अस्पतालमा ओपीडी दुई सिफ्ट चलाउन स्वास्थ्यमन्त्री पौडेलको निर्देशन
काठमाडौं । स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री प्रदीप पौडेलले अस्पतालमा ओपिडी सेवा दुई सिफ्टमा सञ्चालन गर्न निर्देशन दिएका छन् । मन्त्रालयका कर्मचारी र अस्पताल प्रमुखहरूसँगको छलफलपछि मन्त्री पौडेलले अस्पतालहरूको सेवा प्रभावकारी बनाउन ९ बुँदे निर्णय गरेका छन् । उक्त निर्णय कार्यान्वयनमा ल्याउन मन्त्रालयले शुक्रबार नै अस्पताल र प्रतिष्ठानहरूमा परिपत्र गरेको छ । पत्रको पहिलो नम्बर बुँदामा सेवाग्राहीको चाप र उपलब्ध स्रोत साधनको तारतम्य मिलाई अस्पतालमा दुई सिफ्टमा ओपीडी सेवा सञ्चालन गर्ने उल्लेख छ । यस्तै विस्तारित अस्पताल सेवा कार्यक्रम सञ्चालनसम्बन्धी कार्यविधि, २०७७ बमोजिम विस्तारित अस्पताल सेवा लागू गर्न पनि पत्रमा भनिएको छ । प्राप्त सुझावका कार्यविधि परिमार्जन गरिने विषय पनि निर्णयमा उल्लेख छ । चिकित्सकको राउन्ड, बिरामी भर्ना, बिरामीहरूको डिस्चार्जबीच समयको तारतम्य मिलाई शय्या नपाई भर्ना हुन नसक्ने अवस्था अन्त्य गर्ने निर्णय मन्त्रालयले गरेको छ । अस्पतालका कतिपय विभागहरूमा पाँच वा सोभन्दा बढी युनिटहरू रहेको हुँदा पर्याप्त चिकित्सकहरू हुँदाहुँदै पनि ओपीडी एवं शल्यक्रियाहरूमा चिकित्सकको कमी देखिएको भन्दै मन्त्रालयले युनिटको प्रभावकारी व्यवस्थापन गर्ने, स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमबाट उपलब्ध गराइने सबै औषधि अस्पतालको बीमा फार्मेसीमा पर्याप्त राखी अटुट र अविच्छिन्न सेवा प्रवाह गर्ने पनि निर्णय भएको छ । अस्पतालमा सेवाग्राहीको भिड व्यवस्थापनका लागि सेवा काउन्टर थप गर्ने, अनलाइन टिकट काट्ने, अनलाइन समय व्यवस्थापन (टोकन नम्बर अनुसारको समय जानकारी गराउने), विद्युतीय भुक्तानी प्रणाली लागू गर्नेलगायत निर्णय पनि भएको छ ।
क्यान्सर रोग अनुसन्धान केन्द्र सञ्चालनमा ल्याउँदै काठमाडौं विश्वविद्यालय
काभ्रेपलाञ्चोक । स्वदेशमा नै जटिल प्रकारको ‘क्यान्सर’ रोग पहिचान गर्न काभ्रेको धुलिखेलस्थित काठमाडौं विश्वविद्यालयले अनुसन्धान केन्द्र सञ्चालन गर्ने भएको छ । यसका लागि विश्वविद्यालयले भवन व्यवस्थापन गरी केन्द्र प्रमुखसमेत चयन गरिसकेको छ । क्यान्सर रोगको समयमा नै पहिचान तथा उपचारार्थ प्रयोगशाला सञ्चालन गर्न केन्द्र स्थापना गर्ने योजना बनाएको जनाइएको हो । विश्वविद्यालयले नेपाल टेक्नोलोजी इनोभेसन सेन्टर (एनटिआईसी) को भवनमा केन्द्र सञ्चालन गर्न लागेको केन्द्रका निमित्त निर्देशक प्राडा राजेन्द्र ज्ञवालीले जानकारी दिए । उनका अनुसार कोरिया अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग एजेन्सी (कोइका) को आर्थिक सहयोगमा स्थापित केन्द्रमा स्वास्थ्य प्रयोगशाला निर्माण गरी राष्ट्रिस्तरको क्यान्सर रोग अनुसन्धान केन्द्र बनाउन लागिएको हो । उनले कोइकाले विश्वविद्यालयका लागि उपलब्ध गराएका स्वास्थ्य सामग्रीमा थप आवश्यक रसायनलगायत सामग्री ब्यवस्थापन गरी केही महिनामै सञ्चालनमा ल्याइने बताए । हाल पनि क्यान्सर रोग सम्बन्धित कतिपय परीक्षण गर्न विदेश पठाउनुपर्ने बाध्यता रहँदै आएकाले केन्द्र सञ्चालनपश्चात उक्त बाध्यता हट्ने प्राडा ज्ञवालीको दाबी गरे । ‘परीक्षणका लागि विदेश पठाइएका नमूनाको रिपोर्ट आउन तीन÷चार हप्ता लाग्ने गर्छ, रिपोर्ट आउँदा क्यान्सर अर्को चरणमा प्रवेश गरिसक्ने खतरा भएकाले बिरामीको समय र पैसा जोगाउन केन्द्रले मद्दत गर्नेछ,’ उनले भने । विश्वविद्यालयले केन्द्र सञ्चालनका लागि हालैमात्र क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डा. अजयकुमार झालाई प्रमुखमा नियुक्त गरेको छ । केन्द्रको प्रयोगशालामा पहिलो चरणमा रक्त क्यान्सरको उपचारका लागि आवश्यक जनशक्ति, आधुनिक प्रविधि र सुविधा उपलब्ध गराउने जनाइएको छ । विश्वविद्यालयका उपकुलपति प्राडा भोला थापाले नेपालमानै सबै किसिमको क्यान्सरको जाँच गर्ने प्रविधि र उपकरण विश्वविद्यालयमा भित्र्याइसकिएको जानकारी दिए ।
टुकुचामा भेटियो पोलियो भाइरस, उपत्यकाका तीन जिल्लामा खोप अभियान
काठमाडौं । नेपालको वातावरणमा पोलियो भाइरस देखिएको छ । पोलियो मुक्त भएको १० वर्षपछि भाइरस देखिएको स्वास्थ्य विभागले पत्रकार सम्मेलन गरी जानकारी गराएको छ । वातावरणीय निगरानीको क्रममा हालै काठमाडौंमा टुकुचा बागमती संगम नजिकबाट संकलन गरिएको ढलको नमुना परीक्षण गर्दा पोलियोको भाइरस रहेको पत्ता लागेको हो । वातावरण देखिएको यो भाइरसले बालबालिकामा पोलियो संक्रमणको जोखिम भएको भन्दै काठमाडौं उपत्यकामा खोप अभियान नै सञ्चालन गरिने भएको छ । काठमाडौं, भक्तपुर र ललितपुरमा साउन ९ गतेदेखि १२ गतेसम्म सञ्चालन हुने खोप अभियानमा ५ वर्ष मुनिका बालबालिकालाई खोप लगाइने छ । कुनैपनि बालबालिकालाई बञ्चित नगर्ने गरी घरघरमा पुगेर बालबालिका खोज्दै खोप लगाइने बाल स्वास्थ्य तथा खोप शाखा प्रमुख डा. अभियान गौतमले बताए । तीन जिल्लामा गरी करिब १ लाख ८० हजार जनसंख्यालाई खोप लगाउने लक्षय राखिएको छ । लक्ष्य यतिलाई मात्र राखिएप नि घरघरमा पुग्दै गर्दा यो भन्दा धेरै बालबालिका पनि फेला पर्न सक्ने भन्दै त्यही अनुसारको तयार गरिरहेको स्वास्थ्य सेवा विभागको परिवार कल्याण महाशाखाले जनाएको छ । यसका लागि ३ लाख मात्र खोप तयारी अवस्थामा राखिएको छ । यही क्रममा नियमित खोप सेवाबाट १६ महिनाको उमेर भित्र लिनुपर्ने सबै खोपहरूको सबै मात्रा लगाएका छन् कि छैनन् भनेर खोजि गर्ने जनाइएको छ । पोलियो उन्मुलनको लागि नियमित खोप सेवाबाट एक वर्ष मुनिका बालबालिकालाई ओ.पि.भी.खोप र आई.पि.भि खोप दिने शंकास्पद पोलियोका बिरामीको निगरानी अतिशिघ्र लुलो पक्षघात भएका १५ वर्ष मुनिका बालबालिकाको दिसा परिक्षण गर्ने कार्य गरिरहेको र वातावरणमा पोलियो भाइरस भए नभएको निगरानी गर्ने लगायतका काम परिवार कल्याण महाशाखाले गरिरहेको छ । दक्षिणपूर्वी एशिया क्षेत्रका सबै देशहरूमा पोलियो शुन्य अवस्थामा कायम रहेको ३ वर्षपछि २०७० चैत्र १३ मा दक्षिणपूर्वी एशिया पोलियो मुक्त भएको थियो अहिले पाकिस्तान र अफगानस्तानमा पोलियोका नयाँ बिरामीहरू देखा परिरहेका छन् । नेपालमा पनि वातावरणमै भाइरस देखिसकेकाले जोखिरहेको भन्दै उपत्यकाका तीन जिल्लामा अभियान सञ्चालन गर्न लागेको स्वास्थ्य सेवा विभागले जनाएको छ । उपत्यकामा ४ दिन खोप अभियान सञ्चालन हुने भएकाले ५ वर्ष मुनिका बालबालिकालाई खोप लगाउन नछुटाउन विभागले आग्रह गरेको छ ।
