विश्व

काठमाडौं । भारतका सबैभन्दा धनी व्यक्ति मुकेश अम्बानीले आफ्नो छोराको भव्य विवाह गर्ने भएका छन् । गत मार्चमा एसियाका सबैभन्दा धनी व्यक्ति मुकेश अम्बानीले आफ्ना छोराका लागि तीन दिने विवाहपूर्वको (प्रि–वेडिङ) पार्टी दिएका थिए । पार्टीमा पूर्व विश्व नेता, प्रविधि क्षेत्रका ख्यातिप्राप्त व्यक्ति र भारतीय सिने जगत् (बलिउड) का सुप्रसिद्ध कलाकारसहित १ हजार २०० जनाको अतिथि सूची र प्रख्यात गायिका रिहानाको प्रस्तुति समावेश थियो । यो केवल उनीहरूको महिनौं लामो भव्य विवाहपूर्व समारोहको सुरुवात थियो । यसले विश्वका प्रसिद्ध पत्रपत्रिका तथा अनलाइनमा समाचारको मुख्य समाचारको स्थान पाएको थियो । सामाजिक सञ्जालमा व्यापक चर्चा पाएको थियो । मे महिनामा, अम्वानी परिवारले तीन दिने समारोहका अवसरमा अतिथिहरूलाई सुविधासम्पन्न पानीजहाजमा इटालीदेखि फ्रान्ससम्मको यात्रामा लगेको थियो । डेभिड गुएटाको डीजे सेट, केटी पेरीको सुप्रसिद्ध गीत ‘फायरवर्क’ र पिटबुलको प्रदर्शनका साथ यसलाई भव्य सांगीतिक माहोलबीच अन्त्य गरिएको थियो । २९ वर्षीय अनन्त अम्बानीले आफ्नी प्रेमिका राधिका मर्चेन्टसँग विवाह गर्ने भएपछि यसको तयारीमा गरिएको विवाहपूर्वको पार्टी र उत्सवले निकै चर्चा पाएको थियो । विश्वका नवौँ धनी र एसियाकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति फोर्ब्स पत्रिकाका अनुसार दुलहाका पिता ६६ वर्षीय मुकेश अम्बानी हाल ११६ अर्ब अमेरिकी डलर सम्पत्तिका साथ विश्वका नवौं धनी व्यक्ति हुन् । उनी एसियाकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति पनि हुन् । उनको पेट्रोकेमिकल्स, र तेल र ग्याँस देखि दूरसञ्चार र खुदरासम्मको सेवाबाट वार्षिक एक खर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी आम्दानी गर्ने रिलायन्स इन्डष्ट्रिज एक विशाल व्यावसायिक समूह हो । अम्बानी परिवारको अन्य सम्पत्तिका अलावा मुम्बईमा एन्टिला नामक २७ तले निजी अपार्टमेन्ट छ । यसको मूल्य मुम्बईमा एक अर्ब अमेरिकी डलर छ । यसमा तीनवटा हेलिप्याड, १६० कारको ग्यारेज, निजी सिनेमा हल, स्विमिङ पुल र फिटनेस सेन्टर छन् । अम्बानीका आलोचकहरूका अनुसार अम्बानीको कम्पनी सन् १९७० र ८० को दशकमा भारतीय काङ्ग्रेस सरकारको समयमा र सन् २०१४ पछि प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको शासनकालमा राजनीतिक सम्बन्धका कारण फस्टाएको हो । भारतमा आसेपासे पूँजीवाद (क्रोनी क्यापिटलिज्म) ले अम्बानीजस्ता केही कर्पोरेसनलाई फस्टाउन मद्दत गरेको उनीहरूको भनाइ छ । अम्बानीले आफ्ना दुई छोरा र छोरीलाई जिम्मेवारी हस्तान्तरण गर्न थालेका छन् । सबैभन्दा जेठो छोरा आकाश अम्बानी अहिले ‘रिलायन्स जियो’को अध्यक्ष हुन् । उनकी छोरी इशाले खुद्रा व्यापारको रेखदेख गर्छिन् भने कान्छो छोरा अर्थात् भावी दुलहा अनन्तलाई नयाँ ऊर्जा व्यवसायमा सामेल गरिएको छ । दुलाहा र दुलहीको परिचय रिलायन्स इन्डस्ट्रिजको वेबसाइटका अनुसार अनन्तले ब्राउन युनिभर्सिटीबाट स्नातक गरेका छन् र समूहको नवीकरणीय र हरित ऊर्जा विस्तारसम्बन्धी जिम्मेवारी सम्हालेका छन् । उनले गृहनगर अर्थात् गुजरात राज्यको जामनगरमा तीन हजार एकड (लगभग १२ हजार हेक्टर) मा पशु उद्धार केन्द्र पनि चलाएका छन् । उनीहरूले गृहनगर जामनगरमा मार्चमा अतिथिहरू भेला गरी असाधारण विवाहपूर्वको पार्टीमा उत्सव मनाएका थिए । हुनेवाला बेहुली अर्थात् २९ वर्षीया राधिका मर्चेन्ट औषधी व्यवसायी भिरेन मर्चेन्टकी छोरी हुन् । उनी ‘एनकोर हेल्थकेयर’ मा मार्केटिङ डाइरेक्टर छन् । सन् २०१७ मा दवै जनाका साथीमार्फत यी दुईको परिचय भएको उनले सञ्चारमाध्मलाई बताइन् । ‘त्यो पहिलो भेटले हामीबीच केही विशेष कुरा जन्मायो, र हामीले ‘डेटिङ’ सुरु गरेको धेरै समय भएको छैन,’ उनले भनिन् । विवाह मिति र कार्यक्रम र अतिथि स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार विवाहको मुख्य समारोह जुलाई १२ मा हुनेछ भने जुलाई १४ मा भव्य भोज (रिसेप्शन) हुनेछ । अम्बानीको मुम्बई सहरमा रहेको जियो वर्ल्ड कन्भेन्सन सेन्टर र उनीहरूको पारिवारिक घरको बीचमा सेलिब्रेसन विभाजित हुने अपेक्षा गरिएको छ । हिन्दू रीतिरिवाजअनुसार दम्पतीको जन्मकुण्डलीको आधारमा मिति तय गरिएको र जुलाई १४ लाई शुभ मानिएको बताइएको छ । साथै, परम्परालाई ध्यानमा राख्दै विवाहको पारम्परिक कार्यक्रम र अनुष्ठानभन्दा सेलिब्रेसन पहिले हुनेछ । शुक्रबार भारतीय सामाजिक सञ्जालमा यो जोडीको संगीतको भिडियोले भरिएको थियो, जहाँ दुलहा र दुलहीका परिवारले अतिथिहरूका लागि नृत्य प्रस्तुत गरेका थिए । कार्यक्रममा आलिया भट्ट, रणवीर सिंह, सलमान खान, जस्टिन बीबरलगायत बलिउड स्टारको पनि प्रस्तुति रहेको स्थानीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् । परिवारले गत हप्ता ५० भन्दा बढी विपन्न दम्पतीका लागि सामूहिक विवाहको आयोजना पनि गरेको थियो । असाधारण पार्टीहरू अम्बानीहरूको विशेषता हो र अर्को हप्ताको घटनाहरूले अधिक सेलिब्रिटी, अर्बपति र विश्व नेताहरूलाई आकर्षित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । गत मार्चमा विवाहपूर्वको पार्टीमा बिल गेट्स, मार्क जुकरबर्ग, क्यानडा र कतारका पूर्व नेताहरुका साथै शाहरुख खान र दीपिका पादुकोणजस्ता बलिउडका ए–लिस्ट स्टारको पनि उपस्थिति थियो । रिहानाको अलावा, अकोन र अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति कमाएका एक पञ्जाबी गायक दिलजीत दोसाँझले कोचेलामा प्रदर्शन गरेका थिए । सन् २०१८ मा, अम्बानीले छोरीको विवाह गरिदिँदा पनि भव्य उत्सवको कारण पत्रपत्रिकाले निकै महत्त्व दिएका थिए । छोरीको विवाहमा सहभागी अतिथि र पप गायक बियोन्सेले सांगीतिक प्रस्तुति विवाहपूर्वको उत्सवमा प्रदर्शन गरेका थिए । त्यतिबेला अमेरिकाका पूर्व विदेशमन्त्रीहरू हिलारी क्लिन्टन र जोन केरी पश्चिमी भारतीय सहर उदयपुरमा भारतीय सेलिब्रेटी र बलिउड स्टारहरूसँगै विवाहमा सहभागी भएका थिए । एजेन्सी

काठमाडौं । अमेरिकी रोजगारदाताहरूले जुनमा २ लाख ६ हजार जागिरहरू थपेका छन् । बेरोजगारी दर ४.१ प्रतिशतले बढेको छ । यसले श्रम बजार सुस्त हुन थालेको संकेत गर्छ । अमेरिकी श्रम विभागको श्रम तथ्यांक ब्यूरोअनुसार महिनामा सरकारी, स्वास्थ्य सेवा, सामाजिक सहायता र निर्माणमा रोजगारी प्राप्त भएको छ । कुल गैर–फार्म पेरोल रोजगारी जुनमा २ लाख ६ हजारले बढ्यो, जुन अघिल्लो १२ महिनाहरूमा २ लाख २० हजारको औसत मासिक लाभ भन्दा कम थियो । अप्रिलको लागि कुल गैर–फार्म पेरोल रोजगारीको परिवर्तनलाई ५७ हजारले १ लाख ८ हजारको लाभमा परिमार्जन गरिएको थियो । मेको परिवर्तनलाई ५४ हजारले २ लख १८ हजारको लाभमा परिमार्जन गरिएको थियो । यी संशोधनहरूसँग अप्रिल र मेमा रोजगारी पहिले रिपोर्ट गरिएको भन्दा १ लाख ११ हजार कम छ । फेडरल रिजर्भले ५.२५ देखि ५.५ प्रतिशतको दायरामा बेन्चमार्क ब्याज दर राखेको भएपनि अमेरिकी श्रम बजारले अप्रत्याशित बल देखाएको छ । फेब्रुअरीमा बेरोजगारी दर बढेर ३.९ प्रतिशत पुगेको थियो । जुन दुई वर्षको उच्चतम स्तर हो । मार्चमा ३.८ प्रतिशतमा पुगेको थियो । अप्रिलमा बेरोजगारी दर फेरि ३.९ प्रतिशतमा बढ्यो र मेमा ४.० प्रतिशतमा थियो । ४.१ प्रतिशतको पछिल्लो मापन एक वर्ष अघिको भन्दा धेरै हो । जब बेरोजगारी दर ३.६ प्रतिशत थियो । जुनमा, निजी गैर–फार्म पेरोलहरूमा सबै कर्मचारीहरूको औसत प्रतिघण्टा आम्दानी १० सेन्ट वा ०.३ प्रतिशतले बढेर ३५ अमेरिकी डलर पुगेको छ । विगत १२ महिनामा, औसत घण्टाको आम्दानी ३.९ प्रतिशतले बढेको छ । अटोमेटिक डाटा प्रोसेसिङ (ब्म्ए) ले अमेरिकी निजी क्षेत्रले जुनमा १ लाख ५० हजार रोजगारी थपेको रिपोर्ट गरेको दुई दिनपछि मासिक रोजगारी प्रतिवेदन जारी गरिएको थियो । जुन मार्केटवाचका अनुसार पाँच महिनामा सबैभन्दा सानो वृद्धि हो ।

काठमाडौं । रुस र युक्रेनको युद्ध जारी छ । युद्ध समाप्त गर्न युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्की र रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले कुनै धारणा सार्वजनिक रूपमा राखेका छैनन् । यद्यपि, युद्ध समाप्त गर्न योजना बनाइरहेका खबरहरू भने बाहिरिरहेका छन् । रुसले लगातार युक्रेनको ऊर्जा क्षमता र प्लान्टमा आक्रमण गरिरहेको छ, जसका कारण युक्रेनका जनता लामो समयदेखि बिजुलीबिना बाँच्न सिकिरहेका छन् । बिजली कटौती र जीवन बारम्बार रुसी हवाई आक्रमणले युक्रेनको पहिले अप्रभावित भागहरू पनि लगभग हरेक दिन घण्टौंसम्म बिजुलीविहीन रहन्छ । ओडेसाको दक्षिणी बन्दरगाह सहरमा बस्ने टेटियाना भन्छिन्, ‘अन्तहीन बिजुली कटौतीले जीवनलाई अत्यन्तै कठिन बनाएको छ, उनीहरूले बिजुली आपूर्ति निर्वाध रहोस् भनेर सुनिश्चित गर्न आवश्यक छ ।’ टेटियानासँग पेट्रोलबाट चल्ने जेनेरेटर छ । यो सधैं चलाउनुपर्छ, तर यसलाई चिसो बनाउन हरेक ६ घण्टा बन्द गर्नुपर्छ । बिजुली कटौतीले मोबाइल फोन कभरेजलाई पनि असर गर्छ, त्यसैले टेटियानाले आफ्नो छोराका लागि एम्बुलेन्सलाई सम्पर्क गर्न पनि कठिनाइहरूको सामना गनुपर्छ । उनको छोरा शारीरिक रूपमा असक्षम छन् । उनको छारालाई सास फेर्न, खान र औषधी लिनसमेत विद्युतीय उपकरणको भर पर्नुपर्छ । टेटियाना भन्छिन्, ‘कहिलेकाहीँ एम्बुलेन्स आउन आधा घण्टा लाग्छ, कहिलेकाहीँ एक घण्टा पनि लाग्छ, यस अवधिमा मेरो बच्चालाई धेरै समस्या हुन्छ र उसको शरीर नीलो हुन थाल्छ ।’ उनी थप्छिन्, ‘यदि मेरो छोरोले अक्सिजन पाएन भने उसको ज्यान जान सक्छ, मसँग बोल्ने शब्द छैन ।’ बिजुली अभावका कारण लाखौं युक्रेनीहरूले वातानुकूलित, लिफ्ट वा जीवन बचाउने उपकरणहरू ठिकसँग प्रयोग गर्न असमर्थ छन् । राष्ट्रिय ऊर्जा कम्पनी युक्रेनर्गोले पछिल्लो तीन महिनामा मात्रै युक्रेनले ९ गिगावाट विद्युत उत्पादन क्षमता गुमाएको बताएको छ । यो फेब्रुअरी २०२२ मा पूर्ण मात्रामा आक्रमण हुनुअघि युक्रेनको क्षमताको एक तिहाइभन्दा बढी हो । युक्रेनर्गोले यो क्षमता नेदरल्यान्ड्स, स्लोभाकिया, लाटभिया, लिथुआनिया र इस्टोनियालाई चरम खपतको समयमा पनि ऊर्जा दिन पर्याप्त रहेको बताएको छ । ‘राज्यको स्वामित्वमा रहेका सबै थर्मल पावर प्लान्टहरू ध्वस्त भएका छन्, हाम्रो देशका सबै जलविद्युत् केन्द्रहरूमा रुसी क्षेप्यास्त्र वा ड्रोन आक्रमणबाट क्षति पुगेको छ,’ युक्रेनर्गोका प्रवक्ता मारिया त्स्तुरियनले भनिन्, ‘जसका कारण लाखौं युक्रेनीहरू पेट्रोल र डिजेल वा ठूला पावर बैंकहरूमा चल्ने जेनेरेटरहरूमा बढी निर्भर हुँदैछन् ।’ राजधानी किभमा पनि विद्युत कटौती युक्रेनको राजधानी किभमा पनि लामो समयदेखि विद्युत कटौती भइरहेको छ । रोकसोलाना २४ तले अपार्टमेन्टमा बस्छिन् । जनता एकजुट भएर अपार्टमेन्टको सुविधा सञ्चालन गर्न रोक्सोलानालाई चुनेका छन् । ‘टावर ब्लकमा बस्न सजिलो छैन किनभने बिजुली कटौतीले पानी माथिल्लो तलामा पुग्न सक्दैन,’ रोकसोलाना भन्छिन्, ‘लिफ्ट पनि चल्दैन, त्यसैले बालबालिका, वृद्ध महिला र अपाङ्गता भएकाले बिजुली कुर्नुपरेको छ, उनीहरू बिजुली आएपछि मात्र बाहिर जाने योजना बनाउँछन् ।’ रोकसोलानाले आफू लगातार ६ घण्टा घरभित्रै बस्नुपर्ने बताइन् । उनी भन्छिन्, ‘हाम्रा वृद्ध महिलाहरू रोटी किन्न पसलमा जान पनि सक्दैनन् ।’ युक्रेनमा अग्लो भवनहरूमा बस्ने बासिन्दाहरू गर्मीमा पनि अपार्टमेन्टमा बस्न बाध्य छन् किनभने बिजुलीबिना, एयर कन्डिसनरहरू पनि चल्दैनन् । अग्ला भवनहरूमा बस्ने मानिसहरू रुसी हवाई आक्रमणबाट पनि बढी जोखिममा छन् । बम आक्रमणबाट जोगाउन बनाइएका ठाउँहरूमा समेत उनीहरू सजिलै पुग्न सक्दैनन् । बम आक्रमणबाट जोगाउन निर्माण गरिएका अधिकांश ठाउँहरू भूमिगत छन् । जापोरिझियाका दन्तचिकित्सक भोलोडिमिर स्टेपानिभ भन्छन्, ‘कहिलेकाहीँ अपोइन्टमेन्टहरू स्थगित गर्नुपर्ने हुन्छ । धेरै पटक यस्तो हुन्छ कि जटिल शल्यक्रिया गर्दा पनि बिजुली जान्छ ।’ यदि शल्यक्रियाको क्रममा बिजुली कटौती भयो भने जेनेरेटर चलाएर शल्यक्रिया पूरा गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको स्टेफानिभ बताउँछन् । यस बाहेक उनीहरूसँग अर्को विकल्प छैन, किनकि बिरामीलाई भोलि फेरि आउन भन्न पनि सकिँदैन । टर्चको उज्यालोको सहाराले उपचार डाक्टर स्टेफानिभले बिजुली बन्द हुँदा महत्त्वपूर्ण कम वा जटिल अप्रेसनका लागि हेड टर्च प्रयोग गर्छन् । स्टेफानिभले फ्रन्ट लाइनमा रहँदा सिपाहीहरूको उपचार गर्दा यो विधि सिकेका थिए र अहिले त्यसमा निपुण भएका छन् । उनको फर्मले अझै पनि युक्रेनी सेनाका सदस्यहरूलाई निःशुल्क वा भारी छुटमा उपचार प्रदान गर्दछ । स्टेफानिभ दाँत दुख्ने वा सुन्निने रोगको उपचार बिजुलीविना पनि गर्न सक्ने बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘हामीले बिजुलीविना शल्यक्रिया गर्न सिकेका छौं ।’ यूक्रेनेर्गोकी प्रवक्ता मारियालाई थाहा छ कि धेरै पटक र यति लामो समयका लागि बिजुली काटेकोमा ग्राहकहरू उनको कम्पनीसँग क्रोधित छन् । ‘हामीसँग अर्को विकल्प छैन । हामी युद्धमा छौं, ऊर्जा क्षेत्र रुसी आतंकवादीहरूको लक्ष्य हो र यो किन स्पष्ट छ भने हाम्रो सम्पूर्ण जीवन बिजुलीमा आधारित छ,’ उनी भन्छिन्, ‘उनीहरूको लक्ष्य आफ्नो शत्रुको पावर ग्रिडलाई नष्ट गर्नु हो, त्यसपछि तिनीहरूको अर्थतन्त्र र जीवन हुनेछैन, र, यो त्यो मूल्य हो जुन हामीले आफ्नो स्वतन्त्रताका लागि चुकाएका छौं ।’ बीबीसी