बंगलादेशको राष्ट्र प्रमुख बनेका नोबेल पुरस्कार विजेता युनुस : अर्थशास्त्रीदेखि लघुवित्तका प्रवर्तकसम्म
तस्बिर : रोयटर्स काठमाडौं । बंगलादेशमा शेख हसिनाको बहिर्गमनपछि मोहम्मद युनुस अन्तरिम सरकार प्रमुख बनेका छन् । उनले आज नै आज शपथ लिने कार्यक्रम छ । विद्यार्थीहरूको आन्दोलन सरकारको नियन्त्रणबाहिर पुगेपछि हसिनाले प्रधानमन्त्रीबाट राजीनामा गर्दै देश छाडेलगत्तै नोबल पुरस्कार विजेता युनुस मंगलबार त्यहाँको अन्तरिम सरकार प्रमुख नियुक्त भएका थिए । उनी फ्रान्सको पेरिसबाट बंगलादेश आएर देशको प्रमुख बनेका हुन् । उनी पेरिसबाट बिहीबार दिउँसोसम्ममा ढाका आउने र बेलुका अन्तरिम सरकार प्रमुखको शपथ लिने कार्यक्रम रहेको बंगलादेशी समाचार संस्थाहरूले उल्लेख गरेका छन् । उनले बैठकपछि बेलुका ८ बजे उनले शपथ लिने कार्यक्रम छ । को हुन् उनी ? मोहम्मद युनुस नोबेल पुरस्कार विजेता तथा अर्थशास्त्री हुन् । ८४ वर्षका युनुसलाई अन्तरिम प्रधानमन्त्री बनाउन कैयौँ सातादेखि आन्दोलन गरिरहेका विद्यार्थी नेताहरूले समर्थन गरेका छन् । मोहम्मद युनुसले सन् १९७० को दशकमा लघुवित्तको थालनी गर्ने व्यक्तिको परिचय बनाएका छन् । उनले आरम्भ गरेको लघुवित्तको अवधारणाले देशका कतिपय मानिसहरूलाई गरिबीको चरम अवस्थाबाट माथि उठ्न सहयोग पुगेको छ । चटगाउँ विश्वविद्यालय नजिकैको गरिब गाउँमा घुम्न गएको समयमा उनी लघुवित्तको अवधारणाबाट प्रेरित भएका थिए । उनले केही दर्जन गाउँलेहरूलाई थोरैथोरै पैसा दिएर लघु व्यवसायको उद्यमी बन्न प्रस्ताव गरे । उनले एक पटकमा १०० डलरभन्दा कम मात्र पैसा दिए जुन परम्परागत बैंकहरूले दिने गरेका थिएनन् । उनको सहयोगमा सुरु गरिएका स्थानीय लघु उद्यमहरू निकै छिटो फस्टाए । सन् १९८०को दशकमा त्यसमा दशौँ हजार मानिसहरू सदस्य भए र त्यो ग्रामीण बैंक भयो । वित्तीय क्षेत्रमा गरेको योगदानको लागि सन् २००६ मा उनले नोबेल शान्ति पुरस्कार पनि पाए । राजनीतिमा प्रवेश युनुसले नोबेल पुरस्कार पाएको महिनाबाटै आफ्नो राजनीतिक आवद्धता बढाएका हुन् । उनले सन् २००७ मा नागरिक शक्ति नाम दिइएको राजनीतिक अभियानमा काम गर्न सुरु गरे । उनले यही अभियानबाट बाङ्ग्लादेशमा तेस्रो राजनीतिक शक्ति स्थापना गर्ने प्रयास गरेका थिए । तर, यो अभियानलाई हसिना र उनकी प्रतिस्पर्धी बेगम खालेदा जियाले दशकौंसम्म माथि उठ्न नदिन प्रयास गरेका थिए । त्यसपछि उनी राजनीतिबाट पछि हटे । पछि आर्थिक अपचलन तथा कर छलि गरेको भन्दै शेख हसिनाले आरोप पनि लगाइन् । सन् २०१३ मा सरकारी अधिकारीहरूले प्राध्यापक युनुसमाथि विदेशी आयमा कर छली गरेको आरोप लगाएका थिए । उनी सोही कारण ६ महिना जेल पनि बस्नुपर्यो । पछि धरौटीमा छुटे । सन् २०११ मा बाङ्ग्लादेशको केन्द्रीय ब्याङ्कले ६० वर्षपछि अनिवार्य अवकाश लिनुपर्ने उमेर नाघेको आधारमा उनलाई ग्रामीण बैंकबाट पदमुक्त गरेको थियो । एजेन्सी
श्रीलङ्कामा डलर सञ्चिति बढ्दै, सवारी आयात प्रतिबन्ध हटाउने
काठमाडौं । भन्सार शुल्कमार्फत राजस्व बढाउन खोजेको श्रीलङ्काले सन् २०२५ देखि चरणबद्ध रूपमा सवारीसाधन आयात गर्न अनुमति दिने राष्ट्रपति रनिल विक्रमासिङ्घेले बताएका छन् । उनले सवारी साधन आयातमा लगाइएको प्रतिबन्धलाई क्रमशः हटाउन अनुमति दिँदै राष्ट्रको भण्डार निर्माण भइरहेको बताए । डिसेम्बर सन् २०२३ को अन्त्यमा कूल सञ्चिति ४ अर्ब ४० करोड डलरबाट बढेर सन् २०२४ जुनको अन्त्यमा ५ अर्ब ७० करोड अमेरिकी डलर पुगेको आधिकारिक तथ्याङ्कले देखाएको छ । गत हप्ता श्रीलङ्कामा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोष (आइएमएफ) प्रतिनिधिमण्डलले मोटर वाहनहरूमा आयात प्रतिबन्धको योजनाबद्ध छूटले सन् २०२५ मा राजस्व परिचालनलाई समर्थन गर्ने बताएको थियो । कर प्रशासन सुधारहरूले सन् २०२५ अप्रिलसम्ममा निर्यातकर्ताहरूका लागि राम्रोसँग काम गर्ने भ्याट फिर्ता प्रणाली स्थापना गरी अनुपालनलाई अझ सुधार गर्न सक्ने आइएमएफले जनाएको छ । यसअघि अर्थराज्यमन्त्री रञ्जित सियाम्बालापिटियाले आयात प्रतिबन्ध कसरी फुकुवा गर्ने भन्ने विषयमा अगस्ट दोस्रो सातामा निर्णय हुने बताएका थिए ।
बङ्गलादेशमा नोबेल पुरस्कार विजेता युनुसले आज नयाँ सरकारको सपथ लिने
काठमाडौं । बङ्गलादेशका सेना प्रमुख जनरल वेकर–उज–जमानले नोबेल पुरस्कार विजेता मुहम्मद युनुस स्वदेश फर्किएपछि आज बिहीबार साँझ नयाँ अन्तरिम सरकारले सपथ लिने भएका छन् । ‘हामी बुधबार सपथ ग्रहण समारोह आयोजना गरेका छौं, करिब ८ बजे (जिएमटी १४ बजे) गर्न सक्छौँ, सपथ ग्रहण समारोहमा करिब ४ सय व्यक्ति उपस्थित हुने सम्भावना छ,’ उनले भने । युनुस अन्तरिम सरकारको नेतृत्व गर्न बङ्गलादेशमा आउँदा उनले ‘लोकतान्त्रिक प्रक्रिया’ मार्फत बङ्गलादेशको नेतृत्व गर्ने सेना प्रमुखले बताए । ‘उहाँ यस्तो गर्न अत्यन्त उत्सुक हुनुहुन्छ, मलाई विश्वास छ, उहाँले हामीलाई सुन्दर लोकतान्त्रिक प्रक्रियामार्फत लैजान सक्षम हुनुहुनेछ र यसबाट हामी लाभान्वित हुनेछौँ,’ सेना प्रमुखले भने । नवनियुक्त प्रहरी प्रमुखद्वारा माफी यसैबीच बङ्गलादेशका नवनियुक्त प्रहरी प्रमुखले बुधबार घातक विरोध प्रदर्शनका क्रममा अधिकारीहरूको आचारणका लागि माफी मागेका छन् । साथै उनले हत्याको ‘निष्पक्ष’ छानबिन गर्ने वाचा गरेका छन् । ‘हामी विद्यार्थी, सर्वसाधारण र प्रहरीको हालैका हरेक हत्याको निष्पक्ष छानबिन गर्न प्रतिबद्ध छौँ,’ प्रहरी महानिरीक्षक मोहम्मद मैनुल इस्लामले भने । ‘अहिलेको आन्दोलनमा हाम्रा यसअघिका जिम्मेबार अधिकारीहरूले देशवासीको अपेक्षा अनुरूप आफ्नो जिम्मेबारी पूरा गर्न सकेनन्,’ प्रधानमन्त्री पदबाट हटेपछि आफ्नो नियुक्ति भएको एक दिनपछि उनले भने ‘म स्वयं प्रहरी प्रमुखका रूपमा यसका लागि बङ्गलादेश प्रहरीका तर्फबाट माफी माग्छु ।’
