भारतको मणिपुरमा हिंसात्मक झडपमा परी १३ जनाको निधन
एजेन्सी । उत्तरपूर्वी राज्य मणिपुरमा सोमबार भएको हिंसात्मक झडपमा परी १३ जनाको मृत्यु भएको स्थानीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् । इम्फालको राजधानी मणिपुरबाट करिब ६० किलोमिटर दक्षिणपूर्वमा पर्ने तेङनौपाल जिल्लाको लेइथु इलाकामा गोली चलेको सूचना प्राप्त भएपछि अर्धसैनिक बल आसाम राइफल्सले खोजी अभियान सुरु गरेको थियो । ‘सेनाले लेइथु गाउँमा १३ वटा शवहरू भेट्टाएको छ । सुरक्षाकर्मीले शवको छेउमा कुनै हतियार फेला पारेनन्’, एक अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै हिन्दुस्तान टाइम्सले लेखेको छ । गैर-आदिवासी मेइतीसमुदायलाई शिक्षा र सरकारी जागिरमा आरक्षण प्रदान गर्ने अनुसूचित जनजातिको दर्जामा समावेश गरिएको विरोधमा भएको जनजातीय प्रदर्शनका क्रममा राज्यमा मे ३ देखि ठूलो मात्रामा हिंसा भड्किएपछि मणिपुर तनावग्रस्त बनेको छ । बहुसङ्ख्यक मेइती समूह र आदिवासी कुकी अल्पसङ्ख्यकबीचको जातीय द्वन्द्वका कारण यो बर्ष ६० हजार विस्थापित भएका छन् । राज्यमा प्रदर्शनकारीले घर र पसलहरूलाई लक्षित गरी तोडफोड र आगजनीसमेत गरेका थिए । प्रहरीले गत भदौ १५ गते सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कअनुसार गत जेठ १५ गतेदेखि हालसम्म यस क्षेत्रमा १७५ जनाको मृत्यु भएको छ । तथ्याङ्कअनुसार यो अवधिमा एक हजार ११८ जना घाइते भएका छन् भने ३३ जना बेपत्ता भएका छन् ।
औद्योगिक राष्ट्रको कार्बन उत्सर्जनका कारण नेपालले विपद् भोग्नुपरिरहेको छ : उर्जामन्त्री बस्नेत
दुबई । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेतले औद्योगिक राष्ट्रहरुका कारण विश्वव्यापी तापक्रम तीव्ररुपमा वृद्धि भइरहेको उल्लेख यसबाट उत्पन्न जलवायु परिवर्तनले नेपालले ठूलो क्षति व्यहोहोर्नु परेको बताएका छन् । संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को दुबईमा भइरहेको जलवायुसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनका अवसरमा साथसाथै संस्थाले आज नेपालको पेभिलियनमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा उनले औद्योगिक राष्ट्रहरुले उत्सर्जन गरेको कार्बनका कारण नेपालजस्ता कार्बन उत्सर्जनमा न्यून योगदान भएका मुलुकहरुले बढी क्षति व्यहोर्नु परेको उल्लेख गरे । ‘जलवायु परिवर्तन र हिमाल, महिला तथा जोखिममा रहेका समुदायमा पारेको असर’ शीर्षकमा आयोजित कार्यक्रममा मन्त्री बस्नेतले नेपालले जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका लागि गरेको आफ्नो प्रतिबद्धतालाई पूरा गर्नेतर्फ अग्रसर रहेको स्पष्ट पारे । विकसित मुलुकहरुले आफूले गरेका प्रतिबद्धता पूरा गर्नुपर्नेमा उनको जोड थियो । मन्त्री बस्नेतले भने, ‘जलवायु परिवर्तनको जोखिममा नेपालजस्ता भौगोलिक जटिलता रहेका मुलुक छन् भने त्यसमा पनि महिला, बालबालिका, अशक्त र सीमान्तकृत समुदाय बढी जोखिममा परेका छन् । हामीले आफ्ना प्रतिबद्धताहरु पूरा गरिरहेका छौँ । तर, औद्योगिक राष्ट्रहरुले कार्बन उत्सर्जन घटाउने प्रतिबद्धता पूरा गर्नुपर्दछ ।’ नेपालले जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका लागि कार्बन उत्सर्जन कम गर्न स्वच्छ ऊर्जाका क्षेत्रका विभिन्न काम गरिरहेको जानकारी गराउँदै मन्त्री बस्नेतले भने, ‘बढी जोखिममा रहेका महिला, बालबालिकाका साथै सीमान्तकृत समुदायलाई केन्द्रमा राखेर समावेशी समाज निर्माणमा नेपाल सरकारले काम गरिरहेको छ ।’ प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ विकास व्यवस्थापन तथा जलवायु सल्लाहकार डा पपुलर जेन्टलले जलवायु परिवर्तनका कारण महिला बढी जोखिममा रहेको उल्लेख गर्दै सामाजिक जिम्मेवारीका कारण महिलाले थप जोखिम भोग्नुपरेको बताए । साथै, उनले जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका लागि प्राप्त हुने अनुदान र सहयोग त्यस्ता जोखिममा रहेका समुदायको उत्थान र सीपमा प्राथमिकता दिनेगरी नीति निर्माणमा लाग्न जोड दिए । कार्यक्रममा साथसाथैका अध्यक्ष प्रजिता कार्कीले जलवायु न्यायका लागि हिमाल र महिलाको विषयलाई केन्द्रमा राख्नुपर्ने उल्लेख गर्दै भने, ‘महिला तथा जोखिममा रहेका समुदायलाई केन्द्रमा राखेर मात्रै जलवायु न्याय प्राप्त गर्न सकिन्छ । जलवायु परिवर्तनले नेपालका हिमालहरुको हिउँ पग्लिने क्रम तीव्र बढेको छ । यसले जलवायुजन्य विपद् सृजना गरेको छ । जसको प्रत्यक्ष मारमा महिला, बालबालिका, अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा सीमान्तकृत समुदाय परेका छन् । उनीहरुको न्यायका लागि सरोकारवाला सबैले जिम्मेवारीपूर्वक काम गर्नुपर्दछ ।’ महिला तथा जलवायु अनुकूलन विज्ञ डा राधा वाग्लेले ग्रामीण र सीमान्तकृत समुदायका महिला उच्च जोखिममा रहेको बताए । जलवायु परिवर्तनका कारण महिला जोखिममा रहेको भनेर मात्र नहुने उल्लेख गर्दै उनले महिलालाई अवसर प्रदान गर्नुका साथै जलवायु अनुकूलनका कार्यक्रमलाई अघि बढाउनुपर्ने बताए । उनले भने, ‘महिलालाई जोखिममा रहेको भनेर मात्र हुँदैन । अब उनीहरुलाई रोजगारी र सीप तथा व्यापार, व्यवसायमा अघि बढाउनुपर्दछ । जलवायु अनुकूलनका कार्यक्रमलाई तीव्रता दिनुपर्छ ।’ ग्रिन क्लाइमेट फन्डरएडेप्टेसन फन्डका समिति अध्यक्ष क्लाउडिया गोडफ्रे रुइजले प्रत्यक्ष पहुँच स्थापित हुने गरी काम गर्नुपर्ने बताए । उनले भने, ‘हरित जलवायु वित्त र अन्य वित्तहरुलाई स्थानीय र बढी जोखिममा रहेको समुदायमा पुर्याउनुपर्छ । यसरी प्रत्यक्ष पहुँच स्थापित गर्न सक्यौँ भने मात्रै हामीले जलवायु न्याय स्थापित गर्न सक्छौं ।’ रासस
यी हुन् भारतका उत्कृष्ट १० ‘सेल्फ मेड’ व्यवसायी
एजेन्सी । हुरुन इन्डिया टप २०० सूचीमा भारतका २ सय ‘सेल्फ मेड’ व्ययवसायीको नाम उल्लेख छ, जसले आफ्नै बलमा कम्पनी र व्यवसाय स्थापना गरेका छन् । अहिलेका लागि हामी तपाईंलाई यो सूचीमा समावेश शीर्ष १० सेल्फ–मेड व्यावसायी पुरुषहरूको नाम बताउन गइरहेका छौं जसले आफ्नै बलमा अर्बौंको कम्पनी बनाएका छन् । यो सूची आईडीएफसी फर्स्ट बैंक र हुरुन इन्डियाले संयुक्तरूपमा जारी गरेका हुन् । राधाकृष्ण दमानी राधाकृष्ण दमानी पहिलो स्थानमा छन् । जो रिटेल कम्पनी एभिन्यू सुपरमार्टका संस्थापक हुन् । एभिन्यू सुपरमार्ट कम्पनीको कुल मार्केट क्याप २३ खर्ब ८१ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँबराबर छ । सचिन बन्सल र बिन्नी बन्सल फ्लिपकार्टका संस्थापक सचिन बन्सल र बिन्नी बन्सल सूचीमा दोस्रो स्थानमा छन् । दिग्गज कम्पनी वालमार्टले सन् २०१८ मा फ्लिपकार्टलाई १६ अर्ब अमेरिकी डलरमा अधिग्रहण गरेको थियो । दीपेन्द्र गोयल दीपेन्द्र गोयल यो सूचीको तेस्रो स्थानमा छन् । गोयल अनलाइन फूड डेलिभरी कम्पनी जोमाटोका संस्थापक हुन् । वर्तमानमा जोमाटो कम्पनीको कुल मार्केट क्याप ८ खर्ब ६८ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ छ। हर्ष जैन र भावित सेठ ड्रीम ११ का संस्थापक हर्ष जैन र भावित सेठ चौथो स्थानमा छन् । यी दुवैलाई हुरुन इन्डियाको लिस्टमा चौथो स्थान दिइएको छ। ड्रीम ११ को कुल सम्पत्ति मूल्य ६ खर्ब ६५ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ छ। श्रीहर्ष माजेती र नन्दन रेड्डी भारतको हुरुन सूचीमा श्रीहर्ष माजेती र नन्दन रेड्डी चौथो स्थानमा परेका छन् । दुवैले स्विगी फूड डेलिभरी अप कम्पनी स्थापना गरेका छन् । यस कम्पनीको कुल सम्पत्ति मूल्य ६ खर्ब ६५ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ छ । हरशील माथुर र शशांक हरशील माथुर र शशांकले रेजरपे फिन्टेक कम्पनी स्थापना गरेका छन् । यस कम्पनीको सम्पत्ति मूल्य लगभग ६ खर्ब २३ अर्ब ८४ करोड रुपैयाँ छ। हुरुन भारतको सूचीमा उनीहरू पाँचौं स्थानमा परेका छन् । अभय सोई अभय सोई म्याक्स हेल्थ केयर इन्स्टिच्युटका प्रमुख हुन् । उनी हुरुन भारतको सूचीमा सातौं स्थानमा परेका छन् । म्याक्स हेल्थकेयर इन्स्टिच्युटको मार्केट क्याप ५ खर्ब ५० अर्ब ८५ करोड रुपैयाँ छ । विजयशेखर शर्मा पेटीएमका संस्थापक विजयशेखर शर्मा यो सूचीको आठौं स्थानमा छन् । पेटीएम कम्पनीको कुल मार्केट क्याप ५ खर्ब ४३ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ छ । कुणाल शाह सीआरईडीका संस्थापक कुणाल शाह हुरुन इन्डियाको सूचीमा नवौं स्थानमा परेका छन् । हामी तपाईंलाई जानकारी दिन चाहन्छौं कि क्रेडिट कार्ड भुक्तानी प्लेटफर्म सीआरईडीको कुल सम्पत्ति मूल्य ५ खर्ब ४३ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ छ । नितिन कामत र निखिल कामत अनलाइन डिस्काउन्ट ब्रोकरेज फर्म जेरोधाका संस्थापक नितिन कामत र निखिल कामतलाई यो सूचीमा दसौं स्थान दिइएको छ । जेरोधा कम्पनीको कुल सम्पत्ति मूल्यको कुरा गर्दा यो करिब ५ खर्ब ६ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ रहेको छ ।
