बिहान नगर्नुस् यी ५ गल्ती, कलेजोदेखि मधुमेहसम्मको हुन सक्छ समस्या
काठमाडौं । कलेजो हाम्रो शरीरको एक महत्त्वपूर्ण अंग हो । जसले हाम्रो स्वास्थ्यलाई स्वस्थ राख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । शरीरबाट विषाक्त तत्वहरू बाहिर निकाल्नुका साथै यसले रगतलाई शुद्ध पार्छ र शरीरका विभिन्न कार्य सुचारू रूपमा सञ्चालन गर्न मद्दत गर्छ । तर, हामीले आफ्नो दिनचर्यामा केही गल्ती गर्याैं भने कलेजोका लागि खतरनाक साबित हुन सक्छ । विशेषगरी बिहानको समयमा गरिने खराब बानीले कलेजोलाई हानि पुर्याउँछ । कलेजो बिग्रियो भने मधुमेहजस्ता गम्भीर रोगको जोखिम पनि बढ्न सक्छ । आउनूहोस् बिहान उठेर हामीले के गर्नु हुँदैन भन्ने बारेमा छाेटकरीमा छलफल गराैं । हामीले आज मानिसले बिहान गर्ने गल्तीको विषयमा चर्चा गर्दैछौं । १. बिहान पानी पिएर दिनको सुरुवात नगर्नू पानी स्वास्थ्यका लागि कति आवश्यक छ, यो सबैलाई थाहा भएको कुरा हो । तर, पानी कतिबेला कसरी पिउने भन्ने धेरैलाई थाहा छैन । बिहान उठ्ने बित्तिकै सबभन्दा पहिले पानी पिउनु अति आवश्यक छ । तर, धेरैले यो बानीलाई बेवास्ता गर्छन् । जुन कलेजोका लागि खतरनाक हुन्छ । रातभर सुत्दा शरीरमा डिहाइड्रेसन हुन्छ । बिहान उठ्ने बित्तिकै पानी पिउँदा शरीरमा पानीको कमी पूर्ति हुन्छ । पानी पिउनाले कलेजोबाट विषाक्त तत्वहरू बाहिर निकाल्छ र शरीरलाई डिटक्सिफाइ गर्न मद्दत गर्छ । यदि तपाईंले पानी नपिएर दिनको सुरुवात गर्नुहुन्छ भने यसले कलेजोमा प्रत्यक्ष असर पार्छ । २. बिहानै खाली पेटमा चिल्लो पदार्थ खानु धेरै मानिस बिहानको खाजामा तारेको खानेकुरा खान मन पराउँछन् । चिल्लो पदार्थको सेवनले पाचन प्रणालीलाई मात्र नभइ कलेजोलाई पनि असर गर्छ । चिल्लो खानेकुराले कलेजोमा बोसो जम्मा गर्छ, जसले फ्याटी लिभर रोगको जोखिम बढाउँछ । यसले कलेजोको सामान्य कार्यमा बाधा पुर्याउन सक्छ र लामो समयसम्म बेवास्ता गरेमा मधुमेहजस्ता रोग लाग्न सक्छ । ३. व्यायाम नगर्नू बिहान उठ्नेबित्तिकै थोरै भए पनि शारीरिक व्यायाम गर्नुपर्छ । व्यायाम शरीरका लागि मात्र होइन, कलेजोका लागि पनि फाइदाजनक हुन्छ । यसले शरीरमा रक्तसञ्चार सुधार गर्नुका साथै कलेजोको काममा सुधार गर्छ । जसले दिनभरि बस्ने र बिहान व्यायाम नगर्ने गर्छन् त्यस्ता व्यक्तिको कलेजोमा नकारात्मक असर पर्न सक्छ । जसका कारण कलेजो बिस्तारै कमजोर हुँदै जान्छ र भविष्यमा यसले गम्भीर रोग निम्त्याउँछ । ४. बचेको खाना बिहान खानु धेरैले बिहानै रातिदेखि बाँकी रहेको खाना खाने गर्छन् । तर,यो बानी राम्रो होइन । यसले कलेजोलाई हानि पुर्याउँछ । बासी खानाले कलेजोमा थप दबाब दिन्छ, किनभने कलेजोले शरीरमा रहेको ब्याक्टेरिया र विषाक्त पदार्थलाई बाहिर निकाल्नको लागि धेरै मेहनत गर्नुपर्छ । यसले कलेजोको कामलाई कमजोर बनाउँछ । ५. बिहान उठ्ने बित्तिकै धुम्रपान वा मदिरा सेवन गर्नु बिहान उठ्नेबित्तिकै धुम्रपान वा मदिरा सेवन गर्नु राम्रो होइन । यसले कलेजोको कोशिकालाई नोक्सान पुर्याउँछ । जसका कारण कलेजोको काम बिग्रन सक्छ । यसलाई समयमै रोकिएन भने कलेजो सिरोसिस वा क्यान्सरको जोखिम हुन्छ । एजेन्सीको सहयोगमा
भाइरल ज्वरोका बिरामी बढे
बैतडी । मौसममा आएको परिवर्तनसँगै बैतडीका गाउँगाउँमा भाइरल ज्वरोका बिरामी बढ्न थालेका छन् । यहाँका अस्पताल, प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र, स्वास्थ्यचौकी, निजी क्लिनिकमा भाइरल ज्वरोका बिरामी बढ्न थालेका स्वास्थ्यकर्मीले बताएका हुन् । पछिल्लो केही सातायता जिल्लाभरिका स्वास्थ्य संस्थामा भाइरल ज्वरोका बिरामीको चाप बढेको स्वास्थ्य कार्यालय बैतडीका सूचना अधिकारी विपीन लेखकले जानकारी दिए । उनले भने, ‘मौसममा आएको परिवर्तनसँगै जिल्लाका गाउँगाउँमा भाइरल ज्वरोको सङ्ख्या बिरामी बढेको छ । जिल्ला अस्पतालमा उपचारका लागि आउने बिरामीमध्ये सबैभन्दा बढी भाइरल ज्वरोका बिरामी हुने गरेका छन् ।’ अस्पातलका सूचना अधिकारी चन्द्र डोबालका अनुसार पहिलेको तुलनामा हाल भाइरल ज्वरोका बिरामी बढेका छन् । उपचारका लागि आउने बिरामीमध्ये ६० प्रतिशत भन्दा बढीमा भाइरल ज्वरो देखिएको उनले जानकारी दिए । उपचारका लागि आउने बिरामीमध्ये सबैभन्दा बढी भाइरल ज्वरोका रहेका भन्दै टाइफाइड, श्वासप्रश्वास, डेंगाी, स्क्रब टाइफसलगायत समस्या भएका बिरामी आउने गरेका सूचना अधिकारी डोबालले बताए । प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र पाटनमा आउने बिरामीमध्ये ५० प्रतिशत भाइरल ज्वरोका बिरामी रहेका केन्द्रका जनस्वास्थ्य निरीक्षक प्रेमसागर भट्टले जानकारी दिए । उनले भने, ‘दैनिक ८० जनाभन्दा बढी बिरामी उपचारका लागि आउने गरेकामा करिब ५० प्रतिशत भाइरल ज्वरोका छन् ।’ मेलौलीस्थित केशरपुर प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा दैनिक एक सय उपचारका लागि आउने गरेकामा ८० जनाको हाराहारीमा भाइरल ज्वरोका बिरामी पुग्ने गरेका जनस्वास्थ्य निरीक्षक मुकेशकान्त दयालले जानकारी दिए । पुर्चौँडी क्षेत्रमा पनि अन्यको तुलनामा भाइरल ज्वरोको बिरामीको सङ्ख्या बढेको छ । स्वास्थ्य संस्थामा उपचार गर्न पुग्नेमध्ये अधिकांश भाइरल ज्वरोका बिरामी रहेका पुर्चौँडी नगरपालिकाका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख सुरेन्द्रप्रसाद अवस्थीले बताए । मौसम परिवर्तनका साथै अस्वस्थकर खानपीनले पनि भाइरल ज्वरोको सङ्क्रमण बढेको श्रीकोट स्वास्थ्य चौकीका इञ्चार्ज वीरसिंह भाटले बताए । उनले भने, ‘स्वास्थ्यचौकीमा उपचार गर्न आउने बिरामीमा भाइरल सङ्क्रमण देखिने गरेको छ । ज्वरोका बिरामीमा अन्य सङ्क्रमण पनि हुनसक्ने भएकाले परीक्षण गरेर मात्रै औषधि दिने गरेका छौँ ।’ पछिल्लो समय जिल्लामा भाइरल ज्वरोका साथै टाइफाइड, स्क्रब टाइफस, डेंगीलगायत बिरामी फेला परिरहेका जिल्लास्थित स्वास्थ्य कार्यालयका प्रमुख तीर्थराज भट्टले जानकारी दिए । ज्वरोका बिरामीले स्वास्थ्य संस्थामा जाँच गराएर मात्रै औषधि सेवन गर्न उनले सर्वसाधरणलाई आग्रह गरे । प्रमुख भट्टले ज्वरोका बिरामीले मेडिकलबाट आफूखुसी औषधि किनेर प्रयोग गर्ने भएकाले यसले थप समस्या हसने भएकाले चिकित्सकको सल्लाह अनुसार मात्र औषधि सेवन गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।
अब सरकारले वृद्धभत्ता दिन सक्दैन : स्वास्थ्यमन्त्री पौडेल
काठमाडौं । स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री प्रदीप पौडेलले अब सरकारले वृद्ध भत्ता दिन नसक्ने बताएका छन् । बुधबार ललितपुरमा गणेशमान सिंह मेमोरियल हस्पिटल एण्ड रिसर्च सेन्टरले आयोजना गरेको २७ औं गणेशमान सिंह स्मृति दिवसमा बोल्दै उनले अबको १० वर्षपछि सरकारले वृद्ध भत्ता दिन नसक्ने बताएका हुन् । उनले मान्छेलाई रोग लाग्न नदिने कुरामा बढी जोड दिनुपर्ने बताए । अहिले समाज को मान्छे बिरामी हुन्छ र त्यसको सुविधाका बारेमा बोल्न पाइन्छ भनेर पर्खिए जस्तो देखिएको जानकारी दिए । यस्तै, उनले उपचारात्मक पद्धतिमा केही कुरा भइरहेको र चासो पनि बढेको उल्लेख गरे । निरोधात्मक पद्धतिमा कसैले पनि चासो नदेखाएको बताए । यस्तै रूपमा अघि बढ्ने हो भने नेपालमा अबको २० वर्षभित्र ५० वर्ष भन्दा माथिको संख्या बढी हुने दाबी गरे । खाद्य स्वास्थ्यको मुख्य विषय भएपनि स्वास्थ्यसँग जोड्न नसकिएको जानकारी दिए । ‘मान्छेलाई रोग लाग्न नदिने कुरामा जोड दिनुपर्छ, हामीले खाएको खानाले स्वाथ्यमा असर गरेको हुन्छ । क्यान्सर किन भयो, किड्नीमा समस्या किन आयो ? हामीले के खाइरहेका छौँ, हाम्रो फुड ह्याबिट कस्तो छ ? खाने वस्तु कस्तो छ र ? कति खाइरहेका छौँ ? चाहिने जति छ की, धेरै खाइरहेका छौँ, थोरै खाइरहेका छौँ की ? थोरै खानु पनि समस्या हो, धेरै खानु पनि समस्या हो’, उनले भने । मन्त्री पौडेलले अस्पतालहरूले स्वास्थ्य चेतना विस्तार गर्न आवश्यक रहेको बताए । देशमा कुनैपनि कुरामा अनुसन्धान नहुने भन्दै भइरहेका अध्ययन संस्थानमा पनि अनुसन्धान नहुने गरेको जानकारी दिए ।
