सामाजिक मिडियाले ‘विनाशकारी’ बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्य संकटलाई बढावा दिइरहेको छ : एनजिओ
काठमाडौं । सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्मको ‘अनियन्त्रित विस्तार’ ले बालबालिका र किशोरकिशोरीहरूमा अभूतपूर्व विश्वव्यापी मानसिक स्वास्थ्य संकट निम्त्याइरहेको विश्वव्यापी रूपमा तत्काल समन्वित कार्यको आह्वान गर्दै बालबालिकासँग सम्बन्धित संस्था किड्स राइट्सले बुधबार बताएको छ । उक्त संस्थाको रिपोर्ट अनुसार १० देखि १९ वर्ष उमेर समूहका सातमध्ये एक बच्चा र किशोरकिशोरीले मानसिक स्वास्थ्य समस्या भोग्नुपरेको छ भने १५–१९ वर्ष उमेर समूहका लागि आत्महत्याको दर प्रति एक लाखमा छ रहेको छ । आमस्टर्डममा आधारित समूहका अनुसार कलङ्कका कारण आत्महत्या व्यापक रूपमा कम रिपोर्ट गरिएकाले यी उच्च दरले पनि ‘शिखरको चुचुरो’ प्रतिनिधित्व गर्दछ । 'यस वर्षको रिपोर्ट एउटा चेतावनी हो जसलाई हामी अब बेवास्ता गर्न सक्दैनौँ', किड्स राइट्सका अध्यक्ष मार्क डुलार्टले भने, 'हाम्रा बालबालिकामाथिको मानसिक स्वास्थ्य... सङ्कट चरम विन्दुमा पुगेको छ, बाल सुरक्षालाई प्राथमिकता दिने सामाजिक सञ्जाल मञ्चहरूको अनियन्त्रित विस्तारले अझ बढेको छ ।' व्यापक इन्टरनेट प्रयोग र आत्महत्या प्रयासहरू बीचको प्रत्यक्ष सम्बन्धका साथ यसले ‘समस्याग्रस्त’ सामाजिक मिडियाको प्रयोग बढेको बताएको छ । यद्यपि पूर्ण प्रतिबन्ध यसको उत्तर नभएको समूहले चेतावनी दिएको छ । अस्ट्रेलियाले १६ वर्षमुनिका बालबालिकाका लागि सामाजिक सञ्जालको प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाउने कानून पारित गरेको छ । 'यस्तो पूर्ण प्रतिबन्धले बालबालिकाको नागरिक र राजनीतिक अधिकारको उल्लङ्घन गर्न सक्छ', सूचनाको पहुँचसहित प्रतिवेदनमा भनिएको छ । समूहले सामाजिक सञ्जाल मञ्चको प्रयोग बालबालिकाका लागि राम्रो शिक्षा र मानसिक स्वास्थ्य व्यवसायीहरूका लागि सुधारिएको प्रशिक्षणका लागि विश्वव्यापी स्तरमा ‘व्यापक बाल अधिकार प्रभाव मूल्याङ्कन’ गर्न आग्रह गरेको छ । 'डिजिटल क्रान्तिले विश्वको दुई अर्ब २० करोड बालबालिकाको कल्याणलाई खतरामा नपार्ने गरी सुधार गर्न सुनिश्चित गर्न हामीलाई ठोस कदम चाल्न आवश्यक छ', डुलार्टले भने, 'आधा उपायको समय समाप्त भयो ।' रासस
न्युयोर्कमा ट्रम्पको आप्रवासन नीतिविरुद्ध हजारौँको प्रदर्शन
काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको आप्रवासन नीतिहरूको विरोधमा मङ्गलबार हजारौँ मानिस न्युयोर्क सहरको सडकमा उत्रिएका छन् । आप्रवासन तथा भन्सार प्रवर्तन (आइसिई) द्वारा शृङ्खलाबद्ध छापापछि देशभरि विरोध प्रदर्शन भड्किएको छ । 'घृणा छैन, डर छैन, आप्रवासीहरूलाई यहाँ स्वागत छ', प्रदर्शनकारीहरू सुरुमा फोली स्क्वायरमा भेला भएका थिए । एउटा अदालत अगाडिको फोली स्क्वायरमा धेरै आप्रवासीलाई शुक्रबार कानून प्रवर्तनद्वारा हिरासतमा राखिएको थियो । प्रदर्शनकारीहरूले तल्लो म्यानह्याटनमा मार्च गरे । धेरैजसोले ‘आइसिई, न्युयोर्कबाट बाहिर’ भनिएका साइनबोर्डहरू बोकेका थिए । यो सङ्घीय अध्यागमन प्रहरीको सन्दर्भमा थियो जसको कागजपत्र नभएका अप्रवासीहरूलाई पक्राउ गर्ने छापामारी हालका हप्तहरूमा बढेको छ । 'जोसँग यस समयमा यहाँ आउन आवाज छैन, विशेष गरी मेरी आमाका लागि खडा हुन म यहाँ छु', विरोध प्रदर्शनमा सहभागी एक महिलाले भनिन् । उनले आफ्नी मेक्सिकाली आमाको कागजातविहीन आप्रवासन स्थितिलाई ध्यानमा राख्दै नाम नछाप्न अनुरोध गरिन् । 'इमानदारीका साथ भन्नुपर्दा अप्रवासीहरू नभएको भए यो देश जे छ त्यो हुन सक्दैनथ्यो । त्यसैले म तिनीहरूका लागि यहाँ छु', उनले भनिन् । मेक्सिकाली मूलकी २३ वर्षीया अमेरिकी महिला ज्याकलिन नामकी अर्की प्रदर्शनकारीले भनिन्, 'म मेरो परिवारको रक्षा गर्न यहाँ छु... म अहिले तिनीहरूका लागि डराउँछु र म त्यस्तो समाजमा बाँच्न चाहन्न जहाँ म मेरो परिवारको स्वास्थ्यका लागि डराउनुपर्छ ।' न्युयोर्कमा भएको मार्च लस एन्जलसमा भएको प्रदर्शनभन्दा शान्तिपूर्ण थियो । लस एन्जलसमा प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच चलिरहेको प्रदर्शनले ट्रम्पलाई हजारौँ राष्ट्रिय गार्ड सेना र सात सय सक्रिय सेवामा रहेका समुद्री सैनिकहरू खटाउन बाध्य पारेको छ । 'लस एन्जलसमा भएका विरोध प्रदर्शनहरू अस्वीकार्य छन् र हाम्रो सहरमा प्रयास गरेमा असह्य हुनेछ', न्युयोर्कका मेयर एरिक एडम्सले मङ्गलबार भने , 'न्युयोर्क प्रहरी विभाग कुनै पनि समस्याहरू समाधान गर्न तयार छ, विशेष गरी जब हामी हाम्रो समाजमा गहिरो विभाजनको सामना गरिरहेका छौँ ।' एडम्सले लस एन्जलसका आफ्ना समकक्षीको विपरीत न्युयोर्कमा मङ्गलबार रातिको कर्फ्यू लागू गरेनन् । रासस
व्यापार तनाव र नीति अन्योलताका कारण विश्व बैंकद्वारा आर्थिक संकटको चेतावनी
काठमाडौं । व्यापारमा बढ्दो तनाव र नीति सम्बन्धी अनिश्चितताका कारण विश्व बैंकले विश्व अर्थतन्त्रको वृद्धिदरसम्बन्धी पूर्वानुमानमा कटौती गरेको जानकारी गराएको छ । विश्व बैंकद्वारा मंगलबार सार्वजनिक गरिएको ‘विश्व आर्थिक दृष्टिकोण’ प्रतिवेदन अनुसार, हाल देखिएको अस्थिर अवस्थाले विश्वका करिब ७० प्रतिशत अर्थतन्त्रहरूमा वृद्धिदर घटाउने प्रभाव पारेको छ, जसमा सबै भू–भाग र आम्दानी वर्ग समावेश छन् । प्रतिवेदनअनुसार, सन् २०२५ का लागि विश्व आर्थिक वृद्धिदर २.७ प्रतिशतबाट घटाएर २.३ प्रतिशत बनाइएको छ । यस्तै, सन् २०२६ का लागि यो दर २.७ प्रतिशतबाट घटाएर २.४ प्रतिशतमा ल्याइएको छ । विकसित देशहरूमा आगामी वर्ष १.२ प्रतिशतको वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ, जुन अघिल्लो अनुमानभन्दा केही कम हो । विकासशील तथा उदाउँदा बजार अर्थतन्त्रहरूमा सन् २०२५ को वृद्धिदर ३.८ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको छ, जुन पूर्वानुमानभन्दा ०.३ प्रतिशत अंकले कम हो । संयुक्त राज्य अमेरिकाको वृद्धिदर २०२५ मा १.४ प्रतिशत मात्र रहने सम्भावना देखिएको छ, जुन अघिल्लो पूर्वानुमानभन्दा कम हो र सन् २०२४ को २.८ प्रतिशत वृद्धिको तुलनामा आधा मात्र हो । युरोप क्षेत्र र जापान दुवैको वृद्धिदर ०.७ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको छ, जसले अघिल्लो अनुमानमा केही कमी आएको देखाउँछ । चीनको वृद्धिदर भने अघिल्ला पूर्वानुमानअनुसार यथावत् रहेको छ । प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएअनुसार, केवल केही महिना अघि सहज सुधारको आशा गरिएको विश्व अर्थतन्त्र फेरि चुनौतीपूर्ण परिस्थितिमा प्रवेश गरिरहेको छ । यदि शीघ्र उपयुक्त नीतिगत कदमहरू नचालिएमा जनजीवनमा दीर्घकालीन असर पर्न सक्ने चेतावनी समेत प्रतिवेदनमा दिइएको छ । विश्व बैंक समूहका प्रमुख अर्थशास्त्री तथा वरिष्ठ उपाध्यक्ष इन्डर्मिट गिलले भने, 'एशिया बाहेकका क्षेत्रहरूमा विकासको गति सुस्त बन्दै गएको छ, जसले विकासशील राष्ट्रहरूलाई थप चुनौतीमा पार्ने सम्भावना देखिन्छ ।' गिलका अनुसार, विकासशील राष्ट्रहरूमा लगानीको दर अपेक्षाकृत कम भएको र ऋणको भार उच्च रहेकोले आय असमानता हटाउने तथा गरिबी घटाउने प्रयासहरूमा प्रगति पर्याप्त छैन । भविष्यको आर्थिक स्थायित्व मुख्यतया वैश्विक व्यापार नीतिको दिशामा निर्भर रहने कुरा प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ । प्रतिवेदनले २०२६ र २०२७ मा केही सुधारको संकेत गरे पनि, समग्रमा आर्थिक उत्पादन स्तर अघिल्लो अनुमानभन्दा अझै तल रहने सम्भावना औंल्याएको छ । यद्यपि, यदि व्यापार प्रतिबन्धहरू तीव्र रूपमा बढ्ने वा नीति सम्बन्धी अन्योलता निरन्तर रहने हो भने, आर्थिक वृद्धिमा थप गिरावट आउन सक्ने र वित्तीय दबाब पनि बढ्न सक्ने सम्भावना रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ । रासस
