बजेटको आकार ठूलो होइन, ६ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर सम्भव छ : उपाध्यक्ष श्रेष्ठ
काठमाडौं । राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष मीन बहादुर श्रेष्ठले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटको आकार ठूलो नभएको बताएका छन् । इकोनोमिक मिडिया सोसाइटी नेपाल (इम्सन)ले आयोजना गरेको ‘पोष्ट बजेट-अ होलिस्टिक डिस्क्लोजर’ विषयक अन्तर्क्रिया कार्यक्रममा बोल्दै उपाध्यक्ष श्रेष्ठले १७ खर्ब ५१ अर्बको बजेट ठूलो नभएको स्पष्ट पारेका हुन् । ‘खर्च गर्न सक्ने भएर नै बजेटको सिलिङ राखेका हौं, यो बजेटको आकार ठूलो छैन,’ उनले भने । बजेटमा केही कमि कमजोरी होलान् तर राम्रो विषयहरु पनि धेरै रहेको धारणा राखे । ‘अर्थतन्त्र समस्यामा परेको बेला सरकारले खर्च गर्नु पर्छ भनेर केही नीति अघि सारिएको हो, पुँजीगत खर्च बढाउने नीति छ, नचाहिने कार्यक्रम यो बजेटले हटाएको छ,’ कार्यक्रममा बोल्दै उनले भने । त्यस्तै, बजेटले लिएको ६ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर हासल गर्न सकिने बताउँदै उनले अब आउले मौद्रिक नीतिले पनि त्यसको दिशा देखाउने बताए र
सेल्सबेरीले सञ्चालनमा ल्यायो ‘इकमर्स’, होमडेलिभरी नि:शुल्क
काठमाडौं । सेल्सबेरी डिपार्टमेन्ट स्टोरले आफ्नै अनलाइन सपिङ्ग सेन्टर ‘इकमर्स’ सञ्चालनमा ल्याएको छ । सोमबार एक कार्यक्रमकाबीच सेल्सबेरीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) सुशिलमान प्राधानाङ्गले अनलाइन सपिङ्ग सेन्टर ‘इकमर्स’ लञ्च गरेका हुन् । यससँगै सेल्सबेरीले भौतिक सेवासँगै अनलाइन डेलिभरीको पनि सेवा प्रदान गर्ने भएको छ । अनलाइन सपिङ्ग सेन्टरबाट ४ हजार भन्दा बढी प्रडक्टहरु, घरायसी सामान तथा खाद्य वस्तुहरु प्राप्त गर्न सकिने सीईओ प्राधानाङ्गले जानकारी दिए । उनका अनुसार अहिले ४ वटा स्थानबाट होमडेलिभरीको सेवा सुरुवात गरिएको छ । काठमाडौंको सितापाइला, महाराजगञ्ज, सातदोबाटो शाखा र पोखराको चिप्ले ढुङ्गाबाट होमडेलिभरीको सेवा प्रदान गरिने उनले बताए । होमडेलिभरीबाट सेवा उपभोग गर्दा ग्राहकहरुले फोन पे, इसेवा, कार्ड पेमेन्ट, क्यास एण्ड डेलिभरीबाट भुक्तानी गर्न सक्ने उनको भनाइ छ । ‘इकमर्स लञ्चको अवसरमा निशुल्क डेलिभरीको सुविधा रहेको छ, रिफर एण्ड फण्ड अन्तर्गत सेल्सबेरी लग इन गरी रिफर कोड प्राप्त गरी क्वाइन संकलन गर्न सकिनेछ, ५ हजार रुपैयाँभन्दा बढीको सामान खरिद गर्नेलाई विशेष छुटको पनि व्यवस्था रहेको छ,’ उनले भने । सेल्सबेरी सन् १९९३ मा सानो एउटा स्टोरबाट सुरु भएको हो । पोखरामा सफलता प्राप्त गरेपछि सन् २००४ मा काठमाडौं प्रवेश गरेको थियो । कोरोना महामारीपछि अनलाइनको माग बढेपछि सेल्सबेरीले पनि अनलाईनबाटै सेवा प्रवाह सुरु गरेको उनको भनाइ छ । ‘अनलाइनभन्दा पनि भौतिक व्यवसाय गर्न व्यवसाय सुरु भएको हो तर, कोरोना महामारी पछि अनलाइन मै जानू पर्ने बाध्यता आएको छ, अनलाइनमाध्यमबाट ग्राहकलाई सर्वसुलभ मूल्यमा उत्कृष्ट सेवा उपलब्ध गराउन सेल्सबेरी प्रयासरत रहनेछ,’ उनले भने । ५ सय भन्दा बढी कर्मचारीहरू कार्यरत रहेको सो कम्पनी पोखरामा सेलवेज डिपार्टमेन्टको रूपमा सुरु भएको थियो । २५ लाख रुपैयाँ लगानी र ५ जना कर्मचारीबाट आफ्नो व्यवसाय यात्रा सुरु गरेको यस कम्पनीले व्यवसायीक सफलता बढाउँदै लगेको छ ।
ब्याजदर घट्न सक्छ, स्थिति सहज भएन भने पीडा त सहनै पर्छ : गभर्नर
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकका गर्भनर महाप्रसाद अधिकारीले स्थिति सहज भएमा बैंकको ब्याजदर घट्न सक्ने बताएका छन् । इकोनोमिक मिडिया सोसाइटी नेपाल (इम्सन)ले आयोजना गरेको ‘पोष्ट बजेट – अ होलिस्टिक डिस्क्लोजर’ विषयक अन्तर्क्रिया कार्यक्रममा बोल्दै गर्भनर अधिकारीले यस्तो बताएका हुन् । ‘बैंकदर अझै घट्छ, समयले साथ दियो भने थप घटाउन सकिन्छ,’ उनले भने- ‘तर स्थिति सहज भएन भने फेरि पीडा सहनै पर्छ ।’ बजेटको सिलिङमा हस्ताक्षर गर्ने व्यक्ति आफू पनि रहेको जानकारी गराउँदै उनले बजेटको आकार व्यापक छलफलपछि आएको बताए ।बजेटमा रिफर्मका विषय पनि आएका बताउँदै उनले त्यसमा निजी क्षेत्रको सहकार्यका विषय रहेको जानकारी गराएका छन् । ‘सहकारीमा परेको समस्या समाधानका लागि पनि केही कुरा बोलेको छ, विशिष्टिकृत नियामकको धारणा आएको छ, यसले सहकारीको प्रभावकारी नियमनमा भुमिका खेल्छ,’ उनले भने । त्यस्तै, उनले अनावश्यक संस्था खारेज तथा गाभ्ने विषय सुधारको संकेत रहेको व्यक्त गरे । आगामी वर्षमा ६ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर हासिल गर्न सकिने र सन् २०२४ मा मुल्यवृद्धि घट्ने ग्लोबल रिपोरेटले देखाएको गर्भनर अधिकारले बताए । ‘६ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर हासिल गर्न सकिन्छ, साउनभित्रै कार्यविधि आउने भनिएको छ, यसले पनि खर्च बढाउन भूमिका खेल्छ होला,’ गर्भनर अधिकारीले भने । त्यस्तै, आगामी साउन १५ गतेभित्र मौद्रिक नीति आउने बताउँदै उनले बजेट कार्यान्वयन गर्न मौद्रिक नीतिले भूमिका खेल्ने समेत बताए ।
बजेट वितरणमुखी भयो, वृद्धभत्ता खारेज गर्नु पर्थ्यो : अध्यक्ष मल्ल
काठमाडौं । नेपाल चेम्बर अफ कमर्शका अध्यक्ष राजेन्द्र मल्लले आगामी आर्थिक वर्षको बजेट वितरणमुखी भएको बताएका छन् । इकोनोमिक मिडिया सोसाइटी नेपाल (इम्सन)ले आयोजना गरेको ‘पोष्ट बजेट- अ होलिस्टिक डिस्क्लोजर’ विषयक अन्तर्क्रिया कार्यक्रममा आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को बजेटमाथि टिप्पणी गर्दै अध्यक्ष मल्लले सो बताएका हुन् । अध्यक्ष मल्लले यो बजेटले वृद्धभत्ता खारेज गर्नु पर्ने समेत बताएका छन् । ‘वृद्ध हुने संख्या वर्षेनी बढ्छ, ऋण लिएर चालू खर्च गर्ने प्रवृति अन्त्य आवश्यक छ, यसले देशलाई थप संकट उत्पन्न गर्न सक्छ,’ उनले भने । त्यस्तै, उनले विद्युतीय सवारी साधान (ईभी) आवश्यक रहेको बताउँदै सरकार र मन्त्री परिवर्तन हुने बित्तिकै नीति फेर्नु नहुने भनाई राखे । बजेटले करको दरभन्दा पनि दायरा बढाउनु पर्ने अध्यक्ष मल्लले बताए ।
सरकारको अस्थीर नीतिले निजी क्षेत्रमा समस्या सिर्जना गर्यो : अध्यक्ष ढकाल
काठमाडौं । उद्योग वाणिज्य महासंघका अध्यक्ष चन्द्रप्रसाद ढकालले सरकारको अस्थीर नीतिले निजी क्षेत्रमा समस्या सिर्जना गरेको बताएका छन् । इकोनोमिक मिडिया सोसाइटी नेपाल (इम्सन)ले आयोजना गरेको ‘पोष्ट बजेट- अ होलिस्टिक डिस्क्लोजर’ विषयक अन्तर्क्रिया कार्यक्रममा बोल्दै अध्यक्ष ढकालले सो बताएका हुन् । ‘सरकारले नीतिमा स्थीरता गर्न सकेन भने निजी क्षेत्र समस्यामा पर्छ, मर्जर एक्विजिसन भएका कम्पनीबाट कर असुल्ने विषय राम्रो भएन, यो संशोधन गर्नु पर्छ, उनले भने । त्यस्तै, सरकारले नीति परिवर्तन गर्दा त्यसको प्रभाव मुल्यांकन गर्न आवश्यक रहेको उनले बताए । नेपाल राष्ट्र बैंकले दिएको सुविधा र अघिल्लो बजेटले दिएको सुविधा पनि यो बजेटले कटौति गरेको उनको भनाई छ । बजेट लेख्ने प्रक्रिया गलत भइरहेको बताउँदै उनले भने- ‘बजेट राम्रो भाषा लेख्ने तर आर्थिक विधेयक अर्कै आउने प्रवृत्ति देखियो ।’ बजेटमा उद्योगी व्यवसायीले दिएका सुझाव सम्बोधन भएको देखिए पनि विधेयकमा अर्कै आएको उनको टिप्पणी छ । साथै, देशमा भएको काठ कुहिएको छ तर हामीले आयात गर्नु बिडम्बना रहेको उनले बताए ।
ईभीमा सहुलियतको नीतिले भ्रष्टाचार बढ्यो : डा. वाग्ले
काठमाडौं । प्रतिनिधि सभा सांसद तथा अर्थविद डा. स्वर्णिम वाग्लेले विद्युतीय सवारी साधन (ईभी) मा सहुलियतको नीतिले भ्रष्टाचार बढेको बताएका छन् । इकोनोमिक मिडिया सोसाइटी नेपाल (इम्सन)ले आयोजना गरेको ‘पोष्ट बजेट- अ होलिस्टिक डिस्क्लोजर’ विषयक अन्तर्क्रिया कार्यक्रममा बोल्दै डा. वाग्लेले सो बताएका हुन् । ‘विद्युतीय गाडीमा सुरुमा राम्रो भनिएपनि अहिले ईभीमा दिइएको सहुलियतको नीतिले भ्रष्टाचार बढ्यो,’ उनले भने- ‘सहायता धेरै दिनेभन्दा पनि रिजेनेवल दिनुपर्छ ।’ बजेटको आकार कति हुनु पर्ने हो ? भन्दै प्रश्न गर्दै उनले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटको विश्वसनियतामाथि प्रश्न उठिरहेको बताए । गत वर्षको बजेट नीतिगत भ्रष्टाचार रहेको बताउँदै उनले नयाँ बजेटको आकार बढी भएको र खर्च हुन नसक्ने टिप्पणी गरे । ‘बजेटमा वाहीवाही पाउन केही कार्यक्रम हटाएपनि बजेट बिनियोजन गरियो, विभिन्न कार्यक्रम हटाइने छ, इन्धन नगदमा दिइने छ, प्रोत्साहन भत्ता खारेज गर्ने भनिए पनि एनेक्समा बजेट छुट्याएको देखिन्छ,’ कार्यक्रममा बोल्दै डा. वाग्लेले भने । सीमित उद्योगी व्यवसायीलाई केन्द्रित भन्दा पनि उपभोक्तालाई लाभ हुने बजेट हुनुपर्छ उनको भनाई छ । साथै, सरकारले इन्डक्सन चुल्होलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उनले बताए । गत वर्ष जस्तै यो वर्ष पनि बजेट तथा करमा अनधिकृत व्यक्ति छिर्यो भन्ने हल्ला आइरहेको अवस्थामा डा. वाग्लेले भने- ‘त्यो हल्ला सत्य नहोस् ।’
वातावरण दिवसको अवसर बीवाइडीद्वारा वृक्षारोपण (फोटोफिचर)
काठमाडौं । बीवाइडीका लागि नेपालको आधिकारिक विक्रेता साइमेक्स इंकले १५ सय रूखका बिरुवा रोप्ने भएको छ । जस अन्तर्गत आज वातावरण दिवसको अवसर पारेर कम्पनीले २ सय बिरुवा रोपेको छ । साइमेक्स इंक कम्पनीका अनुसार बाँकी १३०० बिरुवा आगामी १५ दिन भित्रमा रोप्ने तालिका रहेको छ । बीवाइडीले चखण्डो सामुदायिक वनमा सो बिरुवा रोपेको हो । साइमेक्स इंकले ‘बिल्डिङ ड्रिम्स एण्ड फरेस्ट’ नामक अभियानको अन्तर्गत वृक्षारोपण गरिएको हो । यस अभियानमार्फत कम्पनीले २०६२ सालमा अवैध बालुवा उत्खनन र वन फँडानीको शिकार भएको सामुदायिक वनको पुनःस्थापना र पुनरुत्थान गर्ने लक्ष्य राखेको जनाएको छ । विश्वको सबैभन्दा प्रदूषित सहरको सूचिमा परेको काठमाडौंलाई यो अभियानले ८२७ टन अक्सिजन उत्पादन गर्ने र ३१० टन कार्बन भण्डारण गरेर याेगदान पुर्याउने प्रक्षेपण गरेको कम्पनीले जनाएको छ । साइमेक्स इंककी प्रवन्ध निर्देशक यमुना श्रेष्ठले चखण्डोल सामुदायिक वन क्षेत्रको पुनर्स्थापना गर्ने गरी मिलेर काम गर्न पाउँदा आफूहरू हर्षित भएको कुरा व्यक्त गरिन् । ‘दिगो अभ्यास र सामुदायिक संलग्नताको लाभ उठाएर हामी काठमाडौंका जनताका लागि हरियाली र स्वस्थ वातावरण सिर्जना गर्ने लक्ष्य राख्छौं,’ उनले भनिन् । वन तथा वातावरण मन्त्री डा. वीरेन्द्र प्रसाद महतो तथा कलाकार हरिवंश आचार्यको पनि वृक्षारोपणमा सहभागिता रहेको थियो ।
युवराजको आशंका : बजेट निर्माणमा फेरि मुसा र अनधिकृत मान्छे छिर्यो रे !
काठमाडौं । पूर्व अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाले आगामी आर्थिक वर्षको बजेट निर्माणमा अनधिकृत व्यक्ति छिरेको आशंका गरेका छन् । इकोनोमिक मिडिया सोसाइटी नेपाल (इम्सन)ले आयोजना गरेको ‘पोष्ट बजेट- अ होलिस्टिक डिस्क्लोजर’ विषयक अन्तर्क्रिया कार्यक्रममा बोल्दै डा. खतिवडाले गत वर्षजस्तै यो वर्ष पनि बजेट बनाउँदा मुसा र अनधिकृत व्यक्ति छिरेको आशंका गरेका हुन् । ‘बजेट निर्माणमा फेरि पनि मुसा र अनधिकृत मान्छे झिरे रे भन्ने सुनेको छु, यस्ता कुरा फेरि पनि भयो भने राम्रो हुँदैन,’ उनले भने । आगामी आर्थिक वर्षको बजेट कमजोर जगमा बनेको बताउँदै उनले कसैलाई खुशी पार्न नसक्ने बजेट आलोचित हुने बताए । यसमा निजी क्षेत्र कति सन्तुष्ट छन् ? बजेट सरोकारवालाले कसरी लिएका छन् भन्ने महत्वपूर्ण विषय रहेको उनको भनाई छ । पूर्वअर्थमन्त्री डा. खतिवडाले चालू खर्च धान्न बाह्य ऋण लिनु पर्ने बेला आएको बताए । ‘खोप किन्न पनि ऋण लिनुपर्ने अवस्था छ, ऋण लिएर अनुदान बाँडिएको छ, ऋण लिएर त्यसको सदुपयोग भयो कि भएन भनेर मूल्यांकन गर्नु पर्छ,’ उनले भने । त्यस्तै, सस्तो लोकप्रियताको लागि मात्रै अर्थमन्त्री हुनु नहुने र अहिले गाली खाएपनि पछि वाहीवाही पाइने पूर्वअर्थमन्त्री डा. खतिवडा बताउँछन् । कार्यक्रममा बोल्दै डा. खतिवडाले राष्ट्रिय स्वतन्त्रता पाटी (रास्वपा)का नेता तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य डा.स्वर्णिम वाग्लेलाई बाहिर बोल्दा र भित्र खेल्दा कति फरक हुन्छ भन्ने विषय अब थाहा पाइने समेत बताए । पोष्ट बजेट छलफलमा बोल्दै खतिवडाले बजेट फल्स ग्राउण्ड बनेको आरोप लगाएका हुन् । उनले भने ‘फल्स ग्राउण्ड भनेको कमजोर धरातल हो, सुन्दा त राम्रो सुनिन्छ, तर आर्थिक ऐनको पाना पल्टाउँदै जादा यसको असर देखिँदै जान्छ ।’ बजेटको आकार गत वर्षको तुलनामा कम भयो भन्ने विषयमा सत्यता छैन। पहिलेको तुलनामा आकार घटे पनि वास्तविक खर्चको तुलनामा बढेको देखिएको खतिवडाको भनाई छ । पूर्व अर्थमन्त्री खतिवडाले थपे ‘मैले एउटा कुरा भन्ने गरेको छु, खाना खादा मिठो हुनुपर्छ, ताकी पकाएको हेर्दा राम्रो भएर हुँदैन ।’ खतिवडाले आफू अर्थमन्त्री रहँदा संघियता कार्यान्यवयनमा ठूलो खर्च भएकोले बजेटको आकार बढाउनु परेको बताए । चालु खर्च टार्न आन्तरिक ऋण उठाउने अवस्था आइसकेको छ। खतिवडाले भने ‘खोप किन्न पनि ऋण लिनु परेको छ । तर हामीले ऋण लिएर अनुदान बाड्ने ठाउमा छौं। ऋण सहि ठाउँमा लगानी भयो कि भएन सो कुरा हर्न जरुरी छ ।’ अर्थमन्त्रीले गाली खान तयार हुनुपर्ने खतिवडाले बताए । मन्त्रीले सुरुमा गाली खाने हिम्मत गर्नुपर्ने र दीर्घकालमा नतिजा हेरेर सन्तोष लिनुपर्ने खतिवडाको भनाई छ । पुँजीगत खर्च महालेखाको तथ्यांकमा भएको मात्रै होइन। चालु खर्चका अधिकांस खर्चहरु पुजिगतमै पर्ने गरेको छ । सामाजिक सुरक्षामा दक्षिण एशियामै धेरै राम्रो पोजिसनमा रहेकोले सरकारले केहि गर्नै सकेन भनेर भन्न नहुने खतिवडाको भनाई छ। पूर्वमन्त्री खतिवडाले थपे ‘मेरो पालामा गन्द्रुकमा पनि कर लगायो भन्ने आरोप लगायो, अहिले आलु र प्याजमा पनि कर लगाइएको छ यसको पनि नतिजा भोग्न मन्त्रीज्यू तयार रहनु होला ।’ ६ अंकको आर्थिक वृद्धिको लक्ष्य भेट्न कठिन नहुने खतिवडाको भनाई छ। यसको लागि उद्योगीलाई चालपुँजी कर्जा बढाउँनु पर्छ । तर आन्तरिक ऋण बढाएर ब्याजदर घटाउ भन्ने अर्थ मन्त्रालयको कुरामा तालमेल नभएको खतिवडाको भनाई छ ।
