सामाजिक सञ्जालमा आलोचना गर्नेलाई मृत्युदण्ड
काठमाडौं । साउदी अरबको एक अदालतले सामाजिक सञ्जालमा भ्रष्टाचार र मानवअधिकार उल्लङ्घनको निन्दा गरेका एक जनालाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाएको छ । आतङ्कवादीविरुद्ध मुद्दा चलाउन सन् २००८ मा स्थापना गरिएको विशेष फौजदारी अदालतले गत महिना मोहम्मद अलघामदीविरुद्ध उक्त फैसला सुनाएको हो । अलघामदीमाथि साउदी नेतृत्वविरुद्ध षड्यन्त्र गरेको, राज्यका संस्थालाई कमजोर पार्ने र आतङ्कवादी विचारधारालाई समर्थन गरेको अभियोग लगाइएको उनका भाइले एएफपीलाई बताएका छन् । यससम्बन्धमा टिप्पणीका लागि एएफपीले गरेको अनुरोधलाई साउदी अधिकारीहरूले जवाफ दिन अस्वीकार गरेको छ । मानव अधिकारकर्मीहरूले अलघामदीविरुद्धको यो निर्णयले साउदीमा सामाजिक सञ्जालमा प्रकाशित आलोचना कति घातक हुन्छ भन्ने प्रष्ट पारेको छ । सामाजिक सञ्जाल एक्स अर्थात् तत्कालीन ट्वीटरमा उनले सरकारी रवैया र भ्रष्टाचारको आलोचना गरेका थिए । देश जनाभन्दा कम ‘फलोवर्स’ भएका अलघामदीलाई प्राणदण्डको घोषणा भएकामा मावनअधिकारवादी संस्थाहरूले साउदी सरकारलको आलोचना गरेका थिए । मोहम्मदका भाइ र साउद अरब बाहिर निर्वासनमा रहेका मावनअधिकारकर्मी सइद अलका अनुसार घामदीले सरकारको आलोचना गर्दै जेलमा परेका आस्थाका बन्दी र धार्मि व्यक्तिहरूको समर्थन गरेका थिए । साउदी सरकार मृत्युदण्डका कारण अन्तरराष्ट्रिय जगतमा बारम्बार आलोचनाको पात्र बनेको छ । गत वर्ष १७४ जनालाई मृत्युदण्ड दिएको रियादले यो वर्ष ९४ जनाको प्राण हरण गरिसकेको छ । साउदीले मृत्युदण्ड कसरी दिन्छ भन्ने नखुलाए पनि क्रुर ढङ्गले शिरच्छेदन गर्ने उसको परम्परा छ । साउदी अरबका वास्तविक शासक युवराजाधिराज मोहम्मद बिन सलमानको नेतृत्वमा देशलाई विश्वव्यापी पर्यटन र व्यापार गन्तव्यमा रूपान्तरण गर्ने महत्वाकाङ्क्षी ‘भिजन २०३०’सुधार योजनालाई अघि बढाइए पनि मृत्युदण्डको कठोर सजायका प्रावधानमा उक्त मुलुक उदार हुन सकेको छैन ।
एक्सपेङले चिनियाँ प्रतिस्पर्धी कम्पनीलाई ७४ करोड अमेरिकी डलरमा किन्ने
चिन । चिनियाँ विद्युतीय कार कम्पनी एक्सपेङले भाडामा यातायात सेवा प्रदान गर्ने (राइड–हेलिङ्ग प्लेटफर्म) डीडीको विद्युतीय सहायक कम्पनी ७४ करोड अमेरिकी डलरभन्दा बढीमा खरिद गर्ने र नयाँ ब्रान्डका सवारी साधन सार्वजनिक गर्ने सोमबार घोषणा गरेको छ । सन् २०१५ मा दक्षिणी प्रान्त गुआङडोङमा स्थापना भएको एक्सपेङ विश्वको सबैभन्दा ठूलो कार बजारमा विद्युतीय सवारी साधनमा आएको उछालको फाइदा उठाउन हालैका वर्षहरूमा उदाएका दर्जनौं चिनियाँ कम्पनीमध्ये एक हो । डीडी चीनको अग्रणी कार–हेलिङ्ग एप हो जसले विद्युतीय सवारी डिजाइन गर्ने सहायक कम्पनी पनि सञ्चालन गर्दछ । हङकङ स्टक एक्सचेन्जलाई दिएको जानकारीअनुसार एक्सपेङले दिदीसँग ७४ करोड ४० लाख अमेरिकी डलरमा उक्त सहायक कम्पनी किन्ने सम्झौता गरेको हो । यसले डीडीसँग साझेदारी गर्दै अर्को वर्ष नयाँ ब्रान्डको विद्युतीय कारहरू बजारमा ल्याउनेछ । चिनियाँ स्टक बजारले सम्झौताको स्वागत गरेको छ । जसले चिनियाँ निर्मातालाई सम्भावित प्रतिस्पर्धीलाई हटाउन र यसको उन्नत प्रविधिमा पहुँच प्राप्त गर्न अनुमति दिन्छ । एक्सपेङको शेयर सोमबार बिहान करिब १३ प्रतिशतले बढेको छ । सिलिकन भ्याली र एम्स्टर्डममा यसको कार्यालयहरू रहेको यस कम्पनीले युरोपमा पनि आफ्ना केही उत्पादनहरूको बजारीकरण गर्छ र करिब १४ हजार ४०० मानिसहरूलाई रोजगार दिँदै आएको छ । सिलिकन भ्याली र एम्स्टर्डममा यसको कार्यालयहरू छन् । एक्सपेङले सन् २०२३ को पहिलो छ महिनामा ४१ हजार ४३५ वटा गाडी बिक्री गरेको छ, जुन गत वर्षको तुलनामा ४० प्रतिशतले कम हो । हरितगृह ग्यास उत्सर्जन गर्ने विश्वकै सबैभन्दा ठूलो देश चीनले सन् २०३५ सम्ममा अधिकांश कार बिक्री विद्युतीय र हाइब्रिड बनाउने लक्ष्य राखेको छ । बीवाईडी, नियो, एक्सपेङ र अन्य फर्मजस्ता कम्पनीहरूद्वारा सञ्चालित उदार खरीद अनुदानले हालैका वर्षहरूमा विद्युतीय सवारी साधानको उत्पादनमा उछाल ल्याएको छ । रासस
विश्व अर्थराजनीति : चीनको नेतृत्वमा ब्रिक्सको विस्तार, अमेरिकालाई चुनौती
काठमाडौं । विश्व अर्थराजनीतिमा लामो समयदेखि प्रभुत्व कायम राख्दै आएको अमेरिकालाई उदयीमान चीन चुनौती बन्न सक्ने चर्चा हुँदै आएको विषय हो । तर, चीनले अर्थराजनीतिक संगठनकै विकास गरेर अमेरिकी साम्राज्यलाई तोड्ने प्रयास शान्त हिसाबले परिणाममै देखाउन खोजिरहेको छ । चिनीयाँ विश्वव्यापी उद्देश्यको एकटा महत्वपूर्ण कडीको रुपमा ‘ब्रिक्स’को विस्तारलाई हेरिएको छ । विश्व अर्थतन्त्रमा चीन दोस्रो बनिसकेको छ । तर, सम्पूर्ण आयामहरुमा चीन पहिलो शक्तिशाली बन्न सजिलो छैन । त्यसका लागि उसले शक्ति राष्ट्र तथा उदयीमान शक्ति राष्ट्रहरुलाई सहयात्री बनाउने प्रयास गरिरहेको छ । सन् २००९ बाट औपचारिक रुपमा शुरुवात भएको ब्राजिल, रसिया, भारत र चीन सम्मिलित राष्ट्रहरुको सहयात्रा सन् २०१० मा पुग्दा दक्षिण अफ्रिका समेत जोडिएर ब्रिक्सको रुप लियो । पछिल्लो १३ वर्षको अन्तरालमा सो संस्थाले बलियो आफूलाई एउटा बलियो अन्तर्राष्ट्रिय संगठनको रुपमा प्रस्तुत गरेको छ । भर्खरै दक्षिण अफ्रिकामा सम्पन्न ब्रिक्सको सम्मेलनमा अर्जेन्टिना, मिश्र, ईरान, इथियोपिया र साउदी अरब पर्यवेक्षक सदस्यको रुपमा सहभागी भए, जुन राष्ट्रहरु आगामी वर्ष ब्रिक्सको सदस्य राष्ट्र हुने बताइएको छ । ब्रिक्समा भएको सदस्य राष्ट्रहरुको सहभागिता अमेरिका सहित शक्ति राष्ट्रहरुको जी सेभेन भन्दा ठूलो हुन पुगेको छ । ब्रिक्स सम्मेलनको क्रममा चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिङ पिनले ब्रिक्सको विस्तारलाई एतिहासिक भएको र सो विस्तारले विश्वमा शान्ति तथा विकासलाई थप बलियो बनाउने बताएका थिए । त्यस्तै दक्षिण अफ्रिकाका राष्ट्रपति सिरिल रामाफोसाले ब्रिक्स देशको साथ साझेदारी गर्ने राष्ट्रहरुको पुरा ध्यान राख्ने बताएका थिए । सम्मेलनमा प्रत्यक्ष सहभागी नभएका रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले भिडियोमार्फत सम्बोधन गर्दै नवउदारवादले विकासशील देशहरुको परम्परागत मूल्यको लागि खतरा पैदा गरिरहेको विचार व्यक्त गरेका थिए । साथै सो विचार विश्वमा बहुध्रुवीय व्यवस्थाको लागि समेत चुनौति भएको उनको भनाइ थियो । पुटिनको यो भनाइ अहिले अमेरिकाको नेतृत्वमा विश्वमा जर्बजस्त हाबी भइरहेको नवउदारवादी विचार र एकध्रुवीय अभ्यासप्रति नै परिलक्षित छ । अहिले ब्रिक्समा जोडिएका देशहरु भूगोल, जनसंख्या र प्राकृतिक स्रोतका हिसाबले धनी रहेका छन् । खासगरी अमेरिकी प्रभुत्वमा कायम रहिआएको एकध्रबीय विश्व अर्थराजनीतिलाई चुनौती दिने हिसाबले चीनको पहलमा ब्रिक्स अगाडि आएको र रसिया र भारत लगायतका मुलुकहरुले पनि सो संगठनलाई आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति विस्तारका निम्ति प्रयोग गर्ने कोसिस गरिरहेका छन् । पछिल्लो समयमा रुस युक्रेनबीच युद्धको विषयलाई लिएर अमेरिकाले विश्वलाई रुस विरुद्ध उभ्याने प्रयत्न गर्न खोज्यो तर, बलियो रसियन एलाइन्सले गर्दा सो विषयमा अमेरिका सफल हुन सकेन । त्यस्तै, चीन विरुद्धको घेराबन्दीमा पनि अमेरिका असफल हुँदै आएको छ, जसको कारण पनि चीनको अर्थराजनीतिक रुपमा विश्वमा विस्तारित उपस्थिति नै हो । अमेरिका भने ब्रिक्स विस्तारको विषयलाई लिएर चिन्तित नभएको प्रतिक्रिया अमेरिकाका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जेक सुलिवनले दिएका छन् । उनले ब्रिक्समा सहभागी भएका राष्ट्रहरुको मुख्य मुद्दामा समानता नरहेकाले कसैको भू-राजनीतिक प्रतिद्वन्दमा उत्रिने सम्भावना नरहेको उनको भनाइ छ ।
