विकासन्युज

रेडक्रसद्वारा क्यान्सर पीडितलाई सहयोग

काठमाडौं । क्यान्सरसँग जुधिरहेका ३४ वर्षीय आशिष आचार्यलाई नेपाल रेडक्रस केन्द्रीय रक्तसञ्चार सेवाले ‘सिङ्गल डोनर प्लेटलेट’ रक्ततत्व निः शुल्क उपलब्ध गराएको छ । विसं २०७३ देखि क्यान्सरसँग जुधिरहेका उनलाई २५ हजार रुपैयाँ शुल्क लाग्ने सो रक्ततत्व सहयोग गरेको हो । नेपाल क्यान्सर अस्पताल हरिसिद्धिमा पुगी बिरामीका आमा गङ्गा र बुवा केशवलाई रेडक्रसका कार्यकारी निर्देशक उमेश ढकाल र रक्तसञ्चार सेवाका निर्देशक दिव्यराज पौडेलले सो रक्ततत्व आज हस्तान्तरण गरेका हुन् । बिरामीको अवस्थाबारे जानकारी गराइ अस्पतालका निर्देशक स्वरुपा श्रेष्ठले सो रगत निःशुल्क उपलबध गराउन रेडक्रससँग सहजीकरण गरेका थिए । ‘पहिला राजीव गान्धी अस्तपताल भारतमा छोरालाई लगेँ, बोनम्यारो फेरियो, त्यसको एक वर्षपछि बारम्बार समस्या आइरह्यो, यहाँ अस्पतालमा आइसकेपछि पनि उपचारका लागि प्लेटलेट धेरै चाहिरहेको र पाउन मुस्किल भइरहेका बेला आज यो नयाँ खालको प्लेटलेट अस्पतालमा ल्याइदिनुभएकामा वरदान नै पाएजस्तो भएको छ’, केशवले भने । डेङ्गुको प्रभाव बढेको समयमा केन्द्रीय रक्तसञ्चार सेवाले एफेरेसिस प्रविधिबाट सिङ्गल डोनर प्लेटलेट उत्पादनलाई गति दिएको रक्तसञ्चार निर्देशक पौडेलले जानकारी दिए । नेपालका थोरै स्थानमा मात्रै यो सेवा रहेको छ र यो प्रविधि महँगो छ । डेङ्गु र क्यान्सरपीडितका लागि बढी चाहिनसक्ने भएकाले शुल्कमा सहुलियत गर्न सङ्घीय सरकार, स्थानीय निकायको सहयोगको अपेक्षा रहेको निर्देशक पौडेलले बताए । के हो सिङ्गल डोनर प्लेटलेट ? रक्तदानका क्रममा दाताको शरीरबाट रक्तथैलीमा जम्मा भएको रगतमध्ये प्लेटलेट तत्व मात्र थैलीमा राखी बाँकी सबै रगत दाताको शरीरमा अत्याधुनिक एफरेसिस प्रविधिको मेशिनले फिर्ता पठाइदिन्छ । जुन तत्व चाहिएको हो त्यही तत्वमात्र दाताको शरीरबाट निकालिने र बिरामीलाई पनि चाहिएको तत्वमात्रै दिइने भएकाले यो प्रभावकारी हुने चिकित्सकले जनाएका छन् । प्लेटलेट तत्व मात्रै पोकामा हुने भएकाले डाक्टरको अनिवार्य सिफारिसमा इमरजेन्सी अवस्थामा जुनसुकै रक्तसमूहका बिरामीलाई पनि यो दिन सकिने हुन्छ । अर्को दान गर्न दाताले तीन महिना कुर्नु नपर्ने यो एफरेसिस प्रविधिको अर्को फाइदा हो । यो प्रविधिबाट हरेक एक/एक महिनामा रक्तदान गर्न सकिन्छ । यो रक्तदानमा ८० देखि १०० मिनेट लाग्दछ । दातालाइ क्याल्सियम कम नहोस् भनेर दानका क्रममा चक्की र अतिरिक्त पोषिलो खानेकुरा दिइन्छ । धेरै रगत चढाउनुपर्ने गम्भीर बिरामीका लागि साइटइफेक्ट नहुने र आठ युनिट बराबरको काम एकै पोकाले गर्ने भएकाले सिङ्गल डोनर प्लेटलेट अत्यन्तै लाभदायक हुने चिकित्सक डा प्रकाश यादव बताउँछन् । सिङ्गल डोनर प्लेटलेटको समय तीनदेखि पाँच दिनमात्रै हुने भएकाले बिरामीका लागि माग आएपछिमात्रै उपयुक्त डोनर खोजी गरी केन्द्रीय रक्तसञ्चार सेवामा यो प्रविधि सञ्चालन भइरहेको छ । रक्तसञ्चार सेवाका चिकित्सकबाट बिरामी र दाताले यसबारे थप जानकारी लिनसक्ने व्यवस्था मिलाइएको छ । रासस

५२ करोड ९६ लाख लागतमा बेँसीसहर–चामे सडक सुस्त गतिमा बन्दै

डुम्रे । बेँसीसहर–चामे सडकको स्तरोन्नति कार्य यहाँ सुस्त गतिमा भइरहेको छ । बेँसीसहर–चामे सडकअन्तर्गत बेँसीसहरदेखि खुदीसम्मको सात दशमलव आठ किलोमिटर सडक कालोपत्र सम्पन्न गर्नुपर्ने आगामी असार मसान्तभित्र भएपनि हालसम्म ३० प्रतिशत मात्र निर्माण भएको छ । डुम्रे बेँसीसहर चामे सडक योजना कार्यालय लमजुङका सूचना अधिकारी एवं इन्जिनियर पुरुपोत्तम अधिकारीले भने, ‘दशैं तिहार र चुनावका कारण कामले तीव्रता लिन सकेको छैन ।’ वर्षायाममा वर्षाले यस सडकको विभिन्न ठाउँमा पहिराले खस्दासमेत काममा अवरोध आउँदा समय लागिरहेको उनको भनाइ छ । हिमाली जिल्ला मनाङ र लमजुङ जोड्ने एकमात्र यस सडकको पर्खाल उठाउने, कल्भर्ट बनाउने, चौडा गर्ने, कटिङ गर्ने कार्य सम्पन्न भएको छ । अब नाली बनाउने र केही संचरना निर्माण गर्नेलगायतका काम बाँकी रहेको र यतिबेला ती काम भइरहेको इन्जिनियर अधिकारीले बताए । यतिबेलासम्म आधाभन्दा बढी निर्माण कार्य हुनुपर्ने भए पनि अधिकांश काम अझै बाँकी रहेको बताइएको छ । काम सुस्त गतिमा हुँदा निर्धारित समयमा सम्पन्न नहुने होकी भन्ने आशंका स्थानीयले गर्न थालेका छन् । स्थानीय श्रमदान र सरकारी निकायबाट सहयोग मागेर लमजुङवासीले २०५१ सालमा यसखण्डअन्तर्गत बेँसीसहरदेखि खुदीसम्म मोटरबाटोको ट्रयाक खोलेको थियो । उक्त खण्डमा स्तरोन्नतिको काम अघि बढ्दा स्थानीय उत्साहित भए पनि कामको गतिले भने निरास बनाएको स्थानीय कृष्णबहादुर आलेले बताए । सडक पाँच दशमलव पाँच मिटरको सवारी गुड्ने, एक दशमलव एक मिटरको नाली र सर्वसाधारण हिँड्ने बाटो एक मिटर चौडाइको हुनेछ । बस्ती भएको ठाउँमा भने दुईतर्फी नै नाली बन्ने र बस्ती नभएको ठाउँमा एकतर्फी नाली निर्माण गरिने छ । ट्रयाक खोलेको करिब २७ वर्षमा बेँसीसहर–चामे सडक कालोपत्रको काम अघि बढेको छ । पहिलो चरणको उक्त कार्य सम्पन्न भएपश्चात् दोस्रो चरणमा अस्फाल्ट प्रविधिका कालोपत्र गरिने भएको छ । त्यस्तै, तेस्रो चरणमा रोड फर्निचर पेन्टिङ गर्ने, क्र्यास बेरियर राख्ने, किलोमिटर पोस्ट राख्ने कार्य हुने उनको भनाइ छ । पहिलो चरणको निर्माण कार्य गत असार महिनाभित्रमा सम्पन्न गर्ने लक्ष्यका साथ बढे पनि सम्पन्न भने हालसम्म हुन सकेको छैन । आशिष अनेस्ट चितवनले २०८० असार मसान्तसम्म कालोपत्र गर्ने गरी २०७८ असार मसान्तमा सम्झौता गरेर काम अघि बढाईएको डुम्रे–बेँसीसहर–चामे सडक योजना कार्यालयले जनाएको छ । कार्यालयका अनुसार कूल ५२ करोड ९६ लाख रुपैयाँको लागत अनुमान गरिएको उक्त सडक २५ करोड ३२ लाख रुपैयाँमा कालोपत्र गर्ने सम्झौता छ । विसं २०७८ असारमा सम्झौता गरे पनि वर्षाका कारण निर्माण भने २०७८ असोजदेखि मात्र सुरु भएको थियो । यस सडकको बेँसीसहरदेखि खुदीसम्मअर्थात् करिब साढे सात किलोमिटर सडकखण्डभित्र पर्ने बेँसीसहर नगरपालिका–६ स्थित तीन सय मिटर लामो खरखरभिरको लागि सो रकमबाहेक टेण्डर आह्वान गरेर २० करोड रुपैयाँ स्टेमेन्ट गरेकामा करिब १६ करोड रुपैयाँ र सोही नजिकै एक सय २० मिटरको करिब चार करोड रुपैयाँमा पुल तथा बाटो निर्माण हुने उक्त कार्यालयले जनाएको छ । कार्यालयका अनुसार १६ करोड रुपैयाँ लागत्तको काम खरीढुङ्गा गोल्मेस्वर जेभीले र चार करोड रुपैयाँको काम सानो खरीढुङ्गा निर्माण सेवाले गर्ने भएको छ । बेँसीसहरमा रहेको नेपाली सेनाले २०६९ सालमा पूरा गर्दै डिभिजन सडक कार्यालय दमौली तनहुँलाई यस सडक हस्तान्तरण गरेको थियो । अघिल्लो वर्षदेखि उक्त डिभिजन सडक कार्यालय मार्फत डुम्रे–बेँसीसहर–चामे सडक योजना कार्यालयले यस सडकको काम हेर्दै आएको छ । पैसठ्ठी किलोमिटर रहेको यस सडक लमजुङतर्फ ३५ किलोमिटर र मनाङतर्फ ३० किलोमिटर पर्छ । रासस

एमालेले गरेको भ्रष्टाचारको पैसा निर्वाचनमा खोलो जसरी बगेको छ : माधव नेपाल

काठमाडौं । नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का अध्यक्ष एवं पूर्व प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई टक्कर दिएपछि बहुलाएर हिँडेको टिप्पणी गरेका छन् । बिहीवार विभिन्न पार्टी परित्याग गरी नेकपा ९एकीकृत समाजवादी० मा प्रवेश गरेका नेता, कार्यकर्ताहरुलाई पार्टी केन्द्रिय कार्यालय आलोकनगरमा स्वागत गदै उनले केपी ओलीको सरकार ढालेर आफूले टक्कर दिएपछि अहिले ओली बर्बराउँदै हिँडेको आरोप लगाएका हुन् । उनले केपी ओलीलाई कसैले टक्कर दिन सक्दैन भन्ने सोचिरहेको बेलामा आफूले टक्कर दिएर सरकार ढालेको बताए । ‘अध्यक्ष ओलीले झुटा आक्रोश र बदला पोखिरहेका छन्, अरुलाई अपमान गरी आफूलाई सर्वश्रेष्ठ ठान्ने प्रवृत्ति हावी भएपछि मैले विद्रोह गर्नुपरेको हो, नेकपा एमालेले अहिलेको निर्वाचनमा पैसाको खोलो बगाइरहेको छ, आम्दानीको श्रोत भनेको भ्रष्टाचार र लुट हो,’ उनले भने । यस्तै, अध्यक्ष नेपालले आफ्नो पार्टीको सरकार बनेपछि वृद्धभत्ता ५ हजार पु¥याउने बताए । ‘हाम्रो सरकारले सुकुम्वासी समस्यालाई समाधान गर्दै गएको छ, ६० हजार परिवारलाई जग्गा बाँड्न काम हामीले गरेको हो, यो काम नेपालको इतिहासमा नै अहिलेसम्म कसैले गरेको छैन,’ उनले भने ।

सर्वसाधारणले सेयर किन्न हिम्मतै नगर्ने ५ कम्पनी, बैंक, बीमा र फाइनान्समाथि पनि भारी

काठमाडौं । सेयर बजारमा प्रवेश गर्नेहरुको संख्या दैनिक बढ्दो छ । कम्पनीको साधारण सेयर (आईपीओ) खरिद गर्नकै लागि भएपनि लगानीकर्ताहरु पुँजी बजारमा आकर्षित भइरहेका छन् । सुरुमा धेरैले आईपीओ खरिद गरेर पछि दोस्रो बजारमा प्रवेश गर्छन् । तर, दोस्रो बजारमा धेरै यस्ता कम्पनी पनि छन् कि जसको सेयर उनीहरुको पहुँचभन्दा टाढा छन् । कम्पनीको सेयर मूल्य नै बढी भएका कारण सर्वसाधारणहरु महँगो सेयर खरिद गर्न चाहँदैनन् । हाल नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) मा उत्पादन तथा प्रशोधन समूहका १९ वटा कम्पनी सूचीकृत छन् । जसमध्ये विभिन्न कारणले १३ वटा कम्पनीको सेयर कारोबार रोक्का रहेको छ भने ६ वटा कम्पनीहरुको मात्रै सेयर कारोबार भइरहेको छ । बोटलर्स नेपाल बालाजु, नेपाल ल्युब आयल, युनिलिभर नेपाल, हिमालयन डिस्टिलरी, शिवम् सिमेन्ट र बोटलर्स नेपाल तराई गरी ६ वटा कम्पनीको दोस्रो बजारमा सेयर कारोबार भइरहेको छ । नेप्सेमा सबैभन्दा बढी सेयर मूल्य भएका कम्पनीहरु उत्पादन तथा प्रशोधन समूहका नै रहेका छन् । बोटलर्स नेपाल बालाजु १९ लाख ४८ हजार ८८७ कित्ता सेयर सूचीकृत भएको यस कम्पनीको चुक्ता पूँजी १९ करोड ४८ लाख ८८ हजार ७ सय रुपैयाँ रहेको छ । बुधबारकाे सेयर बजारको तथ्याङ्क अनुसार कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता २ हजार २२२.२० रुपैयाँ रहेको छ । एक वर्षको अवधिमा सेयर मूल्य अधिकतम प्रतिकित्ता २ हजार २२२.२० रुपैयाँ र न्युनतम प्रतिकित्ता १ हजार ९०३.९० रुपैयाँ रहेको यस कम्पनीको बुधबारकाे सेयर मूल्य अनुसार बजार पूँजीकरण ४ अर्ब ३३ करोड रुपैयाँ रहेको छ । कम्पनीमा संस्थापक समूहको ७५ प्रतिशत र सर्वसाधारण समूहको २५ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को नाफाबाट सेयरधनीहरुलाई २० प्रतिशत नगद लाभांश वितरण गर्ने भएको छ । कम्पनीले बोनस सेयरभन्दा पनि नगद लाभांश वितरणमा बढी जोड दिएको अघिल्लो वर्षको लाभांश इतिहासले देखाएको छ । बोटलर्स नेपाल तराईको दोस्रो बजारमा १२ लाख १० हजार कित्ता सेयर मात्रै सूचीकृत छन् भने चुक्ता पूँजी १२ करोड १० लाख रुपैयाँ रहेको छ । बुधबारको नेप्से तथ्याङ्क अनुसार कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ११ हजार ८०७ रुपैयाँ रहेको छ । एक वर्षको अवधिमा कम्पनीको सेयर मूल्य अधिकतम प्रतिकित्ता १७ हजार ६७० रुपैयाँ र न्युनतम प्रतिकित्ता १० हजार ५ सय रुपैयाँ रहेको थियो । बुधबारको सेयर मूल्य अनुसार कम्पनीको बजार पूँजीकरण १४ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ छ । कम्पनीमा संस्थापक समूहको ७५ प्रतिशत र सर्वसाधारण समूहको २५ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को नाफाबाट सेयरधनीहरुलाई ६० प्रतिशत नगद लाभांश वितरण गर्ने भएको छ । कम्पनीले बोनस सेयरभन्दा पनि नगद लाभांश वितरणमा बढी जोड दिने गरेको अघिल्लो वर्षको लाभांश इतिहासले देखाएको छ । युनिलिभर नेपालको दोस्रो बजारमा ९ लाख २० हजार ७ सय कित्ता सेयर मात्रै सूचीकृत छन् भने चुक्ता पूँजी ९ करोड २० लाख ७० हजार रुपैयाँ छ । बुधबारको नेप्से तथ्याङ्क अनुसार कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता १९ हजार ४९० रुपैयाँ रहेको छ । एक वर्षको अवधिमा कम्पनीको सेयर मूल्य अधिकतम प्रतिकित्ता २० हजार ६ सय रुपैयाँ र न्युनतम प्रतिकित्ता १६ हजार ५५६ रुपैयाँ रहेको थियो । बुधबारको सेयर मूल्य अनुसार कम्पनीको बजार पूँजीकरण १७ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ छ । कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को नाफाबाट सेयरधनीहरुलाई १ हजार २१५ प्रतिशत नगद लाभांश वितरण गर्ने भएको छ । कम्पनीले बोनस सेयरभन्दा पनि नगद लाभांश वितरणमा बढी जोड दिने गरेको अघिल्लो वर्षको लाभांश इतिहासले देखाएको छ । हिमालयन डिस्टिलरी दोस्रो बजारमा १ करोड ५१ लाख ८४ हजार ७९१ कित्ता सेयर सूचीकृत छन् भने चुक्ता पूँजी १ अर्ब ५१ करोड ८४ लाख रुपैयाँ रहेको छ । बुधबारको नेप्से तथ्याङ्क अनुसार कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ३ हजार ५४० रुपैयाँ रहेको छ । एक वर्षको अवधिमा कम्पनीको सेयर मूल्य अधिकतम प्रतिकित्ता ७ हजार २६९ रुपैयाँ र न्युनतम प्रतिकित्ता २ हजार ८२५ रुपैयाँ रहेको थियो । बुधबारको सेयर मूल्य अनुसार कम्पनीको बजार पूँजीकरण ५३ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ छ । कम्पनीमा संस्थापक समूहको ५८ प्रतिशत र सर्वसाधारण समूहको ४२ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । कम्पनीले पछिल्लो समय आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को नाफाबाट सेयरधनीहरुलाई ७५ प्रतिशत बोनस सेयर र २५ प्रतिशत नगद लाभांश गरी १ सय प्रतिशत लाभांश वितरण गरेको थियो । कम्पनीले विगत ३ वर्षयता बोनस सेयरमा जोड दिइरहेको छ । गत आर्थिक वर्षको लागि सेयरधनीहरुलाई लाभांश वितरण गर्न भने बाँकी छ । शिवम् सिमेन्टको दोस्रो बजारमा ४ करोड ४० लाख कित्ता सेयर सूचीकृत छन् भने चुक्ता पूँजी ४ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ छ । बिहीबारको नेप्से तथ्याङ्क अनुसार कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ६४५ रुपैयाँ रहेको छ । एक वर्षको अवधिमा कम्पनीको सेयर मूल्य अधिकतम प्रतिकित्ता १ हजार ६७१.८० रुपैयाँ र न्युनतम प्रतिकित्ता ५९२ रुपैयाँ रहेको थियो । बुधबारको सेयर मूल्य अनुसार कम्पनीको बजार पूँजीकरण २८ अर्ब ३८ करोड रुपैयाँ छ । कम्पनीमा संस्थापक समूहको ८८ प्रतिशत र सर्वसाधारण समूहको १२ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । कम्पनीले पछिल्लो समय आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को नाफाबाट सेयरधनीहरुलाई २९ प्रतिशत नगद लाभांश वितरण गरेको थियो । गत आर्थिक वर्षको लागि सेयरधनीहरुलाई लाभांश वितरण गर्न भने बाँकी छ । नेपाल ल्युब आयलको दोस्रो बजारमा ४ लाख ८५ हजार ७४९ कित्ता सेयर सूचीकृत छन् भने चुक्ता पूँजी ४ करोड ८५ लाख ७४ हजार रुपैयाँ रहेको छ । बुधबारको नेप्से तथ्याङ्क अनुसार कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता २२७.३६ रुपैयाँ रहेको छ । एक वर्षको अवधिमा कम्पनीको सेयर मूल्य अधिकतम प्रतिकित्ता २८४.३६ रुपैयाँ र न्युनतम प्रतिकित्ता २२७.३६ रुपैयाँ रहेको थियो । बुधबारको सेयर मूल्य अनुसार कम्पनीको बजार पूँजीकरण ११ करोड ४ लाख रुपैयाँ छ । कम्पनीले पछिल्लो समय आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को नाफाबाट सेयरधनीहरुलाई २५ प्रतिशत बोनस सेयर र ५ प्रतिशत नगद लाभांश गरी ३० सय प्रतिशत लाभांश वितरण गरेको हो ।

लघुवित्तको नाफा ३४ प्रतिशत घट्यो, ३ लघुवित्त नोक्सानीमा हुँदा ४ को बढ्यो

काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०७९/८० को पहिलो त्रैमासमा १८ वटा लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरुले आफ्नो वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेका छन् । हालसम्म वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेका लघुवित्तहरुको नाफा ३३.८४ प्रतिशत घटेको छ । असोज मसान्तसम्ममा १८ वटा लघुवित्तहरुले ६१ करोड १५ लाख ८९ हजार रुपैयाँ मात्रै खुद नाफा आर्जन गरेका छन् । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा लघुवित्तहरुले ९२ करोड ४४ लाख ५२ हजार रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका थिए । गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष लघुवित्तहरुको ३३.८४ प्रतिशत नाफा घटेको हो । तीन महिनाको अवधिमा वटा लघुवित्तको नाफा बढेको छ भने अन्य सबै लघुवित्तको नाफा घटेको छ । उपकार लघुवित्तको ३.८९ प्रतिशत, छिमेक लघुवित्तको ५३.७१ प्रतिशत, फर्स्ट माइक्रोफाइनान्स लघुवित्तको ६१.७९ प्रतिशत र नेष्डो समृद्ध लघुवित्तको ११.३० प्रतिशत नाफा बढेको हो । यस्तै, समिक्षा अवधिमा विभिन्न तीन वटा लघुवित्त संस्थाहरु नोक्सानीमा छन् । जसमध्ये ग्रामीण विकास लघुवित्त १ करोड १८ लाख रुपैयाँ, गुराँस लघुवित्त ६० लाख २२ हजार रुपैयाँ र युनिक नेपाल लघुवित्त २२ लाख ७५ हजार रुपैयाँ नोक्सानीमा छन् । हालसम्म समीट लघुवित्तको ५२.८१ प्रतिशत, एनआइसी एशिया लघुवित्तको ६८ प्रतिशत, आँधिखोला लघुवित्तको ७८.७१ प्रतिशत, ग्लोबल आइएमई लघुवित्तको ५८.१४ प्रतिशत, सिभिल लघुवित्तको ४९.४९ प्रतिशत, सिवाईसी नेपाल लघुवित्तको ४४.७२ प्रतिशत, राष्ट्र उत्थान लघुवित्तको ६९.४५ प्रतिशत, कालिका लघुवित्तको ७२.५७ प्रतिशत, आरम्भ चौतारी लघुवित्तको ५५ प्रतिशत, आशा लघुवित्तको ६३.७४ प्रतिशत र आदर्श लघुवित्तको ४७.८३ प्रतिशत नाफा घटेको छ । ‘लघुवित्तको ब्याज बैंकको भन्दा सस्तो छ, नेपालमा ३० वटा माइक्रोफाइनान्स भए पुग्छ’

व्यवसायिक स्याउ खेतीबाट वार्षिक पाँच लाख आम्दानी गर्दै बझाङका किसान

बझाङ । बुङ्गल नगरपालिका–३ का जनक बोहरा सिलदेवी मेलाका लागि हप्ता दिन नै सदरमुकाम चैनपुर बसे । फर्कने बेलामा कोसेलीका लागि भन्दै उनले निरन्तर स्याउ खोजे, त्यसमा पनि साइपालमै फलेको । दिनमा एक पटक बजार डुलिरहे । घर जान लागेकै दिन संयोगवस मल्लो बजारमा एक बोरा साइपाले स्याउ भेटे र सबै खरिद गरेर घरतर्फ लागे । ‘उनले लगातार साइपालकै स्याउ किन खोजे ?’ धेरैको मनमा प्रश्न उब्जन सक्छ । बोहरालाई साइपाल बसेको लामो अनुभव छ । दशैं तिहारको समयबाहेक उनी साइपालमै बस्छन् । घर आउँदा विशेष गरी उनको कोसेली नै स्याउ हुन्छ । उनका छिमेकीले समेत साइपाले स्याउको स्वाद चाखेका छन् । बोहोरा घर आउन लागेको थाहा पाएपछि साइपाले स्याउकै माग हुन्छ । बजारमा जतिसुकै स्याउ आए पनि साइपालको जस्तो मीठो अन्त नहुने भन्दै चैनपुर आएको मौकामा स्याउ खोजेको उनले बताए । उनले भने, ‘बजारमा धेरै प्रकारको स्याउ आउँछ । हाम्रै बझाङमा पनि विभिन्न क्षेत्रको स्याउ पर्याप्त हुन्छ तर, स्वादिलो भने साइपालकै हुन्छ ।’ ‘बुङ्गलको स्याउको लोकप्रियता पनि कम छैन’, उनले भने, ‘साइपालको स्याउ धेरैजसो धेरै पटक खाएको हुँदा बुंली बुङ्गली स्याउको स्वादै लाग्दैन । स्याउ खानु पर्यो भने साइपालेकै याद आइहाल्छ ।’ साइपालको स्याउले बजार पाए दिनमै लाखौँको बिक्री हुने उनले अनुमान गरे । ‘साइपाले स्याउको बजार टाढा भएर मात्रै हो । नत्र त यो स्याउ तराईसम्म पुग्ने हो भने दैनिक दसौँ क्विन्टल बिक्री हुन्थ्यो ।’ उनी भन्छन् । खप्तडछान्ना गाउँपालिका–५ का कुलप्रसाद जोशी पनि साइपालको स्याउ सम्झिने बित्तिकै मुख रसाउने बताउँछन् । साइपालका विभिन्न वडामा स्याउ सिजनमा नै धेरै पटक गएको हुँदा साइपाले स्याउ जतिको मीठो अन्य ठाउँको नलाग्ने उनले बताए । ‘म जति पटक साइपाल गएँ, त्यति पटक नै एक/एक झोला साइपाले स्याउनै ल्याएँ ।’ चिसोका कारण साइपालमा स्याउ मीठो हुने गरेको उनले बताए । ‘साइपालको स्याउ सबैका लागि ‘डाँडापारि सुन छ’, भनेजस्तै छ’, उनले भने, ‘तर, खच्चरमा ढुवानी गरेर सदरमुकामसम्म ल्याएको स्याउ संसारभर उत्पादन हुने स्याउसँग दाँज्ने हो भने पनि उत्कृष्टमा पर्न सक्छ ।’ साइपालको स्याउको स्वाद चाख्नेले कहिल्यै नबिर्सिने गरेको उनले बताए । ‘पछिल्लो दुई वर्ष भने साइपालबाटै एक/दुई झोला स्याउ खच्चरमार्फत मगाएँ’, उनले भने, ‘साइपालको स्याउ आयातभन्दा सस्तो पनि मीठो पनि ।’ भारत तथा अन्य जिल्लामा आउने स्याउभन्दा २०/३० रुपैयाँ सस्तो पर्ने गरेको उनले बताए । साइपालमा स्याउ उत्पादन बढ्दै गएको छ । सुरूमा आफैँलाई खानका लागि लगाउने कृषक अहिले व्यावसायिक रूपमै गर्न थालेका छन् । साइपाल गाउँपालिकाका निवर्तमान अध्यक्ष राजेन्द्र धामीले मात्रै सयौँ बोट स्याउ लगाएका छन् । ‘सुरूमा आफैँलाई खानका लागि दुई बोट लगाएको थिएँ । अहिले चार/पाँच सय बोट लगाएको छु । पन्ध्र/बीस बोट त फल्न लागिसके ।’ उनले भने । धामीका अनुसार साइपालमा स्याउ ब्लक क्षेत्र भनेर कृषकले हजारौँ बिरुवा रोपेका छन् । ‘उत्पादन पनि भइरहेको छ तर, बजार नपाउँदा सस्तोमै गाउँमा बिक्री गरिरहेका छौँ ।’ उनले भने । गाउँमा ६०/७० रुपैयाँमै बिक्री गर्ने गरेको उनले बताए । ‘स्याउ ढुवानी गर्न निकै कठिन छ’, उनले भने, ‘बिरुवा रोपेको तीन वर्षमै फल्न सुरू भइसक्यो । बिक्रीका लागि बजारमा ल्याउन बाटो नै छैन । बोकेर सम्भव नै हुँदैन । थोरै थोरै सामान बोकेर फर्कने खच्चरमा पठाइरहेका छौँ । हिउँ परेपछि खच्चर ढुवानी पनि बन्द हुन्छ ।’ साइपालमा राजेन्द्र धामीजस्तै एक दर्जन किसानले स्याउ फलाउन सुरू गरेका छन् । वडा नम्बर ४ को धुली, गजेरा, धलौन, लातडी, ज्यापी, सोगौली, सैनगाउँ र गजेरा, वडा नम्बर ५ को तिउना, पलौडी, काकरकोटमा स्याउको उत्पादन फस्टाउँदै गएको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत राधाकृष्ण जोशीले बताए । जोशीका अनुसार कृषि शाखाबाट लिएर स्याउको बिरूवाहरू कृषकले बढी रोप्न थालेका छन् । ‘कतिपयले उत्पादन गरेर बिक्रीसमेत गर्न थालिसके । कृषकले उत्पादन गरेको स्याउको बजारीकरणका लागि ढुवानी गर्न पालिकाले बजेट छुट्याएको छ । ढुवानीको लागि पैसा पर्दैन । कृषकले उत्पादन गरे पनि निकै फाइदा हुन्छ ।’ उनले भने । यता कृषि ज्ञान केन्द्रले पनि साइपालमा स्याउ उत्पादन गर्नका लागि १५ लाख रुपैयाँ अनुदान दिएको बताएको छ । कृषि ज्ञान केन्द्र बझाङका प्रमुख टेकबहादुर विष्टले उच्च घनत्व स्याउ संरक्षणका लागि साइपालमा १५ लाख दिएको बताए । उनले भने, ‘बझाङका विभिन्न ठाउँमा स्याउको सम्भावना भए पनि साइपालमा चिसो हुने हुँदा हामीले बढी जोड दिएका छौँ । त्यसैमाथि साइपालमा फल्ने स्याउ बजारको रोजाईमा पनि पर्न थालेको हो ।’ विष्टले स्याउका लागि सबैभन्दा चिसो ठाउँ भयो भने स्याउ स्वादिष्ट हुने बताए । ‘चिसो ठाउँको उत्पादन स्वादिष्ट पनि हुन्छ, बजार पनि पाउँछ । त्यसैले हाम्रो पहिलो रोजाई पनि बर्सेनि हिमपात हुने क्षेत्र साइपाल परेको हो । अन्य पालिकामा पनि केन्द्रले सहयोग गर्दै आएको छ ।’ विष्टका अनुसार बझाङमा सबैभन्दा बढी स्याउ साइपाल, थलारा, खप्तडछान्ना, तल्कोट तथा बुङ्गलको सिरानीमा उत्पादन हुने गरेको छ । अन्य पालिकामा पनि स्याउको उत्पादन बढ्दै गएको उनले बताए । यो सिजनमा मात्रै बझाङबाट डेढ सय मेट्रिक टन स्याउ निर्यात भएको विष्टले बताए । ‘विभिन्न पालिकाबाट करिब डेढ सय मेट्रिक टन स्याउ निर्यात भएको छ भने जिल्लामै दुई/तीन मेट्रिक टन बराबर खपत भएको अनुमान गरेका छौँ ।’ उनले भने । जिल्लामै प्रति किलो सय रुपैयाँ बिक्री हुने स्याउ तराईंका जिल्लासम्म पुग्दा डेढ रुपैयाँदेखि दुई सयसम्म बिक्री हुने गरेको उनले बताए । स्याउ बोकेरै कृषक खप्तडछान्ना गाउँपालिका–६ पुजारीगाउँका डबलबहादुर खड्का उमेरले ७० वर्ष कटिसकेका छन् । उनी युवा उमेरदेखि नै भारतको सिम्ला पहाडमा सिजनअनुसार धेरै पटक स्याउ बोक्न गए । आफ्नै भूमिजस्तो ठाउँमा पर्याप्त स्याउ फलेको देखेपछि डेढ दशकअघि नै उहाँले खालिगडामा करिब पाँच सय बिरुवा रोपे । ‘अहिलेको जस्तो अनुदान केही थिएन’, खड्काले भने, ‘सिम्ला पहाडमा स्याउ बोकेर कमाएको पैसाले नै स्याउका बिरुवा खरिद गरेँ र आठ/नौ फिटको अन्तरमा खाल्डो खन्दै रोपेँ । त्यसले तीन वर्षमै फल दिन थाल्यो । अहिले त्यसैबाट वार्षिक पाँच लाख रुपैयाँ बराबर आम्दानी भइरहेको छ ।’ खड्काको स्याउ बारीमा अहिले ५० क्विन्टलको हाराहारीमा स्याउ फल्छ । बैतडीमा तालिम लिएर स्याउ खेती गरेका खड्काले व्यावसायिक रूपमा खेती गर्न थालेको दशकपछि मात्रै छान्नामा अन्य कृषकले व्यावसायिक रूपमा स्याउ उत्पादन गर्न थालेको उनले बताए । ‘मैले सुरूमा खालिगडामा स्याउ रोप्न जाँदा अन्न उत्पादन हुने जमिनमा स्याउ लगाएर जङ्गल बनाउन थाल्यो भन्नेहरू तीन/चार वर्षदेखि नै स्याउ माग्न थाले । पछि मेरै सल्लाहअनुसार नै धेरैले स्याउ खेती गरेका छन्’, उनले भने । रासस

देशको भविष्यलाई उज्वल बनाउन योग्य व्यक्ति छानौँः प्रकाशमान सिंह

काठमाडौं । नेपाली काँग्रेसका नेता प्रकाशमान सिंहले देशको भविष्यलाई उज्वल बनाउनका लागि मतदाताले योग्य व्यक्तिको चयन गर्नुपर्ने बताएका छन्। बिहीबार नेपाली काँग्रेसका संस्थापक नेता स्व.गणेशमान सिंहको १०८ औं जन्म जयन्तीको अवसरमा आयोजित कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले आसन्न मंसिर ४ गतेको निर्वाचनमा जनताले चुनेर पठाएका प्रतिनिधिहरुले संविधान सभाबाट जारी भएको संविधानलाई रक्षा गर्ने, संस्थागत गर्ने र प्रगतिको पथमा अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिन आवश्यक रहेको बताए। उनले भने, ‘आगामी मंसिर ४ गतेको निर्वाचन जनताले चुनेर पठाएका प्रतिनिधिहरुले संविधान सभाबाट जारी भएको संविधानलाई रक्षा गर्ने, संस्थागत गर्ने र प्रगतिको पथमा अघि बढ्न चाहेका छौँ।’ उनले काँग्रेसले नेतृत्व गरेको लोकतान्त्रिक वाम गठबन्धनले आसन्न प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभाको निर्वाचनमा जित निकालेर देशको विकासमा लाग्ने बताए। उनले आसन्न निर्वाचनमा सबै मतदाताले आफ्नो मतदानको अधिकारलाई सदुपयोग गर्नपनि आग्रह गर्नुभयो। ‘काँग्रेसले नेतृत्व गरेको लोकतान्त्रिक वाम गठबन्धनले चुनावी मैदानमा हामी छौँ त्यसको नतिजाले देखाउँछ’ उनले भने, ‘सबैले मतदान गर्न अनुरोध गर्दछु। भविष्यको भलाइको लागि चुन्नुपर्छ। मताधिकारको सदुपयोग गरौँ।’ काठमाडौं निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ का प्रतिनिधि सभा उम्मेदवारसमेत रहेका नेता सिंहले समावेशिता र लोकतन्त्रलाई मजबुत गर्न गठबन्धन लाग्ने बताए। संघर्षबाट प्राप्त गरेको अधिकारलाई सुनिश्चित र सुरक्षित गर्दै आगामी दिनमा विकासका काम अघि बढाउनु नै गणेशमान सिंहप्रतिको सच्च श्रद्धाञ्जली हुने बताए। नेता सिंहले कार्यक्रममा गणेशमान सिंहले गरेका कामहरुको चर्चा गरी आजको दिनमा पनि उनका कामहरुलाई व्यवहारमा उतार्न आवश्यक्ता रहेको बताए। काँग्रेस संस्थापक नेता सिंहको आज विभिन्न कार्यक्रम गरेर देशभर १०८ औं जन्मजयन्ती मनाइँदै छ।

नारायणी किनारका होटलमा पर्यटकको आकर्षण बढ्दै

नवलपुर । दशैं, तिहार र छठको बिदासँगै नवलपरासी बर्दघाट–सुस्तापूर्वको नारायणी नदी किनारका होटलमा पर्यटकको आकर्षण बढ्दै गएको छ । जिल्लाका होटलमध्ये नदी किनारका होटल पर्यटकको रोजाइमा पर्ने गरेको व्यवसायी बताउँछन् । जिल्लाको गैँडाकोट–१ मा सञ्चालनमा रहेको ‘द नारायणी रिसोर्ट’का सञ्चालक वसन्त पराजुलीले अहिले होटलमा पाहुनाको आगमन बढ्न थालेको बताए । ‘दशैं, तिहार र छठको बिदासँगै यहाँका होटलमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको आगमन बढेको छ’, उनले भने, ‘अघिल्ला वर्षहरुको यो समयमा होटलको अकुपेन्सी मुस्किलले ४० प्रतिशत पुग्ने गरेकोमा अहिले ७० प्रतिशतसम्म पुगेको छ ।’ नारायणी नदी किनारबाट देखिने मनोरम दृश्यावलोकनका लागि पर्यटक नदी किनारका होटलमा केन्द्रित हुने गरेको पराजुलीको भनाइ छ । ‘जिल्लामा विभिन्न ठूला कार्यक्रम हुने गरेका छन्, उनीहरुको रोजाइमा पनि नदी किनारका होटल नै परेका छन्’, पराजुलीले भने, ‘नदी किनारबाट देखिने सूर्यास्त, मोटरबोट सयरलगायत विभिन्न कारण नदी किनारको होटलमा आकर्षण बढेको हुनसक्छ ।’ चितवनको सौराहा केन्द्रित हुने पर्यटक अहिले नारायणी नदी किनारका होटलमा विस्तार भइरहेका पराजुलीको भनाइ छ । यहाँ आउने पर्यटक पवित्र तीर्थस्थल देवघाटधाम, ऐतिहासिक महत्वको मौलाकालिका मन्दिरलगायतका ठाउँमा घुम्ने गरेका पराजुलीले बताए । होटल व्यवसायी सङ्घ नवलपुरका अध्यक्ष सन्तोष रानामगरले जङ्गल सफारी, जीप सफारी, डुङ्गा सफारीलगायतका लागि पर्यटक आउने हुँदा नारायणी नदी किनारका होटल उनीहरुको रोजाइमा पर्ने गरेको बताए । ‘नारायणी नदी वारि रहेका अमलटारी, पिठुवासहितका सामुदायिक वनमा जीप सफारी, ट्रेकिङ, नारायणीमा डुङ्गा सफारीजस्ता पर्यटकीय गतिविधि हुने गरेका छन्’, रानामगरले भने, ‘दुर्लभ एकसिङ्गे गैँडा, मयुर, भालु, मृगजस्ता जनावर जङ्गल सफारीमा सहजै देख्न पाइने हुँदा अहिले पर्यटकको आगमन राम्रो छ ।’ नेपालकै तेस्रो पर्यटकीय गन्तव्य चितवनको सौराहाको विकल्पका रुपमा नवलपुर क्षेत्र उदाउँदै जँदा नारायणी नदी किनारका होटलमा आकर्षण बढेको राना मगरले बताउनुभयो । ‘केही हप्ताअघि राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिताअन्तर्गत केही खेल नवलपुरमा आयोजना हुँदा यहाँको पर्यटन क्षेत्रलाई थप बल पुगेको छ’, रानामगरले भने, “अहिले जिल्लामा आउने पर्यटक दुईतीन दिनको बसाइँमा आउने गरेका छन् उनीहरुलाई एक हप्तासम्म राख्ने गरी हामीले प्याकेज बनाउँदै छौँ ।” जिल्लामा रहेका धार्मिकस्थल, प्राकृतिक सम्पदा र पर्यटकीय स्थलहरुलाई समेटेर व्यवस्थित पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने लैजाने योजना रहेको रानामगरले बताए । ‘नवलपुरमा बसुन्जेल आन्तरिक पर्यटक खुलेर रमाइलो गरुन् भन्ने तरिकाले हामीले यहाँको पर्यटनलाई व्यवस्थित गर्ने योजना बनाएका छौँ’, रानामगरले भने, ‘हामीकहाँ आउने पर्यटकले यहाँ खाँदा बस्दा पैसा सकिएको अवस्थामा उनीहरुलाई हामी आफैँ गाडीभाडा हालेर घर पठाउने व्यवस्था गर्ने गरी छलफल अघि बढाएका छौँ, त्यस्तो गर्न सकियो भने नेपालमै नवीन पर्यटकीय ठाउँ बन्नेछ नवलपुर ।’ नवलपुरमा तीन प्रकारको हावापानी पाइने भन्दै उनले राजमार्गबाट उत्तरतर्फ पाँच किलोमिटरको दूरीमा चिसो हावापानी, राजमार्ग क्षेत्र र राजमार्गबाट दक्षिणतर्फ सिमसार छुट्टै हावापानी पाइने उनको भनाइ छ । नवलपुरको त्रिवेणीधाम, दाउन्नेदेवी मन्दिर, धौवादीको फलाम खानी, देवचुली डाँडा, शाश्वत धाम, मौलाकालिका मन्दिर, देवघाटधाम, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका सामुदायिक वनलाई पर्यटनसँग जोडेर प्याकेज बनाउने तयारी भइरहेको राना मगरको भनाइ छ । यहाँको पहाडी क्षेत्रमा गुरुङ, मगरको तथा तराईमा थारु समुदायको संस्कृति, परम्परागत खानपानमा पर्यटकलाई रम्ने वातावरण बनाउँदै नदी केन्द्रित पर्यटनको क्षेत्र विस्तार गरिने उनको भनाइ छ । जिल्लामा रहेका करिब आठ सय होटलमध्ये नारायणी किनारमा मात्रै अहिले दुई सयको हाराहारीमा होटल सञ्चालनमा रहेका राना मगरले बताए । यो समयमा नारायणी किनारका सबै होलटमा ७० देखि ७५ प्रतिशत अकुपेन्सी रहेको राना मगरले बताए । जिल्लाका सानाठूला होटलमा गरी करिब तीन हजार कोठा रहेका राना मगरको भनाइ छ । होटल व्यवसायी महासङ्घका वरिष्ठ केन्द्रीय उपाध्यक्ष दिनेशकुमार चुकेले नारायणी नदी किनार पर्यटकीय दृष्टिकोणले आकर्षित बन्दै जाँदा यहाँ आउने पर्यटक बढेका बताए । ‘भारतको गोवा तथा मुम्बईको समुद्री तटको झल्को दिने गरी नारायणी नदी किनार विकास भइरहेको छ’, चुकेले भने, ‘त्यसैको प्रभावले यहाँको नदी किनारका होटलमा पर्यटकको आकर्षण बढेको हो ।’ नदी किनारका होटलमा बास बस्दा नारायणी गङ्गा आरतीको अवलोकन, मोटर बोटमा सयर, मनोरम सूर्यास्तको दृश्यावलोकनजस्ता क्रियाकलाप गर्न पाइने हुँदा आन्तरिक पर्यटकको रोजाइमा नदी किनार पर्ने गरेको चुकेले बताए । ‘गैँडाकोटका नदी किनारका होटलमा बस्ने पर्यटक बिहान उठेर सहजै मौलाकालिका मन्दिरको दर्शन गर्दै देवघाटधाममा जान सक्छन्’, वरिष्ठ उपाध्यक्ष चुकले भने, ‘नदी किनार देशकै केन्द्र भागमा पर्ने हुँदा यातायातको सजह व्यवस्था भएकाले यहाँ पर्यटकको आकर्षण बढ्नु स्वभाविक हो ।’ यहाँ आउने पर्यटकमध्ये अधिकांश छुट्टी मनाउन तथा घुम्न आउने भएकाले उनीहरुको बसाइँ लम्बाउने गरी विभिन्न क्रियाकलाप सञ्चालन गर्नसकेमा आर्थिक क्रियाकलाप बढ्ने चुकेले बताए । रासस