खुसी हुने थेरापी : मुस्कुराउँदा मांसपेशीहरू फैलिन्छन, राम्रो हर्मोन उत्पादन हुन्छ
एजेन्सी । कहिलेकाहीँ तनाव वा उदासीका कारण अनुहारबाट मुस्कान गायब हुन्छ। तर, बल गरेर मुस्कुराउने काम गर्यौ भने भित्रबाट केही समयको लागि मात्र खुसी मिल्छ। वास्तवमा यो अनुहार प्रतिक्रियाको विषयमा लामो समयदेखि विवाद भइरहेको थियो । तर, हालै अमेरिकाको स्ट्यानफोर्ड युनिभर्सिटीले १९ देशका ४ हजारभन्दा बढी मानिसमाथि गरेको अनुसन्धानमा यो सिद्धान्त सही साबित भएको छ । देखावटी मुस्कानले पनि स्वास्थ्यलाई फाइदा गर्छ यस अनुसन्धानका लागि तीन समूह गठन गरिएको थियो । पहिलो समूहलाई कलमलाई मुखमा समात्न र मुस्कुराउनको लागि ओंठलाई फुकाउन भनियो । दोस्रो समूहलाई कलाकारहरु जस्तै मुस्कुराएर अभिनय गर्न भनिएको थियो भने तेस्रो समुहलाई मुस्कुराउने पोज दिएर मुस्कानको नाटक गर्न भनिएको थियो । यस क्रममा सबैलाई खाली पर्दा, फूल र अन्य फोटोहरू देखाइयो। फेसियल फिडब्याक रेस्पोन्स थ्योरीले बताउँछ कि जब तपाइँ अनुहारको मांसपेशिहरुलाई मुस्कुराउन भन्नुहुन्छ भने मांशपेशी फुक्न थाल्छ । यसो गर्दा शरिरमा हर्मोन पैदा हुन्छ, । मस्तिस्कमा खुसी सञ्चार हुन्छ र मानिस खुसी हुन्छ । मुस्कानले तनाव कम गर्छ अनुसन्धानले देखाएको छ कि मुस्कानको भावना ल्याउनाले सबैको अनुहारमा खुसी ल्याउँछ । वैज्ञानिकहरूले पहिलो समूहमा कम खुसी पाएका थिए भने अन्य दुई समूहका मानिसहरु बढी खुसी भएका थिए । यस अनुसन्धानको प्रभाव थोरै भए पनि यो थेरापीले काम गरिरहेको थियो ।
बच्चामा एन्जाइटीको समस्या बढ्दै, लक्षण कसरी थाहा पाउने ?
एजेन्सी । यूएस सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एण्ड प्रिभेन्सनले २०२१ मा प्रकाशित गरेको प्रतिवेदन अनुसार विश्वभरका प्रत्येक पाँचौं बच्चामा एन्जाइटीका लक्षणहरू पाइएको छ। चिन्ताको विषय यो हो कि परिवारले यसलाई सामान्य मान्छन् जुन हानिकारक छ। जसका कारण बालबालिकाले भविष्यमा मानसिक समस्याको सामना गर्नुपर्ने हुनसक्छ । प्रभावित बालबालिकाहरू मानिसहरूलाई भेट्न, साथीहरूसँग घुलमिल हुन मन पराउँदैनन् । कैयौंन बालबलिकामा भीडमा जाँदा पेट दुख्ने, बारम्बार पिसाब लागेको भन्ने, टाउको दुख्यो भन्ने जस्ता गुनासो गर्ने गर्दछन् । न्युयोर्कस्थित क्लिनिकल साइकोलोजिस्ट रेचेल बसम्याङ्काका अनुसार जाति छिटो यसको लक्षण पहिचान गर्न सक्यो बच्चालाई त्यती चाँडो निको गराउन सकिन्छ । सामान्य एन्जाइटी : बच्चाहरूले आफ्ना दैनिक कामहरु पनि गर्न मन पराउँदैनन् बेलायतको नेशनल हेल्थ सर्भिसका अनुसार बच्चाहरूले आफ्नो समस्या बताउनको लागि सही तरिका थाहा नपाएर यस्तो प्रतिक्रिया दिइरहेका हुन्छन् । लक्षण : एकाग्रता नहुनु, ओछ्यानमा पिसाब गर्नु, सुत्न गाह्रो हुनु, खान खान आनाकानी गर्नु, सधैं आमाबाबुसँग टाँसिरहनु, दैनिक काम गर्नमा समस्या हुनु, मानिसहरूबीच कम बोल्नु । सामाजिक एन्जाइटी : मानिसहरूसँग कुरा गर्न डराउनु, धेरै कम स्वरमा बोल्नु वाशिंगटनको चिल्ड्रेन्स नेसनल अस्पतालका अनुसार सामाजिक एन्जाइटी भएका बालबालिकाले यस्तो प्रतिक्रिया देखाउने गरेका छन् । लक्षण : विद्यालय जान इन्कार गर्ने, सार्वजनिक स्थानमा नबोल्ने वा धेरै कम स्वरमा बोल्ने, अरुको अनुहार नहेरी कुराकानी गर्ने, मानिसहरूको बीचमा बस्न, क्रियाकलाप गर्न, मानिसहरूको अगाडि खाना खान र कक्षा कोठामा बोल्न डर मान्ने । के गर्ने : सोध्नुहोस् के राम्रो छ, के खराब छ, किन ? बच्चालाई सताउने अवस्थालाई हटाउनुको सट्टा, तिनीहरूलाई यसको सामना गर्न तयार गर्नुपर्छ । तिमी नर्भस नर्भस छौ भनेर सोध्नुको सट्टा, तिमीलाई कस्तो महसुस भइरहेको छ भनेर सोध्नुहोस्। आवश्यक भएमा मनोचिकित्सक वा बाल विशेषज्ञसँग परामर्श गर्नुहोस्।
नवलपरासीमा ज्येष्ठ नागरिकको घर–घरमा स्वास्थ्य सेवा
नवलपरासी । नवलपरासी पूर्वको मध्यविन्दु नगरपालिका– ९ की पुतली कुमाल ७५ वर्ष पुगिन् । उमेर ढल्किँदै गएपछि विभिन्न स्वास्थ्य समस्याले उनी पीडित छिन् । स्वास्थ्यकर्मीले घरमै आएर स्वास्थ्यजाँच गराउन थालेपछि पुतली कुमाल खुसी भएकी छिन् । स्वास्थ्यकर्मीले घरमै आएर रक्तचाप, मधुमेह, दमलगायतका रोगको जाँच गरी आवश्यक औषधि निःशुल्क उपलब्ध गराएका छन् । मध्यविन्दु नगरपालिका–९ कै ७८ वर्षीय रोशन सिंहलाई पनि रक्तचाप र दमको समस्या छ । आफैँ अस्पताल पुगेर औषधि लिन उनलाई समस्या थियो । गत साउनदेखि स्वास्थ्यकर्मी घरमै आएर जाँच गरी औषधि दिन थालेपछि उनी पनि खुसी भएका छन् । मध्यविन्दु नगरपालिकाले चालू आर्थिक वर्षको नीतिकार्यक्रममा समावेश गरेको को ७० वर्ष पुगेका ज्येष्ठ नागरिकलाई घरमा स्वास्थ्य सेवा कार्यक्रम अन्र्तगत नगरभित्रका १५ वटै वडामा गत साउनदेखि सञ्चालन गरेको छ । मध्यविन्दु नगरपालिकामा चालू आर्थिक वर्षदेखि महिनाको एक पटक ज्येष्ठ नागरिकको घरमा नै पुगेर स्वास्थ्य परीक्षण गर्न थालिएको हो । प्रत्येक महिनाको २० गतेदेखि २४ गते सम्म स्वास्थ्यकर्मी घर घरमा पुगेर ज्येष्ठ नागरिकको स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने गरेका छन् । स्वास्थ्य परीक्षणका क्रममा ज्येष्ठ नागरिकको मासिक स्वास्थ्यअवस्थाको अभिलेख राखिने गरिएको छ भने आवश्यक परामर्श प्रदान गर्ने गरिएको मध्यविन्दु नगरपालिकाका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख ख्यामबहादुर क्षेत्रीले बताए । ‘घर–घरमा स्वास्थ्य परीक्षण कार्यक्रमअन्तर्गत नगरभित्रका करिब दुई हजार तीनसय ज्येष्ठ नागरिकले लाभ लिएका छन्’, स्वास्थ्य शाखा प्रमुख क्षेत्रीले भने, ‘अशक्त, अपाङ्गता, दीर्घ रोगी र पहाडी क्षेत्रका ज्येष्ठ नागरीकलाई अझ प्रभावकारी भएको महसुस गरिएको छ ।’ भौगोलिक दृष्टिले विकट पहाडी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकदेखि आर्थिक अवस्था कमजोर भएका घरपरिवारले यस कार्यक्रमबाट लाभ लिएको मध्यविन्दु नगरपालिकाका प्रमुख भीमलाल अधिकारीले बताए । जनताकाबीचमा गरिएको प्रतिबद्धता अनुसार ज्येष्ठ नागरिकलाई घर आँगनमै स्वास्थ्यपरीक्षण गर्न १५ वटै वडामा स्वास्थ्यकर्मीको टोली गाउँगाउँ खटिएको बताए् । उनले भने,’हामीले पहिलो चरणमा उनीहरूको स्वास्थ्य परीक्षण गरी सामान्य औषधि वितरण गरिरहेका छौँ । स्वास्थ्यचौकीमा निःशुल्क नपाइने औषधि पनि खरिद गरेर वितरण गर्दै आएका छौँं ।’ पहिलो चरणमा सबै ज्येष्ठ नागरिकको स्वास्थ्यअवस्था, सेवन गरिरहेको औषधिको विवरणलगायतका आधारभूत तथ्याङ्क टिपोट गरी लगत सङ्कलन गरिएको थियो । सबै लाभग्राहीको छुट्टछुट्टै रेकर्ड फाइल तयारी गरी अवस्था विश्लेषण गर्ने गरिएको छ । प्रत्यैक ६/६ महिनामा विशेषज्ञ चिकित्सकसहित घर–घरमा स्वास्थ्य परीक्षण गरिने जनाइएको छ । घर घरमा ज्येष्ठ नागरिकको स्वास्थ्यपरीक्षणमा खटिने स्वास्थ्यकर्मिलाई विशेष प्रोत्साहान भत्तासमेत उपलव्ध गराइएको नगरपालिकाका सूचना अधिकारी सुमनराज रेग्मीले बताए । रासस
