बजार : उद्योग

काठमाडौं । शिवम् सिमेन्टको चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को दोस्रो त्रैमासमा खुद नाफा ६१.७७ प्रतिशत घटेर ५ करोड ६८ लाख १० हजार रुपैयाँ आर्जन गरेको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा कम्पनीले १४ करोड ८५ लाख ९७ हजार रुपैयाँ खुद नाफा आजर्न गरेको थियो । गत पुस मसान्तसम्ममा कम्पनीको सञ्चालन आम्दानी ११.८८ प्रतिशत घटेर ३ अर्ब १० करोड १६ लाख रुपैयाँ गरेको छ । गत वर्षको पुसमा कम्पनीको सञ्चालन आम्दानी ३ अर्ब ५१ करोड ९९ लाख रुपैयाँ थियो । यस अवधिमा कम्पनीको कुल नाफा २०.६३ प्रतिशत घटेर ४० करोड १ लाख रुपैयाँ छ भने कुल खर्च १२.३८ प्रतिशत घटेर ४४ करोड ६४ लाख रुपैयाँ रहेको छ । गत वर्षको पुसमा कुल नाफा ५० करोड ४२ लाख रुपैयाँ र कुल खर्च ५० करोड ९४ लाख रुपैयाँ थियो । समीक्षा अवधिमा कम्पनीको चुक्ता पुँजी ८.५५ प्रतिशत बढेर ५ अर्ब ४५ करोड ६८ लाख रुपैयाँ र जगेडा कोष ६.७८ प्रतिशत घटेर ४ अर्ब १० करोड ९४ लाख रुपैयाँ छ । कम्पनीको नाफासँगै प्रतिसेयर आम्दानी ३.८३ रुपैयाँ घटेर २.०८ रुपैयाँमा झरेको छ । यस्तै कम्पनीको मूल्य अनुपात २५५.७६ गुणा छ भने प्रतिसेयर नेटवर्थ १७५.३१ रुपैयाँ छ । विकास निर्माण क्षेत्रमा सिथिलता रहेको, मागको तुलनामा नेपालमा सिमेन्टको उत्पादन गर्ने उद्योगहरुको क्षमता अत्याधिक रहेको, विकास निर्माणसंग सम्बन्धीत सरकारी परियोजनाहरुका लागि छुट्याईएको बजेट अत्यन्तै न्यून हुने गरेको लगायत कारणले निर्माण सामग्री उत्पादन गर्ने उद्योगहरुलाई सकारात्मक असर गर्ने अवस्थामा तात्विक सुधार नभएको कम्पनीले जनाएको छ । साथै नेपाल विद्युत प्राधिकरणले सुख्खायाम शुरु भएको भन्दै दैनिक १२ घण्टासम्म विद्युत कटौती गरी अघोषित लोडसेडिङ समेत गरेका कारण उत्पादन लागत वृद्धि भएको कम्पनीको गुनासो छ । विकास निर्माणको सिजन शुरु भएता पनि सिमेन्टको माग र खपत अपेक्षाकृत वृद्धि नभएको अवस्था छ ।

काठमाडौं । काठमाडौंका प्रवेश कुँवर करेन्ट चाउचाउका पारखी हुन् । उनले हप्तामा कम्तीमा पनि तीन दिन करेन्ट चाउचाउ खान्छन् । विशेषगरी उनको दिउँसोको खाजा नै करेन्ट चाउचाउ बनेको छ । पहिला एकैखाले चाउचाउ खाने प्रवेशको अहिले स्वाद फेरिएको छ । हाल उनी नेपालमै उत्पादन भएको पिरो चाउचाउ खान रुचाउँछन् । करेन्ट मसालेदार र पिरो चाउचाउ हो । प्रवेश भन्छन्, ‘स्वाद नै क्या मज्जा छ, मलाई हट एन्ड स्पाइसी खानेकुरा भनेपछि खुबै मनपर्छ, त्यसैले करेन्ट बेला–बेला खाऊँ–खाऊँ लागिरहन्छ ।’ यशोदा फुड्स हाल नेपाली बजारमा निकै प्रख्यात नाम हो । जसले देशभित्रै उपलब्ध पदार्थको प्रयोग गरी करेन्ट चाउचाउ उत्पादन गरिरहेको छ । यतिमात्रै हैन, यशोदा फुड्सले देशलाई अन्तर्राष्ट्रिय चाउचाउ बजारमा चिनाउन सफल पनि भएको छ । विदेशी मुद्रा भित्र्याएर देशको आर्थिक विकासमा समेत ठूलो सहयोग गरिरहेको छ । रुपन्देहीका ६ उद्योगीहरू चुन्नु पौडेल, मधु घिमिरे, कमल मालपानी, नरिश्वर पौडेल, ऋषिराम भण्डारी र श्रवण बेरिवालले चलाएको कम्पनीको मुख्य कार्यालय तिलोत्तमा नगरपालिकाको पत्थरडाँडामा छ । छोटो समयमै चर्चामा यशोदा फुड्सका अध्यक्ष चुन्नप्रसाद पौडेल हुन् । सन् २०१७ देखि चाउचाउको उत्पादन थालेको कम्पनीले छोटो अवधिमा नै बजारमा तहल्का पिटिरहेको छ । चाउचाउ बजारमा ‘हट एण्ड स्पाइसी’ को आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाएको करेन्टले पछिल्लो समय नेपाली बजारमा मात्र हैन, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत छल्याङ मारिरहेको छ । केही समयअघिसम्म पिरो र मसलादार स्वादका स्वदेशी चाउचाउ नहुँदा केही कोरियन र जापानी नुडल्सहरूले नेपालको बजार लिइरहेको थियो । तर, कम्पनीले सोही बजारलाई बुझेर स्वदेशमा नै सर्वसुलभ मूल्यमा स्वादिलो र पिरो चाउचाउ उत्पादन थालेपछि आयातित चाउचाउ विस्तापित भएका छन् । कारखाना थप्दै आफ्नो उत्पादनको माग र लोकप्रिय बढ्दै गएपछि एशोदा फुड्सले थप कारखाना थप्दैछ । हाल बुटवल र कपिलवस्तुमा चन्द्रोटामा कम्पनीले कारखाना बनाउँदैछ । ६ वर्षअघि ‘लाली’ चाउचाउबाट उत्पादन थालेको यशोदा फूड्सले सँगै भुजिया, चिजबल्स, कुरकुरे पनि उत्पादन गर्न थाल्यो । वाईवाई, रमपम, प्रीति जस्ता तयारी चाउचाउको दबदबा रहेको अवस्थामा आफ्नो पहिचान बनाउन निकै मिहिनेत गरेको कम्पनीले पछिल्लो समय विभिन्न स्वाद र प्याकेटमा करेन्ट चाउचाउ उत्पादन गर्दै आइरहेको छ । करेन्टको बेग्लै स्वाद, हट एण्ड स्पाइसी र मसलेदार चाउचाउ भएकाले नै बजारमा स्थापित बन्न सफल भएको कम्पनीका अध्यक्ष चुन्नप्रसाद पौडेलले बताए । चुन्नप्रसाद पौडेल । ‘करेन्टको बेग्लै स्वाद, हट एण्ड स्पाइसी र मसलेदार चाउचाउ भएकाले नै बजारमा स्थापित बन्न सफल भएका हौं,’ उनले भने, ‘स्वदेशी बजारमा मात्र होइन, आज विश्वका करिब दुई दर्जन मुलुकमा करेन्टको उच्च माग छ ।’ दैनिक १८ हजार प्याकेट उत्पादन कम्पनीका अनुसार हाल दैनिक २० टन अर्थात् १८ हजार प्याकेट करेन्ट चाउचाउ उत्पादन हुन्छ । तर, बजारको माग बढ्दा पछिल्लो समय यो उत्पादनले बजारको माग धान्न हम्मेहम्मे परिरहेको छ । कम्पनीले छिट्टै थप उत्पादन गर्ने र अन्तर्राष्ट्रिय बजार विस्तार गर्ने योजना बनाएको छ । हाल कम्पनीले वार्षिक ३० हजार नौ सय मेट्रिक टन करिब ३१ करोड प्याकेट करेन्ट चाउचाउको उत्पादन तथा निर्यात गरिरहेको छ । कम्पनीले भारत, अमेरिका, अस्ट्रेलिया, क्यानडा, भुटान, कोरिया, जापान, नेदरल्याण्ड, मलेसिया, दुबई पाकिस्तानलगायत विश्वका १५ देशहरुमा करेन्ट चाउचाउको निर्यात गर्दै आएको छ । ८० करोड रुपैयाँ बढीको चाउचाउ विदेश निर्यात भएको छ । कम्पनीका अनुसार गत बर्ष ५ अर्ब रुपैयाँको कारोबार गरेको थियो । एशोदा फुड्सले २०२१ मा २ अर्ब ६६ करोड ६० लाख रुपैयाँ बराबरको चाउचाउको व्यापार गरेको थियो । यसैगरी, २०२२ मा ३ अर्ब ४३ करोड २० लाख रुपैयाँ बराबरको व्यापार गरेको थियो । यस्तै, सन् २०२३ मा कम्पनीले ४ अर्ब ९६ करोड ४० लाख रुपैयाँ बराबरको व्यापार गर्न सफल भयो । यसरी करेन्टको बजार आक्रामक रूपमा बढ्दै गर्दा चार दशकदेखि यही बजारमा एकछत्र राज गर्दैआएको वाइवाइमाथि चुनौती बढेको छ । व्यापारको बजार हिस्सा अब करेन्टले थप खोस्ने स्थिति बनेको छ । २ हजारभन्दा बढीलाई रोजगारी कम्पनीले देशभर प्रत्यक्ष्य रूपमा २ हजारभन्दा बढी मानिसलाई रोजगारी दिएको छ भने अप्रत्यक्ष रूपमा ५ हजारलाई रोजगारी दिएको छ । सन् २०१७ मे ७ मा रुपन्देही तिलोत्तबाट आफ्नो उत्पादन सुरुवात गर्दै खाद्य सामग्रीको बजारमा प्रव्रेश गरेको कम्पनीले करेन्ट चाउचाउ उत्पादनका लागि ७ जिल्लाका करिब १० हजारभन्दा बढी कृषकमार्फत अकबरे खुर्सानीलगायत कृषि उत्पादनहरू खरिद गर्दै आएको छ । करेन्टले देशभित्रै विदेशी गुणस्तरको पिरो चाउचाउ उत्पादन गरेसँग विदेशी आयतित चाउचाउ पनि घटेको छ । देशको खस्कँदो अर्थतन्त्रमा निर्यातमार्फत् केही हदसम्म सुधार ल्याउँदै करेन्टले आफूजस्तै अन्य स्वदेशी उत्पादकहरूलाई पनि प्रोत्साहन गरिरेहको छ । लामो अनुसन्धानपछि नेपालमै उत्पादित पिरो चाउचाउले बजार पाउन सक्छ भन्ने पक्कापक्कीपछि यशोदा फुड्सले ‘करेन्ट’को उत्पादन सुरु गरेको हो । उत्पादनको ८ वर्षमै पिरो चाउचाउ करेन्टले नेपाली र विदेशी बजारको ठूलो हिस्सा ओगटेको छ । विदेशमा पनि करेन्ट चाउचाउको मनग्य माग रहेको उत्पादक कम्पनी बताउँछ । यशोदा फुड्सका अनुसार नेपालबाट करेन्ट चाउचाउ प्रतिवर्ष १ करोड अमेरिकी डलर (१ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ) बराबरको निर्यात हुन्छ । नेपालमा करेन्ट चाउचाउ काठमाडौं, विराटनगर, चितवन, बुटवल, पोखरा, धनगढी, सुर्खेतजस्ता मुख्य सहरमा बढी बिक्री हुन्छ । नेपालमै उत्पादित अकबरे खुर्सानीको प्रयोग गरेर बनाइएको करेन्ट चाउचाउको उत्पादनमा प्रयोग हुने सम्पूर्ण सामग्री सरकारबाट अनुमति प्राप्त भएकाले यो स्वस्थकर भएको कम्पनीको दाबी छ । कम्पनीकै मागअनुसार मकवानपुरमा स्थानीय कृषकले ३० हेक्टरभन्दा बढी बाँझो जमिनमार्फत अकबरे खुर्सानी उत्पादन सुरु गरिसकेका छन् । यशोदा फूड्सले गुल्मी, अर्घाखाँची, स्याङ्जा, भोजपुर, इलाम, मकवानपुर, काभ्रे लगायत जिल्लाबाट पनि खुर्सानी खरीद गर्ने गर्दछ । चाउचाउमा प्रयोग हुँदै आएको ८० प्रतिशतजति कच्चा पदार्थ स्वदेशी नै रहेको कम्पनीको दाबी छ । कम्पनीका अनुसार मैदा, मटर, प्याजलगायत कच्चा पदार्थ स्वदेशकै खपत हुन्छ । आयात गरिने २० प्रतिशतमा तेल तथा अन्य मरमसला पर्छन् ।

काठमाडौं । रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सले चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को दोस्रो त्रैमासमा उल्लेख्य सुधार गरेको छ । कम्पनीले सार्वजनिक गरेको वित्तीय विवरणमा अधिकांश सूचकहरू उल्लेख्य वृद्धि भएका छन् । कम्पनीले चालु आवको पुससम्ममा ६५ करोड ७३ लाख ८६ हजार रुपैयाँ कुल नाफा आर्जन गरेको छ । गत आवको सोही अवधिमा कम्पनीको कुल नाफा ४३ करोड ३६ लाख २१ हजार रुपैयाँ थियो । चालु आवको दोस्रो त्रैमासमा कम्पनीको कर तिरेपछिको नाफा १३ करोड ८५ लाख रुपैयाँले बढेको छ । पुससम्ममा कम्पनीको करतिरेपछिको नाफा १८ करोड ८८ लाख ८२ हजार रुपैयाँ पुगेको छ । गत आवको पुससम्मा कम्पनीको यस्तो नाफा १ करोड ६० लाख २९ हजार रुपैयाँ थियो । चालु आवको दोस्रो त्रैमाससम्ममा कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी (इपीएस) २२ रुपैयाँ १९ पैसा कायम भएको छ । यसअघि चालु आवको पहिलो त्रैमासमा कम्पनीको इपीएस १९ रुपैयाँ ९५ पैसा रहेकोमा दोस्रो त्रैमासमा यसले उल्लेख्य सुधार भएको हो । गत आवको पुसमा कम्पनीको इपीएस १.८८ रुपैयाँ थियो । दोस्रो त्रैमाससम्ममा रिलायन्सले ४ अर्ब ८४ करोड ३५ लाख ७२ हजार रुपैयाँको व्यापार गरेको छ । यस्तै २ करोड ३३ लाख ४० हजार रुपैयाँ अन्य आम्दानी गरेको छ । गत आवको पुससम्ममा कम्पनीले ४ अर्ब ८२ करोड ९० लाख ९० हजार रुपैया बराबरको व्यापार गरेको थियो भने सो समयमा अन्य आम्दानी ८० लाख ९६ हजार रहेको थियो । समीक्षा अवधिमा रिलायन्सले ४६ करोड ८७ लाख ५४ हजार रुपैयाँ कुल खर्च रहेको छ । गत आवको सोही अवधिमा कम्पनीको कुल खर्च ४२ करोड ५६ लाख ८८ हजार रुपैयाँ थियो । चुक्तापुँजी १ अर्ब ७० करोड ७३ लाख ४० हजार रुपैयाँ रहेको रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सको अन्य इक्विटी ५ अर्ब ५३ करोड ४५ लाख ७८ हजार रुपैयाँ पुगेको छ । गत आवको पुससम्ममा अन्य इक्विटी ५ खर्ब ३१ करोड १३ लाख ४२ हजार रुपैयाँ थियो । रिलायन्स स्पिनिङ्स मिल्स लिमिटेड विसं. २०५४ मा स्थापना भएको कम्पनी हो । स्थापनाको २७ वर्षसम्ममा रिलायन्समा १५ अर्ब रुपैयाँ लगानी पुगिसकेको छ भने ४ हजारभन्दा बढीले प्रत्यक्ष रोजगारी पाइरहेका छन् । यस उद्योगले नेपालको धागोको मागलाई पूर्ति गर्दै भारत, टर्की लगायत थुप्रै मुलुकमा निर्यात पनि गर्दै आएको छ । सुनसरीमा रिलायन्सको धागो कारखाना रहेको छ । यस उद्योगले । ऊन (उल) धागो, सूति (कटन) धागो, पोलिस्टर धागो, एक्रेलिक धागो, भिस्कोस धागो उत्पादन गर्दै आएको छ । कम्पनीले बुक बिल्डिङ विधिबाट आईपीओ जारी गर्ने प्रक्रियामा रहेको छ ।