अमेरिकी बिरामीलाई राहत : औषधिको मूल्य घटाउन ट्रम्पको आदेश
काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले प्रिस्क्रिप्शन औषधिको मूल्य घटाउने उद्देश्यले सोमवार कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका छन् । उक्त आदेशअनुसार औषधि कम्पनीहरूले अब अन्य विकसित राष्ट्रहरूले तिर्ने औषधिको मूल्यको आधारमा अमेरिका भित्रका औषधिको मूल्य निर्धारण गर्नुपर्नेछ । आदेशले अमेरिकी प्रशासनलाई औषधि उत्पादकहरूलाई मूल्य लक्ष्यहरू स्पष्ट रूपमा सूचित गर्न निर्देशन दिएको छ । ताकि विश्वकै सबैभन्दा ठूलो औषधि खरिदकर्ता अमेरिकाले उचित मूल्यमा औषधि प्राप्त गर्न सकोस् । स्वास्थ्य तथा मानव सेवा सचिव रोबर्ट एफ। केनेडी जूनियरले यस्तो संयन्त्रको स्थापना गर्ने तयारीमा छन्, जसअनुसार अमेरिकी उपभोक्ताहरूले विचौलियाको भूमिका हटाएर मनपर्ने–राष्ट्र मूल्यमा सिधा औषधि उत्पादकहरूबाट औषधि खरीद गर्न सक्नेछन् । राष्ट्रपति ट्रम्पले औषधि कम्पनीहरूलाई चेतावनी दिँदै भनेका छन्, 'यदि अमेरिकी मूल्य अन्य विकसित देशहरूले तिर्ने स्तरसम्म घटाइएन भने, तिनीहरूले कडा अनुसन्धानको सामना गर्नुपर्नेछ ।' हालैको तथ्याङ्कअनुसार, अमेरिकामा ब्रान्ड–नाम औषधिका लागि तिर्ने मूल्य अन्य ओईसीडी देशहरूको तुलनामा तीन गुणासम्म बढी रहेको छ । संयुक्त राज्य अमेरिका विश्व जनसंख्याको पाँच प्रतिशतभन्दा कम जनसंख्या भएको देश भए पनि हालको आदेशमा उल्लेख भएअनुसार विश्वव्यापी औषधि नाफाको करिब ७५ प्रतिशत हिस्सा अमेरिकाबाट नै संकलित हुन्छ ।
माइक्रोसफ्टले ४४ वर्षमा हासिल गरेको प्रगति फेसबुकलाई लाग्यो मात्र १७ वर्ष
काठमाडौं । माइक्रोसफ्ट विश्वकै सबैभन्दा मूल्यवान कम्पनी हो । यसको बजार पूँजीकरण (मार्केट क्याप) ३.२६० ट्रिलियन डलर छ, जुन धेरै देशहरूको कुल जीडीपीभन्दा पनि धेरै हो । यो कम्पनीको स्थापना बिल गेट्सले आफ्ना साथीहरूसँग मिलेर गरेका थिए, तर यसलाई १ ट्रिलियन डलरको मूल्यमा पुग्न ४४ वर्ष लाग्यो । आइफोन बनाउने कम्पनी एप्पलले यो प्रगति ४२ वर्षमा प्राप्त गरेको थियो । यसैगरी, जेफ बेजोसको कम्पनी अमेजनले २४ वर्षमा यो उपलब्धि हासिल गर्यो भने गुगललाई २१ वर्ष, एलन मस्कको टेस्लालाई १८ वर्ष लाग्यो । तर फेसबुकले भने यो प्रगति १७ वर्षमै प्राप्त गर्यो । कम्पनीको स्थापना सन् २००४ मा भएको थियो र सन् २०२१ मा यो ट्रिलियन डलर कम्पनी बनेको थियो । विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्तिहरूमध्ये एक मार्क जुकरबर्गको कम्पनी फेसबुकको बजार पूँजीकरण १.४८९ ट्रिलियन डलर छ । यो विश्वकै सातौं सबैभन्दा मूल्यवान कम्पनी हो । फेसबुक विश्वकै सबैभन्दा ठूलो सामाजिक सञ्जाल कम्पनी पनि हो । यसको मातृ कम्पनी मेटा प्लेटफसँग ह्वाट्सएप र इन्स्टाग्रामको पनि स्वामित्व छ । मेटा प्लेटफम्र्सभन्दा अघि माइक्रोसफ्ट, एपल, एनभीडीया, अमेजन, गुगलको मातृ कम्पनी अल्फाबेट र साउदी अरेमको छन् । जुकरबर्गले सन् २००४ मा हार्वर्ड विश्वविद्यालयको होस्टेल कोठामा आफ्ना तीन साथीहरूसँग मिलेर फेसबुकको स्थापना गरेका थिए । फेसबुकको यात्रा ? सन् २००४ मा जुकरबर्गले भेञ्चर क्यापिटलिस्ट पीटर थिएलबाट ५ लाख डलरको एन्जल लगानी प्राप्त गरे । सन् २००५ मा उनले आधिकारिक रूपमा आफ्नो कम्पनीको नाम “फेसबुक“ राखे । त्यसै वर्ष याहूले कम्पनीलाई १ अर्ब डलरमा किन्ने प्रस्ताव राखेको थियो, तर जुकरबर्गले अस्वीकार गरे । सन् २०१२ कम्पनीका लागि विशेष वर्ष रह्यो । त्यही वर्ष फेसबुकले डिजिटल फोटो कम्पनी इन्स्टाग्रामलाई १ अर्ब डलरमा खरिद गर्यो । सोही वर्ष कम्पनीले आफ्नो आईपीओ ल्यायो र प्रयोगकर्ताको संख्या १ अर्ब नाघ्यो । जुकरबर्ग सन् २००७ मा २३ वर्षको उमेरमै विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका अर्बपति बनेका थिए । सन् २०१४ मा फेसबुकले सबैभन्दा ठूलो खरिद ग¥यो । उसले मेसेजिङ एप ह्वाट्सएपलाई १९ अर्ब डलरमा खरिद गर्यो । यो फेसबुकको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो अधिग्रहण थियो । यो गुगल, माइक्रोसफ्ट वा एपलको कुनै पनि सम्झौताभन्दा ठूलो थियो । दुवै कम्पनीबीच दुई वर्षदेखि यसका लागि वार्ता चलिरहेको थियो। अक्टोबर २०२१ मा फेसबुकको नाम परिवर्तन भएर मेटा प्लेटफर्म बन्यो । यस अन्तर्गत फेसबुक, इन्स्टाग्राम र ह्वाट्सएप तीनवटै कम्पनीहरू समावेश छन् । जुकरबर्गको मेटा प्लेटफर्ममा झन्डै १३ प्रतिशत सेयर स्वामित्व छ । उनी एलन मस्क र जेफ बेजोसपछि सबैभन्दा धनी व्यक्ति हुन् ।
अमेरिका र चीनबीच ११५ प्रतिशत कर कटौती गर्ने सहमति
काठमाडौं । संयुक्त राज्य अमेरिका र चीनले सोमबार ९० दिनका लागि करको जवाफ कर भन्ने (टिट् फर ट्याट) कर नीतिमा भारी कटौती गर्ने सम्झौताको घोषणा गरेका छन् । दुई प्रमुख ठूला अर्थतन्त्रबीचको व्यापार युद्धका कारण विश्वको वित्तीय बजारलाई तहसनहस पारेको छ । अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टका अनुसार दुवै पक्षले ती शुल्कहरू ११५ प्रतिशत बिन्दुले घटाउन सहमत भएका छन् । यसको अर्थ अमेरिकामा आयात हुने चिनियाँ सामानमाथि ३० प्रतिशत कर लाग्ने र चीन आयात हुने अमेरिकी सामानमा १० प्रतिशत कर लगाइने छ । सहमतिले विश्वव्यापी आर्थिक मन्दीको डर बढाएको व्यापार युद्धलाई कम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले विश्वव्यापी कर वृद्धिको घोषणा गरेपछि शनिबार र आइतबार भएको पहिलो वार्तापछि विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रले संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै तीन अङ्कको करलाई दुई अङ्कमा झार्ने र वार्तालाई निरन्तरता दिने सहमति गरेका छन् । अमेरिकी अर्थमन्त्री बेसेन्टले चीनका उपप्रधानमन्त्री हे लिफेङ र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार प्रतिनिधि ली चेङगाङसँग सप्ताहान्तमा भएको वार्ता ‘स्वस्थ’ र ‘फलदायी’ भएको बताएका छन् । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले गत महिना चीनका लागि आयातमा १४५ प्रतिशत कर लगाएका थिए भने अन्य मुलुकका लागि १० प्रतिशत कर लागु भएको घोषणा गरेका थिए । बदलामा बेइजिङले अमेरिकी सामानमा १२५ प्रतिशत कर लगाएको छ । वक्तव्यमा दुवै पक्षले ‘आर्थिक र व्यापारिक सम्बन्धका बारेमा छलफल जारी राख्ने संयन्त्र स्थापना गर्न’ सहमति जनाएका छन् । चीनले वार्तामा भएको ‘उल्लेखनीय प्रगति’को प्रशंसा गरेको छ । ‘यो कदम दुई देश र विश्वको साझा हितमा छ’, चिनियाँ वाणिज्य मन्त्रालयले भनेको छ, ‘अमेरिकाले चीनसँग मिलेर एकतर्फी शुल्क वृद्धिको गलत अभ्यासलाई सच्याउन काम गरिरहने छ ।’ गत अप्रिलमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले कर आक्रमण शुरु गरेपछि ओरालो लागेको अमेरिकी डलरको भाउ अमेरिकी शेयर बजारको भविष्य उज्ववल भएको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन् । सहमतिले युरोपेली र एसियाली बजारमा पनि उछाल आएको छ । वासिङ्टन र बेइजिङबीचको व्यापार विवादले वित्तीय बजारलाई निराश बनाएको थियो र नयाँ करले मुद्रास्फीतिलाई पुनर्जीवित गर्ने र विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी निम्त्याउने डर बढाएको थियो । भविष्यका लागि राम्रो सङ्केत विश्व व्यापार सङ्गठनका प्रमुख नगोजी ओकोन्जो–इवेलाले आइतबार भएको वार्तालाई ‘महत्वपूर्ण कदम’ भन्दै प्रशंसा गरेका छन् । ‘वर्तमान विश्वव्यापी तनावका बीच यो प्रगति अमेरिका र चीनका लागि मात्र नभई बाँकी विश्वका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ । यसले सबैभन्दा कमजोर अर्थव्यवस्थाहरूको चासोलाई पनि सम्बोधन गरेको छ,’ उनले भनेका छन् । जेनेभास्थित संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि स्विट्जरल्याण्डका राजदूतको निवासमा भएको बैठकअघि ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा ‘चीनमाथि ८० प्रतिशत कर लगाउनु ठीक देखिन्छ’ भन्ने सुझाव दिँदै कर घटाउन सक्ने सङ्केत दिए । ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव कारोलिन लेभिटले पछि अमेरिकाले एकतर्फी रुपमा कर नघटाउने स्पष्ट पार्दै चीनले पनि सहुलियत दिनुपर्ने बताए । जेनेभा बैठक ट्रम्पले बेलायतसँग व्यापार सम्झौताको घोषणा गरेको केही दिनपछि भएको हो । बेलायतसँग भएको पाँच पृष्ठको अनौपचारिक सम्झौताले वासिङ्टन हालका कर्तव्यहरूबाट क्षेत्र–विशिष्ट राहतको लागि वार्ता गर्न इच्छुक छ भन्ने सङ्केत निराश लगानीकर्ताहरूलाई दिएको थियो । ट्रम्पले अधिकांश बेलायती सामानमा १० प्रतिशत कर कायम राख्दै यसलाई अन्य अधिकांश देशका लागि आधारभूत दरको रूपमा कायम राख्ने चेतावनी दिनुभएको थियो । एजेन्सी ।
