अटो

काठमाडौं । भन्सार शुल्कमा विवाद भएर रोकिएका सुन्दर यातायातको विद्युतीय गाडी नेपाल भित्रिएका छन् । सरकारले विद्युतीय सवारीमा सहुलियतको घोषणा गरेतापनि चर्काे भन्सार शुल्क भएको भन्दै फिर्ता पठाउने तयारीमा रहेको सुन्दरले सरकारले छुट दिएपछि ६ वटा विद्युतीय गाडी नेपाल भित्र्याएको हो । २० वटा विद्युतीय गाडीमध्ये सुरुवाती चरणमा ६ वटा भित्र्याइएको र बाँकी १४ वटा भन्सारपासको क्रममा रहेको सुन्दर यातायातले बताएको छ । सुन्दर यातायातका अध्यक्ष भेषबहादुर थापा सरकारले भन्सारमा छुट दिएपछि विद्युतीय गाडी भित्र्याइएको बताउँछन् । उनले सरकारी नीति अनुसार नै कम्पनीले छुट पाएपछि विद्युतीय गाडी भित्र्याएको बताए । सुन्दर यातायातले ल्याएको विद्युतीय गाडीमा सरकारले भन्सार तथा सडक यातायात दस्तुरमा केही छुट र बीमा कम्पनीले नै गर्नेगरी सहमति भएपछि गाडी ल्याएकाे बताए । यसअघि विद्युतीय सवारी ल्याउँदा १.५ प्रतिशत रहेको भन्सार शुल्कमा १ प्रतिशत र ५ प्रतिशत रहेको सडक यातायात शुल्कमा सुन्दरले २.५ प्रतिशत तिनु पर्ने सहमति भएपछि विद्युतीय गाडी भित्र्याएको अध्यक्ष थापाले बताए । सरकारले भन्सार तथा सडक यातायात शुल्कमा छुट दिँदा प्रति गाडी २० लाख रुपैयाँसम्म छुट पाएको उनको भनाइ छ । एउटा गाडीमा २० लाख छुट पाउँदा २० वटा गाडीको ४ करोड रुपैयाँ छुट सुन्दर यातायातले पाएको छ । यसअघि सुन्दरले चर्काे भन्सार तथा सडक शुल्क रहेको भन्दै प्रति गाडीमा ४० लाख रुपैयाँसम्म महँगो भएको भन्दै फिर्ता पठाउने चेतावनी दिएको थियो । ‘सरकारको नीति अनुसार नै हामीले २० वटा विद्युतीय बस ल्याउने तयारी गरेर सुरुवाती चरणमा ४ वटा गाडी वीरगन्ज भन्सार कार्यालयमा ल्याएका थियौँ, ‘वीरगन्ज भन्सार कार्यालयमा कर विवाद भएपछि लामो समय ४ बस भन्सारमै रोकिए’, उनले भने, ‘हामीले पटक/पटक सरकारी अधिकारीलाई भन्सार छुट दिन आग्रह गरेपछि छुट पायौँ, छुट नपाएपछि हामीले भारतमा बिक्री गर्ने तयार गरेका थियौँ, अब सबै गाडी ल्याउँछौं,’ उनले विकासन्युजसँग भने । सुन्दर यातायातले जर्मनबाट खरिद गरेर ल्याएको २० वटा विद्युतीय बसमध्ये ४ वटा बस वीरगन्ञ भन्सारमा थन्किएका थिए । १६ वटा भारतमै थिए । सुन्दर यातायातले प्रति बस एक करोड ८५ लाख रुपैयाँका दरले २० वटा विद्युतीय बस खरिद गरेको थियो । भन्सारका अधिकारीहरुले खरिद मूल्यमा २६ प्रतिशत भन्सार शुल्क तोकेका थिए । भैरहवामा गुडे ४ गाडी सुरुवाती चरणमा सुन्दरले ४ वटा विद्युतीय बस भैरहवा रुटमा सञ्चालन गरेको छ । पहिलो चरणमा भित्रिएका ती विद्युतीय बस भैरहवाको सुनौलीदेखि कपिलवस्तुको चारजितपुरसम्म सञ्चालन गरिएको अध्यक्ष थापाले बताए । ‘भैरहवामा ६ थान बस सञ्चालन गरिसकेका छौँ, साउन १० गतेभित्र हामीले १६ वटा विद्युतीय गाडी ल्याएर काठमाडौं उपत्यकामा सञ्चालन गर्ने तयारीमा छौँ’, उनले भने । यस्तै, सुन्दर यातायातले सरकारसँग विद्युतीय गाडी चार्जिङ स्टेशन र पार्किङका लागि स्थान उपलब्ध गराउन माग गरेको छ । ‘हामीले पार्किङ स्थल र चार्जिङ स्टेशन बनाउन आग्रह गरेका थियौँ, तत्काल सरकारले ठूलोे जग्गा उपलब्ध गराउन नसक्ने र कति सार्वजनिक जग्गा भए खोजी गरेर ल्याउन हामीलाई भनेको छ’, उनले भने, ‘हामीले काठमाडौं उपत्यका भित्र वा नजिकै रहेका सरकारी जग्गा हेरिरहेका छाैं, भेटिपछि निवेदन दिन्छौँ ।’

काठमाडौं । पछिल्लो समय उपभोक्ताको छनौटमा पर्छ विद्युतीय सवारी । पेट्रोलियम पदार्थको उच्च मूल्य वृद्धि र कम मूल्यको विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गर्ने सरकारको नीतिले पनि उपभोक्ताहरुको प्राथमिकतामा विद्युतीय सवारी पर्न थालेको छ । सवारी किन्न मात्र महँगो हुँदैन, पाल्न पनि महँगो हुने गर्दछ । सवारीमा प्रयोग हुने इन्धन र मर्मतमा नियमित खर्च आउँछ । त्यसमाथि सवारीको पार्टस् फेर्नु पर्दा उत्तिकै खर्च हुने गर्छ । पेट्रोल र डिजेलबाट चल्ने सवारीको तुलनामा विद्युतीय उर्जाबाट चल्ने सवारीको सञ्चालन तथा मर्मत खर्च कम आउने जानकारहरु बताउँछन् । विगत ६ वर्षदेखि विद्युतीय गाडी चड्दै आएका पूर्व अर्थसचिव रामेश्वर खनाल विजुली गाडी चलाउन सस्तो परेको अनुभव सुनाउँछन् । इन्धन खर्च पनि कम हुने र मर्मत खर्च पनि कम हुने उनको अनुभव छ । ७ वर्षको लागि गाडी उत्पादक कम्पनी कियाले व्याट्री वारेन्टी गरेकोमा ६ वर्षसम्म कुनै समस्या नआएको उनले बताए । ‘६ वर्षको व्याट्रीको पावर ३ प्रतिशत क्षय भएछ । ३० प्रतिशतसम्म क्षय हुँदा चलाउन मिल्छ भन्ने रहेछ’ उनले भने–‘अझै ३/४ वर्ष चल्छ कि भन्ने लागिरहेको छ ।’ एमजी ब्राण्डका विद्युतीय गाडी बिक्री गर्दै आएको पारमाउन्ट मोटर्सका महाप्रबन्धक सचिन अर्याल अन्य गाडीको तुलनामा विद्युतीय गाडीको सञ्चालन खर्च न्यून आउने बताउँछन् । उनका अनुसार गाडीमा कति समस्या आउने चालकको हातमा हुन्छ । यद्यपी विद्युतीय गाडी खरिद गरेको २ वर्षसम्म व्याट्री चार्ज बाहेक खर्च हुँदैन । ‘विद्युतीय मात्र नभएर जुनसुकै गाडीका पार्टस्हरु बिग्रनुमा मुख्य हात चालकको हुन्छ, चालक अनुसार खर्च बढ्दै जाने हो’, उनले भने, ‘विद्युतीय गाडीकोे एयर फिल्टर र ब्रेक प्याडमा बेलाबेलामा समस्या देखिन्छ ।’ चालक अनुसार २ महिनादेखि ६ महिनासम्ममा एयर फिल्डर फेर्नु पर्ने उनले बताए । एमजीले एक पटक एयर फिल्टर राख्दा ३५०० देखि ४ हजार रुपैयाँसम्म लिने गरेको उनको भनाई छ । हुण्डाई गाडीका पाटर्स सर्भिस म्यानेजर सञ्जोक कायस्थले अहिलेसम्म विद्युतीय गाडीमा गम्भीर प्रकृतिको समस्या नआएको बताए । ‘विद्युतीय गाडीमा खासै समस्या आएको गुनासो हामीलाई ग्राहकबाट आएको छैन, तीन वर्षभन्दा पुराना गाडीमा केही सामान्य समस्या आउने गरेका छन्,’ उनले भने । तीन वर्षपछि ब्रेक र एसी प्याडमा समस्या आउने गरेको र त्यसको मर्मत सहजै हुने उनले बताए । ‘पुरानो भएपछि हुन्डाईका विद्युतीय गाडीमा ब्रेक प्याड र एसी फिल्टरमा केहीको समस्या आएको छ, डिजेल पेट्रोलका गाडीमा जस्तो विद्युतीय गाडीमा खासै समस्या आउँदैन, कुनै कुनै ग्राहकले ब्रेक प्याड र एसी फिल्डरमा समस्या आयो भन्नुहुन्छ तर अन्यमा समस्या आएको अहिलेसम्म जानकारी भएको छैन’, उनले भने । उनले एसी फिल्टरका लागि १२ हजार र ब्रेक प्याडका लागि २० हजार रुपैयाँसम्म खर्च लाग्ने गरेको बताए । विद्युतीय गाडीमा जडान गरिएको व्याट्रीमा समस्या नआएको उनको भनाई छ । व्याट्रीको तलको प्यानलमा बर्षाको समयमा पानी पस्ने गरेकोे पाइएको र व्याट्री प्याक खोलेर पानी सुकाएपछि उक्त समस्या समाधान हुने गरेको उनले बताए । प्यानल नै ठोकिएर प्वाल परेको अवस्थामा मात्र पानी पस्ने समस्या आउने गरेको उनले जनाकारी दिए । कति लाग्छ चार्जिङ खर्च विद्युतीय कार, मोटरसाइलक, स्कूटर उपभोक्ताले घरमा नै चार्ज गर्न सकिन्छ । चार्जिङ स्टेशनको लागि पनि नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले विद्युतीय छट्टै महसुल तोकेको छ । विद्युतीय बस चार्ज गर्दा चार्जिङ स्टेसनले प्रतियुनिट ४ रुपैयाँ ६० पैसा तिर्नुपर्ने छ । निजी सवारी चार्जिङ स्टेसनले न्युनतम् ४.४५ रुपैयाँदेखि ११.७० रुपैयाँसम्म महसुल तिर्नुपर्नेछ । उल्लेखिच शुल्कमा चार्जिङ स्टेशनले २० प्रतिशत शुल्क लिएर सवारी चार्ज गर्नु पर्ने हुन्छ ।

काठमाडौं । अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले आगामी आर्थिक वर्ष २०७९/०८० को बजेटमार्फत् १०० किलोवाट क्षमताका विद्युतीय गाडीमा कर बढाएपछि केही निश्चित कम्पनीहरू समस्यामा परेका छन् । यसअघि बजेटमार्फत् छुट दिए पनि आगामी आवको बजेटमार्फत् विद्युतीय गाडीमा कर बढाएपछि केही कम्पनीहरुको व्यापार नै चौपट भएको हो । अहिले सबैभन्दा ठूलो नोक्सान एमजी ब्राण्डका गाडीहरुमा परेको छ । नेपालमा विद्युतीय गाडीको बिक्री गर्दै आएको पारामाउन्ट मोटर्सका महाप्रबन्धक सचिन अर्याल सरकारले १०० किलोवाट क्षमताभन्दा बढीका गाडीहरुमा भन्सार शुल्क र अन्तःशुल्क बढाएपछि आफुहरुलाई धेरै समस्या भएको बताउँछन् । उनका अनुसार १०० किलोवाट क्षमताभन्दा माथि रहेको एमजी ब्राण्डका गाडीको मूल्य बजेटपछि ३० लाख रुपैयाँसम्म बढेको छ । ‘हामीसँग अहिले कुनै पनि मोडलका गाडीको स्टक छैन, पछिल्लो समय विद्युतीय गाडीको माग अत्याधिक हुँदा हामीसँग गाडीको मौज्दात नै हुँदैन थियाे, आयात गर्दै बिक्री गर्नुपर्ने अवस्था थियो’, उनले भने, ‘बजेटपछि हामीसँग गाडी नै छैनन्, बजेटकै कारण एमजी ब्राण्डका गाडीहरु बिक्री गर्न सक्ने अवस्था छैन ।’ उनले बजेटकै कारण नयाँ गाडीहरु ल्याएर बिक्री गर्ने वा यतिकै बस्ने भन्ने विषयमा छलफल भैरहेको पनि बताए । ‘एउटै गाडीको मूल्य २० देखि ३० लाख रुपैयाँले बढेको छ, हामीले गाडी ल्याउँछौँ तर, उपभोक्ताले खरिद गर्न नसक्ने भएपछि सजाएर मात्रै राख्ने कुरा भएन, त्यसैले बजेटपछि गाडी नै आयात गरेका छैनौं,’ उनले विकासन्युजसँग भने । उनले अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले विद्युतीय गाडीमा बढाएको भन्सार र अन्तःशुल्क महशुलको प्रत्यक्ष असर एमजी ब्राण्डका गाडीलाई परेको बताए । सरकारले विदुतीय गाडीलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति लिए पनि कर बढाउनुले नीति र व्यवहारमा फरक परेको धारणा राखे । ‘सरकारले नै विद्युतीय सवारी साधनलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्छ भन्दै आएको छ, फेरी तिनै विद्युतीय सवारीको भन्सार र अन्तःशुल्क बढाएको छ, सरकारको भनाइ र गराईको तालमेल नमिल्दा समस्या देखियो’, उनले भने, ‘युवराज खतिवडाले बढाएको कर घटाएर उनैले वाहीवाही पाए, अहिले पुनः कर बढाएर युवराज खतिवडाकै पदचाप पछ्याउन थाले’, उनले भने । सरकारले विद्युतीय सवारीलाई प्रोत्साहन गर्ने कुरा गर्दा विद्युतीय सवारीमै अन्तशुल्क बढाएको भन्दै व्यवसायी असन्तुष्ट बनेका छन् । ९ महिना अगाडि प्रतिस्थापन विधेयकमार्फत् बजेट ल्याउँदा अन्तःशुल्क र भन्सार कर घटाएका अर्थमन्त्री शर्माले पुनः बजेटमार्फत् कर बढाएको भन्दै उनीहरु असन्तुष्ट बनेका हुन् । अर्थमन्त्री शर्माले १०० किलोवाटदेखि २०० किलोवाटसम्मका विद्युतीय कार, जीप र भ्यानमा ३० प्रतिशत अन्तशुल्क बढाएका थिए । २०० देखी ३०० किलोवाटभन्दा बढीकोमा ४५ प्रतिशत रहेको छ । मोटरको पिकपावर ३०० किलोवाटभन्दा बढीको कार, जीप र भ्यानमा ६० प्रतिशत अन्तःशुल्क रहेको छ । यसअघि उनले अन्तःशुल्कमा पूर्ण छुट दिएका थिए । यस्तै, अर्थमन्त्री शर्माले भन्सार महशुलमा पनि भारी वृद्धि गरेका छन् । उनले १०० किलोवाट देखी २०० किलोवाटसम्मका ३० प्रतिशत, २०० देखी ३०० किलोवाटसम्मकामा ३० प्रतिशत र ३०० किलोवाट बढीकोमा ६० प्रतिशतले कर वृद्धि गरेका छन् । हाल विद्युतीय सवारी साधनमा भने १०० किलोवाटसम्मका १० प्रतिशत, २०० किलोवाटसम्मका १५ प्रतिशत, ३०० किलोवाटसम्मका ३० प्रतिशत र ३०० किलोवाट माथिका गाडीमा ४० प्रतिशत भन्सार लगाउँदै आएको थियो । ११ महिनामा भित्रिए १७ सय गाडी चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनाको अवधिमा विभिन्न देशबाट १७ सय ४ वटा विद्युतीय गाडी नेपाल भित्रिएका छन् । भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांक अनुसार जेठसम्म सो संख्यामा विद्युतीय गाडी भित्रिएका हुन् । विभागको तथ्यांक अनुसार चीबाट १ सय किलोवाटका १५४ र १५० देखि २०० सम्म किलोवाट क्षमताका ६५६ गरी ८१० वटा गाडी नेपाल भित्रिएका हुन् । चीनपछि भारतबाट धेरै विद्युतीय गाडीहरु नेपाल भित्रिएका छन् । भारतबाट १०० किलोवाट क्षमताका ६०८, दक्षिण कोरियाबाट १०० किलोवाट क्षमताको १३२, र फ्रान्सबाट १ वटा गाडी नेपाल भित्रिएका छन् । बेलायतबाट १०० दखि १५० किलोवाट क्षमताका १३, चीनबाट १५०देखि २०० किलोबाट क्षमताको ६५६, दक्षिण कोरियाबाट १०० देखि २०० किलोवाट क्षमताका ५२ वटा, जापानबाट ७८, युकेबाट ४ वटागाडीहरु नेपाल आएका छन् । यस्तै, युकेबाट २००देखि ३०० किलोवाट क्षमताका ४ र युकेबाटै ३०० क्षमताभन्दा माथिका २ वटा विद्युतीय गाडी नेपाल भित्रिएका हुन् । गत बैशाख महिनामा न्यून मात्रामा विद्युतीय गाडी भित्रएकोमा जेठ महिनामा बृद्धि भएको छ । गत बैशाखको तुलनामा जेठ महिनामा मात्रै १५३ वटा विद्युतीय गाडी नेपाल भित्रिएका हुन । वैशाखमा ७८ वटा मात्रै विद्युतीय गाडी नेपाल भित्रिएको थियो ।