मानसिक स्वास्थ्य प्रभावितको अनुभव नीति निर्माणमा समेट्न सरकारको आह्वान
काठमाडौं । सरकारले मानसिक स्वास्थ्य समस्या भोगिरहेका व्यक्तिको अनुभव नीति निर्माणदेखि कार्यान्वयन र मूल्याङ्कनसम्म समेट्न आह्वान गरेको छ । विश्व मानसिक स्वास्थ्य दिवसको अवसरमा स्वास्थ्य सेवा विभागअन्तर्गतको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले प्रभावित व्यक्तिलाई आफ्ना अनुभव सुनाउने व्यक्तिमा मात्र सीमित नराखी निर्णय प्रक्रियामा समान साझेदार बनाउनुपर्नेमा जोड दिएको हो । महाशाखाका निर्देशक डा. अनुज भट्टचनद्वारा जारी विज्ञप्तिमा मानसिक स्वास्थ्य समस्याबाट प्रभावित व्यक्तिको जीवन्त अनुभवलाई नीति तथा निर्णय प्रक्रियामा अर्थपूर्ण रूपमा समावेश गर्न आग्रह गरिएको छ । यस वर्ष अक्टोबर १० मा मनाइने विश्व मानसिक स्वास्थ्य दिवसको नारा ‘जीवन्त अनुभवको सुनुवाइ : वास्तविक आवाज, वास्तविक परिवर्तन’ रहेको छ । नेपालमा १० प्रतिशत वयस्कलाई मानसिक स्वास्थ्य समस्या विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको सन् २०२३ को तथ्याङ्कअनुसार विश्वभर प्रत्येक सात जनामध्ये एक जना कुनै न कुनै मानसिक स्वास्थ्य समस्याबाट प्रभावित छन् । नेपालमा राष्ट्रिय मानसिक स्वास्थ्य सर्वेक्षण २०२० अनुसार करिब १० प्रतिशत वयस्कले जीवनकालमा मानसिक स्वास्थ्य समस्या अनुभव गरेको पाइएको छ । नेपालको संविधानको धारा ३५ र जनस्वास्थ्य सेवा ऐन, २०७५ ले मानसिक स्वास्थ्यलाई आधारभूत स्वास्थ्य सेवाको अभिन्न अङ्गका रूपमा स्थापित गरेको महाशाखाले जनाएको छ । मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी कानुनलाई थप समावेशी र अधिकारमुखी बनाउन सरकारले विधेयक निर्माणको प्रक्रिया अघि बढाएको पनि विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । बाढी प्रभावितलाई मनोसामाजिक सहयोग रसुवा, नुवाकोटलगायत जिल्लामा भोटेकोशी–त्रिशूली बाढीबाट प्रभावित व्यक्ति तथा परिवारलाई मानसिक स्वास्थ्य तथा मनोसामाजिक सहयोग उपलब्ध गराइएको महाशाखाले जनाएको छ । विपद्बाट प्रभावित समुदायको आवश्यकताअनुसार सम्बन्धित निकायसँगको समन्वय र सहयोगलाई निरन्तरता दिइने विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । निःशुल्क औषधिदेखि आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइनसम्म सरकारले मानसिक स्वास्थ्य सेवा विस्तारका लागि प्राथमिक स्वास्थ्य सेवामा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मीलाई मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी तालिम दिने, सामुदायिक मानसिक स्वास्थ्य कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तथा बालबालिका, किशोरकिशोरी र मातृ मानसिक स्वास्थ्य सेवामा जोड दिने कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ । त्यस्तै, मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी औषधिको निःशुल्क उपलब्धता, आत्महत्या दर्ता प्रणाली र राष्ट्रिय आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन ११६६ सञ्चालनमा रहेको महाशाखाले जनाएको छ । महाशाखाले मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी लाञ्छना, भेदभाव र अन्धविश्वास हटाउन तथा कार्यस्थल, विद्यालय, परिवार र समुदायमा मानसिक स्वास्थ्यमैत्री वातावरण बनाउन आग्रह गरेको छ । साथै, बालबालिका, गर्भवती, सुत्केरी, ज्येष्ठ नागरिक र जोखिममा रहेका अन्य समूहको मानसिक स्वास्थ्यलाई विशेष प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिएको छ ।
नेपालमै पहिलो पटक मर्क्योर काठमाडौं सुकधारा हाइट्सले पायो ‘ग्रीन की’ प्रमाणपत्र
काठमाडौं । मर्क्योर काठमाडौं सुकधारा हाइट्सले दिगो पर्यटन र वातावरणमैत्री अभ्यासका लागि प्रदान गरिने अन्तर्राष्ट्रिय ‘ग्रीन की’ प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको छ । यो प्रमाणपत्र प्राप्त गर्ने नेपालकै पहिलो होटल बनेको कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिअनुसार ‘ग्रीन की’ वातावरणीय शिक्षा प्रतिष्ठान (एफईई) द्वारा सञ्चालित अन्तर्राष्ट्रिय वातावरणीय प्रमाणपत्र हो । यसले वातावरण संरक्षण र दिगो सञ्चालनका मापदण्ड पूरा गर्ने होटल तथा पर्यटन व्यवसायलाई मान्यता प्रदान गर्छ । होटलले दिगोपनासम्बन्धी १३ वटा क्षेत्रको स्वतन्त्र मूल्यांकनपछि उक्त प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको हो। मूल्यांकनमा ऊर्जा व्यवस्थापन, पानीको प्रभावकारी उपयोग, फोहोर न्यूनीकरण, जिम्मेवार खाद्य सामग्रीको स्रोत छनोट, कर्मचारी तालिम र समुदायसँगको सहकार्यलगायत विषय समेटिएका थिए। यो प्रमाणपत्र प्राप्त गरेसँगै मर्क्योर काठमाडौं सुकधारा हाइट्स ८० भन्दा बढी देशमा रहेका ‘ग्रीन की’ प्रमाणित होटल तथा पर्यटन प्रतिष्ठानको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालमा जोडिएको छ। ‘ग्रीन की’ प्रमाणपत्रले होटलको दैनिक सञ्चालनमा वातावरणमैत्री अभ्यास लागू गर्न सहयोग पुर्याउने कम्पनीले जनाएको छ । यो प्रमाणपत्र हरेक वर्ष नवीकरण गर्नुपर्ने भएकाले होटलले वातावरणीय अभ्यास र दिगोपनाका मापदण्डमा निरन्तर सुधार गर्नुपर्नेछ । प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा नेपालका लागि फ्रान्सका राजदूत फ्राँस्वाज पुइग–इन्जा, होटलका अध्यक्ष देशबन्धु बस्नेत, महाप्रबन्धक अभिषेक पस्रिचा तथा होटलका कर्मचारीको उपस्थिति थियो। नेपालका लागि फ्रान्सकी राजदूत फ्राँस्वाज पुइग–इन्जाले होटललाई बधाई दिँदै यो उपलब्धिले दिगो आतिथ्य सेवाप्रतिको वास्तविक प्रतिबद्धता देखाएको बताइन् । उनले यसबाट नेपालका अन्य होटल तथा पर्यटन प्रतिष्ठानलाई पनि वातावरणमैत्री अभ्यास अपनाउन प्रेरणा मिल्ने विश्वास व्यक्त गरिन् । होटलका महाप्रबन्धक अभिषेक पस्रिचाले नेपालमा यो प्रमाणपत्र प्राप्त गर्ने पहिलो होटल बन्नु सम्पूर्ण टोलीका लागि गर्वको विषय भएको बताए। उनले यो उपलब्धि यात्राको अन्त्य नभई सुरुआत भएको उल्लेख गर्दै वातावरण संरक्षणका प्रयासलाई निरन्तर सुधार गर्दै लैजाने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । मर्क्योर काठमाडौं सुकधारा हाइट्सले वातावरणीय अभ्यासमा सुधार गर्दै पाहुना, कर्मचारी र समुदायका लागि अर्थपूर्ण अनुभव प्रदान गर्ने लक्ष्य राखेको जनाएको छ ।
नक्कली शैक्षिक प्रमाणपत्रबाट नियुक्ति र बढुवा लिएको आरोपमा तिवारीविरुद्ध मुद्दा
काठमाडौं । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय, ताप्लेजुङका निमित्त कार्यालय प्रमुख सुमन प्रसाद तिवारीविरुद्ध नक्कली शैक्षिक प्रमाणपत्र पेस गरेको आरोपमा विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर भएको छ । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका अनुसार तिवारीले भारतको बिहार इन्टरमिडिएट एजुकेसन काउन्सिल, पटनाबाट जारी भएको भनिएको आईए तहको नक्कली शैक्षिक प्रमाणपत्र पेस गरी सरकारी सेवामा नियुक्ति लिएको आरोप छ । आयोगका अनुसार तिवारीले खोप सुपरभाइजरको राजपत्र अनंकित प्रथम श्रेणीको पदमा नियुक्ति लिन उक्त प्रमाणपत्र पेस गरेका थिए । पछि माथिल्लो तहका विभिन्न पद र श्रेणीमा बढुवा हुनसमेत पटक–पटक सोही प्रमाणपत्र पेस गरेको अनुसन्धानबाट देखिएको आयोगले जनाएको छ । नक्कली प्रमाणपत्रकै आधारमा बढुवा भई उनले राष्ट्रसेवकको पद, ओहदा, लाभ तथा सुविधा प्राप्त गरेको आरोपपत्रमा उल्लेख छ । तिवारीलाई साविक भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०१७ को दफा १२ तथा प्रचलित भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १६ को उपदफा (१) बमोजिमको कसुरमा सजाय माग गर्दै आरोपपत्र दायर गरिएको आयोगका प्रवक्ता सुरेश न्यौपानेले जानकारी दिएका छन् । आयोगले तिवारीलाई कानुनबमोजिम कैद र जरिवाना सजाय गर्न मागदाबी गरेको छ आरोपको अन्तिम निरूपण भने अदालतबाट हुनेछ ।
दुई जलविद्युत आयोजनामा ‘२१ अर्ब १७ करोड’ लगानी स्वीकृत
काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन)को अध्यक्षतामा शुक्रबार (आज) बसेको लगानी बोर्डको ६८औं बैठकले दुईवटा अर्धजलाशययुक्त जलविद्युत् परियोजनाको लगानी स्वीकृत गर्ने निर्णय गरेको छ । बैठकले १० अर्ब ७५ करोड ४ लाख ९७ हजार रूपैयाँ लागतको नार खोला अर्धजलाशययुक्त जलविद्युत् परियोजना (५८.९ मेगावाट) र १० अर्ब ४२ करोड ३३ लाख ६२ हजार रूपैयाँ लागतको सानी भेरी–३ अर्धजलाशययुक्त जलविद्युत् परियोजना (४६.७२ मेगावाट)को लगानी स्वीकृत गर्ने निर्णय गरेको हो । त्यसैगरी, बैठकले अरुण–३ जलविद्युत् परियोजना (९०० मेगावाट)ले सन् २०२८ फेब्रुअरीसम्म व्यावसायिक उत्पादन गर्ने र माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत् परियोजना (९०० मेगावाट)का सम्बन्धमा परियोजना विकास सम्झौताको प्रावधान बमोजिम तत्काल निर्माण अघि बढाउने गरी आवश्यक सहजीकरण गर्ने निर्णय गरेको समेत गरेको छ । त्यस्तै, बैठकले स्वीकृत परियोजनाको कार्यान्वयन तथा लगानीकर्तालाई प्रदान गरिने सेवामा सहजीकरण र प्रभावकारी कार्यसम्पादनका लागि लगानी बोर्डको कार्यालयका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतलाई आवश्यक अधिकार प्रत्यायोजन गर्ने निर्णय पनि गरेको छ । त्यसैगरी, बोर्डद्वारा आह्वान नगरिएका प्रस्तावहरू आवश्यकतानुसार स्वीस च्यालेन्ज विधिबाट प्रतिस्पर्धा गराई अगाडि बढाउने गरी आवश्यक कानूनी प्रबन्ध गर्न कार्यालयलाई निर्देशन दिने, कृत्रिम बौद्धिकतालगायत नवीनतम सूचना प्रविधिमा आधारित पूर्वाधार परियोजनाका लगानी प्रस्ताव प्राप्त भएमा नेपालको नवीकरणीय ऊर्जाको उपयोग तथा रोजगारी सृजना एवं आर्थिक विकासमा पुर्याउने योगदान समेतलाई मध्यनजर गरी उक्त प्रकृतिका परियोजना विकासलाई प्राथमिकता दिने निर्णयसमेत गरिएको छ । बैठकमा अर्थमन्त्री एवं बोर्डका उपाध्यक्ष डा. स्वर्णिम वाग्ले, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठ, कृषि, वन तथा पर्यावरणमन्त्री गीता चौधरी, उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री दीपककुमार साह, राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. गुणाकर भट्ट, नेपाल सरकारका मुख्यसचिव गोविन्दबहादुर कार्की, नेपाल राष्ट्र बैङ्कका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेल, लगानी बोर्डका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत याङकी उक्यावलगायतका बोर्डका सदस्यहरू एवं उच्च पदस्थ अधिकारीहरू उपस्थित थिए ।
तातोपानी र कोराला नाका सुचारु गर्न चीनसँग समन्वय भइरहेको छ : परराष्ट्र मन्त्रालय
काठमाडौं । तातोपानी–झाङ्मु र लिजी–कोराला नाका सुचारु गर्न चीनसँग आवश्यक समन्वय भइरहेको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ । शुक्रबार सिंहदरबारस्थित मन्त्रालयमा नियमित पत्रकार सम्मेलनको आयोजना गर्दै सो जानकारी दिइएको हो । पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै मन्त्रालयका प्रवक्ता लोकबहादुर पौडेल क्षेत्रीले नेपाल–चीनबीचको व्यापार प्रभावित हुन नदिन वैकल्पिक नाकाहरू सञ्चालनमा ल्याउने विषयमा चीनसँग आवश्यक समन्वय भइरहेको बताए । गत भदौ १० गते भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि रसुवागढी नाका बन्द भएको थियो । नाका बन्द हुँदा नेपाल–चीनबीचको आवागमन तथा व्यापारमा सहजता कायम राख्न सरकारले तातोपानी नाका खुला गर्न चीन सरकारसँग आग्रह गर्दै आएको छ । प्रवक्ता क्षेत्रीले सरकारले विदेशमा रहेका नेपालको ऐतिहासिक तथा पुरातात्त्विक सम्पदा र दस्तावेज स्वदेश फिर्ता ल्याउने तथा संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्ने कामलाई पनि अघि बढाएको बताए । सोहीअनुसार जर्मन नागरिक स्वर्गीय जोसेफ पिटर रिन्फ्लाइजको निजी संग्रहमा रहेका १३औँदेखि २०औँ शताब्दीसम्मका ८ सयभन्दा बढी लिखित दस्तावेज नेपाललाई हस्तान्तरण गरिएको जानकारी दिए । उनले क्षेत्रीय तथा उपक्षेत्रीय संगठनहरूमा नेपालको सहभागिता, नेतृत्व र प्रतिनिधित्वलाई राष्ट्रिय हितअनुकूल बनाउँदै आपसी हित प्रवर्द्धन गर्ने कामलाई समेत अघि बढाइएको बताए । उनले भने, ‘गत भदौ १० गते भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीपश्चात् रसुवागढी नाका बन्द भएको विषय अवगत नै छ । नेपाल–चीनबीचको आवागमन र व्यापारलाई सहज बनाउने दिशामा मन्त्रालयबाट तातोपानी–झाङ्मु र लिजी–कोरालालगायतका नाकाहरू खुलाउने विषयमा हाल आवश्यक समन्वय भइरहेको छ। रसुवागढी नाका बन्द हुँदा चीनसँगको व्यापार बन्द नहोस् भन्ने उद्देश्यले परराष्ट्र मन्त्रालयले आवश्यक पहल गरिरहेको छ ।’ उनले परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालको अस्ट्रेलिया भ्रमणबारे समेत जानकारी गराए।
फेरि बुढानीलकण्ठमै भेटियो सुनका अपराधीको अखडा
काठमाडौं । चीनमा रहेका बोसको निर्देशनमा नेपालमा सुन प्रशोधन र ओसारपसार हुने गरेको खुलेको छ । काठमाडौंको बुढानीलकण्ठमा भाडाको घर लिई अर्धप्रशोधित सुनलाई तयारी अवस्थामा पुर्याउने र तोकिएको स्थानमा पठाउने गरेको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको हो । उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयबाट खटिएको प्रहरी टोलीले विशेष सूचनाका आधारमा बुढानीलकण्ठ नगरपालिका–२, माथिल्लो भंगालस्थित भाडाको घरबाट २१ किलो ७५० ग्रामभन्दा बढी सुनसहित तीन चिनियाँ नागरिकलाई पक्राउ गरेको छ । यसअघि पनि बुढानीलकण्ठमै ठूलो परिमाणको सुनसहित भारतीयहरू पक्राउ परेका थिए । पक्राउ पर्नेहरूमा चीनको ज्याङ्सु, गुआङडोङ घर भएका २७ वर्षीय हान फेई, ३७ वर्षीय वाङ जिआनझेन र ४७ वर्षीय झोउ लोङछिन रहेका छन् । बरामद सुनको मूल्य ५४ करोड ६० लाख ७ हजार ३२० रुपैयाँ रहेको प्रहरीले जनाएको छ । प्रहरीले उनीहरूका साथबाट सुन, नगद, सुन ओसारपसारमा प्रयोग भएको गाडी, सुन प्रशोधनमा प्रयोग हुने मेसिन तथा उपकरण र विभिन्न कागजात बरामद गरेको छ । प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार पक्राउ परेका चिनियाँ नागरिकहरूले चीनको ग्वाङझाउमा बस्ने झेन जिया लेको निर्देशनमा काम गर्ने गरेका थिए । नेपालमा सुन कहाँ पुर्याउने, कसरी ओसारपसार गर्ने र अन्य आवश्यक निर्देशन लेको विच्याटमार्फत प्राप्त गर्ने गरेको बयान उनीहरूले दिएका छन् । उनीहरूको जिम्मेवारी भाडाको घरमा ल्याइने अर्धप्रशोधित सुनलाई प्रशोधन गरेर तयारी अवस्थामा पुर्याउने र तोकिएको स्थानसम्म पुर्याउने रहेको अनुसन्धानमा खुलेको छ । सुनको स्रोत, कारोबारमा संलग्न अन्य व्यक्ति र सुन पुर्याइने गन्तव्यबारे प्रहरीले थप अनुसन्धान गरिरहेको छ । तयारी अवस्थाको करिब ११ किलो, अर्धप्रशोधित साढे १० किलो सुन प्रहरीका अनुसार बरामद सुनमध्ये १० किलो ९९७.९३ ग्राम तयारी अवस्थामा रहेको छ । त्यस्तै, प्लास्टिकमा पोका पारेर राखिएको अर्धप्रशोधित वा कच्चा अवस्थाको सुन १० किलो ७५२.७५ ग्राम बरामद भएको छ । दुवैको कुल तौल २१ किलो ७५०.६८ ग्राम रहेको छ । नेपाल सुनचाँदी रत्न तथा आभूषण महासंघबाट परीक्षण तथा प्रमाणीकरण गरिएको विवरणअनुसार असोज २२ गतेको बजार मूल्यका आधारमा बरामद सुनको मूल्य ५४ करोड ६० लाख ७ हजार ३२० रुपैयाँ ४ पैसा कायम गरिएको छ । तयारी अवस्थाको सुनमध्ये घरको तेस्रो तलाबाट पाँचवटा बिस्कुट आकारका ढिक्कामा ४ हजार ९८७.७४ ग्राम र दोस्रो तलाबाट चारवटा ढिक्कामा ३ हजार ९९२.४० ग्राम बरामद भएको थियो । त्यस्तै, सुन ओसारपसारमा प्रयोग भएको गाडीबाट दुईवटा बिस्कुट आकारका ढिक्कामा २ हजार १७.७९ ग्राम सुन फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ । अर्धप्रशोधित सुनमध्ये तेस्रो तलाबाट पहेँलो धातुका टुक्रा १ हजार ६०७.९५ ग्राम बरामद भएको थियो । पहिलो तलाबाट प्लास्टिकसहित १५ वटा पोकामा ६ हजार ३५१.८२ ग्राम र छुट्टै साना टुक्रा रहेको अर्को पोकामा प्लास्टिकसहित २ हजार ७९२.९८ ग्राम सुन फेला परेको थियो । घरभाडामै १३ लाख २० हजार तिरे अनुसन्धानका क्रममा उक्त घर भाडामा लिने र प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरूको गतिविधिबारे पनि विवरण खुलेको प्रहरीले जनाएको छ । प्रहरीका अनुसार चिनियाँ नागरिक मिस्टर शु चानले घरधनीसँग मासिक ३ लाख ३० हजार रुपैयाँ भाडा तिर्ने गरी २४ जुलाई २०२६ (२०८३ साउन ८) देखि लागू हुने चार महिनाको अग्रिम भाडाबापत १३ लाख २० हजार रुपैयाँ भुक्तानी गरेका थिए । उनी १५ अगस्ट २०२६ (२०८३ साउन ३०) मा चीन फर्किएको र त्यसपछि नेपाल नफर्किएको अनुसन्धानमा उल्लेख छ । शुचानले चीन फर्कनुअघि घरको साँचो झेन जिया लेलाई दिएका थिए । पछि झेन जिया लेले उक्त साँचो हान फेईलाई दिएर पठाएको प्रहरी अनुसन्धानबाट खुलेको छ । प्रहरीका अनुसार हान फेई र झोउ लोङछिन २७ सेप्टेम्बर २०२६ (२०८३ असोज ११) मा नेपाल आएका थिए । त्यस्तै, शु चान १ अक्टोबर २०२६ (२०८३ असोज १५) मा नेपाल प्रवेश गरेको देखिएको छ । सुनको बजार बुझ्न यसअघि पनि आएका थिए हान फेई प्रहरीका अनुसार हान फेई यसअघि पनि परिवारसहित नेपाल आएका थिए । उनले ४ अगस्ट २०२६ (२०८३ साउन १९) मा नेपाल आएर सुनको बजार अवस्था र मूल्यबारे जानकारी लिएको तथा २९ अगस्ट २०२६ (२०८३ भदौ १३) मा चीन फर्किएको बयान दिएका छन् । त्यसपछि उनी २७ सेप्टेम्बर २०२६ मा नेपाल आउँदा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट बीवाईडी एटो–३ गाडी भाडामा लिएका थिए । उक्त गाडी ११ अक्टोबर २०२६ सम्मका लागि भाडामा लिइएको अनुसन्धानमा उल्लेख छ । प्रहरीले सुन ओसारपसारमा प्रयोग भएको उक्त गाडीसमेत नियन्त्रणमा लिएको छ । प्रहरीले सुन, नगद, गाडी, प्रशोधनका उपकरण तथा कागजात कानुनी प्रक्रिया पूरा गरेर नियन्त्रणमा लिई थप अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ ।
सेयर बजारमा ४ अर्ब ८३ करोडको कारोबार
काठमाडौं । शुक्रबार सेयर बजार दोहोरो अंकले बढेको छ । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक १७.१५ अंकले बढेर २५९१.८० बिन्दुमा पुगेको हो । नेप्सेका अनुसार १८० कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा ८९ कम्पनीको मूल्य घटेको छ । १० कम्पनीको सेयर मूल्यमा भने कुनै परिवर्तन आएको छैन । शुक्रबार ३५३ कम्पनीको १ करोड कित्ता सेयर किनबेच हुँदा ४ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । जसमध्ये सबैभन्दा धेरै कारोबार कुमारी बैंकको भएको छ । कुमारीको २१ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । साथै घलेम्दीको २० करोड, हिमालयन डिस्टीलरीको १८ करोड, सोलु हाइड्रोको १७ करोड र लक्ष्मी सनराइजको १६ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । नेप्सेमा कारोबार भएका सबै उपसूचक बढेका छन् । बैंकिङ उपसूचकमा सबैभन्दा धेरै १.२८ प्रतिशतको वृद्धि देखिएको छ । बैंकिङ उपसूचक १९.१७ अंकले बढेर १ हजार ५१७.२५ विन्दुमा पुगेको छ । त्यसैगरी, विकास बैंक उपसूचक ३२.७७ अंकले बढेर ५ हजार ३७१.५३ विन्दुमा पुगेको छ । होटल तथा पर्यटन उपसूचक ६२.७२ अंकले बढेर ६ हजार ९७१.७९ विन्दुमा पुगेको छ । जलविद्युत् उपसूचक २६.३० अंकले बढेर ३ हजार ५४२.७७ विन्दुमा कायम भएको छ । जीवन बीमा उपसूचक ५१.२२ अंकले बढेर ११ हजार ६११.८९ विन्दुमा पुगेको छ । उत्पादन तथा प्रशोधन उपसूचक ३९.३६ अंकले बढेर १० हजार ५९५.४२ विन्दुमा पुगेको छ । त्यस्तै, वित्त उपसूचक ७.१९ अंक, लघुवित्त ७.८८ अंक र निर्जीवन बीमा उपसूचक १७.४१ अंकले बढेका छन् । लगानी उपसूचक ०.१५ अंकले बढेर ९३.८२ विन्दुमा पुगेको छ भने म्युचुअल फन्ड उपसूचक ०.०७ अंकले बढेर १९.५६ विन्दुमा कायम भएको छ । अन्य उपसूचक ५.१० अंक र व्यापार उपसूचक ११.९८ अंकले बढेका छन् । सबै १३ उपसूचक हरियो देखिएका छन् ।
दक्षिण अफ्रिकाकी नवनितेम ‘नाभी’ पिल्लेलाई २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कार
काठमाडौं । दक्षिण अफ्रिकामा जन्मिएकी ८५ वर्षीया नवनितेम ‘नाभी’ पिल्लेले सन् २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कार जितेकी छन् । नर्वेजियन नोबेल समितिका अध्यक्ष योर्गेन वाट्ने फ्राइडनेसले पिल्लेलाई शान्ति प्रवर्द्धन र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको विकासमा पुर्याएको योगदानका लागि सम्मानित गरिएको जानकारी दिए । समितिले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘युद्ध र द्वन्द्वको सङ्ख्या बढिरहेको तथा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनका न्यायाधीश र संस्थाहरू राजनीतिक आक्रमणको निशानामा परिरहेको समयमा नोबेल समितिले बल वा हिंसाको प्रयोगबिना द्वन्द्व समाधान गर्ने क्षमता अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी शासनमा निर्भर हुन्छ भन्ने कुरा स्मरण गराउन चाहन्छ ।’ ‘युद्ध अपराधीहरूलाई जवाफदेही बनाइने र दुर्व्यवहारका पीडितहरूले न्याय पाउने अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी प्रणाली शान्तिपूर्ण विश्व निर्माणको पूर्वसर्त हो,’ विज्ञप्तिमा थप भनिएको छ । नोबेल शान्ति पुरस्कारलाई विश्वकै सबैभन्दा प्रतिष्ठित सम्मानमध्ये एक मानिन्छ । नर्वेको राजधानी ओस्लोस्थित नर्वेजियन नोबेल समितिले यस वर्षको पुरस्कारका लागि २८७ जना उम्मेदवारको मनोनयन प्राप्त गरेको थियो । तीमध्ये एक चौथाइभन्दा केही बढी उम्मेदवार संस्था थिए । विज्ञहरूका अनुसार समितिले सामान्यतया शान्तिको दीर्घकालीन स्थायित्व, अन्तर्राष्ट्रिय भ्रातृत्वको प्रवर्द्धन तथा यी लक्ष्यलाई सुदृढ बनाउने संस्थाहरूले गर्ने निरन्तर र शान्त कामलाई प्राथमिकता दिने गर्छ । गत वर्ष दक्षिण अमेरिकी राष्ट्र भेनेजुएलामा लोकतान्त्रिक संक्रमण हासिल गर्न गरेको सङ्घर्षका लागि विपक्षी नेतृ मारिया कोरिना माचादोले नोबेल शान्ति पुरस्कार जितेकी थिइन् । बढ्दो अन्धकारबीच पनि लोकतन्त्रको ज्योति निभ्न नदिने महिलाका रूपमा उनको योगदानको कदर गरिएको थियो । अमेरिकाले तत्कालीन राष्ट्रपति निकोलास मादुरोलाई सत्ताच्युत गरेलगत्तै माचादोले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई आफ्नो नोबेल पदक दिएकी थिइन् । तर, यो मुख्यतः प्रतीकात्मक कदम थियो । नोबेल समितिले पुरस्कारको सम्मान भने अर्को व्यक्तिलाई हस्तान्तरण गर्न नसकिने स्पष्ट पारेको छ । यस वर्षका नोबेल पुरस्कारमध्ये चार विधाका विजेताको घोषणा यसै साताको सुरुमा गरिएको थियो । चिकित्साशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार मस्तिष्कले कसरी काम गर्छ भन्ने कुरा बुझ्न प्रकाशको प्रयोग गर्ने एउटा उपकरण विकास गर्न योगदान पुर्याएका तीन वैज्ञानिकलाई प्रदान गरिएको थियो । भौतिकशास्त्रतर्फको पुरस्कार दुर्लभ प्रकारका न्युट्रिनोबारेको रहस्य बुझाउन गरेको प्रयासका लागि एक वैज्ञानिकलाई प्रदान गरिएको थियो । रसायनशास्त्रतर्फको पुरस्कार अणुहरूमा देखिने रहस्यमय ऐना–प्रतिबिम्बको स्वरूप बुझाउन योगदान पुर्याएका दुई वैज्ञानिकले प्राप्त गरेका थिए । उनीहरूको खोजले असङ्ख्य औषधि विकास गर्न सहयोग पुर्याएको छ । बिहीबार साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार क्यानडाकी कवि, निबन्धकार तथा अनुवादक एनी कार्सनले जितेकी थिइन् । शास्त्रीय र आधुनिक साहित्यलाई एकसाथ जोड्दै कविता र गद्यबीचको सीमालाई धुमिल बनाउने उनका साहसी र नवीन सिर्जनाका लागि उनलाई सम्मानित गरिएको थियो । यस वर्ष नोबेल पुरस्कारको राशि १ करोड २० लाख स्विडिस क्रोनर (करिब १२ लाख अमेरिकी डलर) रहेको छ । यो रकम व्यक्तिगत विजेता, थोरै सङ्ख्यामा रहेका संयुक्त विजेता वा संस्थाले प्राप्त गरे पनि समान रहनेछ । सन् १९०१ मा स्थापना भएको नोबेल शान्ति पुरस्कारले यस वर्ष आफ्नो १२५औं वार्षिकोत्सव मनाउँदै छ । अहिलेसम्म यो पुरस्कार ११२ जना व्यक्ति र २८ वटा छुट्टाछुट्टै संस्थाले प्राप्त गरिसकेका छन् । रेडक्रसले तीन पटक र संयुक्त राष्ट्रसंघीय शरणार्थी उच्चायुक्तको कार्यालयले दुई पटक नोबेल शान्ति पुरस्कार जितेका छन् ।
