नेपाली रुपैयाँलाई भारुसँग थप कमजोर बनाउनु पर्छः केशब आचार्य
नेपाल राष्ट्र बैंकको कार्यकारी निर्देशक पदबाट सेवा निवृत्त भएपछि नेपाली अर्थतन्त्रको अध्ययन अनुसन्धानमा सक्रिय छन अर्थविद केशब आचार्य । सुरेन्द्र पाण्डे अर्थमन्त्री हुँदा अर्थमन्त्रालयका प्रमुख आर्थिक सल्लाहकारको जिम्मेवारी सफल रुपमा निर्वाह गरेका आचार्यले भारुसँग नेपाली रुपैंयाँको सहटी दर पुनः मूल्यांकन गर्नुपर्ने आवाज उठाउँदै आएका छन् । उनै आचार्यसँग विकासन्युजका लागि नारायण पौडेलले गरेको कुराकानी । केशब आचार्य-अर्थविद नेपाल र भारतको मुद्रा सटही दर २५ बर्षदेखि स्थिर राखिएको छ, किन पुनरावलोकन नगरिएको होला ? पछिल्लो पटक २०४९ फागुन १ गते नेपाली र भारतीय रुपैयाँको सटही दर कायम गरिएको हो । त्यसबेला १ सय भारु बराबर १६० नेपाली रुपैंयाँ कायम गरिएको थियो । त्यतिबेलादेखि अहिलेसम्म सटही दर कायम छ । मुद्राको विनियम दर भनेको पनि मूल्य नै हो, देशको मुद्राको अन्तराष्ट्रिय मूल्य हो । र, त्यो मूल्य भनेको अन्तराष्ट्रिय बजारमा सो मुद्राको माग र आपुर्तिले निर्धारण गर्छ । २५ बर्षदेखि हाम्रो सहटी दर स्थिर छ । यसबीचमा नेपाल र भारतको अर्थतन्त्रमा ठुलो परिवर्तन आईसकेको छ । हामी अर्थशास्त्रका विद्यार्थी विनियम दरले मुलुकको अर्थतन्त्रलाई प्रतिबिम्बित गर्छ भन्ने मान्छौं । २५ बर्षमा हाम्रो अर्थतन्त्र बार्षिक रुपमा करिब ४ प्रतिशतले बढेको छ । भारतको करिब ७ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ । हाम्रो मुलुकको अर्थतन्त्र धिमा गतिमा बढेको छ भने भारतले द्रुत गतिमा विकास गरेको छ । भारतले एक दशकसम्म ८ देखि ९ प्रतिशतले अर्थतन्त्र वृद्धि गरेको छ । कुल अन्तराष्ट्रिय व्यापारको हिस्सामा पनि भारतको ठुलो सहभागीता छ । चीनसँग मात्रै भारतको ७० अर्ब डलरको व्यापार छ । आसियान मुलुकहरुसँग मात्रै उसको ७० अर्ब डलरको व्यापार छ । सफ्टवेयर र सुनचाँदीको गहनामा पनि भारत संसारकै ठुलो हिस्सेदारी भएको मुलुक हो । वेलायतमा आजकल भारतीय कारको माग बढेको छ । उत्पादन, निर्यात, प्रबिधि, उत्पादकत्व र आर्थिक वृद्धिदरमा भारत भन्दा हामी निकै पछि छौं । यसको मतलब यस्ता कमजारीहरु देखाएर नेपाल र भारतको मुद्रा सटही दरमा परिवर्तन गर्नुपर्छ भन्ने मेरो धारणा होइन । तर एक पटक समीक्षा गर्नुपर्छ भन्ने मेरो मान्यता हो । २५ बर्षअघि काठमाडौंका सडकमा टोयोटा गाडी मात्र सडकमा देखिन्थे । केहि बर्ष अघि कोरियाको किया मोटर धेरै गुड्थे । आजकल भारतीय स्कर्पिओ र टाटाका गाडी देखिन्छन् । २५ बर्षसम्म स्थिर सटही दर कायम गर्दा त्यसले केहि न केहि विचलन ल्याएको छ । त्यसरकारण यसको समीक्षा गरौं भनेको हो । यो फुर्ति लगाउने कुरा मात्रै पनि होइन् । २५ बर्षसम्म १६० को विनियम दरका कारण भारुमा व्यापारीको विश्वास बढेकाले भारतीय समानको आयात बढेको हो । २०२३ सालमा भारतले पाउण्डसँग आफ्नो मुद्रा अवमूल्यन गरायो । तर हामीले वास्ता गरेनौं । त्यतिबेला एक रुपैंयाँ भारुको एक रुपैंयाँ १ पैसा नेपाली थियो । तर भारतीय वस्तु सस्तिएकाले त्यो व्यवस्थामा अडिन सकेनौं । हाम्रा लागि उनीहरुका समान सस्ता भए तर उनीहरुका लागि र हाम्रा लागि पनि नेपाली समान महंगिन पुगे । आज भुटानले एक बराबर एक बनायो हामीले पनि बराबर बनाऔं भन्ने पनि लाग्न सक्छ । तत्काल त्यस्तो पनि सम्भव छैन् । तर राज्यले एक पटक संस्थागत रुपमा समिक्षा भने गर्नैपर्छ । भारुसँग नेपाली मुद्राको सटही दर अवमूल्यन गराउँदा हाम्रो अर्थतन्त्रलाई के फाइदा हुन्छ ? यो आफैंमा बिरोधाभाषपुर्ण छ । पहिले हाम्रो वस्तु व्यापारमा मात्रै घाटा थियो । तर आजकल सेवामै घाटा भैरहेको छ । विदेश पढ्न जानेदेखि घुम्न र उपचारमा जानेका कारण हाम्रो सेवा व्यापार पनि नोक्सानीमा छ । दशैं मनाउन मलेसिया, सिंगापुर जाने संस्कृति बन्दै गएको छ । वस्तु व्यापारमा देखिएको घाटा कम गर्न निर्यात बढाउनु पर्छ । त्यसका पनि केहि आधार छन् । गुणस्तरिय समान उत्पादन, सस्तो समान उत्पादन, ठुलो मात्रामा उत्पादन र उद्योगहरुले न्युन लागतमा उत्पादन गराए प्रतिस्पर्धी क्षमता बढाउनु पर्छ । पहिले १० रुपैंयाँ पाउने नेपाली समान भारतीयहरुले वा अन्य विदेशीले धेरै खरिद गर्नका लागि अब ७ रुपैंयाँमा उपलब्ध गराउन सक्नु पर्छ र त्यसका लागि हाम्रो मुद्राको अवमूल्ययन गराउनु पर्ने हुन्छ । समग्र वैदेशिक मुद्रा संचितिको कुरा गर्दा अहिले पनि नेपालसँग १० अर्ब डलर भन्दा बढि विदेशी मुद्रा छ । त्यसकारण अब अवमूल्यन होइन पुनरमूल्यांकन गर्नुपर्छ भन्ने केहि अर्थविदहरुको धारणा देखिन्छ । मुद्रा सञ्चिती त केही देखिन्छ तर वस्तु व्यापारमा हामी टिक्नै नसक्ने अवस्थामा पुगिसकेका छौं । फेरी हाम्रो मुद्रा सञ्चिती पनि दिगो छैन् । पर्यटन वा निर्यातबाट विदेशी मुद्रा सञ्चित भएको होइन् । त्यो त रेमिटेन्सका कारण सञ्चित भएको हो । जुनदिन रेमिटेन्सको आप्रवाह घट्छ त्यसपछि हाम्रो अवस्था नाजुक हुँदै जान्छ । खाडी मुलुकहरुमा तेलको भाउ बढेर पुर्वाधार निर्माण व्यापक मात्रामा नबढेसम्म रेमिटेन्स बढ्नेवाला छैन् । तेलको मूल्य बढ्यो भने अमेरिकाले सेल प्रबिधीबाट तेल उत्पादन गरेर मूल्य घटाईरहेको छ । न्युनतम लागतमा सेल प्रबिधिबाट अमेरिकाले तेल उत्पादन गरेकाले अब तेलको मूल्य बढ्ने सम्भावना देखिन्न । जसका कारण नेपालमा रेमिटेन्स बढ्ने सम्भावना छैन् । उत्पादन बढाउन सकिएन भने फेरी रुपैयाँको अवमूल्यन गराउँदा नोक्सानी हुन सक्छ । अर्काेतर्फ नेपाली मुद्राको पुनरमूल्यांकन गरेर सहटी दर बढाउँदा पनि जोखिमहरु त्यतिकै छन् । अहिले १६० बाट १५५ रुपैंयाँ बनाउन थालियो भने ७ खर्ब रुपैयाँको आयात बढेर १ हजार अर्बमा पुग्छ र ७० अर्बको निर्यात ४० अर्बमा खुम्चिन्छ । यसले मुद्रास्फितीलाई फाइदा गर्ला तर विदेशी मुद्रा सञ्चिति चाँही खोक्रो बनाईदिन्छ । त्यसकारण जोखिम दुबैमा छन, हामीले उपयुक्त औजार प्रयोग गर्नुपर्छ । त्यसका लागि राम्रो अध्ययन र पुर्वतयारी गर्नुपर्छ । नेपाली मुद्राको अवमूल्यन गर्नुपर्छ भन्ने मेरो धारणा हो । हामीले भारतीय समान किन्दा महंगो हुनुपर्ने र नेपाली समान भारतीयले खरिद गर्दा सस्तो हुनुपर्ने वातावरण बनाउनु पर्ने हो ? एक दमै हो । व्यापार घाटा कम नगरी आत्मनिर्भर बन्न सकिन्न । त्यसका लागि अरु देशका समान महंगो हुनुपर्छ । आफ्नो मुलुकको समानको गुणस्तर बढ्नुपर्छ र सस्तोमा समान तयार हुनुपर्छ । त्यो भनेको स्वेदशी उद्योगको प्रतिस्पर्धी क्षमता बढाउनु नै हो । भारतको आर्थिक वृद्धिदर भन्दा हाम्रो आर्थिक वृद्धिदर बढि हुनुपर्छ । भर्खरै भारतले बजेट सार्वजनिक गरेको छ । र, उसले यो वर्ष आर्थिक वृद्धि ७ प्रतिशत भन्दा बढि हुने भनेको छ । हामीले पनि ७.२ प्रतिशतको वृद्धिदर हुने लक्ष्य राखेका छौं तर त्यो अलि सम्भव छैन् । भारतको भन्दा हाम्रो उत्पादकत्व बढि हुनुपर्छ । त्यसपछि हाम्रो मुद्रास्फिती पनि भारतको भन्दा कम हुनुपर्छ । अहिले हाम्रो उत्पादकत्व र मुद्रास्फिति दुबै भारतको भन्दा बढि छ । अहिले भारतमा हाम्रो भन्दा निक्षेपको ब्याजदर बढि छ र ऋणको ब्याजदर चाँही हाम्रोमा भन्दा कम छ । त्यसले पनि हाम्रो उत्पादन लागतमा असर गरिरहेको छ । भारतको भन्दा कम ब्याजदर र कम उत्पादन लागत भयो भने मात्रै मुद्रा सटही दर नचलाउँदा हुन्छ । नत्र टिक्न सक्ने अवस्था नै छैन् । त्यसकारण हामीले एक बराबर १६० बाट हाम्रो मुद्रा अवमूल्यन गराउनु पर्छ । त्यसपछि हामीले हाम्रा समान उत्पादन गरेर बेच्न सक्ने हैसियत बनाउनुपर्छ । मुद्रा सटही दर भनेको आर्थिक जस्तो देखिन्छ तर यसको कुटनीतिक र राजनीतिक आयाम पनि हुन्छन् । केन्द्रिय बैंकले सरकार र निजी क्षेत्रसँग आवश्यक समन्वय गरेर मात्रै यसबारे निर्णय गर्नु पर्छ । एक बराबर १६० को सटही दरलाई बढाएर १६५ वा १७० बनाउँदा पनि उत्पादन बढाउन सकिएन भने चाँही फेरी अर्थतन्त्र थप धरासायी हुन्छ । मुद्रास्फितिले सबैलाई खाइदिन्छ । विगतमा अवमूल्यन गराउँदा त्यस्तै भएको छ । तलब वृद्धि रोक्ने, बजेटलाई उत्पादन मुलक क्षेत्रमा बढाउने, निजी क्षेत्रका उद्योग धन्दालाई बढावा दिने लगायतका काममा सरकारले बिशेष ध्यान दिनुपर्छ । तर अहिले हाम्रो सरकार यी काम गर्न सक्ने हैसियतमा छ जस्तो मलाई चाँही लाग्दैन् । १० प्रतिशतले सटही अवमूल्यन गराईदा २१ प्रतिशतले मूल्य वृद्धि भएको छ । त्यसकारण पनि हामीले सचेत भएर काम गर्नुपर्छ । अहिले १६० बाट १५५ रुपैंयाँ बनाउन थालियो भने ७ खर्बको आयात हजार अर्बमा पुग्छ र ७० अर्बको निर्यात ४० अर्बमा खुम्चिन्छ । यसले मुद्रास्फितीलाई फाइदा गर्ला तर विदेशी मुद्रा सञ्चिति चाँही खोक्रो बनाईदिन्छ । स्थिर सटही दर हटाउँदा चाँही के असर पर्छ ? स्थिर सटही दर हटाउने कुराले त भारतीय लगानीकर्ता थप निरुत्साहित हुन्छन् । अहिले लगानी गरेका लगानी कर्ताहरुले पनि लगानी फिर्ता लैजान्छन् । त्यसकारण स्थिर मुद्रा सटही दरलाई हटाउनु चाँही हुन्न । केबल समीक्षा गरिनुपर्छ । ५० औं बर्ष यसैगरि समीक्षा नगरी स्थिर मात्रै बनाउने हो भने चाँही हाम्रो अर्थतन्त्र टाक्सिन्छ । हाम्रा भान्छाहरुमा भारतीय समान मात्रै देखिन थालिसकेका छन् । हामीले रायोको साग र १५।२० दिन थेग्ने सुन्तला, केरा र आँप, स्याउ मात्रै उत्पादन गर्न सकेका छौं । मेरो भनाई स्पष्ट छ, २५ बर्षको आर्थिक वृद्धिदर, उत्पादकत्व, उत्पादन क्षमता लगायतका सूचांकका आधारमा नेपाली र भारतीय मुद्राको सटही दरको पुनः मूल्यांकन गरौं । नत्र नेपाली अर्थतन्त्र टाक्सिँदै जान्छ । पाँच सात बर्षमा सटही दरलाई समिक्षा गरेर तल माथी गराउनु पर्छ । भुटानले भारुसँग सटही दर बराबर बनाउन सक्ने, नेपालले चाँही किन नसक्ने ? भुटानले विद्युत बेचेर यथेष्ठ भारतीय मुद्रा सञ्चित गरेको छ । भारतसँग भुटानको व्यापार नाफामै छ । हामीले त रेमिटेन्सबाट पठाएको पैसा जहाजबाट कोलकत्ता पठाएर त्यहाँ डलर दिएर भारु कन्टेनरमा राखेर नेपाल ल्याउँनुपर्ने अवस्था छ । त्यसकारण भुटानसँग तुलना गरेर बराबर गर्नुपर्यो भन्न मिल्दैन् । भुटानले जस्तो अहिले नै बराबर गर्नेबारे होइन, पाँच सात बर्षका बीचमा समीक्षा गरेर सटही दर हेरफेर गर्नेबारे भने सोच्नै पर्छ ।
बनेपामा सिद्धार्थ इन्स्योरेन्सको शाखा सञ्चालन
काठमाडौं । सिद्धार्थ इन्स्योरेन्स लि.ले काभ्रेपलान्चोक जिल्लाको बनेपामा आफ्नो ५४औँ शाखा सञ्चालनमा ल्याएको छ । कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत वीरेन्द्र वैदवार क्षेत्री तथा नायव महाप्रबन्धक मुरारी रेग्मी एवम् योगेशकृष्ण श्रेष्ठले उक्त शाखाको संयुक्त उद्घाटन गरेका हुन् । कार्यक्रममा स्थानिय स्तरका बैंक तथा वित्तिय संस्थाहरु प्रमुख एवम् व्यवसायिकहरुको उपस्थिति रहेको थियो । सो अवसरमा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत क्षेत्रीले अहिले सम्म ५३ वटा शाखा सञ्जालद्धारा स्तरीय बीमा सेवा प्रदान गर्दै आएको बताएका छन् । साथै, भविष्यमा अझ प्रभावकारी रुपमा बीमा सेवा प्रदान गर्ने कम्पनीको लक्ष्य रहेको उनले बताए ।
लगानीकर्तालाई अनलाइन सेयर आवेदनको जानकारी दिन नेप्से र सीडीएस प्रदेश दौडाहामा
काठमाडौं । अनलाइन सेयर आवेदको बारेमा मोफोसलका लगानीकर्तालाई जानकारी दिन सीडीएस एण्ड क्लियरिङ्ग लिमिटेड र नेपाल स्टक एक्स्चेन्ज (नेप्से) लिमिटेडका अधिकारी अहिले प्रदेश दौडाहामा निस्किएका छन् । सीडीएस र नेप्सेले अनलाइन सेयरको बारेमा प्रदेश नम्बर १ को इटहरी र दमकमा जनचेतनामुलक कार्यक्रम आयोजना गरेको हो । कार्यक्रममा नेप्सेका प्रवत्ता मुराहरि पराजुलीले कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै पूँजीबजारमा सीडीएसको भूमिका, धितोपत्रको अभौतिकिकरण तथा राफसाफ तथा फछ्र्यौट प्रक्रिया, आस्बा, सीआस्बा तथा मेरो सेयर सम्बन्धी जानकारी प्रस्तुत गरेका थिए । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथी नेप्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) चन्दसिंह साउदले मेरो शेयर तथा सीआस्बाको प्रयोग संगै घण्टौ लाइन लागेर सार्वजानीक निष्कासनको आवेदन दिएर बाँडफाँटका लागि महिनौ कुर्नुपर्ने अवस्थाको अब अन्त्य हुने जानकारी दिए ।सीडीएस र नेप्सेले आगामी दिनमा यस्ता कार्यक्रम अन्य प्रदेशको सहरहरुमा पनि आयोजना गर्ने जनाएको छ ।
लक्ष्मी बैंकको दुई शाखा तनहूँको म्याग्दे र सुनसरीको भोक्राहामा
काठमाडौं । लक्ष्मी बैंकले आफ्नो शाखा संजाल विस्तार गर्ने क्रममा बुधबार तनहूँको म्याग्दे र सुनसरीको भोक्राहा गाउँपालीकामा दुई नयाँ शाखा संचालनमा ल्याएकोे छ । यी जिल्लाहरुमा बैकंको यीे क्रमशः दोस्रो र तेस्रो शाखाहरु हुन् । यी दुई शाखा पश्चात बैंकको शाखा संजाल ७६, ३ हस्पिटल सेवा काउन्टर, ९८ एटिएम, २५०० भन्दा बढि रेमिटेन्स् अनि ४०० भन्दा बढि मोबाईल एजेन्टहरु पुगेको छ । आगामी दिनहरुमा बैंकले अझ धेरै शाखा अनि सेवाहरु देशभरि विस्तार गर्ने लक्ष्य लिएको छ । यस शाखाको विस्तार सँगै बैंकले ग्राहकहरुलाई उनीहरुकै रोजाईको माध्यम अर्थात शाखा कार्यालय, इन्टरनेट बैंकिङ्ग र मोवाईल फोन मार्फत बैंकिङ्ग सेवाप्रादन गरी शहरी तथा अर्ध शहरी क्षेत्रमाआफ्नो ब्राण्ड तथा ग्राहक अनुभवलाई अझ सशक्त पार्ने नीति अनुरुप महत्वपूर्ण फड्को मार्ने विश्वास लिएको छ । आ.व. २०७३/७४मा ५९ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ निक्षेप र ५२ करोड ७३ अर्ब रुपैयाँ कर्जा पुर्याएको यस बैंकको वासलातको आकार ७० अर्ब ९० करोड रुपैयाँ रहेको छ । सो अवधिमा बैंकले करिब १०० करोड रुपैयाँ बराबरको खुद मुनाफा आर्जन गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा २७ प्रतिशतले बढी हो ।
एफपीओ आउने भएपछि नेपाल बैंकमा झुम्मिए लगानीकर्ता, सवा ५ करोडको सेयर किनबेच
काठमाडौं । थप निष्कासन (एफपीओ) ल्याउने भएपछि लगानीकर्ता नेपाल बैंकमा झुम्मिएका छन् । बुधबार बैंकले नेपाल स्टक एक्स्चेञ्ज लिमिटेड (नेप्से) मार्फत सूचना जारी गर्दै पौने २ अर्ब रुपैयाँको एफपीओ निष्कासन गर्ने घोषणा गरेपछि लगानीकर्ता बैंकमा आकर्षित भएका हुन् । दोहोरो अंकले घटेको बुधबारको बजारमा सबैभन्दा बढी नेपाल बैंकको सेयर किनबेच भएको छ । बुधबार बैंकको प्रतिकित्ता ३४६ रुपैयाँमा ५ करोड १८ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ । सेयर किनबेचका आधारमा पनि यस बैंकको अग्रस्थानमा छ । बैंकको एकैदिन १ लाख ४८ हजार कित्ता सेयर किनबेच भएको छ । बैंकले एफपीओ निष्कासनका लागि धितोपत्र बोर्डमा आवेदन दिने तयारी गरेको छ । बोर्डबाट स्वीकृति पाएपछि एफपीओ निष्कासन गर्ने बैंकले जानकारी दिएको छ । पुँजी बढाउन बैंकले एफपीओ निष्कासन गर्न लागेको हो । चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा बैंकको खुदनाफा घटेर १ अर्ब ६३ करोड ८४ लाख रुपैयाँमा झरेको छ । गत आवको सोही अवधिमा बैंकले १ अर्ब ८९ करोड ५० लाख रुपैयाँ नाफा गरेको थियो । समग्रमा बुधबारको नेप्से परिसूचक १२।०१ अंकले ओरालो लागेर १३८२।०२ अंकमा झरेको छ । बुधबारको सेयर बजार शुरु भएदेखि अन्त्यसम्म निरन्तर ओरालो लागेको छ । निरन्तर ओरालो लागेको बजारमा कुल २६ करोड ५५ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर किनबेच भएको छ । बजारमा सबैभन्दा बढी बीमा समूहको परिसूचक ८३ अंकले ओरालो लागेको छ । फाइनान्स र ट्रेडिङ समूहको परिसूचक सामान्य अंकले उकालो लागेपनि अन्य बाँकी समूहको सूचक भने राताम्मे भएका छन् ।
स्मार्टडोकोको भ्यालेन्टाइन डे अफर अन्तर्गत ‘डोकोभरी माया’ अभियान
काठमाडौं । १४ फेब्रवरीलाई लक्षित गर्दै सपिङ पोर्टल स्मार्टडोकोले डोकोभरी माया अभियान घोषणा गरेको छ । भ्यालेन्टाइन डे लाई लक्षित गर्दे स्मार्टडोकोले तीन जना भाग्यशाली विजेताहरुलाई विविध पुरस्कार दिने घोषणा गरेको हो । यस उपहारको लागि स्मार्टडोकोबाट १ हजार बराबरको आफ्नो प्रेम गर्ने व्यक्तिको लागि सामान खरिद गर्नु पर्नेछ । खरिद गरेको सामानको फोटो खिची ग्राहकले ह्यासट्रयाक डोकोभरीमाया लेखी फेसबुक वा इस्टाग्राममा अपलोड गर्नु पर्नेछ । लक्की ड्र बाट विजयी हुने ३ जोडीलाई विभिन्न होटलमा रात्रीभोज साथै सपिङ्गमा ५० प्रतिशतसम्म छुटको व्यवस्था गरेको छ । यो अभियान १३ फेब्रवरीसम्म लागू हुने डोकोले जनाएको छ ।
रसुवागढी र साञ्जेनको आईपीओ अनलाइनबाट भर्न नपाइने, बैंकमै धाउनुपर्ने
काठमाडौं । रसुवागढी हाइड्रोपावर लिमिटेड र सान्जेन जलविद्युत कम्पनी लिमिटेडको साधारण सेयर (आईपीओ) अनलाइनबाट आवेदन दिन नपाइने भएको छ । लगानीकर्ताले फेरी पनि आईपीओ भर्न फेरी बैंकमै जानुपर्ने भएको छ । दुबै कम्पनीले फागनु ११ गतेदेखि २ अर्ब ५१ करोड ८१ लाख रुपैयाँ बराबरको २ करोड ५१ लाख ८२ हजार कित्ता आईपीओ निष्कासन गर्दैछन् । सोही दिनदेखि सीडीएस क्लियरिङ हाउस लिमिटेडले अनलाइनबाट सेयरको आवेदन दिन पाउने प्रणाली कार्यन्वयनमा ल्याउदैछ । सीडीएसले धितोपत्र सार्वजनिक निष्कासन केन्द्रीकृत विद्युतीय सेवा सम्बन्धित कार्य सञ्चालन निर्देशिका (सी–आश्वा) ल्याइ अनलाइनबाट पनि सेयर भर्न पाउने व्यवस्था गरेको छ । कर्मचारीले मात्र आईपीओ भर्न पाउने भएकाले प्रमाणिकरणका लागि बैंकमै धाउनु पर्ने अवस्था आएको धितोपत्र निष्कासन तथा बिक्री प्रवन्धक सिद्धार्थ क्यापिटल लिमिटेडका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) ध्रुव तिमल्सिनाले बताए । सबैजना कर्मचारी भएकाले प्रमाणिकरणका लागि पनि अनलाईनबाट आईपीओका लागि आवेदन दिन नपाउने उनले जानकारी दिए । बैंकमा गएर परिचयपत्र देखाएपछि आस्वा प्रणालीमार्फत आफुले चाहेको सेयर भर्न पाउने उनले स्पष्टपारे । दुबै कम्पनीले कर्मचारी संचय कोषका संचयकर्ता, नेपाल विद्युत प्राधिकरण, चिलिमे जलविद्युत कम्पनी लिमिटेड र रसुवा जिल्लाका स्थानीय निकायका कर्मचारीलाई आईपीओ निष्कासन गर्न लागेका हुन् । दुबै कम्पनीले आउदो आइतबार आईपीको निष्कासनका लागि आब्हनपत्र सार्वजनिक गर्ने भएका छन् । रसुवागढीले १ अर्ब ६४ करोड २१ लाख ४ हजार रुपैयाँको १ करोड ६४ लाख २१ हजार कित्ता र सान्जेनले ८७ करोड ६० लाख रुपैयाँ बराबरको ८७ लाख ६० हजार कित्ता आईपीओ निष्कासन गर्ने भएका छन् । फागुन ११ देखि ३० गतेसम्म कर्मचारी संचय कोषका संचयकर्ता, चैत ५ देखि १३ गतेसम्म नेपाल विद्युत प्राधिकरण, संचय कोष, चिलिमे जलविद्युत कम्पनी लिमिटेड र रसुवा जिल्लाका स्थानीय निकायका कर्मचारीलाई आईपीओ निष्कासन गर्ने रसुवा हाइड्रोपावरका सीईओ माधव कोइरालाले बताए । उनकाअनुसार संचयकर्ताले १ अर्ब ३३ करोड ४२ लाख ९ हजार ५ सय रुपैयाँ बराबरको १ करोड ३३ लाख ४२ हजार ९५ कित्ता आईपीओ पाउने छन् । यस्तै कम्पनीका संस्थापक संस्थाहरुका कर्मचारीले २३ करोड ९४ लाख ७३ हजार ५ सय रुपैयाँ बराबरको २३ लाख ९४ हजार ३५ कित्ता पाउने छन् । रसुवागढीले २४ प्रतिशत आईपीओ निष्कासन गर्न लागेको हो । यस्तै सान्जेनको संचयकर्ताले ७१ करोड १७ लाख ५० हजार ७१ लाख १७ हजार ७१ कित्ता आईपीओ भर्न पाउनेछन् । न्युनतम ५० देखि ३ सय कित्तासम्म भर्न पाउनेछन् । यस्तै संस्थापक सेयरधनीलाई १२ करोड ७७ लाख ५० हजार रुपैयाँ बराबरको १२ लाख ७७ हजार र संचय कोषका कर्मचारीलाई ३ करोड ६५ लाख रुपैयाँ बराबरको ३ लाख ६५ हजार कित्ता आईपीओ पाउने छन् । धितोपत्र बोर्डले सान्जेनलाई मंसिर २६ गते र रसुवागढीलाई पुस २० गते निष्कासन गर्न अनुमति दिएको हो । सान्जेनले ५७ मेगावाट क्षमताको तल्लो र माथिल्लो सान्जेन र रसुवागढीले १११ मेगावाटको रसुवागढी आयोजना निर्माण गरिरहेका छन् । सान्जेनको १ वर्ष र रसुवागढीको सन् २०१९ मा निर्माण काम सम्पन्न हुनेछ । माघको पहिलो साता आईपीओ निष्कासन गर्ने तयारी भएपछि कम्पनी रजिष्टार कार्यलयमा कम्पनीको अद्यावधिक गर्नुपर्ने लगायत अन्य प्रक्रियागत ढिलाइले फागुनको ११ गते पुगेको हो ।
सिद्धार्थ बैंकले १४ प्रतिशत बोनस सेयर दिने, पुँजी ७ अर्ब ७८ करोड नाघ्ने
काठमाडौं । सिद्धार्थ बैंक लिमिटेडले सेयरधनीलाई १४ प्रतिशत बोनस सेयर दिने भएको छ । बैंकले गत वर्षको मुनाफा तथा संचित रकमबाट हालको चुक्ता पुँजीको सो मात्रा अर्थात ९५ करोड ५६ लाख रुपैयाँ बराबरको बोनस दिने निर्णय गरेको हो । उक्त निर्णय गत २३ गते बसेको बैंक सञ्चालक समितिको बैठकले गरेको हो । बैठकको निर्णयलाई नेपाल राष्ट्र बैंकले स्विकृती तथा बैंकको आगामी साधारण सभाले पारित गर्नु पर्ने छ । हाल बैंकको चुक्ता पुँजी ६ अर्ब ८२ करोड ६१ लाख रुपैयाँ रहेको छ । १४ प्रतिशत बोनस पश्चात बैंकको पुँजी ७ अर्ब ७८ करोड १७ लाख रुपैयाँ पुग्ने छ ।
