राजनीति

काठमाडौं । चार पूर्वप्रधानमन्त्रीले वामपन्थी शक्तिबीच एकता, सहकार्य र आत्मसमीक्षाको आवश्यकता औंल्याएका छन् । उनीहरूले वर्तमान राजनीतिक चुनौती, प्रतिगमनको जोखिम, कम्युनिस्ट आन्दोलनको कमजोर अवस्था तथा राष्ट्रिय संकटको सामना गर्न वामपन्थी शक्तिहरूबीच कार्यगत सहकार्य हुँदै दिगो एकतामा पुग्नुपर्नेमा जोड दिएका हुन् । जननेता मदन भण्डारीको ७५औं जन्मजयन्तीका अवसरमा आयोजित ‘नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलन र जननेता मदन भण्डारी’ विषयक विचार गोष्ठीमा सहभागी हुँदै उनीहरुले बामपन्थी शक्तिहरुबीच एकता गरेर अगाडि बढ्नुपर्ने धारणा राखेका हुन् ।  नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले वाम एकता दिगो हुनुपर्नेमा जोड दिँदै एकतापछि पुनः विभाजन हुन नहुने बताए । नेपाली कांग्रेस विभाजित भइसकेको टिप्पणी गर्दै उनले वामपन्थी शक्तिले त्यही गल्ती दोहो¥याउन नहुने धारणा राखे । ‘कांग्रेस त फुटिसक्यो । एकता गर्दा ठूलो मिहिनेत गर्नुपर्छ, तर विभाजित हुन सजिलै हुन्छ । त्यसैले हामी मिल्यौं भने फेरि फुट्नु हुँदैन,’ उनले भने ।  ओलीले एमाले अहिले पनि एकताबद्ध रहेको र पछिल्लो निर्वाचनको परिणाम अस्थायी धक्का मात्र भएको दाबी गरे । ‘हामी लडेका छौं, तर मरेका छैनौं । फेरि उठ्छौं र प्रक्रियावादीहरूसँग लडेर पराजित गर्छौं,’ उनले भने ।  उनले अहिलेको मुख्य चुनौती प्रतिगमनलाई पराजित गर्नु रहेको उल्लेख गर्दै त्यसका लागि वामपन्थी र लोकतान्त्रिक शक्तिबीच कार्यगत एकता आवश्यक रहेको बताए । केपी शर्मा ओली ।  विश्वभर अस्थिरतावादी, हिंसात्मक र लोकप्रियतावादी प्रवृत्ति बढिरहेको उल्लेख गर्दै उनले यस्ता शक्तिले लोकतान्त्रिक र वाम आन्दोलनलाई कमजोर बनाउन खोजेको आरोप लगाए । उनले ‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली’ समाजवाद निर्माणको आधार भएको उल्लेख गर्दै सत्ता होइन, जनताको समृद्धिका लागि राजनीति गर्नुपर्ने बताए । ओलीले देशलाई कमजोर पार्ने गरी ‘जेनजी आन्दोलन’ भएको दाबी गर्दै त्यस्तो आन्दोलन लोकतान्त्रिक आन्दोलन हुन नसक्ने बताए । एमालेलाई योजनाबद्ध रूपमा बदनाम गरिएको, झुटा प्रचार, भ्रष्टाचारका आरोप र चरित्रहत्यामार्फत कमजोर बनाइएको उनको भनाइ थियो । निर्वाचन प्रक्रिया पनि प्रतिकूल अवस्थामा गराइएको आरोप लगाउँदै उनले वैचारिक रूपमा नजिक रहेका शक्तिबीच सहकार्य अपरिहार्य भएको बताए । पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले वामपन्थी शक्तिबीच सहकार्य र एकता ढिलो भए मुलुकले ठूलो राजनीतिक दुर्घटना बेहोर्नुपर्ने चेतावनी दिए । ‘मिल्न जति ढिला ग¥यो, दुर्घटना त्यति नै चाँडो हुन्छ । सहकार्य ढिला गर्ने नियत पनि दुर्घटना हुन सक्छ,’ उनले भने ।  २०७४ सालमा एमाले र माओवादी केन्द्रबीच भएको एकतालाई जनताले दुईतिहाइ मत दिएर अनुमोदन गरेको स्मरण गर्दै उनले अहिले पनि राष्ट्रिय संकटको सामना गर्न वाम शक्तिहरू मिल्नुपर्ने बताए । तत्काल पार्टी एकता नभए पनि सहकार्यबाट प्रक्रिया सुरु गर्नुपर्नेमा उनको जोड थियो ।  पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ । प्रचण्डले वाम एकतासँगै मधेशी, थारू, जनजाति तथा अन्य राजनीतिक शक्तिहरूसँग समेत साझा राष्ट्रिय एजेन्डामा सहकार्य गर्नुपर्ने बताए । परिस्थितिअनुसार राजनीतिक रणनीति परिवर्तन गर्न सक्नुपर्ने उल्लेख गर्दै उनले वैचारिक मतभेदभन्दा माथि उठेर राष्ट्रिय हितका आधारमा सहकार्य विस्तार गर्नुपर्ने धारणा राखे ।  पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपाका सहसंयोजक माधवकुमार नेपालले भावनात्मक र सिद्धान्तनिष्ठ वाम एकताको आवश्यकता औंल्याउँदै कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई पुनर्जीवित गर्न सबै कम्युनिस्ट शक्तिले आत्मसमीक्षा गर्नुपर्ने बताए । ‘अब भावनाका रूपमा वाम एकता हुनुपर्छ । सिद्धान्तनिष्ठ एकता हुनुपर्छ । जो अगाडि बढ्दैन, ऊ छुट्छ,’ उनले भने ।  माधवकुमार नेपाल ।  नेपालले जनताको बदलिँदो मनोविज्ञान बुझ्न नसक्नु, व्यक्तिवाद, भ्रष्टाचार र वैचारिक विचलनका कारण कम्युनिस्ट आन्दोलन कमजोर बनेको उल्लेख गर्दै सबै कम्युनिस्ट दलले इमान्दारितापूर्वक आत्ममन्थन गर्नुपर्ने बताए । उनले भने, ‘हामी कहाँ चुक्यौँ, कहाँ गल्ती ग¥यौँ ? विचार, सिद्धान्त, व्यक्तिवाद वा भ्रष्टाचारमध्ये के कारणले आन्दोलन कमजोर भयो भन्ने समीक्षा गर्नुपर्छ,’ भन्दै विचार, व्यवहार र संगठनमा सुधार गरेर मात्रै कम्युनिस्ट आन्दोलनले जनविश्वास पुनः प्राप्त गर्न सक्ने बताए ।  यस्तै, पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपाका वरिष्ठ नेता झलनाथ खनालले एमाले र नेकपाबीच चुनावअघि नै कार्यगत एकता भएको भए वामपन्थीहरूले प्रतिनिधिसभामा करिब एक सय सिट जित्ने दाबी गरे । ‘करिब एक सय सिट वामपन्थीको हुन्थ्यो । आज यो अवस्था आउने थिएन । देशको परिस्थिति बेग्लै हुन्थ्यो । हामी इतिहास र जनताले माग गरेका कुरा अनुरूप अघि बढ्न सक्यौं कि सकेनौं भन्ने आत्मसमीक्षा गर्ने घडी हो,’ उनले भने ।  खनालले कम्युनिस्ट आन्दोलन कमजोर हुनुका कारणको समीक्षा गर्दै आगामी दिनमा साझा रणनीति र कार्यगत एकतामार्फत अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिए । झलनाथ खनाल ।  चारै पूर्वप्रधानमन्त्रीले फरक–फरक कोणबाट धारणा राखे पनि उनीहरूको साझा निष्कर्ष भने वर्तमान राजनीतिक चुनौतीको सामना गर्न वामपन्थी शक्तिबीच सहकार्य, आत्मसमीक्षा र दिगो एकताको विकल्प नरहेको भन्नेमा केन्द्रित रहेको थियो । 

काठमाडौं । नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले वामपन्थी शक्तिबीच हुने सम्भावित एकता दिगो हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । उनले नेपाली कांग्रेस विभाजित भइसकेको टिप्पणी गर्दै वामपन्थी शक्तिले एकता गरेपछि फेरि विभाजन हुन नहुने बताएका छन् ।  जननेता मदन भण्डारीको ७५औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा आयोजित ‘नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलन र जननेता मदन भण्डारी’ विषयक विचार गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै ओलीले एकता गर्नभन्दा त्यसलाई जोगाएर लैजान अझ बढी जिम्मेवारी आवश्यक पर्ने बताए ।  ‘कांग्रेस त फुटिसक्यो । एकता गर्दा ठूलो मिहिनेत गर्नुपर्छ । तर, विभाजित हुन सजिलै हुन्छ । त्यसैले हामी मिल्यौं भने फेरि फुट्नु हुँदैन,’ उनले भने ।  ओलीले नेकपा एमाले अहिले पनि एकताबद्ध रहेको दाबी गर्दै पछिल्लो निर्वाचनको परिणामलाई पराजय नभई अस्थायी धक्का मात्र भएको बताए । ‘नेकपा एमाले एकताबद्ध छ । अहिले चुनावमा धक्का खाएका छौं । यो धक्का हो, तर हामी समाप्त भएका छैनौं,’ उनले भने ।  उनले एमाले पुनः सशक्त रूपमा उदाउने विश्वास व्यक्त गर्दै राजनीतिक प्रतिस्पर्धामा आफ्नो पार्टीले पुनः सफलता हासिल गर्ने दाबी गरे । ‘हामी लडेका छौं, तर मरेका छैनौं । फेरि उठ्छौं हामी र फेरि उठेर प्रक्रियावादीहरूसँग लड्छौं र पराजित गर्छौं,’ उनले भने ।  ओलीले वामपन्थी आन्दोलनलाई बलियो बनाउन संगठनात्मक एकता, वैचारिक स्पष्टता र दीर्घकालीन सहकार्य आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै एकतापछि विभाजन दोहोरिन नदिन सबै पक्ष जिम्मेवार हुनुपर्नेमा जोड दिए ।  

काठमाडौं । पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले वर्तमान राजनीतिक परिस्थितिमा प्रतिगमनलाई पराजित गर्न वामपन्थी र लोकतान्त्रिक शक्तिबीच कार्यगत एकता अपरिहार्य भएको बताएका छन् । उनले देशलाई अस्थिरतातर्फ धकेल्ने गतिविधिविरुद्ध लोकतान्त्रिक शक्तिहरू एकजुट हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।  जननेता मदन भण्डारीको ७५औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा आयोजित ‘नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलन र जननेता मदन भण्डारी’ विषयक विचार गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै ओलीले अहिलेको प्रमुख कार्य प्रतिगमनलाई परास्त गर्नु रहेको बताए । ‘यतिबेला प्रतिगमनलाई पराजित गर्ने मुख्य काम हो । त्यसका लागि वामपन्थी र लोकतान्त्रिक शक्तिबीच कार्यगत एकता हुनुपर्छ,’ उनले भने ।  ओलीले विश्वभर अस्थिरतावादी, हिंसात्मक र लोकप्रियतावादी प्रवृत्ति बढ्दै गएको उल्लेख गर्दै त्यस्ता शक्तिहरूले वामपन्थी र लोकतान्त्रिक आन्दोलनलाई कमजोर पार्न खोजिरहेको दाबी गरे ।  उनले एमालेका नीति र सिद्धान्त सही रहेको दाबी गर्दै बदलिँदो समयअनुसार राजनीतिक तथा आर्थिक नीतिलाई थप परिष्कृत गर्दै अघि बढाउने पक्षमा रहेको बताए ।  ‘हाम्रा नीतिहरू सही छन् । हामी नीतिका लागि मात्रै एकता र सहकार्यको कुरा गरेका होइनौं । राजनीतिक र आर्थिक विषयवस्तुलाई समसामयिक ढंगले थप परिष्कृत गर्दै अगाडि बढाउन खोजेका हौं । ‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली’ समाजवाद निर्माणकै मार्ग हो,’ उनले भने ।  ‘पदका लागि सरकारमा पुग्ने होइन, जनताको खुसीका लागि काम गर्ने हो । हामीले त्यही किसिमले काम गरेका थियौं,’ उनले भने ।  उनले पछिल्ला वर्षहरूमा वामपन्थी आन्दोलन मात्र नभई लोकतान्त्रिक आन्दोलनसमेत कमजोर बनाउने प्रयास भएको दाबी गरे । ‘देशलाई नै सिध्याउने गरी जेनजी आन्दोलन भयो । यो लोकतान्त्रिक आन्दोलन हुनै सक्दैन । त्यस्तो आन्दोलनका माध्यमबाट लोकतान्त्रिक सरकार हटाउन पाइँदैन । तर, नेपालमा त्यस्तो भयो,’ उनले भने ।  ओलीले एमालेमाथि लगाइएका आरोपहरूको पनि प्रतिवाद गर्दै पार्टी अयोग्य भएका कारण नभई योजनाबद्ध रूपमा झुटा प्रचार, भ्रष्टाचारका आरोप, चरित्रहत्या र जनतामा घृणा फैलाउने अभियानका कारण कमजोर बनाइएको दाबी गरे । ‘हामीले देश कमजोर पार्यौं भन्ने भाष्य गलत हो । केही कमजोरी अवश्य भए, तर हामी अयोग्य भएर होइन, झुटा प्रचार गरेर, भ्रष्टाचारका आरोप लगाएर बदनाम गरियो, जनतामा घृणा पैदा गरियो र चरित्रहत्या गरियो,’ उनले भने ।  निर्वाचन प्रक्रियाप्रति पनि असन्तुष्टि जनाउँदै ओलीले परिणामको पूर्वानुमान गरिएकै अवस्थामा प्रतिकूल परिस्थितिमा निर्वाचन गरिएको आरोप लगाए । एमालेले त्यतिबेला निर्वाचन स्थगित गर्नुपर्ने धारणा राखे पनि अन्य दललाई त्यसमा सहमत गराउन नसकेको उनको भनाइ छ ।  ‘यो निर्वाचन वामपन्थी र लोकतान्त्रिक शक्तिका लागि अनुकूल छैन भनेर एमालेले भनेको थियो । यसलाई स्थगित गरौं भनेका थियौं, तर हामी अरूलाई विश्वस्त बनाउन सकेनौं । एमालेका लागि भीरको बाटो र अरूका लागि हाइवे हो भन्ने सोच थियो, तर अहिले सबै एउटै बाटोमा आएका छन्,’ उनले भने ।  ओलीले मुलुकको लोकतान्त्रिक प्रणाली, राजनीतिक स्थायित्व र विकासका लागि वैचारिक रूपमा नजिक रहेका शक्तिबीच सहकार्य र साझा अभियान आवश्यक रहेकोमा जोड दिए ।