सिक्टा सिंचाइ आयोजनामा २ अर्ब भ्रष्ट्राचार, बिक्रम पाण्डे सहित २१ जना विरुद्ध मुद्दा को-को परे हेर्नुहाेस् (सूचिसहित)
काठमाडौं । सिक्टा सिंचाइ आयोजनामा भ्रष्ट्राचार भएको प्रमाणित भएपछि २१ जना विरुद्ध मुद्दा दायर गरिएको छ । २ अर्ब माग दाबी गर्दै अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले मुद्दा दायर गरेको हो । आयोजनाकाे नहर भत्किएको, मूलनहरको डिजाइनमा नै त्रुटि तथा निर्माणकै क्रममा पनि आयोजनामा खटिएका प्राविधिक, कन्सल्टेण्ट, निर्माण व्यवसायीले पर्याप्त सुपरभिजन नगरेको हुँदा गुणस्तरिय कार्य हुन नसकेको आयोगले दाबी गरेको छ । यसअघि एक पटक परीक्षणका क्रममा नहर भत्किसकेकोमा पुनस्परीक्षण समेत नगरी निर्माण व्यवसायीलाई उन्मुक्ति दिएको भन्ने आयोगमा उजुरी परेको थियो । उजुरीको आधारमा आयोगबाट अनुसन्धान हुँदा आयोजनाको कार्यरत रहेका कर्मचारीहरु समेतको मिलेमतो रहेको प्रमाणित भएको छ । सोहि आधारमा आयोगले शुक्रबार २१ जना विरुद्ध विशेष अदालत काठमाडौंमा मुद्दा दायर गरेको हो । यस्ता छन् अख्तियारले मुद्दा दायर गरेका व्यक्तिहरु
सेञ्चुरी बैंकले मुद्दती खातामा १३ प्रतिशत व्याज दिने
काठमाडौं । सेञ्चुरी कमर्सियल बैंकले व्यक्तिगत ग्राहकहरुलाई उच्च ब्याजदर सहितको मुद्दती निक्षेप योजना सञ्चालनमा ल्याएको छ । बैंकले ६ महिनादेखि २ वर्षसम्मको विशेष मुद्दती खाताको लागि वार्षिक १३ प्रतिशत ब्याज दिने भएको छ । साथै, बैंकले १ महिनादेखि २ वर्षसम्मको साधारण मुद्दती खाताको लागि वार्षिक व्याजदर १२ प्रतिशत प्रदान गर्ने गरि दुई नयाँ योजना ल्याएको छ । विशेष मुद्दती खातामा बैंकले मासिक रुपमा ब्याज भुक्तानी गर्नेछ ।
माछापुच्छ्रे बैंकले एकैसाथ खोल्यो ३ नयाँ शाखा
काठमाडौं । माछापुच्छ्रे बैंक लिमिटेडले एकैसाथ ३ शाखा कार्यालयको विस्तार गरेको छ । बैंकले शुक्रबार मकवानपुरको हेटौंडा, चितवनको इच्छा कामना र चितवनको कालिका शाखा कार्यालयको शुरुवात गरेको छ । हेटौंडा शाखा कार्यालयको उद्घाटन बैंकका सञ्चालक जय मुकुन्द खनाल र हेटौंडा उप-महानगरपालिकाका मेयर हरिबहादुर महतले संयुक्त रुपले गरेका हुन् । त्यसैगरी इच्छाकामना शाखा कार्यालयको उद्घाटन बैंकका सञ्चालक राममान श्रेष्ठ र इच्छाकामना गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष कृतिकुमार श्रेष्ठले तथा कालिका शाखा कार्यालयको उद्घाटन बैंकका सञ्चालक गोपीकृष्ण न्यौपाने र कालिका नगरपालिकाका मेयर खुमनारायण श्रेष्ठले संयुक्त रुपमा गरेका हुन् । हाल बैंकले ८६ वटा शाखाहरु, २ वटा एक्स्टेन्सन काउन्टरहरु लगायत ३८ शाखा रहित बैकिङ्ग सेवा मार्फत बैंकिङ्ग सुबिधा प्रदान गरीरहेको छ । साथै, बैंकको १०६ वटा एटीएमहरु संचालनमा रहेको छ ।
आर्थिक पत्रकार संघमा १९ सदस्यीय नयाँ कार्यसमिति
काठमाडौं । नेपाल आर्थिक पत्रकार संघ (नाफिज)मा नयाँ कार्यसमिति सर्वसम्मत रुपमा चयन भएको छ । शुक्रबार राजधानीमा आयोजित संघको चौथो महासभाले सीताराम भट्टराईको नेतृत्वमा १९ सदस्यीय कार्यसमिति चयन गरेको हो । त्यस्तै, उपाध्यक्षहरुमा इन्द्र बाँनिया, राजेश बर्मा र छविलाल बगाले निर्वाचित भएका छन् । यसैगरी संस्थाको महासचिवमा नारायणप्रसाद पौडेल, सचिवमा चन्दा कार्की र सहसचिवमा विजय दमासे निर्वाचित भएका छन् । कार्यसमितिको कोषाध्यक्षमा रोयल आचार्य निर्वाचित भएका छन् । महासभाले १९ सदस्य केन्द्रीय कार्यसमिति चयन गरेको छ । कार्यसमिति सदस्यहरुमा कृष्णप्रसाद भट्टराई, अर्जुन पन्त, प्रजिता बुढाथोकी, मल्लिका घिमिरे, मोहम्द अजमत अली, रोविन पौडेल, दिप्ती भट्ट, रिना खत्री, शान्ति श्रेष्ठ, डोमी शेर्पा र फणिन्द्र दाहाल सर्वसम्मतले निर्वाचित भएका छन् । नाफिजको महासभाको उद्घाटन अर्थमन्त्री डा। युवराज खतिवडाले गरेका थिए भने सूचना तथा प्रविधि मन्त्री एवं नेपाल सरकारका प्रवक्ता गोकुल बास्कोटाले महासभाको समापन गरेका थिए ।
एनसेललार्इ पैसा लैजान दिने डेपुटी गभर्नरका पक्षमा राष्ट्र बैंक, अर्थले भन्याे-‘हामी निरीह भयाैं’
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले एनसेललाई लाभकर लैजान दिने सम्बन्धमा नेपाल राष्ट्र बैंकले दिएको अनुमतिको बचाउ गरेको छ । बैंकले एनसेललाई लाभांश लैजान दिनू भन्ने सन्दर्भमा सर्वोच्च अदालतबाट आदेश जारी भएको र मन्त्रालय र अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगबाट पनि कुनै किसिमको निर्देशन नआएकोले लाभकर लैजान दिएको स्पष्ट पारेको छ । त्यस्तै लाभकर लैजान दिने प्रक्रियाका सन्दर्भमा पनि राष्ट्र बैंकले आफ्नो कदमको बचाउ गरेको छ । देशमा अर्थमन्त्री, गभर्नर र डेपुटी गभर्नर नभएको बेलामा कायम मुकायम गभर्नरको जिम्मेवारी पाएका चिन्तामणि शिवाकोटीले लाभांश लैजाने अन्तिम स्वीकृति दिएका थिए । कामु गर्भरनरले त्यतिबेला एनसेललाई १२ अर्ब ५४ करोड लाभांश लैजान दिएको र त्यो गैरकानूनी भएको भन्दै सार्वजनिक लेखा समितिमा उजुरी परेको थियो । बिहीबार सार्वजनिक लेखा समितिमा नेपाल राष्ट्र बैंकले पठाएको जानकारी अनुसार २०७५ साल असोज ६ गते अर्थमन्त्री, गभर्नर र एकजना डेपुटी गभर्नर नेपालमा नरहेको अवस्थामा लाभकर लैजान दिने सम्बन्धमा गरिएको निर्णय वैधानिक भएको जानकारी गराएको हो । ‘लाभकर लैजान दिने सम्बन्धमा निर्णय गर्न गभर्नर र दुवैजना डेपुटी गभर्नर आवश्यक पर्दैन, कामुको भूमिकामा रहेका डेपुटी गभर्नरले उक्त निर्णय गर्न सक्छन्’ राष्ट्र बैंकको पत्रमा भनिएको छ । उता राजश्व सचिव शिशिरकुमार ढुङ्गानाले भने अदालतको आदेशका कारण आफूहरुले चाहेर पनि लाभकर लैजान रोक्न नसकेको प्रष्टोक्ति दिएका छन् । एनसेलको खरिदबिक्रीबापत तिर्नुपर्ने लाभकर भनेको त्यो अहिले ब्याज र जरिवाना ६४ अर्ब राजश्व तिर्न बाँकी छ । एनसेलले ७२ अर्ब लाभांश लैजाने प्रक्रिया अघि बढाएकाेमा हालसम्म ४० अर्ब लगिसकेकाे छ भने बाँकी ३२ अर्ब लैजाने प्रक्रियामा छ । त्यति बक्यौता बाँकी हुँदा हामीले एनसेलको लाभांश रोकेका हौ तर अदालतबाट आदेश आएपछि हामीले केही गर्न सकेनौं’– सचिव ढुङ्गानाले भने । ढुङ्गानाले एनसेलको डीडीए गर्ने प्रक्रिया अघि बढिसकेको समेत जानकारी दिए ।
नेपाल मर्चेण्ट बैंकर्स संघको अध्यक्षमा ध्रुव तिमिल्सिना, नयाँ कार्य समितिमा ७ सदस्य निर्वाचित
काठमाडौं । नेपाल मर्चेण्ट बैंकर्स संघको अध्यक्षमा सिद्धार्थ क्यापिटल लिमिटेडका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत ध्रुव तिमिल्सिना निर्वाचित भएका छन् । शुक्रबार सम्पन्न संघको नवौँ वार्षिक साधारणसभाले नयाँ कार्यसमितिमा ७ सदस्य निर्विरोध निर्वाचित गरेको छ । त्यस्तै, उपाध्यक्षमा एनआइबिएलएस क्यापिटल लिमिटेडका महाप्रवन्धक मेघबहादुर थापा, महासचिवमा सनराइज क्यापिटल लिमिटेडका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत विजयलाल श्रेष्ठ र कोषाध्यक्षमा ग्लोबल आइएमइ क्यापिटल लिमिटेडका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत पारसमणि ढकाल निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् । त्यस्तै, सदस्यहरुमा कृति क्यापिटल लिमिटेडका प्रवन्ध निर्देशक दिपेशकुमार वैद्य, नविल इन्भेष्टमेन्ट बैंकिङ्ग लिमिटेडका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सविर वादे श्रेष्ठ र आरविवि मर्चेण्ट बैंकिङ्ग लिमिटेडका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डा. रमेश कुमार भण्डारी निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् । साधारण सभाबाट संघको विधान संशोधन गरी पुँजीबजारमा कार्यरत अन्य संघ संस्थाहरुलाई एशोसियट सदस्यको रुपमा संघमा आवद्य हुने मार्ग प्रशस्त गरिएको छ । त्यस्तै, पुँजीबजारको विकासमा अग्रसर हुने तथा यसलाई व्यवस्थित र मर्यादित बनाउन विभिन्न कार्यक्रमहरु गर्ने प्रतिवद्धता गरेको छ । साथै, सभामा संघ मर्चेन्ट बैकिङ्ग सम्बन्धी एशीयाली राष्ट्रहरुको संगठन एशियन सेक्युरीटीज फोरममा आवद्ध हुन प्रकृया अगाडि बढाउने कार्यक्रम समेत पारित गरिएको छ ।
भिजि अटोमाबाइल्सको नयाँ स्कुटर ‘सुजुकी बर्गम्यान १२५’ को बिक्री शुरु, मूल्य २ लाख २९ हजार रुपैयाँ
काठमाडौं । नेपालको लागि सुजुकी टु ह्वीलर्सको आधिकारिक आयतकर्ता तथा वितरक भिजि अटोमोबाइल्स प्रा.लि.ले नयाँ स्कुटर ‘सुजुकी बर्गम्यान १२५’ लाई नेपाली बजारमा भित्र्याएको छ । सुजुकीको प्रिमियम स्कूटर समूहमा यो नयाँ संस्करण हो । सुजुकी बर्गम्यान १२५ नेपालमा रहेका सबै सुजुकीशोरुमहरुमा आजबाटसजिलै उपलब्ध छ । यो स्कुटरमा १४ इन्चको आकारको ठूला पाँग्राहरु र ट्युबरहित टायर छन् । सुजुकी बर्गम्यान १२५ मा७५०० आरपिएममा ८.७ बिएचपि उत्पादन गर्ने क्षमता बोकेको १२४.३ सिसिको शक्तिशाली इन्जिन जडित छ । स्कूटरको अग्रभागमा डिस्क ब्रेक र पछाडिपट्टी ड्रम युनिट रहेका छन् । सुजुकी बर्गम्यान १२४.३ मा रहेको इन्धन ट्याँकमा ५.६ लिटर इन्धन अट्ने क्षमता रहेकाे छ । यसैगरी, यो म्याक्सी स्कूटरमा एलइडि हेड लाइट, एलइडि टेल ल्याम्प जडान गरिएका छन् भनें हावाको बहाव फेर्ने, क्रोम फिनिसिङ, मध्यवर्ती लक प्रणाली, युएस बिचार्ज गर्ने स्थानएवं पञ्जा राख्ने खण्ड जस्ता विविध सुविधाजनक विशेषताहरु पनि अवस्थित छन् । यो स्कूटर सबै १२५ सिसिका स्कुटरहरुको समूहमा एक बेन्चमार्कको रुपमा स्थापित हुन सक्दछ । नेपालमा आज(शुक्रबार)बाट बिक्री शुरु भएको यस स्कुटरको मूल्य २ लाख २९ हजार ९०० रुपैयाँ तोकिएको कम्पनीले जनाएको छ ।
उत्साह जगायो इलामको अदुवाले, मेसिनकाे प्रयोगले उत्पदान क्षमतामा ५० प्रतिशत बृद्धि
इलाम नगरपालिका ८ निवासी उषा निरौला केहि समयअघि महिला अधिकार सम्बन्धीका विभिन्न कार्यक्रममा बढि समय दिन्थिन् । बचेको समय आफैले संचालन गरेको इलाम अदुवा प्रसोधन उद्योगमा बिताउथिन् । तर, अहिले उनलाई आफ्नो उद्योगमा नै काम भ्याइनभ्याई छ । डेनमार्क सरकारको सहयोगमा संंचालित उन्नती परियोजनासंगको सहकार्यमा उद्योगलाई आवश्यक पर्ने पाँच किसिमका उपकरण खरिद गरेपछि उनको उद्योगको उत्पादन क्षमता बढ्यो र यसका लागि उनले समय पनि बढाउनु पर्यो । उनी भन्छिन्–“पहिले मेसिन नहुदा एक जनाले एक दिनमा ५ केजी अदुवाको काम गर्न सकिन्थ्यो, अहिले मेसिन प्रयोग गरेपछि एक जनाले दिनमा २० केजी सम्मको काम गर्न सकिन्छ । यसले गर्दा स्वभाविक रुपमा आफूले बढि समय दिनै पर्ने हुन्छ । त्यसैले अहिले उद्योगमा नै बढि समय बित्छ ।” इलाम प्रसस्त अदुवा उत्पादन हुने जिल्ला हो । यसमध्ये पूर्वी पहाडका सात जिल्लाहरु (इलाम, पाचथर, ताप्लेजुंग, धनकुटा, तेह्रथुम, संखुवासभा र भोजपुर) मा हाल ५ हजार हेक्टर भन्दा बढि जमिनमा अदुवा खेती गरी वार्षिक करिव ७० हजार टन अदुवा उत्पादन हुन्छ । त्यसमध्ये सबै भन्दा बढि इलाममा साढे ६ सय हेक्टर बढी जमिन अदुवा खेती गरिन्छ र ४६ हजार टन भन्दा बढी अदुवा उत्पादन हुन्छ । यी सात जिल्लामा उन्नती परियोजना संचालित छ । उत्पादन भएको अदुवा प्रसोधन गर्ने ठूलो उद्योग नेपालमा नभएका कारण यसको बिक्रीका लागि अझै पनि भारतीय बजारमा नै निर्भर हुनु परेको छ । यस्तो अवस्थामा उषाले संचालन गरे जस्ता उद्योगले एउटा नमूना प्रस्तुत गरिरहेका छन् कि साना–साना उद्योग संचालनबाट पनि अदुवाका तयारी उपभोग्य वस्तु बनाउन सकिन्छ र यसले केहि मात्रामा भए पनि किसानहरुको अदुवा नेपाली बजारमै खपत गर्न सकिन्छ । उनको अनुभवलाई सिकाइलाई आधार मान्ने हो भने अदुवा प्रसोधन गर्दा सबै भन्दा बढी समय अदुवा पखाल्ने, यसको बोक्रा फाल्ने र चाना पार्ने काममा लाग्छ । तर अहिले यी सबै कामका लागि मेसिन प्रयोग गर्दा उद्योगको उत्पदान क्षमतामा ५० प्रतिशत भन्दा बढि बृद्धि भएको र ८० प्रतिशतसम्म समय बचत भएको छ । अदुवा प्रसोधन प्रक्रियामा अर्को संवेदनशील पक्ष भनेको यसलाई सुकाउने काम हो, उषा भन्छिन् । पहिले अदुवाका परिकार सुकाउनका लागि घाममा निर्भर हुनु पर्ने बाध्यता थियो तर छिनछिनमा हुने मौसमी परिवर्तनले सुकाउने प्रक्रियामा बाधा व्यवबधान खडा हुने गर्दथ्यो । अहिले उनीसंग सुकाउने मेसिन पनि छ । यसले गर्दा काम गर्न निकै सजिलो भएको छ । यस बारेमा उनी भन्छिन् “इलाम मौसम परिवर्तन भइरहने ठाउँ हो । त्यसैले पहिले त कतिपय समयमा घाम नलागेर अदुवाका तयारी परिकारहरु खेर गए । अर्को कुरा चिनी राखेर बनाइने क्याण्डी सुकाउदा माहुरीले यसको रस चुसेर क्याण्डी नै काम नलाग्ने बनाउने गर्दथ्यो । यस किसिमका धेरै समस्या भोगेकोले उत्पादनको मात्रा र गुणस्तर निकै कम थियो । अहिले मेसिनको प्रयोग पछि यी दुबैमा धेरै बृद्धि भएको छ जसले गर्दा पहिला मासिक २ देखि ३ लाख रुपैयाँको कारोबार हुने गरेको मेरो उद्योगमा अहिले मासिक साढे पाँच लाख रुपैयाँको कारोबार हुन्छ । मेसिनमा आधारित उत्पादन भएपछि यसको बजार माग पनि बढेको छ । मलाई त कतिपय वस्तुमा बजार माग पुरा गर्नै गाह्रो परेको छ ।” उन्नती परियोजनाबाट उनले १४ लाख रुपैयाँ सहयोग पाइन् र सोही परिमाणको लगानी आफूले पनि थपेर पाँच किसिमका उपकरणहरु खरिद गरिन् । पहिले उनको उद्योगमा मासिक पाँच सय केजी अदुवा खपत हुने गरेकोमा अहिले मासिक दुई हजार देखि तीन हजार के जीसम्म खपत हुन्छ । उद्योगको यो क्षमता बढेपछि अहिले इलामका किसानले उत्पादन गरेको २४ हजारदेखि ३६ हजार केजी सम्मको अदुवा उनको उद्योगले खरिद गर्न सक्ने भएको छ । उनको अनुभवमा गुणस्तरीय अदुवाका उत्पादनको बजार पनि प्रसस्त भएकाले यस्तै साना उद्योग मात्र पनि विभिन्न स्थानमा संचालन गर्न सकियो भने किसानहरुले उत्पादन गरेको केहि अदुवा नेपालमै खपत गर्न सकिन्छ । अदुवाका उत्पादनमा कच्च अदुवामा भन्दा करिव ५० प्रतिशत भन्दा बढि मूल्य थपिने भएकाले यसको लाभ नेपालमा लिन सकिने उषाको भनाई छ । अहिले हामीले यो कच्चा अदुवा भारतमा निर्यात गर्दा यो संभाव्य मूल्य गुमाइरहेका छौ । उषाले भविष्यमा आफ्नो उद्योगलाई थप मजबुत बनाउदै अझ धेरै किसिमका उत्पादनहरु बढाउने र बजार विस्तार गर्ने योजना बनाएको बताइन् । तालिमले सघायो उत्पादन बढाउन उन्नती परियोजनाले मूल्यश्रृंखला कृषि उपजमा अदुवालाई राम्रो संभाव्यता भएको वस्तुमा राखी किसानस्तरमा पनि कार्यक्रम गरेकाले यो प्रयासले अदुवा उत्पादनमा पनि बृद्धि भएको छ । ईलाम नगरपालिका सोयाकका किसान गुन्जमान बस्नेत भन्छन्, “मैले अदुवा खेती गर्न थालेको ३० वर्ष बढि भयो तर मलाई जहिले पनि अदुवाको गाना कुहिने रोगले सतायो । पोहोर साल म सहित तीन सय बढि किसानले अदुवा खेती सम्बन्धी तालिम लियौं । तालिममा सिके अनुसार खेति गर्दा यस पटक अदुवा पनि कुहिएन, उत्पादन पनि करिब २० प्रतिशत बढ्यो । त्यति मात्र होइन हाम्रो गाउसम्म उन्नतीले मोटर बाटो पनि बनाइदिएको छ । यसले गर्दा ब्यापरीहरु हम्रै घरआगनमा अदुवा लिन आउँछन्, मूल्य पनि बढि पाएका छौ । पोहोर साल प्रति मन (चालिस केजी ) आठ सय रुपैयाँमा अदुवा बेच्नु पर्यो । तर यस पटक भने घरमै आएर व्यापरीले प्रति मन २२ सय रुपैयाँमा खरिद गरेका छन् ।” किसानहरुको भनाइ अनुसार सधै एकै किसिमको भाउ पाइन्छ भन्ने ग्यारेन्टी छैन, तर पनि बाटोको सुविधा भएकाले पहिले भन्दा राम्रो हुन्छ र बजार समस्या हुदैन भन्ने आशा बढाएको छ । अर्का किसान टीका धिताल पनि बस्नेतको कुरामा सहमत हुदै भन्छन् , अदुवाको बजार भाउको स्थायी समाधान नेपालमै प्रसोधन गर्ने हो । तर यहाँ बनाएको बाटो र हामीले पाएको तालिम अदुवा किसानका लागि ठूलो र प्रत्यक्ष राहत बनेको छ । उन्नती परियोजना संगको सहकार्यमा तीन सय स्थानीय किसानहरुलाई तालिम दिएका सिंहदेबी कृषि सहकारी संस्था लि. का अध्यक्ष तेज बहादुर घोर्सांई भन्छन्, तालिम पाएका मध्ये ९० प्रतिशत किसानहरुले १५ देखि २० प्रतिशत उत्पादन बढाएका छन् । अदुवाको उत्पादन बढेकोले भविष्यमा यो सहकारीले अदुवा प्रसोधनको सोच पनि बनाएको छ । यदि अदुवा प्रसोधन गर्न सकियो भने हाल बिक्रि भएको कच्चा अदुवालाई कैयौ गुणा बढि मूल्य पर्ने उत्पादन बनाएर बजार पुर्याउन सकिन्छ । उन्नती संग काम गर्दा हामीलाई भविष्यमा अदुवा प्रसोधन गर्ने उर्जा र उत्साह पनि पलाएको छ । उत्पादन, प्रसोधन र सडक पूर्वाधार अदुवाको विकासका आधारभूत र अन्तरसम्बन्धित् विषय भएकोले यी सबै पक्षलाई जोडेर काम गर्दा यसले अदुवको विकासमा सहयोग पुग्ने किसानहरुको भनाइ छ । नेपालमा अदुवा खेतीमा करिव दुई लाख ७० हजार बढी कृषकहरु संलग्न छन् । देशभर झण्डै २२ हजार हेक्टर जमिनमा दुई लाख ७१ हजार मेट्रिक्टन भन्दा बढी अदुवा उत्पादन हुन्छ ।
