कृषि तथा पशुपंक्षी कर्जा महंगियो, बैंकले आधार दरका आधारमा ब्याज लिन पाउने
काठमाडौं । व्यसायिक कृषि तथा पशुपंक्षी कर्जा अब महंगो हुने भएको छ । अधिकाँश बैंकको आधार ब्याजदर महंगो भएपछि यसको असर कृषि तथा पशुपंक्षी कर्जाको ब्याजदर महंगिएको हो । सरकारले यस्तो कर्जामा ५ प्रतिशत ब्याज अनुदान दिदै आएको छ । यस्तो कर्जामा बैंकले आधार दरका आधार ब्याज तोक्न पाउने भएका छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकले बुधबार निर्देशन जारी गरी आधार दरका आधारमा कृषि तथा पशुपंक्षी कर्जा प्रवाह गर्न पाउने व्यवस्था भएपछि महंगो हुने भएको हो । अधिकाँश बैंकको आधार दर १० प्रतिशत भन्दा बढी छ । ब्याजदरको सीमा खुला गरेपछि आधार दरका आधारमा बैंकले यस क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह गर्न सक्ने छन् ।
१४ वर्षसम्म चर्चा र विवादसँगै अनिल शाहकाे वहिर्गमन, अवसरकाे खाेजी गर्ने बैंकर्सकाे सूचि लामाे
काठमाडौं । बुधबार दुर्इ वाणिज्य बैंकले एउटै सूचना प्रकाशित गरे । नबिल बैंक र सेञ्चुरी कमशिर्यल बैंकले चर्चित बैंकर्स अनिल केशरी शाहलार्इ प्रमुख कार्यकारी पदबाट हटाएकाे निर्णय गरे, भलै भाषा फरक र सभ्य थियाे । दुबै बैंककाे सूचना जस्ताकाे तस्तै फाेटाेकाे रूपमा देख्न सकिन्छ । नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा सुपरिचित नाम हो अनिलकेशरी शाह । लामा जुँगा, लोभ लाग्दो व्यक्तित्व, सन्तुलित प्रस्तुति, उच्चस्तरकाे पारिवारिक पृष्ठभूमिका कारण शाहको छुट्टै छवि स्थापित छ । ८ वर्षअघि नविल बैंकको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत पद छाडेर उनले मेगा बैंक खोल्ने कामको अगुवाई गरेका थिए । ‘हलोदेखि हाइड्रोसम्म’ भन्ने स्लोगनसहित आएको मेगा बैंकले शाहकै नेतृत्वमा आफ्ना समकक्षी बैंकहरुलाई उछिन्न सफल भएको छ । तर दुई कार्यकालको बाध्यकारी व्यवस्थाका कारण शाहले मेगा छाड्नु पर्यो । कात्तिक १६ गते सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकको सञ्चालक समिति बैठकले पुस १७ गतेदेखि लागु हुने गरि शाहलाई सिइओ नियुक्त गर्यो । तर पुस १३ गते नै अनिलले सेञ्चुरी छाडेर नविल बैंक जाने निधो गरे र नविलले उनलाई ४ वर्षका लागि सिइओ नियुक्त गरिदियो । सेञ्चुरीमा जाने निधो गरेर सञ्चालक समितिबाटै निर्णय गराईसकेका शाह एकाएक नविल जाने निर्णयले वित्तीय क्षेत्र तरङगीत भयो । नेपाल राष्ट्र बैंकले तत्काल नै ‘कुलिङ पिरियड’ लगाएर शाहलाई नविल जानबाट रोक्यो । कुलिङ पिरियडबारे केन्द्रिय बैंकले निरन्तर छलफल गर्दै आएको थियो । तर शाहले थोरै तलबलाई कारण देखाएर सेञ्चुरी बैंकलाई धोका दिएपछि राष्ट्र बैंकले सोही दिन कुलिङ पिरियड लागू गरेको हो । कुलिङ पिरियडको बाध्यकारी नियमका कारण नविल बैंकको पुस १५ गते बसेको सञ्चालक समिति बैठकलाई शाहलाई सिइओ बनाउने पूर्व निर्णय खारेज गर्न बाध्य भयो । बैंकले तीन महिना भन्दा बढि अवधिसम्म सिइओ खाली राख्न नपाउने अनि ६ महिना अघि शाहले सिइओ बन्न नपाउने भएपछि नविलले पूर्व निर्णय खारेज गरेको हो । अब चार वर्षका लागि शाहको नविल यात्रा समाप्त भएको छ । नबिलमा मात्रै होइन, अब अनिल केशरी शाह कुन बैंकमा जालान् ? धेरैकाे मनमा खुल्दुली चलेकाे छ । नविलमै ६ वर्ष सिइओ भएर मेगा गएका उनले त्यहाँ २ कार्यकाल अर्थात ८ वर्ष बिताए । शाहले २ वटा बाणिज्य बैंकमा १४ वर्ष सिइओ भएर काम गरिसकेका छन् । तर अब चाँही उनी के गर्छन् ? हामीले सम्पर्कको प्रयास गर्दा उनले फोन रिसिभ गरेनन् । वित्तीय क्षेत्रमा शाहले धेरै विम्ब पाएका छन् । उनलाई महंगा सिइओ, ग्ल्यामर र विषम परिस्थितिमा पनि सकारात्मक सोँच भएका बैंकरका रुपमा हेरिन्छ । संस्था परिवर्तन गर्दा टिमलार्इ सँगै लैजाने, ठूला ग्राहकलार्इ पनि सँगै लैजाने गरेकाे अाराेप पनि उनीमाथि लागेकाे छ । शाहकै कार्यशैलीका कारण अन्त कही नभएकाे तर बैंकका सिइओहरुका लागि कुलिङ पिरियडकाे कसिलाे नीति अाएकाे बैंकर्सहरू बताउँछन् । शाह कै कारण संस्था परिवर्तन गर्दा सीर्इअाेहरू ६ महिना बेराेजगार बस्नु परेकाे छ । शाहले नविल बैंक छाेड्नु पूर्व मेघा बैंकमा नियुक्ती पत्र लिएका थिए । मेगामा कार्यकाल सकिनु भन्दा अघि नै सेन्चुरी बैंकमा नियुक्तिपत्र लिएका थिए । सेन्चुरीमा हाजिर हुनुपूर्व नै नबिल बैंकमा नियुक्ती पत्र लिएर वित्तीय क्षेत्रलार्इ छक्क पारेका थिए । शाहकै कारण तलब सविधामा सीमा अनिल केशरी शाह बैंकिङ्ग क्षेत्रकाे ग्ल्यामर मात्र मात्र भएनन्, उनकै कारण बैंकिङ्ग क्षेत्रमा केही नयाँ नियम थपिए । शाहका कारण तत्कालिन गभर्नर डा. युवराज खतिवडाकाे पालामा राष्ट्र बैंकले सिइओहरुको तलब सुबिधा सम्बन्धी मार्गदर्शन जारी गरेकाे चर्चा पनि बैंकरहरुबीच हुने गरेको छ । उनले एउटा सार्वजनिक कार्यक्रममा जाँदा चढेको गाडी र देखाएको रवाफका कारण डा. खतिवडाले तलबमान तोकेको बताइन्छ । त्यतिबेला उनले चढ्ने गाडीदेखि उनले लगाउने घढीकाे मूल्यकाे बारेमा बजारमा खुबै चर्चा भयाे । नबिल बैंकमा हुँदा हाेस् वा मेघा बैंकमा जहाँ हुँदा पनि उनी सबैभन्दा महँगाे सीइअाेकाे रूपमा ख्याती पाए । उनले मेघा बैंकमा मासिक १७ लाख रूपैयाँ तलब भत्ता बुझ्ने गरेका थिए । मेघामा शाहकाे रवाफले निम्त्याएकाे तलब सुबिधा सम्बन्धी मार्गदर्शनले सबैभन्दा पहिला उनलार्इ नै समात्याे सेन्चुरी बैंकमा नियुक्ती पाएपछि । बैंकले मासिक १२ लाख रूपैयाँ दिनेगरी नियुक्ती गरेकाे थियाे । तलब सुबिधा सम्बन्धी मार्गदर्शनका अाधारमा शाहले ९ लाख भन्दा कममा सम्झाैता गर्नु पर्ने भएपछि उनी सेन्चुरी छाेड्ने निर्णयमा पुगेका थिए । अबकाे बाटाे धेरै चर्चा र केही विवादस्पद भए पनि अनिल शाहकाे व्यस्थापकिय क्षमता र काैसलतामा प्रश्न उठेकाे छैन । उनले कुनै पनि संस्था विगारेका छैनन्, बरू सपारेकै छन् । उनकै नेतृत्वमा नविल सबैभन्दा बढी नाफा गर्ने बैंकमा उक्लिएकाे थयाे । मेघा पनि समकालिन बैंकहरूमा अगाडि नै रह्याे । उनले मेगा बैंकलार्इ पाँच तारे बैंक बनाउँछु भने तर पाँच तारेकाे अनुभव दिलाउन चाही असफल भए। ८ वर्ष नेतृत्व गरेर उनले मेघा बैंकलार्इ अरू भन्दा धेरै फरक बनाउन सकेनन् । १४ वर्षसम्म वाणिज्य बैंककाे सीर्इअाे भएका शाह अब बैंकिङ्ग क्षेत्रबाट बाहिरीने हुन् वा अर्काे कुनै बैंकमा अाउने हुन्, भविष्यकाे गर्भमा छ । तर तत्काल उनी कुनै पनि बैंक नियुक्ती हुने सम्भावना कम देखिन्छ । एकातिर बैंकभित्र बाटै दाेस्राे तहमा रहेका व्याक्तिहरूले सीर्इअाे बन्ने माैका पाएका छन् भने राम्राे क्षमता प्रदर्शन गरेका पुराना सीर्इअाेहरू कृष्णप्रसाद शर्मा, किशाेर महर्जन, अनिल ज्ञवाली, अनल भट्टरार्इ उचित अबसरकाे खाेजीमा रहेकाे बेला शाह नयाँ पात्र थपिएका छन् । एकातिर नयाँ बैंककाे लागि लाइसेन्स बन्द छ भने अर्काेतिर मर्जरले पुराना बैंकहरूकाे संख्या पनि ३२ बाट २८मा झरिसकेकाे छ । नेपाल राष्ट्र बैंक याे संख्यालार्इ कसरी १५ भन्दा कम बनाउने भनेर साेचिरहेकाे छ । यस्ताे अवस्थामा सीर्इअाेकाे अवसर पाउन मिहेनतले मात्र हाेइन, भाग्यमा पनि भराेसा गर्नुपर्ने भएकाे छ ।
प्राइम बैंकको लोभलाग्दो प्रगति, नाफा २८ प्रतिशत बढेर ७१ करोड ५१ लाख
काठमाडौं । प्राइम कमर्शियल बैंकको खुद नाफा २८ प्रतिशत बढेको छ । चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा बैंकले नाफा बढाएर ७१ करोड ५१ लाख रुपैयाँ पुर्याएको छ । गत आवको सोही अवधिमा बैंकले ५५ करोड ९७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेको थियो । बैंकले मंगलबार चालु आवको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्दै नाफा, कर्जा लगानी र निक्षेप परिचालन विस्तार भएको जानकारी दिएको छ । बैंकको निष्क्रिय कर्जा १.४३, निक्षेप लागत ८.१६, सीडी रेसियो ७७.५० र आधार ब्याजदर १०.७६ प्रतिशत रहेको छ । बैंकको प्रतिसेयर आम्दानी १७ रुपैयाँ ८० पैसा छ । ६ महिनामा बैंकले कर्जाको ब्याजबाट ३ अर्ब ८४ करोड ७२ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ । यस्तै ब्याज खर्च २ अर्ब ८० करोड ४७ लाख रुपैयाँ भएको बैंकले जानकारी दिएको छ । बजारमा लगानीयोग्य पुँजीको संकट गहिरिदा पनि निक्षेप परिचालन र कर्जा लगानी विस्तार गर्न बैंक सफल भएको छ । समीक्षा अवधिमा बैंकले निक्षेप २९.१९ प्रतिशत बढाएर ७१ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ पुर्याएको छ । गत आवको सोही अवधिमा बैंकले ५५अर्ब रुपैयाँ निक्षेप परिचालन गरेको थियो । यस्तै कर्जा लगानी पनि ३५.९४ प्रतिशत विस्तार भई ६२ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ पुगेको छ । गत आवको सोही अवधिमा कर्जा लगानी ४६ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ थियो । बैंकको संचित कोष बढेर २ अर्ब ११ करोड ६९ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । चुक्तापुँजी बढेर ८ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ भएको छ ।
