फिलिपिन्समा ६.९ म्याग्निच्युडको भूकम्प, इन्डोनेसियामा समेत धक्का महशुस
मनिला । फिलिपिन्सको मिन्दानाओ द्वीपलक्षित शनिबार ६.९ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको छ । सो भूकम्पको कम्पन देशको दक्षिण भाग र छिमेकमा पर्ने देश इन्डोनेसियामा समेत महसूस गरिएको छ । सो भूकम्पको केन्द्रबिन्दु दाभाओ शहरको दक्षिणपूर्वी भागको आसपासको इलाकामा ५९ मिटर गहिराईमा रहेको अमेरिकी भौगर्भिक सर्वेक्षण संस्था (युएसजिएस)ले जानकारी दिएको छ । छिमेकी देश इन्डोनेसियामा ज्वालामूखि विस्फोटपछि आएको सुनामीमा परी चार सय व्यक्तिको मृत्यु भएको घटनाको एक हप्तापछि सो भूकम्प आएको हो । यस भूकम्पपछि प्रशान्त महासागर सुनामी चेतावनी सेन्टरले ‘हजारडोअस’ नामक सुनामीको सानो छाल उठ्ने अनुमान गरिएको छ । इन्डोनेसिया र फिलिपिन्सको तटीय क्षेत्रमा सो सुनामी छालको अनुमान गरिएको हो यद्यपी सुनामीको छाल ३० सेन्टीमिटर भन्दा कम हुने पनि अनुमान गरिएको छ । फिलिपिन्समा सर्वसाधारण व्यक्तिलाई समूद्र र तटीय क्षेत्रमा नजानको लागि फिलिपिन्स सरकारले सतर्क गराएको छ । युएसजिएसका अनुसार यसबाट भूकम्पपछि मानवीय र भौतिक क्षतिको कम मात्र सम्भावना रहेको छ । फिलिपिन्स र इन्डोनेसियामा भूकम्प र ज्वालामूखि विस्फोटको घटना बराम्बर भएको पाइन्छ । सन् २०१३ मा मध्य फिलिपिन्सलक्षित ७.१ म्याग्निच्युडको भूकम्पमा परी २२० भन्दा बढी सर्वसाधारणको मृत्यु हुनुका साथै कैयौ ऐतिहासिक चर्च ध्वस्त भएका थिए । रासस/एएफपी
३५ वर्षमा पनि पूरा भएन लुम्बिनी गुरुयोजना, ठूला परियोजना अझै बाँकी
रुपन्देही । लुम्बिनी विकास कोषले लुम्बिनी गुरुयोजना छिटो सक्न ग्लोबल बोलपत्र प्रक्रिया शुरु गरेको छ । गुरुयोजनाको काम शुरु भएको ३५ वर्ष पुग्दापनि निर्माण सम्पन्न नभएको भन्दै सर्वत्र आलोचना भएपछि कोषले आगामी तीन वर्षभित्र गुरुयोजनाका सबै काम सम्पन्न गर्न ग्लोबल बोलपत्र प्रक्रिया शुरु गरेको हो । सन् १९७८ सालमा जापानका वास्तुकलाविद् केन्जो टांगेले निर्माण गरेको गुरुयोजनाले लुम्बिनीलाई विश्वकै सम्पूर्ण धर्मावलम्बीका लागि आर्कषक गन्तव्यका रुपमा विकास गर्ने लक्ष्य लिएको छ । गुरुयोजनाले एक हजार १५५ बिघा जमीनलाई उद्यान क्षेत्र, अन्तर्राष्ट्रिय विहार क्षेत्र र नयाँं लुम्बिनीग्राम क्षेत्र गरी तीन भागमा विभाजन गरेको छ । गुरुयोजनाको ८० प्रतिशत निर्माणको काम सम्पन्न भएको छ, तर गुरुयोजनाभित्र रहेका ठूला परियोजना अझै बाँकी छन् । छ वटा डोम आकारका भवन, पानी, विद्युत्, टेलिकम्युनिकेसन, अडिटोरियम हल, ढल निकास, हाईस्कूल, तेलार नदी डाइभर्सन, सिम्वोलिक पेभिलियनलगायतका ठूला काम सक्न ग्लोबल बोलपत्र प्रक्रिया शुरु गरेको लुम्बिनी विकास कोषका निमित्त सदस्य सचिव सरोज भट्टराईले बताए । कोषले बाँकी काम सक्न अझै छ अर्ब बजेट खर्च हुने बताएको छ । यहाँ हालसम्म छ अर्ब खर्च भइसकेको छ । ग्लोबल बोलपत्र अघि बाँकी आयोजनाको योजना, डिजाइन र स्टिमेटका साथै निर्माण अवधिभर सुपरिवेक्षण गर्नका लागि अन्तर्राष्ट्रिय परामर्शदाता छनोट गर्न सूचना जारी गरिसकेको छ । तीन मअिनाभित्र परामर्शदाताले गर्ने डिजाइन र स्टिमेटका आधारमा तीन वर्षभित्र सबै काम सक्ने गरी ग्लोबल बोलपत्र गर्ने कोषका उपाध्यक्ष अवधेशकुमार त्रिपाठी (भिक्षु मेत्तेय) ले बताए । १० वर्षभित्र वार्षिक २० लाख विदेशी पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य राखिएको लुम्बिनी अहिले घुम्न लायक पवित्रस्थलको रुपमा विकास भइसकेको छ । यो वर्ष स्वदेशी तथा विदेशीसहित करीब १७ लाखले लुम्बिनी भ्रमण गरेका छन् । रासस
विज्ञान प्रविधिमा भएका प्रमुख खोजः यस्ता छन् सन् २०१८ का १० महत्वपूर्ण प्रविधि
काठमाडौँ । अमेरिकामा निजी क्षेत्रबाट स्थापित अनुसन्धान विश्वविद्यालय ‘म्यासाचुसेट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी (एमआईटी)’ को प्रकाशन ‘एमआईटी टेक्नोलोजी रिभ्यु’ले यस वर्ष द्वन्द्वरत स्नायु सञ्जाल (डुएलिङ न्युरल नेटवर्क), कृत्रिम भ्रूण (आर्टिफिसियल एम्ब्रियोज), क्लाउडमा कृत्रिम बुद्धि (आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स) सहित १० वटा प्रविधिलाई सन् २०१८ को महत्वपूर्ण प्रविधिको रूपमा छनौट गरेको छ । सामान्यतया ‘‘महत्वपूर्ण’’ भन्ने शब्दका विषयमा प्रश्न गर्ने गरिन्छ र रिभ्युमा उल्लेख भएका सबै प्रविधि अझै व्यापक उपयोगमा पुगेका पनि छैनन् । यसो भएपनि यी प्रविधि वा प्रविधिका समूहले मानव जीवनमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्छ भन्ने सोचमा भने रिभ्यु समिति विश्वस्त छ । यस वर्ष कृत्रिम बुद्धिमा ‘ग्यान्स’ नाम गरेको प्रविधिले मसिनलाई कल्पनाशीलता दिनेछ, नैतिकस्तरमा समस्या भए पनि कृत्रिम गर्भले जीवन कसरी सिर्जना हुनसक्छ भन्ने विषयलाई पुनः परिभाषा गर्नेछ र मानव जीवनका आरम्भका समयका लागि अनुसन्धानको ढोका खोल्नेछ र टेक्सासको पेट्रोरसायन उद्योगमा प्राकृतिक ग्यासबाट कसरी पूर्णतया स्वच्छ ऊर्जा उत्पादन गर्न सकिन्छ भन्ने प्रविधि तथा अन्य प्रयासलाई रिभ्युले ध्यान दिनैपर्ने १० महत्वपूर्ण प्रविधिको रूपमा स्वीकार गरेको छ । १. धातुको त्रिआयामिक छपाइ त्रिआयामिक छपाइ बजारमा आएको केही दशक भइसकेको छ र यो हालसम्म सोख तथा नमूना उत्पादनका डिजाइनरहरूका लागि उपयोगी बनेको छ । प्लास्टिकबाहेक र विषेशगरी धातुका छपाइ महङ्गो तथा निकै ढिलो हुनेगर्छ । अब यस्तो छपाइ सस्तो तथा उत्पादनका लागि व्यवहारिक हुने सम्भावना देखिएको छ । यसले बस्तुको ठूलो मात्रामा उत्पादनको विधिलाई परिवर्तन गर्नेछ । पुराना गाडीका बिग्रेका पुर्जा तथा ग्राहकको आवश्यकता अनुसार नयाँ स्वरूपको उत्पादन गर्न यस प्रविधिले सहयोग गर्ने डेरेक ब्रानीको धारणा छ । लरेन्स लिभरमोर नेसनल ल्याबोरेटरीका अनुसन्धानकर्ताहरूले त्रिआयामिक छपाइका माध्यमबाट स्टेनलेस स्टिलबाट परम्परागतरूपमा बनेका भन्दा दोब्बर बलियो उत्पादन प्राप्त गर्ने प्रविधि विकास गरेको दाबी गरेका छन् । बोस्टनको बाहिरी भागमा स्थापित मार्कफोज्र्ड, डेस्कटप मेटल तथा जीईले पनि यस्ता प्रिन्टर बजारमा ल्याएका छन् । २. कृत्रिम गर्भ क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयका गर्भविद्हरूले डिम्ब र वीर्य नभइ मूलकोष मात्र उपयोग गरी मुसाका लागि प्राकृतिकजस्तै भ्रूण सिर्जना गरी जीवन कसरी सिर्जना गर्न सकिन्छ भन्ने कुरालाई पुनः परिभाषा गरेका छन् । यसबाट मानवजीवन कसरी आरम्भ भयो भन्ने रहस्यमय ज्ञान प्राप्त गर्न सजिलो त हुनेछ, तर यसले जीवनीतिका विषयमा नयाँ विवाद सिर्जना गर्नेछ । ‘‘हामीलाई मूलकोषको क्षमता जादुमय हुनसक्छ भन्ने थाहा थियो तर उनीहरूले आफैँलाई त्यसरी संयोजन गर्नेछन् भन्ने हामीलाई थाहा थिएन ।’’, यस्तो एक समूहमा काम गर्ने म्यागडिलना जर्निका गोजले बताए । अनुसन्धानकर्ताहरूले मूलकोषलाई त्रिआयामिक मञ्चमा राखिदिँदा तिनीहरू मुसाको गर्भजस्तो गोलीका आकारमा परिणत हुनथाले । उनका अनुसार डिम्ब नभइकन पनि स्तनधारी जन्माउन सकिन्छ भन्ने यस प्रविधिले सङ्केत दिन्छ । हाल मिसिगन विश्वविद्यालय तथा रकफेलर विश्वविद्यालयमा मानवका मूलकोषबाट कृत्रिम भ्रूण बनाउने विषयमा अध्ययन भइरहेको छ । ३. संवेदनशील नगर अनेकौँ स्मार्ट नगर निर्माणमा ढिलो भएको छ र तिनीहरूका उद्देश्य कमजोर भएको छ वा निकै धनीका लागि बाहेक अरुका लागि निकै खर्चिलो बनेको छ । टोरन्टोमा बन्न थालेको नयाँ परियोजनाको नाम किसाइड रहेको छ र यसले पछिल्ला डिजिटल प्रविधिलाई समेटेर सतहदेखि नै नयाँ सहरी ढाँचा निर्माण गर्ने योजना बनाउने र पहिला देखिएका असफलता हटाउने अपेक्षा गरेको छ । यसबाट स्मार्ट नगर सामान्य आर्थिक क्षमता भएका व्यक्तिका लागि पनि बसोवास गर्न सकिने तथा वातावरण मैत्री हुने अनुमान गरिएको छ । सन् २०१७ मा योजना तयार भएको तथा सन् २०१९ मा निर्माण आरम्भ हुने यस परियोजनालाई अल्फाबेटको साइडवाक ल्याब्सले क्यानडा सरकारको सहयोगमा टोरन्टोको औद्योगिक समुद्री किनारमा अगाडि बढाएको छ । यहाँ हावाको गुणस्तरदेखि आवाजको स्तर र वासिन्दाको क्रियाकलापसम्मका विषयमा व्यापक डिजिटल सेन्सर सञ्जालको माध्यमबाट अनुगमन गरी तथ्याङ्क सङ्कलन हुने र त्यसैका आधारमा ढाँचा, नीति, प्रविधि तथा सूचना तयार हुने लक्ष्य राखिएको छ । यहाँ सवारीका साधन स्वचालित हुनेछन् र साझेदारीमा चल्नेछन् । हातले गर्नुपर्ने काम रोबटले भूमिगत रूपमा गर्नेछन् । यस सहरले बनाएको सफ्टवेयर तथा प्रणालीमा अन्य कम्पनीले आफ्ना लागि एप्स तयार गर्नेछन् । सान फ्रान्सिस्को, डेनभर, लस इन्जलिस तथा बोस्टनले पनि यस्तै नगर बनाउने चाहना व्यक्त गरेको साइडवाक ल्याब्सका कार्यकारी अधिकृतले एक विज्ञप्ति मार्फत जानकारी दिएका छन् । ४. सबैका लागि कृक्रिम बुद्धि (आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स) हाल आर्टिफिसिल इन्टेलिजेन्स (एआई) एमेजन, बाइदु, गुगल तथा माइक्रोसफ्ट जस्ता ठूला कम्पनीका लागि खेल्नेकुरा भए पनि अन्य कम्पनीका लागि महङ्गो तथा कार्यान्वयन गर्न कठिन बनेको छ । अर्कोतिर क्लाउडमा आधारित एआई भने सस्तो तथा सजिलै उपयोग हुनसक्ने देखिन्छ । हाल अमेजनले ग्लुअन, माइक्रोसफ्टले अजुर, गुगलले क्लाउड अटोएमएल मार्फत यो सेवा उपलब्ध गराउन थालेका छन् । ५. द्वन्द्वरत स्नायु सञ्जाल आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सबाट वस्तु पहिचान गर्न निकै सजिलो भएको छ । यसले बाटोमा हिँडिरहेको व्यक्तिलाई पहिचान गर्नसक्छ तर यसले व्यक्तिको कल्पना आफैँ गर्न भने सक्दैन । यस्तो भइदिए स्वचालित गाडीलाई बाटोमा नलाँदै तालिम दिनसकिने थियो । हाल दुई आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सलाई भिडाएर अतिवास्तविक चित्र, आवाज वा अन्य कुरा सिर्जना गर्न प्रयास गरिएको छ । यस्तो कार्य पहिले मेसिनले गर्न सक्दैन थियो । यस्तो प्रविधिले मेसिनलाई कल्पनाशीलता दिनेछ र मेसिन मानिसमा भर नपर्ने हुनसक्नेछ । डिजिटल प्रविधिमा यो निकै शक्तिशाली औजार हुनेछ । कुनै समय मन्ट्रियल विश्वविद्यालयका विद्यावारिधिका विद्यार्थी इयान गुडफेलोले यस विषयमा अनुसन्धान गरेका छन् । उनको विधिलाई जेनेरेटिभ एमभरसरियल नेटवर्क (ग्यान) भनिन्छ । ६. ब्याबेल फिस इयरबड (कानमा लगाउने अनुबादक) गुगलले हाल बजारमा १५९ अमेरिकी डलरमा कानमा लगाउने पिक्सेल बड्स ल्याएको छ । पिक्सेल स्मार्टफोन तथा गुगल ट्रान्सलेट एपको सहयोगमा अरुको भाषालाई तत्कालै अनुवाद गर्ने यो यन्त्र तयार भएको हो । यसमा ठूलो सङ्ख्यामा भाषाहरूलाई अनुवाद गर्ने व्यवस्था गरिएको छ र यो लगाउन पनि सजिलो छ । त्यसो त मानव सञ्चारमा भाषा अझै पनि बाधाको विषय बनेको छ । यो आईओएस र एन्ड्रोइडमा चल्नसक्छ । यसो भए पनि वातावरणको आवाजले भने यस प्रविधिलाई समस्या दिएको छ र एउटा व्यक्तिले कहिले बोल्न रोक्छ र कहिले पुनः आरम्भ गर्छ भनी यसले अझै अनुमान गर्न सक्दैन । ७. शून्य कार्बनयुक्त प्राकृतिक ग्यास विश्वले अब विद्युत उत्पादनका लागि प्राथमिक स्रोतको रूपमा प्राकृतिक ग्यासमा भर गर्नुपर्ने हुनसक्छ । हाल अमेरिकामा उत्पादन हुने विद्युतको ३० प्रतिशत र विश्वको २२ प्रतिशत विद्युत यस्तै ग्यासको सहयोगमा उत्पादन हुन्छ । यस्तो स्रोतले व्यापक रूपमा कार्बन उत्सर्जन गर्छ । हस्टनको बाहिरी भागमा रहेको नेटपावर नामक पेट्रोलियम तथा रिफाइनरी उद्योगले प्राकृतिक ग्यासबाट स्वच्छ ऊर्जा उत्पादन गर्ने विधि परीक्षण गरिरहेको छ । यस संस्थाले प्राकृतिक ग्यासबाट सस्तोमा ऊर्जा उत्पादन गर्ने र यस प्रक्रियामा कार्बन डाइअक्साइट समेत बाहिर आउन नदिने व्यवस्था गर्न सकिन्छ भन्ने मान्यतामा राखेको छ । यस कार्यमा एट रिभर्स क्यापिटल, एक्सन जेनरेसन र सीबीएण्डआई संलग्न छन् । ८. पूर्ण अनलाइन गोपनियता तपाईंले आफ्ना अन्य विवरण नदिइकनै आफूले उचित ठानेको सूचना दिन हालको अवस्थामा कठिन छ । विवरण उपलब्ध गराउँदा गोपनीतिा भङ्ग हुने वा पहिचान चोरी हुने समस्या व्यापक छ । झकास, जेपी मोर्गन चेस तथा आइएनजीका कम्प्युटर बैज्ञानिक आफ्नो क्रिप्टोग्राफिक औजारलाई अब पूर्णतया सक्षम बनाउने प्रयासमा छन् । हाल अगाडि आइरहेको क्रिप्टोग्राफिक प्रोटोकलको नाम जिरो नलेज प्रुफ रहेको छ । बैङ्कहरूले आफ्ना ग्राहकको विस्तृत पहिचान नदिइकनै कारोबार गर्न यो प्रविधि उपयोग गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । गत वर्ष जेपी मोर्गन चेसले आफ्नै भुक्तानी प्रणाली प्रयोग गरेको थियो । यसो भएपनि यो प्रणाली मन्द गतिको र विश्वासिलो वातावरण चाहिने भएकाले यसलाई क्रिप्टोग्राफिक की आवश्यक पर्छ । यो की गलत हातमा पर्ने सम्भावनापनि हुन्छ । ९. आनुवांशिक ज्योतिषी आउँदा दिनमा शिशुका लागि जन्मनासाथ डीएनए प्रतिवेदन तयार हुनेछ । यस प्रतिवेदनको सहयोगले उनीहरूले हृदयाघात वा अर्बुद भोग्ने वा चुरोटको नसामा पर्ने वा औसत व्यक्तिभन्दा बढी क्षमतायुक्त हुने अवस्थाको अनुमान गर्न सकिन्छ । यस्तो खोजबाट आनुवांशिक विभेद सिर्जना हुने जोखिम रहने अनुमान गर्न थालिएको छ । हेलिक्स, २३ एन्ड मिरियड जेनेटिक्स, युकेबायोब्याङ्क, ब्रोड इस्टिच्युट यस्तो अनुसन्धानमा लागेका छन् र उनीहरूले दशौँ लाख व्यक्तिको आनुवांशिक परीक्षण गरेपछि यस्तो अवस्था देखेका हुन् । १०. वस्तुको क्वान्टम क्षमता नयाँ क्वान्टम कम्प्युटर सिर्जना हुने सम्भावना बढेको छ र यस्तो कम्प्युटरको क्षमता वर्तमान मेसिनको भन्दा सोच्नै नसकिने गरी बढि हुने अनुमान गरिएको छ । आईबीएमले सेभेन क्युबिट क्वान्टम कम्प्युटर उपयोग गरी मोलेक्युलको इलेक्ट्रोनिक संरचना सिमुलेसन गरेको छ । मोलेक्युलको स्तरमा वास्तविक विवरण प्राप्त गर्न सकिँदा बढी प्रभावकारी औषधि तथा ऊर्जा उत्पादन र वितरणका लागि राम्रो सामग्री तयार गर्न सकिन्छ । यस क्षेत्रमा आईबीएम, गुगल तथा हार्वर्डको अलाँ अस्पुरु गुजिक जस्ता संस्था क्रियाशील छन् र यस्तो प्रविधि पूर्णरूपमा प्राप्त गर्न अझै ५ देखि १० वर्ष लाग्ने अनुमान गरिएको छ । रासस
राष्ट्र बैंकको नयाँ व्यवस्थाः बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई प्रदेशमा केन्द्रित हुन आग्रह
काठमाडौँ । नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थाको वर्गीकरण र न्यूतनतम चुक्ता पूँजीका बारेमा नयाँ व्यवस्था गरी एउटै प्रदेशमा मात्रै शाखा विस्तार तथा कारोवार सञ्चालनका लागि आग्रह गरेको छ । बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई परिपत्र गरी ‘क’ वर्गका वाणिज्य बैंकलाई चुक्ता पूँजी आठ अर्ब हुनुपर्ने उल्लेख गरेको छ । यस्तै ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई प्रदेशस्तरमा नै कार्यालय सञ्चालनका लागि नयाँ व्यवस्था गरेको छ । त्यसमा ‘ख’ वर्गका बैंकको चुक्ता पूँजी दुई अर्ब ५० करोड हुनुपर्नेमा प्रदेशस्तरमा कार्यालय सञ्चालन तथा सेवाका लागि एक अर्ब २० करोडको चुक्ता पूँजी भए पनि हुने व्यवस्था गरेको छ । यस्तै ‘ग’ वर्गका बैंकलाई राष्ट्रियस्तरमा ८० करोड चुक्ता पूँजी हुनुपर्ने व्यवस्था भए पनि प्रदेशस्तरमा जाँदा ५० करोड मात्रै त्यस्तो पूँजी भए हुने व्यवस्था गरेको छ । केन्द्रीय बैंकको स्वीकृति लिई ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका वित्तीय संस्थाले एक प्रदेशभर आफ्नो कारोवार सञ्चालन गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ । चुक्ता पूँजी पूरा नगरेसम्म हाल कायम रहेका जिल्लामा सीमित रही आफ्नो कारोवार गर्न सक्नेछन् । एकभन्दा बढी प्रदेशमा समेत शाखा कार्यालय खोली सञ्चालनमा रहेका वित्तीय संस्थाले २०७७ असारभित्र उक्त शाखा बिक्री, बन्द वा स्थानान्तरण गरी आफ्नो कार्यक्षेत्र एउटै प्रदेशभित्र सीमित गर्नु पर्ने राष्ट्र बैंकले निर्देशन गरेको छ । प्रादेशिक स्तरका लागि तोकिएका चुक्ता पूँजी पूरा गरेका वित्तीय संस्थाले एकभन्दा बढी प्रदेशमा रहेका शाखा कार्यालय बिक्री, बन्द वा स्थानान्तरण नगरेसम्म आफ्नो प्रदेशका बाँकी जिल्लामा कार्यक्षेत्र विस्तार गर्न पाउने छैनन् । प्रादेशिक वा राष्ट्रियस्तरमा स्तरोन्नति हुने क्रममा चुक्ता पूँजी पूरा गर्ने प्रयोजनाका लागि गाभ्ने तथा गाभिने वा प्राप्तिसम्बन्धी कार्यलाई प्राथमिकता दिइनेसमेत बैंकले जनाएको छ । बैंकका कार्यकारी निर्देशक नारायणप्रसाद पौडेलका अनुसार नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ को दफा ७९ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई उक्त निर्देशन जारी गरिएको हो । रासस
ट्राफिक प्रहरीले उठायो १२ करोड राजश्व, एक लाख ८५ हजार सवारी साधन कारवाहीमा
काठमाडौँ । महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखाले चालु आर्थिक वर्षको पाँच महिनामा १२ करोड २५ लाख ७७ हजार राजश्व सङ्कलन गरेको छ । महाशाखाले मादकपदार्थ सेवन गरी सवारी चलाउने, लेन अनुशासन कायम नराख्ने, जथाभावी सवारी पार्किङ गर्ने, तोकिएको भन्दा बढी भाडा लिनेलगायतका कारवाहीबाट राजश्व सङ्कलन गरेको हो । महाशाखाले एक लाख ८५ हजार ४३६ सवारी साधन कारवाही गरेबापत उक्त रकम सङ्कलन गरेको हो । आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा २९ करोड ३१ लाख ४५ हजार, आव २०७३/७४ मा ३५ करोड ६० लाख ६७ हजार राजश्व सङ्कलन भएको थियो । महाशाखाका प्रमुख एवं प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक वसन्त पन्तले ट्राफिक राजश्व उठाउने निकाय नभए पनि सवारी कारवाहीबापत सो रकम सङ्कलन भएको जानकारी दिए । “सवारी नियम उलङ्घन गर्ने सवारीलाई कारवाही गर्दा उक्त राजश्व सङ्कलन भएको हो,”–उनले भने । महाशाखाले चालु आर्थिक वर्षमा लेन अनुसाशन पालन नगर्ने १३ हजार ८०३, जथाभावी फुटपाथमा पार्किङ गर्ने ११ हजार १८१, बढी भाडा लिने चार हजार १३६ सवारी, मापसे सेवन गरी सवारी चलाउने १३ हजार ९६५ सवारी साधनलाई कारवाही गरेको हो । महाशाखाले विसं २०६८ मङ्सिर १७ देखि मापसे कारवाही चलाएकोमा हालसम्म दुई लाख ८६ हजार ९२२ सवारी चालकलाई कारवाही गरेको छ । जसमा दुई लाख ८६ हजार ९२२ पुरुष र एक हजार ६०२ महिला रहेका छन् ।
नेपाली श्रमिकलाई खुशीको खबरः मलेसियामा आप्रवासी कामदार सामाजिक सुरक्षाको दायरामा
काठमाडौँ । नेपालीको लागि श्रम गन्तव्य मध्ये मलेसिया एक प्रमुख देश हो । हालै नेपाल र मलेसियाबीच श्रम संझौतापनि भएको छ । केही समय यतादेखि मलेसियामा कामदार जान पाएका छैनन् । केही समयपछि मलेसियाको बैदेशिक रोजगारी खुल्ने श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ । यधपी श्रम संझौतापछि मलेसियाको बैदेशिक रोजगारी थप व्यवस्थित हुने भएको छ । यता, मलेसिया सरकारले आप्रवासी कामदारलाई सामाजिक सुरक्षाको प्रत्याभूति गराउन सन् २०१९ देखि नयाँ व्यवस्था लागू गरेको छ । मलेसिया सरकारले रोजगारदाता कम्पनीले विदेशी कामदारलाई मलेसियाको सामाजिक सुरक्षा संस्थामा दर्ता गराउनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । हाल विदेशी कामदारको सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम वैदेशिक कामदार क्षतिपूर्ति योजनाअन्तर्गत सञ्चालन हुँदै आएको थियो । रोजगारदाताले विदेशी कामदारलाई उक्त संस्थामा दर्ता गर्नुपर्ने र सामाजिक सुरक्षाबापत कामदारको मासिक न्यूनतम् पारिश्रमिकको एक दशमलव २५ प्रतिशत रकम सो संस्थामा तिर्नुपर्नेछ । उक्त रकम कामदारको तलबबाट कटाइने छैन । आगामी जनवरी १ उप्रान्त मलेसिया आउने विदेशी कामदारलाई अनिवार्य रुपमा संस्थामा दर्ता गर्नुपर्नेछ । उक्त संस्थामा दर्ता भएका विदेशी कामदारले स्वास्थ्योपचार, अस्थायी तथा स्थायी अशक्तता सुविधा, आश्रित परिवार सुविधा, शव फिर्ती तथा अन्तिम संस्कार र सुविधा, सहयोगी भत्ता तथा पुनःस्थापना सुविधा प्राप्त गर्न सक्ने क्वालालम्पुरस्थित नेपाली दूतावासले जनाएको छ । दूतावासले हाल मलेसियामा कार्यरत र आउने क्रममा रहेका सम्पूर्ण नेपाली कामदारलाई आ-आफ्नो रोजगारदातासँग सम्पर्क राखी आफूलाई सामाजिक सुरक्षा संस्थामा दर्ता गराउन समेत अनुरोध गरेको छ । मलेसिया सरकारले घोषणा गरेको सामाजिक सुरक्षा सुविधा वैधानिक रुपमा बसोबास गर्ने कामदारले मात्र पाउनेछन् । साबिकको कम्पनी छाडेर भागेमा तथा अवैधानिक भएमा त्यस्ता कामदार उक्त सेवा सुविधाबाट बञ्चित हुनेछन् । रोजगारदातासँग वा कम्पनीमा कुनै समस्या भएमा दूतावासमा सम्पर्क गर्न र आफूखुशी कम्पनी छाडेर नहिँड्नसमेत दूतावासले नेपाली श्रमिकलाई आग्रह गरेको छ ।
१८ वर्ष पछि धनकुटामा पर्यो हिउँ !
काठमाडौं। १८ वर्षको लामो अन्तराल पछि धनकुटाका उच्च पहाडी भेगमा हिउँ परेको छ। हिउँ परे संगै उक्त क्षेत्रमा अहिले अत्याधिक चिसो वढेको छ। धनकुटा सदरमुकाम देखिको माथिको हिले डाँडामा यस अघी २०५७ हिउँ परेको स्थानिय वासिन्दा जाङ्मु शेर्पाले बताईन्। त्यस्तै सिँधुवामा पनि १५ वर्ष पछि हिउँ परेको स्थानिय बासिन्दा दिपक खड्काले बताए । उनका अनुसार २०६० साल यता यस क्षेत्रमा हिउँ परेको थिएन । धनकुटाको पाख्रीबास, हिले देखि जोरपाटी, सिँधुवा हुँदै चित्रेसम्मको भाग हिउँले ढाकिएको छ। हिउँले ढाकिएको ती डाँडाहरु सेताम्मे देखिएको दिपकले बताए। अहिले हिउँ परेपछि यस क्षेत्रमा आवात जावत बाक्लिएको छ । धरान, धनकुटा बजार देखि मान्छेहरु हिउ खेल्न आएको उनले बताए । यस क्षेत्रमा दिउँसो २ बजेदेखि हिउँ पर्न सुरु गरेको हो । हिउँ पर्न थालेपछि मान्छेहरु चिसोको प्रवाह नगरी स्थानीयहरु हिउँमा भिज्दै फोटो खिच्न वाहिर निस्किएको खड्काले बताए । उनले भने, २ वजेतिर फाट्टफुट्ट हिउँ परेको थियो । करिव ३ बजेपछि १५ मिनेट मज्जाले हिउँ पर्यो । मान्छेहरु खुसी हुँदै वाहिर निस्किएर हिउमा खेल्ने थाले । शनिबार बिहान ६ बजेको हिलेको तापक्रम -१ डिग्री सेल्सियस, सिँधुवाको -२ डिग्री सेल्सियस रहेको छ।
आत्महत्यासम्बन्धी डरलाग्दो तथ्याङ्क : दैनिक १५ नेपालीले गर्छन् आत्महत्या
काठमाडौ। नेपाल प्रहरीको रिपोर्ट अनुसार नेपालमा हरेक दिन १५ जना मानिसले आत्महत्या गर्ने गरेका छन्। गत आर्थिक बर्षमा मात्रै ५ हजार जनाले आत्महत्या गरेको रिपोर्टले बताएको छ। आत्महत्या गर्ने मानिसहरुमा सबैभन्दा बढी उमेर समुह १५ देखी ४९ बर्षको रहेका छन्। आत्महत्या गर्नको मुख्य कारण लैङ्गिक हिंसा, बैदेशिक रोजगार, अनिस्चित भविस्य, राजनीतिक अस्थिरता, गरिबी, वर्तमान अवस्थामा खाना, लाउनको समस्या, मनोबैज्ञानीक शिक्षाको अभाव देखिएको स्वास्थ्यमन्त्री उपेन्द्र यादवले बताए। यसलाई रोक्न सबैभन्दा पहिला शिक्षाको आवश्यक रहेको र शारीरिक स्वास्थ्यलाई जति महत्वो दिईन्छ त्यती नै महत्वो मानसिक स्वास्थ्यलाई पनि दिन जरुरी रहेको मन्त्री यादवले बताए। नयाँ स्वास्थ्य निती तयार भईरहेको र त्यसमा शारीरिक स्वास्थ्यलाई र मानसिक स्वास्थ्यलाई उत्तिकै स्थान दिईने यादवले जानकारी दिए।
