कञ्चनपुरमा हात्तीपाइले र हाइड्रोशीलका बिरामीको खोजी
कञ्चनपुर । महेन्द्रनगरमा रहेको महाकाली प्रादेशिक अस्पतालको विज्ञ चिकित्सकसहितको टोलीले गाउँ–गाउँमा पुगेर हात्तीपाइले र हाइड्रोशीलका बिरामीको खोजपड्तालको कार्य अगाडि बढाएको छ । हात्तीपाइले र हाइड्रोशील रोग निवारण गर्ने उद्देश्यले जिल्लाका विभिन्न स्थानमा ‘स्क्रिनिङ क्याम्प’ सञ्चालन गरी अस्पतालले रोगीहरूको खाजी गरिरहेको हो । अस्पतालका भेक्टर कन्ट्रोल अधिकृत दीपेन्द्रसिंह रावलका अनुसार राष्ट्रिय हात्तीपाइले कार्यक्रमअन्तर्गत सन् २०३० सम्म देशबाटै हात्तीपाइले रोग निवारण गर्ने लक्ष्य लिइएको छ । सोही लक्ष्यअनुसार प्रदेश सरकारबाट स्वीकृत बजेटको परिधिभित्र रही एमएमडिपि कार्यक्रम सञ्चालन गरी गाउँ बस्तीमा रहेका हात्तीपाइले र हाइड्रोशीलका बिरामीहरुको खोजी गरी निःशुल्क रुपमा शल्यक्रिया गर्ने कार्यक्रम अगाडि बढाइएको अधिकृत रावलले बताए । जिल्लाका १० स्थानमा स्क्रिनिङ्ग क्याम्प सञ्चालन गर्ने लक्ष्य रहेको उनले जानकारी दिए । ‘स्थानिय स्वास्थ्य संस्थाहरूसँग समन्वयको कार्य गरी क्याम्प सञ्चालन गरिरहेका छौं,’ उनले भने, ‘हालसम्म बेलौरी र शुक्लाफाँटाको दीपनगरमा रहेको स्वास्थ्य संस्थामा क्याम्प सञ्चलन गरिएको छ, त्यसमा १८ जना हाइड्रोशिलका बिरामी फेला परेका छन ।’ यसपछि पिपलाडी, देखतभूली, बेलडाँडी लगायतका क्षेत्रमा क्याम्प सञ्चालन गरिने उनको भनाइ छ । हात्तीपाइले र हाइड्रोशीलका बिरामी गाउँघरमा धेरै लुकेर बसेका भए पनि विभिन्न कारण क्याम्पससम्म आउन नसकेको उनले उल्लेख गरे । वर्षौदेखि रोग लुकाएर बसेका बिरामीको खोजी गरी महाकाली प्रादेशिक अस्पतालमा निःशुल्क शल्यक्रियाका लागि पठाइने कार्यमा सहयोग गर्न उनले आग्रह गरे । दुई वर्षका बालकदेखि ७० वर्षका वृद्धमा हाइड्रोशीलको समस्या देखिएको उनले जानकारी दिए । त्यस्ता बिरामीको संख्या जिल्लाभरिमा एक हजारदेखि एक हजार दुई सयको हाराहारीमा रहेको उनको अनुमान छ । गत वर्ष मात्रै क्याम्प सञ्चालन गर्दा बेलौरी नगरपालिकाबाट मात्रै ६९ जना हात्तीपाइले र हाइड्रोशिल भएका बिरामीको शल्यक्रिया गरिएको थियो । हात्तीपाइले र हाईड्रोशीलका कारण छालामा सङ्क्रमण भई रोगीमा क्यान्सरसम्मको समस्या निम्तिन सक्ने भएकाले यसको उत्तम उपचार भनेकै शल्यक्रिया भएको उनी बताउँछन् । हात्तीपाइले र हाइड्रोशील रोग लामखुट्टेको टोकाइबाट हुने गरेको छ । मानिसको शरीरमा यो रोग लागेर विकसित भएपछि उपचार नहुने भएकाले यस रोगलाई सुरुको अवस्थाबाटै नियन्त्रणमा ल्याउनु नै बुद्धिमानी हुने दीपनगर आधारभूत स्वास्थ्य चौकीका सिअहेव कृष्णराज जोशीले बताए । उनका अनुसार यो रोग देखिनुभन्दा पहिला नै औषधि सेवन उत्तम उपायका रूपमा रहेको छ । हात्तीपाइले जुनसुकै उमेरमा हुन सक्ने उनी बताउँछन् । अण्डाशय सामान्यभन्दा ठूलो देखिनुलाई हाइड्रोशील भन्ने गरिएको जनाउँदै उनले यो रोग विशेष गरी पुरुषहरूमा देखिने गरिएको छ । केही बच्चाहरू जन्मँदै अण्डाशयमा पानी भरिएको देखिने गरेको भए पनि आफैं निको हुने गरेको उनले बताए । बच्चामा हाइड्रोशील हुने मुख्य कारण भनेकै अण्डकोष पेटबाट तल झरेको प्वाल पुनः खुलेर वा राम्ररी बन्द नभएर त्यहाँबाट पानी चुहुनु रहेको उनको भनाइ छ । शल्यक्रिया गरिएपछि हाइड्रोशीलको समस्या निदान हुने बताइएको छ । रासस
कुन भिटामिनको कमीले हड्डी कमजोर हुन्छ ?
काठमाडौं । बलियो शरीरका लागि बलियो हड्डी धेरै महत्वपूर्ण छ । जब हड्डी बलियो हुन्छ, तब हामी स्वस्थ महसुस गर्छौं । यसले जोर्नी दुखाइबाट पनि राहत दिन्छ । भिटामिन डी, भिटामिन के र अन्य पोषक तत्व हड्डीका लागि आवश्यक हुन्छ । यी पोषक तत्वले हड्डी बलियो बनाउँछ । तर, कहिलेकाहीँ सन्तुलित आहार नलिँदा हड्डी र जोर्नी दुख्ने गर्छ । यस्तो अवस्थामा अक्सर मानिसको मनमा प्रश्न आउँछ कि आखिर कुन भिटामिनको कमीले हड्डी कमजोर हुन्छ ? हड्डी कमजोर हुनुको कारण के हो? कुन भिटामिन जोर्नी र हड्डीका लागि राम्रो छ ? भिटामिन डी भिटामिन डी हाम्रो हड्डीका लागि धेरै महत्वपूर्ण छ । भिटामिन डीले हड्डी बलियो बनाउन मद्दत गर्छ । वास्तवमा, भिटामिन डीले शरीरमा क्याल्सियम अवशोषित गर्ने काम गर्छ । शरीरमा भिटामिन डीको कमी हुँदा हड्डी कमजोर हुन थाल्छ । यस्तो अवस्थामा हड्डीको दुखाइले तपाईंलाई सताउन सक्छ । त्यसैले भिटामिन डी प्राप्त गर्न बिहानको सूर्यको किरण लिन सकिन्छ । यसबाहेक भिटामिन डीको सप्लिमेन्ट पनि लिन सकिन्छ । साल्मन माछा, सुन्तला, गाईको दूध र च्याउमा पनि भिटामिन डी उच्च हुन्छ । भिटामिन के भिटामिन केको कमीले पनि हड्डी कमजोर हुन सक्छ । भिटामिन के हड्डी बलियो बनाउनका लागि आवश्यक भिटामिन हो । शरीरमा भिटामिन केको कमी हुँदा हड्डी र जोर्नीमा दुखाइ हुन थाल्छ । यदि तपाईंलाई हड्डी दुख्ने समस्या छ भने तपाईंले हड्डी बलियो बनाउन भिटामिन केयुक्त खानेकुरा सेवन गर्न सक्नुहुन्छ । क्याल्सियम अधिकांश मानिसले आफ्नो जीवनमा कुनै न कुनै समयमा क्याल्सियमको कमीको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ । शरीरमा क्याल्सियमको कमीका कारण हड्डी कमजोर हुन थाल्छ । त्यसैले हड्डीलाई स्वस्थ बनाउन क्याल्सियम लिनुपर्छ । हड्डीको कमजोरी हटाउन क्याल्सियमयुक्त खानेकुराको सेवन सुरु गर्न सक्नुहुन्छ । ब्रोकाउली, साल्मन माछा, हरियो तरकारी र फलफूलमा क्याल्सियम प्रशस्त हुन्छ । आफ्नो नियमित आहारमा क्याल्सियम समावेश गरेर हड्डी बलियो बनाउन सकिन्छ । प्रोटिन प्रोटिन आहार हाम्रा लागि धेरै महत्वपूर्ण छ । प्रोटिनले मांसपेशी बलियो बनाउँछ, साथै हड्डीका लागि पनि प्रोटिन आवश्यक हुन्छ । यदि तपाईंको हड्डी कमजोर छ, तपाईंलाई जोर्नी दुख्ने समस्या छ भने तपाईले प्रोटिनयुक्त खाना समावेश गर्न सक्नुहुन्छ । मूंगफली, फर्सीको बियाँ, पनिर र दूधमा प्रोटिन उच्च मात्रामा पाइन्छ । एजेन्सीको सहयोगमा
चितवन कारागारमा १ सय कैदीबन्दी बिरामी
काठमाडौं । जिल्ला कारागार कार्यालय चितवनमा रहेका १११ कैदीबन्दी बिरामी भएको पाइएको छ । उनीहरु विभिन्न रोगबाट पीडित छन् । १११ मध्ये आधाभन्दा बढी कैदीबन्दी उच्च रक्तचापबाट पीडित छन् । अन्य जिल्लाबाट उपचारका लागि कैदीबन्दी चितवन पठाउने गरिएको कार्यालय प्रमुख कमलप्रसाद आचार्यले जानकारी दिए । “कारागारमा बिरामी कैदीबन्दीको चाप बढ्दै गएको छ”, उनले भने । कार्यालय प्रमुख आचार्यका अनुसार नवलपरासी, धादिङ, गोरखा, मकवानपुरलगायत जिल्लाबाट बिरामी कैदीबन्दी उपचारका लागि ल्याउने गरिएको छ । अहिले कारागारमा मधुमेहका २६, थाइराइडका तीन, मुटुरोगी चार, एचआइभी सङ्क्रमित चार, छारेरोगबाट पीडित चार, मानसिक रोगी पाँच, हेपाटाइटिसबाट पीडित तीन तथा अन्य रोगबाट पीडित कैदीबन्दी रहेका छन् । जिल्लामा केन्द्रीयस्तरको सरकारी अस्पताल, क्यान्सर अस्पताल, दुई ठूला मेडिकल कलेज र २४ भन्दा बढी निजी अस्पताल रहेका कारण कैदीबन्दीलाई उपचारका लागि पठाउने गरिएको छ । अहिले कारागारमा क्षमताभन्दा झण्डै दुई सय बढी कैदीबन्दी राखिएको छ । कारागारमा चार सय ७५ पुरुष कैदीबन्दी राख्ने क्षमता रहेको भए पनि ६ सय ७२, ३० कैदीबन्दी राख्ने क्षमता भएकामा ४१ तथा चार आश्रित बालबालिका गरी सात सय १७ कैदीबन्दी रहेका कार्यालय प्रमुख आचार्यले जानकारी दिए । “उपचारका लागि पर्याप्त बजेट निकासा नहुँदा औषधि खरिद गर्न समस्या हुने गरेको छ”, उनले भने । औषधि खरिद गर्न समस्या हुँदा दाताको सहयोग लिने गरिएको छ । रासस
