व्यावसायिक क्षमताको १५ प्रतिशतमा सीमित स्काई टावर, घाटामा गएपछि ६० करोड ऋणका लागि रेटिङ
काठमाडौं । काठमाडौंको व्यस्त ठाउँ कमलादीमा स्काई टावर सञ्चालनमा आएको एक वर्ष बढी समय भइसकेको छ । पृथक किसिमको पर्यटकीय रोमाञ्चकता प्रदान गर्दै आएको स्काई टावरको सञ्चालन वन्डर्स नेपालले गर्दै आएको छ । अग्लो ठाउँबाट काठमाडौं उपत्यकाको दृश्य नियाल्न मिल्ने स्काई टावरमा आम सर्वसाधारणको आकर्षण कस्तो छ ? दैनिक कति जनाले यो टावरमा चढ्छन् ? १३ रोपनी जग्गा फैलिएको स्काई टावरको कमाइ कस्तो छ ? नेपालमा पृथक किसिमको पर्यटकीय अनुभव दिइरहेको वन्डर्स नेपाल स्काई टावरको आम्दानीप्रति सन्तुष्ट छ वा छैन ? यसमा धेरैको चासो रहेको छ । हालै सार्वजनिक भएका तथ्यांकका आधारमा यो कम्पनीले व्यवसायिक क्षमताको १५ प्रतिशत मात्र सेवा बिक्री गरेको छ । एसियाकै पहिलो स्काई वाक टावर भनेर दाबी गरिएको टावरले वार्षिक ७ लाख २० हजार भिजिरलाई टावरमा चटाउने क्षमता राख्छ । मासिक ६० हजार र दैनिक २ हजार भिजिटरलाई चढाउने क्षमता राख्छ । तर कम्पनीले सन् २०२४ मा १ लाख १० हजार भन्दा कम मानिसलाई स्काइ वाक टावर चढाएको छ । यो कम्पनीको कुल सामथ्र्यको करिव १५ प्रतिशत मात्र हो । सार्वजनिक भएको एक तथ्याङ्क अनुसार कम्पनीले २०२४ मा १२ करोड ५० लाख रुपैयाँको व्यापार गरेको छ । कम्पनीले प्रतिव्यक्ति १ हजार रुपैयाँ टिकट बेच्दै आएको छ । टिकट बाहेक कफिसप, सैलुन, रेष्टुरेन्ट चलाएर भाडा आम्दानी पनि गरेको छ । सीमित सञ्चालन खर्चका कारण ह्रासकट्टी,ब्याज र करअघिको नाफा ९ करोड ७० लाख रूपैयाँ कमाएको देखिएको छ । तर कम्पनीको उच्च ह्रासकट्टी र ब्याज खर्चका कारण गत आवमा वन्डर्स नेपालले ४ लाख ७० हजार रूपैयाँ घाटा बेहोरेको रेटिङ एजेन्सी केयर नेपालले सार्वजनिक गरेको विवरणमा उल्लेख छ । गत वर्ष कम्पनीले ब्याज खर्च मात्रै ६ करोड ६० लाख रूपैयाँ तिरेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । यस कम्पनीले ६० करोड रुपैयाँ ऋणका लागि रेटिङ गराएको हो । कम्पनीले डबल बी माइनसको रेटिङ पाएको छ । कम्पनीले बैंक तथा वित्तीय संस्थामा देखिएको ब्याजदरको उतारचढावले आम्दानीमा प्रभाव पारिरहेको उल्लेख गरेको छ । पछिल्लो समय ब्याजदर घट्दा केही सहज भएको पनि विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । पाँचजना सदस्यीय रहको वन्डर्स नोपलको सञ्चालक समितिको नेतृत्व पविन्द्र न्यौपानेले गरिरहेका छन् भने प्रबन्ध सञ्चालकको रूपमा पदमप्रसाद न्यौपानले काम गरिरहेका छन् । टावरमा लिफ्ट अथवा हिँडेर पनि चढेर सिधै माथि पुगिन्छ । टपको सिसामा हिँड्दा ७८ मिटर तलको बगैंचा, पार्किङ, बजार देखिन्छ । वण्डर्स नेपालले धरानको भेडेटार र इलामको कन्याममा पनि टावर निर्माण गरिरहेको छ । वोन्डर्स नेपालले छिट्टै आईपीओ जारी गर्ने निणर्य पनि गरिसकेको छ । त्यसका लागि प्रक्रिया अगाडि बढिरहेको बुझिएको छ ।
३ महिनामा जीवन बीमाको व्यापार ४१ अर्ब बढी, कुन कम्पनीको कति ?
काठमाडाैं । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासमा जीवन बीमा कम्पनीहरूले ४१ अर्ब रुपैयाँ बढीको व्यापार गरेका छन् । चालु आवको ३ महिनामा जीवन बीमकले ४१ अर्ब ३० करोड १४ लाख रुपैयाँ बीमाशुल्क संकलन गरेका हुन् । यसरी बीमाशुल्क संकलन गर्नेमा नेपाल लाइफ अग्रस्थानमा रहेको छ । नेपाल लाइफले ११ अर्ब ९९ करोड १४ लाख रुपैयाँ बीमाशुल्क संकलन गर्दा नेशनल लाइफ र लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले क्रमशः ४ अर्ब ९० कराड ५० लाख र ४ अर्ब ५७ करोड ३७ लाख रुपैयाँ बीमा शुल्क संकलन गरेका छन् । यसैगरी, हिमालयन लाइफले ४ अर्ब ३१ करोड १२ लाख, सूर्यज्योति लाइफले २ अर्ब ४९ करोड ९३ लाख, एशियन लाइफले २ अर्ब ३ करोड ६८ लाख, सिटिजन लाइफले १ अर्ब ७४ करोड ७४ लाख रुपैयाँ, सानिमा रिलायन्स लाइफले १ अर्ब ५७ करोड २२ लाख, मेटलाइफले १ अर्ब ४४ करोड २१ लाख रुपैयाँ बीमाशुल्क आर्जन गरेको छ । यस्तै, लघु जीवन बीमकहरू गार्डियन माईक्रो लाइफ, क्रोष्ट माइक्रो लाइफ र लिबर्टी माईक्रो लाइफले क्रमशः ८ करोड ७१ लाख, ७ करोड ९७ लाख र ५ करोड ४४ लाख रुपैयाँ बीमाशुल्क आर्जन गरेका छन् ।
३० करोडमा खुम्चियो तिहारलक्षित विद्युतीय बजार
काठमाडौं । तिहार वर्षको एक पटकमात्रै आउँछ । यस वर्षको तिहार पनि सम्मुखमा छ । तिहारको बेलामा विद्युतीय सामग्रीहरूको व्यापार व्यवसाय फस्टाउने आशामा व्यवसायीहरू छन् । तर विगतका वर्षहरूमा भन्दा यस वर्ष ग्राहकहरूको माग कम आएको व्यवसायीहरू बताउँछन् । माग कम आएसँगै पसको भाडा कसरी तिर्ने भन्ने चिन्ता व्यवसायीहरुलाई छ । न त माग बढेको छ न त भनेको जस्तो व्यापार । पोहोरकै विद्युतीय सामग्रीहरु विक्री नभएकाले यस वर्ष नयाँ सामग्रहीहरु खासै नकिनेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ । गत सालकै सामानलाई बेचिसक्ने सोचमा व्यापारीहरू छन् । तिहारमा विशेषतः विक्री हुने भनेको झिलिमिली बत्ती नै हो । तर युवाहरु विदेश जाने र नेपालमा रमाइलो गर्ने जनशक्ति कम भएकाले व्यापार व्यवसाय हुन नसकेको अनुमान व्यवसायीहरूको छ । नेपाल विद्युतीय व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष रेशमप्रसाद देवकोटाले बजारको अवस्था कमजोर रहेको बताए । उनअनुसार विगतका वर्षहरूमा झैं यस वर्ष विद्युतीय सामग्रीको व्यापार छैन । कोलकाताबाट वीरगञ्ज नाका हुँदै भारतबाट आउने सामानहरू आइसकेको भएपनि तातोपानी र केरुङ नाका भएर चीनबाट आउने विद्युतीय सामग्री आएका छैनन् । तातोपानी नाकाबाट केही दिनभित्रै सामग्री आउने जानकारी पाएपनि काठमाडौं केन्द्रित बजार हुने निश्चित भएको उनको भनाइ छ । महासंघले यस वर्षको तिहारमा ३० करोड सम्मको सामान बिक्री गर्ने अनुमान छ । तर विगतका वर्षहरूमा ५०/६० करोडको बजार तिहारमा हुने गरेको बताए । ‘यथार्थमा भन्ने हो भने बजारको अवस्था कमजोर भएको कारणले विगतका साल जस्तो धेरै विद्युतीय सामग्री ल्याएका छैनौं । काेलकाताबाट वीरगञ्ज हुँदै आउने सामानहरू लगभग आइसकेको अवस्था हो । केरुङ र तातोपानी नाकाबाट आउने सामानहरू बाटो बिग्रिएको कारणले गर्दा आउन सकिरहेको छैन,’ उनी भन्छन्, ‘त्यसकारणले यथार्थ डाटा आइसकेको छैन । हाम्रो अनुमानमा २५/३० करोडको सामान आउँछ कि भन्ने छ । नेपालको बजार विगतमा धेरै राम्रो थियो । ५०/६० करोडको मार्केट हो ।’ अध्यक्ष देवकोटाले पोहोर सालकै विद्युतीय सामानहरू बिक्री नभएकाले यस वर्ष नयाँ सामान ल्याउँदा फसिन्छ कि भन्ने त्रास व्यवसायीहरूको रहेको बताए । कन्स्ट्रक्शनका कारण राम्रो व्यापार हुने भएपनि अहिले युवा जनशक्ति बाहिर हुँदा कन्स्ट्रक्शनको काम नेपालमा कम हुँदै गएको उनले बताए । उनले कोभिडपछि नेपालको बजार संकुचनमा रहेको बताउनु भयो । व्यवसायीहरूसँग पोहोर सालको स्टक रहेकाले त्यो बेच्ने भन्ने योजना बनाएर अघि बढेको बताए । अध्यक्ष देवकाेटाले भने, ‘अहिले व्यवसायीहरू सामान ल्याएर फसिन्छ कि भन्ने विगतको अनुभवले गर्दा त्यति उत्साहति छैनन् । विगतमा कन्स्ट्रक्शन राम्रो थियो, युवा जनशक्ति थिए, अहिले युवा जनशक्ति छैन, कोभिडपछि यहाँको बजार संकुचनमा छ, रिकभर भइसकेको छैन । ’ सुन्धाराका विद्युतीय सामग्रीहरूको व्यापार गर्दै आएका सुशील प्रधानाङ्गले अहिले व्यापार खासै राम्रो नभएको गुनासो गरे । नेपालीहरू अन्तिममा आएर किन्ने बानी भएकाले पनि अझै व्यापार हुने आश रहेको बताए । सहकारीमा जम्मा पारेको रकम सहकारी ठगहरूले खाइदिएकाले पनि आम नागरिकसँग पैसा नहुँदा क्रय गर्ने सामर्थ्य नरहेको हुनसक्ने अनुमान उनको छ । बजारमा विद्युतीय सामग्रीको माग नै नरहेको उनको भनाइ छ । सुन्धारा क्षेत्रमै विद्युतीय सामग्रीको व्यवसाय गर्दै आएकी संगीता श्रेष्ठ पनि यस वर्ष खासै व्यापार नभएको बताउँछिन् । तिहार आउन अझै केही दिन बाँकी भएकाले अन्तिमसम्म व्यापार हुने आशा रहेको उनको भनाइ छ । उनले रमाइलो गर्ने युवा जनशक्ति बाहिरिँदा खल्लो महसुस हुने गरेको बताइन् । साथै व्यापार व्यवसाय पनि राम्रो हुन नसकेको उनको गुनासो छ । अर्का व्यवसायी अमित केडिया भने पहिलाको तुलनामा व्यापार धेरै नै कम रहेको बताउँछन् । पहिलाको भन्दा ६०/७० प्रतिशतले व्यापार कम रहेको बताए । देशको आर्थिक अवस्था पनि व्यवसाय नफस्टाउनुको एउटा कारण हुनसक्ने उनकाे ठम्याइ छ । व्यवसायी राज नेपालले व्यवासायीहरूलाई तिहारको समयमा पनि व्यापार नहुँदा चिन्ता लागेको बताए । व्यवसायीकाअनुसार यस वर्ष विगतको तुलनामा विद्युतीय सामग्रीहरूको माग धेरै कम छ । ग्राहकहरू पनि बजारमा किनमेलका लागि पुगेका छैनन् । देशको आर्थिक अवस्थाका कारण हुनसक्ने कतिपयको अनुमान छ । अन्तिमसम्ममा व्यापार हुने आशामा रहेको उनीहरू बताउँछन् ।
