सम्झौताको उल्लंघन गर्दै लेबनानमा इजरायली आक्रमण, कम्तीमा १८ को मृत्यु
काठमाडौं । लेबनानको नेशनल न्यूज एजेन्सीले देशको दक्षिणी क्षेत्रका कैयौं सहरहरूमा इजरायलले आक्रमणमा कम्तीमा १८ जनाको मृत्यु भएको छ । मिडियाका अनुसार शुक्रबार बिहानैदेखि इजरायली सेनाले नबातीह सहर र त्यसको वरपर लगातार आक्रमण गरिरहेको छ । यद्यपि अमेरिका र इरानबीच भएको सम्झौतामा लेबनानसहित सबै मोर्चामा सैन्य कारबाही बन्द गरिने उल्लेख थियो । यसैबीच दक्षिणी लेबनानमा हिजबुल्लाहका ठेगानाहरूमा गरिने आक्रमणलाई रोक्ने विषयमा अमेरिका र इजरायलबीच मतभेद बढेको छ । अमेरिकाका उपराष्ट्रपति जेडी भेन्सले बिहीबार पत्रकार सम्मेलनमा भने, ‘यस समयमा पूरा विश्वमा डोनाल्ड ट्रम्प मात्र एक यस्ता नेता हुन्, जसले इजरायलप्रति सहानुभूति र समर्थन देखाइरहेका छन् ।’ इजरायलका आन्तरिक सुरक्षा मन्त्री इतामार बेन–ग्वीरले भेन्सको बयानलाई लिएर भनेका छन्, ‘जसले हाम्रो साथ दिनेछ उसलाई फाइदा हुनेछ, र जसले पिठ्युँ फर्काउनेछ उसलाई घाटा हुनेछ । त्यसैले हामीलाई धम्की नदेऊ ।’
अम्बानीको जिन्दगीभरको कमाइ मस्कले दुई दिनमै गुमाए
काठमाडौं । विश्वकै पहिलो र एक मात्र ट्रिलियनेयर (खर्बपति) एलन मस्कको नेटवर्थमा पछिल्लो दुई दिनमा भारी गिरावट आएको छ । स्पेसएक्सको सेयर मूल्यमा आएको गिरावटका कारण यस्तो भएको हो । यस कम्पनीमा मस्कको करिब ४२ प्रतिशत हिस्सा छ । बुधबार उनले ५६.४ अर्ब डलरभन्दा बढी गुमाए भने बिहीबार उनको नेटवर्थमा ३२.१ अर्ब डलरको गिरावट आयो। यसरी दुई दिनमा उनले ८८.५ अर्ब डलर गुमाए, जुन भारतीय अर्बपति मुकेश अम्बानीको कुल नेटवर्थ (८८.८ अर्ब डलर) को लगभग बराबर हो । ब्लूमबर्ग बिलियनेर्स इन्डेक्सका अनुसार मस्कको नेटवर्थ अब १.२३ ट्रिलियन डलर बाँकी रहेको छ । यस वर्ष उनको नेटवर्थमा ६०८ अर्ब डलरको वृद्धि भएको छ । स्पेसएक्सको सेयरमा बिहीबार ३.५६ प्रतिशतको गिरावट आयो । यससँगै कम्पनीको मार्केट क्याप (बजार पुँजीकरण) २.४३७ ट्रिलियन डलर कायम भएको छ । विश्वका सबैभन्दा मूल्यवान् कम्पनीहरूको सूचीमा स्पेसएक्स छैटौं स्थानमा छ । यसभन्दा अगाडि एनभीडीया, अल्फाबेट, एप्पल, माइक्रोसफ्ट र अमेजन मात्र रहेका छन् । को-को छन् शीर्ष १० मा ? विश्वका धनीहरूको सूचीमा गुगलका सह-संस्थापक ल्यारी पेज ३१४ अर्ब डलरका साथ दोस्रो र उनका साझेदार सर्गेई ब्रिन (२९१ अर्ब डलर) तेस्रो स्थानमा छन् । अमेजनका जेफ बेजोस (२९१ अर्ब डलर) चौथो, ल्यारी एलिसन (२३८ अर्ब डलर) पाँचौं, माइकल डेल (२२१ अर्ब डलर) छैटौं, मार्क जुकरबर्ग (२०६ अर्ब डलर) सातौं, जेन्सेन हुवाङ (१७४ अर्ब डलर) आठौं, बर्नार्ड अर्नाल्ट (१६८ अर्ब डलर) नवौं र वारेन बफेट (१४६ अर्ब डलर) दशौं स्थानमा छन् । भारत तथा एसियाकै सबैभन्दा धनाढ्य गौतम अडानी ११९ अर्ब डलरको नेटवर्थका साथ यस सूचीको १७औं स्थानमा छन् । अडानी ग्रुपका अध्यक्षको नेटवर्थमा यस वर्ष ३४.९ अर्ब डलरको वृद्धि भएको छ । रिलायन्स इन्डस्ट्रिजका अध्यक्ष मुकेश अम्बानी ८८.८ अर्ब डलरका साथ २५औं स्थानमा छन् । उनको नेटवर्थमा यस वर्ष १८.९ अर्ब डलरको गिरावट आएको छ । विश्वकै पहिलो ‘ट्रिलियनियर’ मस्क : मिहिनेतको कमाइ कि नीतिगत होल ?
ट्रम्पको दावी– मेरो शक्ति असीमित छ, इरानले आत्मसमर्पण गर्यो
काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफूसँग असीमित शक्ति रहेको दाबी गर्दै इरानसँग भएको सम्झौता तेहरानको ‘बिना सर्त आत्मसमर्पण’ सरह भएको दावी गरेका छन् । उनले ‘एक्सीओस’ सँगको अन्तर्वार्तामा यस्तो दावी गरेका हुन्। हर्मुज जलडमरुमध्य बन्द गराउने र विश्वव्यापी ऊर्जा बजारलाई त्रसित बनाउने साढे तीन महिना लामो द्वन्द्वपछि अमेरिका र इरानले बिहीबार सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन् । बिहीबार साँझ अमेरिकी समयअनुसार दिएको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले यो द्वन्द्वले विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी निम्त्याउनबाट रोक्न आफूले यो सम्झौताको वार्ता गरेको बताए । यस समझदारी पत्रमा अन्तिम सम्झौतामा पुग्नका लागि ६० दिने वार्ता अवधि, महत्त्वपूर्ण हर्मुज जलडमरुमध्य पुनः खोल्ने र आणविक वार्ताका लागि एउटा रूपरेखा समावेश गरिएको छ । धेरै मुख्य विवरणहरू अझै सुल्झिन बाँकी छन् र तिनीहरूलाई आगामी वार्ताहरूमा सम्बोधन गरिने जनाइएको छ । युद्धबाट आफ्नो शक्तिको सीमाबारे के सिक्नुभयो भनी सोधिएको प्रश्नमा ट्रम्पले भने, ‘मैले त्यो पाठ अझै सिकेको छैन । मलाई थाहा छ सीमाहरू छन्, तर (मेरो लागि) कुनै सीमा छैन ।’ सम्झौता लागू भएसँगै हर्मुज जलडमरुमध्य भएर हुने ढुवानी गतिविधिहरू बढ्न थालेका छन्, जसमा मालवाहक जहाज र तेल ट्याङ्करहरूले यस साँघुरो जलमार्गबाट आफ्नो आवतजावत पुनः सुरु गरेका छन् । सामुद्रिक गुप्तचर संस्था ‘विन्डवार्ड’ का अनुसार जुन १७–१८ को अवधिमा कम्तीमा १८ वटा ट्रान्जिट रेकर्ड गरिएको छ, जुन द्वन्द्व सुरु भएयताकै सोही अवधिको तुलनामा सबैभन्दा बढी संख्या हो । अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डले बिहीबार अमेरिकी सेनाले इरानी तटीय क्षेत्रहरूमा प्रवेश गर्ने र बाहिरिने सामुद्रिक आवतजावतमा लगाएका सबै नाकाबन्दीहरू हटाएको जनाएको छ । ‘अमेरिकी सेनाको नाकाबन्दी सम्बन्धी सबै प्रयासहरू रोकिएका छन्,’ सेन्टकपले सामाजिक सञ्जालको एउटा पोस्टमा लेखेको छ । साथै सम्झौताका सबै पक्षहरू पालना भएको सुनिश्चित गर्न अमेरिकी नौसेना सोही क्षेत्रको आसपासमा रहने पनि थपिएको छ । ह्वाइट हाउसका प्रवक्ताका अनुसार अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले प्राविधिक कारणहरू देखाउँदै शुक्रबारका लागि तय भएको स्विट्जरल्याण्ड भ्रमण रद्द गरेका छन्, जहाँ उनले इरानी अधिकारीहरूसँग ६० दिने वार्ता सुरु गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो । ‘आगामी प्राविधिक वार्ताको योजनालाई अन्तिम रूप दिइएको छैन र अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डल पहिलो उपलब्ध अवसरमै प्रस्थान गर्न तयार छ । तर यी वार्ताहरूको व्यवस्थापन कहिल्यै पनि सरल वा अनुमानयोग्य थिएन,’ प्रवक्ताले भने । यो सम्झौताले सांसदहरूबाट आलोचना खेपिरहेको छ, जसले ट्रम्प इरानप्रति पर्याप्त कडा रूपमा प्रस्तुत हुन नसकेको तर्क गरेका छन् । अन्तरिम सम्झौताका सर्तहरू राष्ट्रपतिले युद्धको सुरुमा हासिल गर्न चाहेको लक्ष्यभन्दा कम रहेका छन् । सिनेटका अल्पसंख्यक नेता चक शुमर (डेमोक्र्याट–न्युयोर्क) ले पत्रकारहरूलाई ट्रम्पले ‘अन्तर्वार्ता/वार्तामा निकै कमजोर काम गरेको’ बताउँदै युद्ध सुरु हुनुभन्दा अघिको तुलनामा अमेरिका अहिले खराब स्थितिमा पुगेको बताए । ‘यसलाई अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो विपत्तिहरूमध्ये एक मानिनेछ, र यो ट्रम्पले यो युद्ध सुरु गरेका कारण भएको हो,’ शुमरले भने । सिनेटर पिटर वेल्च (डेमोक्र्याट–भर्मोन्ट) ले हर्मुज जलडमरुमध्यमा आफ्नो नियन्त्रणका कारण इरानसँग अझै पनि बलियो पकड रहेको बताए । उनले सत्ता परिवर्तन र इरानको मिसाइल तथा आणविक कार्यक्रमको अन्त्य गर्ने जस्ता मुख्य उद्देश्यहरू हासिल गर्न यो द्वन्द्व असफल भएको बताए । वेल्चले यस युद्धमा अनुमानित १०० बिलियन डलर खर्च भएको र यसको परिणामलाई ‘एक असफलता’ को संज्ञा दिए । ट्रम्पले बिहीबार आफूमाथि लागेका यी आलोचनाहरूको प्रतिवाद गर्दै तेहरानप्रति आफू नरम भएको सोच्नेहरू ‘डाह गर्ने, खराब मानिसहरू वा मूर्ख’ भएको बताए । एक्सीओस अन्तर्वार्ताका क्रममा ट्रम्पले आफूले अझ बढी दबाब दिनुपथ्र्यो भन्ने धारणाप्रति पुनः आक्रोश पोखे । उनले जलडमरुमध्य बन्द रहँदा थप केही हप्ताको बमबारीले के नै हासिल हुन्थ्यो र भन्दै प्रश्न गरे । ‘यो यस्तो कुरा हो जसले विश्वव्यापी मन्दी ल्याउन सक्थ्यो,’ उनले भने ।
