्मिक पर्यटनको ठूलो संभावना रहेको धमलाको भनाई छ । ‘धार्मिक पर्यटनको विकास र सम्वद्र्धनको लागि अब राष्ट्रव्यापी अभियान अघि बढाउनुपर्छ । यस्तो कोटिहोमलाई राज्यले सहयोग गर्नुपर्छ । माननीय मन्त्री योगेश भट्टराईले यो महायज्ञलाई सहयोग गर्नुहुन्ुछ ।म यसमा पूर्ण विश्वस्त छु । आगामी दिनमा पनि यस्ताखाले धार्मिक महायज्ञ गर्दै जानुपर्छ ।’ धमलाले नेपालको धार्मिक यात्राको लागि भारत र चीनबाट ठूलो संख्यामा पर्यटकहरु आउनेपनि बताए । कार्यक्रममा ज्योतिष डा. रुद्रनाथ अधिकारीले नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० लाई सफल तुल्याउनको लागि पनि राज्यले धार्मिक पर्यटनको विकासमा विशेष ध्यान पुर्याउनुपर्नेमा जोड दिए । ‘हामीले त नेपाल भ्रमण वर्षकै पूर्वसन्ध्यामै यो महायज्ञको शुभारम्भ गरेका थियौं । नेपालमा सबैभन्दा बढि सम्भावना भएको क्षेत्र पर्यटन र जलस्रोत भनिँदै आएको छ । तर, यसको विकासको लागि यो क्षेत्रलाई प्रभावकारी बनाउनको राज्यले ध्यान नदिएको उनले बताए । भ्रमण वर्षलाई सफल तुल्याउनको लागि पनि धार्मिक पर्यटन आवश्यक छ ।’ उनले नेपाल धार्मिक र जैविक विविधिता भएको देश भएकोले आफूहरुसँग राज्यले धर्म पर्यटनबारे छलफल नगरेकोमा भने दुःख व्यक्त गरे । ‘यो धार्मिक पर्यटनको देश हो । सरकारले यसलाई समावेश गरेर लैजानुपर्छ । अनिमात्रै भ्रमण वर्ष सफल हुन्छ ।’–उनले थपे । चन्द्रागिरी नगरपालिका काठमाडौंभित्र रहेको सबैभन्दा महत्वपूर्ण धार्मिक तथा पर्यटनको महत्व बोकेको क्षेत्र भएको पनि अधिकारीको भनाई छ । ‘यो क्षेत्रको विकास हुनुपर्छ । यो आजको आवश्यकत्ता हो । यसप्रति सरकारको ध्यान जाओस् । हामी यो महायज्ञमा भ्रमण वर्षसँग जोडेर हवन गर्नेछौं । यो यज्ञले श्राप देशबाट सबैखाले हटाउँछ । देशलाई समृद्ध बनाउँछ ।’ पछिल्लो समय देशमा भएका सबैखाले मठ–मन्दिरहरु अनियन्त्रित रुपमा चलिरहेको सुनाउँदै यसलाई नियन्त्रण गर्न जरुरी रहेको आवश्यकत्ता औंल्याए । कार्यक्रममा श्री १००८ स्वामी भागवत आचार्यले नेपाल भ्रमण वर्षलाई आफूहरुले आयोजना गर्न लागेको यज्ञले सहयोग पुर्याउँने विश्वास दिलाए । ‘यो धार्मिक कार्यमा सम्बन्धित मन्त्रालयले यसमा आर्थिक सहयोग र योगदान पुर्याओस भनेर आग्रह र अपेक्षा राखेका छौं ।’–उनले भने । उक्त यज्ञमा भारत उत्तरप्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथलाई पनि आमन्त्रण गरेको सुनाए । त्यतिमात्रै नभएर भारतका विभिन्न मठ, मन्दिरका पीठाधिश, मठाधिशलाई पनि निमन्त्रणा गरिएको उनले जानकारी दिए । उक्त महायज्ञको सुरुदेखि अन्तिमसम्म (९ दिन) सम्म प्राईम टाईम्स टेलिभिजनले प्रत्यक्ष प्रशारण गर्नेपनि उनले स्पष्टा परे । उनले भने,‘अरु मिडियाले पनि साथ दिनुहोस् । यस यज्ञमा विभिन्न देश र ठाउँबाट आएका मानिसहरुको गाँस, बाँसको व्यवस्था गरिदिन म सरकारी निकायहरुलाई आग्रह गर्न चाहन्छु ।’आजको पत्रकार सम्मेनलको सभापतित्व भने समितिका अध्यक्ष राजाराम थापाले गरेका थिए । उनले भ्रमण वर्षलाईनै टेवा पुर्याउनेगरि आफूहरुले उक्त महायज्ञ तथा पर्यटन महोत्सवको आयोजना गर्न लागेको सुनाए । उनले भने,‘हामीले धार्मिक पर्यटनको विकासमा जोड दिएका छौं । यसको लागि विभिन्न देशका धार्मिक निकायहरुसँग कुरा गरिरहको छौं । हामीले यस्तो आग्रह गर्दा उहाँहरुबाट सकारात्मक सन्देश पाएका छौं ।’ उनले उक्त यज्ञ सफल बनाउनको लागि सहयोगको अपिल गर्नुको साथ यज्ञमा सहभागी हुनको लागि निमन्त्रणा पनि दिएका थिए । समितिका अनुसार दैनिक कोटी हवन विहान ७ बजेदेखि मध्यान्ह १२ बजेसम्म र अपरान्ह २ बजेदेखि ५ बजेसम्म रहेको छ । उक्त महायज्ञमा एक करोड दीप प्रज्वलन गरिनेछ भने कथा वाचन विहान ११ देखि अपरान्ह ४ बजेसम्म हुनेछ ।
विशेष कार्ययोजना लागु गरी विद्युत् चुहावट राेक्दै प्राधिकरण
तनहुँ । विद्युत् प्राधिकरण तनहुँ वितरण केन्द्रले विद्युत् चुहावटमा नियन्त्रण गर्न विशेष कार्ययोजना लागु गरेको छ । पछिल्लो समय जिल्लामा विद्युत् चुहावट बढ्दै गएपछि न्यूनीकरणको प्रयास थालेको वितरण केन्द्रले जनाएको छ । विद्युत् चुहावट हुने सम्भावित क्षेत्रको पहिचान गर्दै जनचेतनाका कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेको जनाइएको छ । गत आर्थिक वर्षको तुलनामा आव ०७५/०७६ मा ७.५३ प्रतिशत विद्युत् चुहावटमा कमी ल्याउनसमेत केन्द्र सफल भएको छ । केन्द्रका सहायक प्रशासकीय अधिकृत लोकेन्द्रबहादुर कुँवरले विद्युत् चुहावटमा कम कार्ययोजना लागु गरेको जानकारी दिए । उनले भने, “हुकिङ गरी विद्युत् चोर्ने, रुखमा छोइनेजस्ता कार्यले गर्दा विद्युत् चुहावट हुने गरेको छ ।” हुकिङ गरी विद्युत् चोरी गर्नेलाई निरुत्साहित गर्दै विद्युत् चुहावट हुने रुख, बिरुवा कटानी गर्ने कार्यलाई समेत प्राथमिकतामा राखेर हटाउन लागिएको छ । तनहुँमा कूल ३६ हजार २२३ ग्राहक सङ्ख्या रहेका छन् । कार्यालयले ३३ केभी लाइनबाट ३३.४९,११ केभी लाइनबाट ४६८.१ र एलटी लाइनबाट १२६१.६ विद्युत् परिमाण उत्पादन हुँदै आएको कार्यालयका इञ्जिनीयर रामबाबु चौधरीले जानकारी दिए । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको ३ सय १५ र निजी ८२ थान ट्रान्सफर्मर जडान गरिएको छ । रासस
१२ कराेड लागतमा १०८ फिट अग्लो बुद्धमूर्ति स्थापना गरिँदै
सुर्खेत । वीरेन्द्रनगरमा बुद्ध सरोवर निर्माणार्थ सहयोग जुटाउने उद्देश्यले शनिबारदेखि ‘धम्म देशना’ (बुद्ध शिक्षा प्रवचन) कार्यक्रम शुरु भएको छ । नेपालमै पहिलोपटक १०८ फिट अग्लो बुद्धमूर्ति स्थापना गर्न निर्माणस्थलमै ‘धम्म देशना’ को शुभारम्भ गरिएको हो । कार्यक्रमको शुभारम्भ गर्दै प्रदेशका उद्योग, पर्यटन वन तथा वातावरणमन्त्री नन्दसिं बुढाले बुद्ध सरोवर निर्माणले पर्यटन क्षेत्रको विकासमा टेवा पुग्ने बताएका छन् । उनले विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन (डिपिआर) सहित प्रस्तावना लिएर मन्त्रालयसमक्ष सहयोगको आग्रह गर्दै भने, “सहयोग सङ्कलन गरेर निर्माण सम्पन्न गर्न समय लाग्न सक्छ, त्यसैले प्रस्तावना ल्याएर आउनुस्, समपूरक र विशेष अनुदानमार्फत आर्थिक सहयोग प्रदेश सरकारले उपलब्ध गराउँदछ ।” नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का प्रदेशसभा सचेतक सीता नेपालीले वीरेन्द्रनगरको मुटु बुद्धपथमै बुद्ध सरोवर निर्माण गरिनु गौरवको विषय भएको बताए । धम्म देशना शुभारम्भमा धर्मगुरु प्रेमदोर्जे लामाले जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा बुद्धमूर्तिलाई सम्मानजनक रुपमा राख्न आग्रह गरे । माघ ९ गतेसम्म सञ्चालन हुने ‘धम्म देशना’बाट करिब रु ५० लाख रकम सङ्कलन हुने अपेक्षा गरिएको छ । दुई वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिएको बुद्ध सरोवर निर्माणमा न्यूनतम रु नौ करोडदेखि अधिकतम रु १२ करोड लागतको अनुमान गरिएको व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष पञ्चसिंह रोकाया खाम्पाले बताए । आठ कट्ठा क्षेत्रफलमा रहेको प्रस्तावित बुद्ध सरोवरमा ३५ फिट अग्लो बौद्ध झण्डाअनुरुप पानीको फोहोरा पनि निर्माण गरिनेछ । धम्म देशनाको शुभारम्भ समारोहमा करिब रु एक लाख बराबरको दान सङ्कलन भइसकेको छ । आयोजकका अनुसार कर्णाली प्रदेशसभा सदस्य सोशिला शाहीले रु १० हजार १००, गुरुङ समाज परिषद्का केन्द्रीय सदस्य खगेन्द्रबहादुर गुरुङले रु ५१ हजार, स्थानीय झकबहादुर सिजापति मगरले रु ३१ हजार १०१ सहयोग गरेका छन् । रासस
लिबियामा द्वन्द्व भएसँगै एक लाख ५० हजार स्थानीय बासिन्दा विस्थापित
त्रिपोली । लिबियामा भएको द्वन्द्वका कारण एक लाख ५० हजार भन्दा बढी स्थानीय बासिन्दा विस्थापित भएर शरणार्थी बन्न पुगेका छन् । संयुक्त राष्ट्रसंघीय शरणार्थी आयुक्तको कार्यालय (युएनएचसीआर) ले शुक्रबार दिएको जानकारीअनुसार लिबियाको राजधानी त्रिपोली र आसपासका क्षेत्रमा फैलिएको द्वन्द्वका कारण उनीहरु विस्थापित भएका हुन् । “सन् २०१९ को अप्रिलदेखि भइरहेका द्वन्द्वका घटनाहरुका कारण एक लाख ५० हजारभन्दा बढी स्थानीय बासिन्दाले आफ्नो घर छाडेर हिडेका छन्,” शरणार्थी आयुक्तको कार्यालयले भनेको छ । विस्थापित भएर आन्तरिक रुपमा शरणार्थी भएकाहरुलाई आयुक्तको कार्यालयको तर्फबाट सहयोगी सामग्रीहरु उपलब्ध गराइरहेको पनि कार्यालयले जनाएको छ । झण्डै तीन हजार शरणार्थी तथा आप्रवासीहरु मध्य लिबियामा नजरबस्दमा परेको पनि कार्यालयद्धारा जारी वक्तव्यमा उल्लेख गरिएको छ । त्रिपोलीमा सन् २०१९ को अप्रिलदेखि सैन्य अभियान चलाइएको छ । उनीहरुले त्रिपोली सहर आफ्नो नियन्त्रणमा लिएका छन् । सन् २०११ मुअम्मर गद्दाफीको शासनलाई पतन भएयता लिबिया असुरक्षा र अराजकता बढ्दै गएको पाइन्छ । लिबिया गैरकानुनी युरोप जान चाहने आप्रवासीे लागि प्रस्थानको माध्यमको रुपमा पनि रहेको छ । रासस/सिन्ह्वा