आठ खर्ब बराबरको सरकारी जग्गा फिर्ता ल्याइएको छ : प्रधानमन्त्री
काठमाडौं । प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले सरकारले ललिता निवास प्रकरणका दोषीलाई गिरफ्तार गरी अनुसन्धानको प्रक्रिया पूरा गरी फाइल अदालतमा पेश गरेका कारण आठ खर्ब रुपैयाँ बराबरको सरकारी जग्गा फिर्ता आएको बताएका छन् । बुधबार दिउँसो राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देन नेतृत्वको केन्द्रीय प्रतिनिधिमण्डलसँगको भेटमा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले सो कुरा बताएका हुन् । भेटमा प्रधानमन्त्रीले सरकारले गरेका राम्रा कामका लागि धन्यवाद दिन र अझ राम्रो गर्न प्रोत्साहित गर्नसमेत राप्रपाका नेताहरूसँग आग्रह गरे । प्रधानमन्त्रीले भने, ‘नेपाली जनताले सङ्घर्ष गरेर ल्याएको संविधानले सबै नागरिक र राजनीतिक दललाई शान्तिपूर्ण रूपमा आफ्ना माग राख्ने अधिकार दिएको छ । लोकतन्त्र नै त्यस्तो व्यवस्था हो, जहाँ नागरिकले आफ्ना माग र मुद्दा निर्धक्कसँग राख्न सक्छन् । तपाईहरूले पनि त्यही माग राख्नुभएको छ । यसलाई मैले स्वाभाविक रूपमा लिएको छु ।’ प्रधानमन्त्रीले भुटानी शरणार्थी प्रकरण, ललिता निवास प्रकरण र सुनकाण्डमा गरेको छानबिन र कारबाहीका लागि सबै राजनीतिक दलले सरकारलाई धन्यवाद दिनुपर्नेमा जोड दिए । प्रधानमन्त्री प्रचण्डले भने, ‘नक्कली भुटानी शरणार्थी प्रकरण, ललिता निवास प्रकरण र सुन प्रकरणमा सरकारले गम्भीर कदम चालेका कारण नै अहिलेको फैसला सम्भव भएको हो । सरकारले अभियुक्तलाई गिरफ्तार गरी अनुसन्धानको प्रक्रिया टुङ्ग्याएर फाइल अदालतमा पेश गरेको थियो, यसकै कारण अहिले अदालतले राम्रो फैसला गरेको छ । ललिता निवासको रु आठ खर्ब बराबरको जग्गा सरकारको नाममा फिर्ता आएको छ ।’ ‘राप्रपाले आफ्ना मुद्दाहरू लिएर सङ्घर्षमा जाने निर्णय गरेकोप्रति मेरो भन्नु केही छैन’ प्रधानमन्त्रीले भने, ‘तपाईहरूको सङ्घर्ष शान्तिपूर्ण होस्, हामी शान्तिप्रक्रिया टुङ्ग्याउन पहल गरिरहेका छौँ, त्यसमा सकारात्मक सहयोग रहोस् । सरकारले गरेका राम्रा काममा समर्थन र सहयोग होस् ।’ भेटमा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले सरकारलाई आफ्नो पार्टीका धारणा राखी ज्ञापनपत्र बुझाएको छ । रासस
सानिमा रिलायन्सले गर्यो असहाय व्यक्तिलाई सहयोग
काठमाडौं । सानिमा रिलायन्स इन्स्योरेन्सले असहाय व्यक्तिहरुलाई सहयोग प्रदान गरेको छ । इन्स्योरेन्सले मङ्गलबार हात वा खुट्टा गुमाउन पुगेका असहाय व्यक्तिहरुलाई १ लाख रुपैयाँ बराबरको कृत्रिम हात र खुट्टा प्रदान गरेको हो । रोटरी क्लब अफ नारायणगढले आयोजना गरेको उक्त कार्यक्रममा कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत शिब नाथ पाण्डे ज्यूले उक्त सामग्रीहरु हस्तान्तरण गरेका हुन् । कार्यक्रममा कम्पनीको डेपुटी सीईओ नीराजन कंडेल, एरिया म्यानेजर ईशा प्रधान लगाएतको उपस्थिति रहेको थियो । संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत कम्पनीले ५ ओटा कृत्रिम खट्टाहरू र ३ ओटा कृत्रिम हातहरू प्रदान गरेको थियो । जनताको दुखमा कम्पनीको साथ रहेको र यस्ता खालका कार्यक्रमले कम्पनी सामाजिक उत्तरदायित्व बहन गर्ने एक जिम्मेवार कम्पनीको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ ।
हिमालयन रिले पेस गर्यो पुँजी वृद्धिको योजना, एफपीओबारे सोच्दै नेपाल रि
काठमाडौं । हिमालयन रिइन्स्योरेन्सले हकप्रद सेयर निष्काशन गरेर पुँजी वृद्धि गर्ने योजना नेपाल बीमा प्राधिकरणलाई पेस गरेको छ । प्राधिकरण स्रोतका अनुसार हिमालयन रिइन्स्योरेन्सले ८० प्रतिशत हकप्रद सेयर निष्काशन गरेर २० अर्ब पुँजी पुर्याउने योजना पेस गरेको हो । हिमालयन रिको चुक्ता पुँजी १० अर्ब रुपैयाँ छ । चुक्ता पुँजीको कम्पनीले ४ प्रतिशत अर्थात् ४० करोड रुपैयाँ बराबरको बोनस सेयर प्रस्ताव गरेको छ । बोनस सेयर वितरण पश्चात् कम्पनीको पुँजी १० अर्ब ४० करोड रुपैयाँ पुग्नेछ । त्यसपछि कम्पनीले १० अर्ब ४० करोड रुपैयाँ चुक्ता पुँजीको ८० प्रतिशत अर्थात् १० सेयर बराबर ८ सेयर अनुपातमा ८ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ बराबरको हकप्रद सेयर निष्कानश गर्नेछ । हकप्रद सेयर निष्काशन पश्चात् कम्पनीको पुँजी १८ अर्ब ७२ करोड रपैयाँ पुग्नेछ । बाँकी रहेको पुँजी बोनस सेयर वितरण गरेर २० अर्ब पुर्याउने योजना कम्पनीको रहेको प्राधिकरण स्रोतको छ । नेपाल बीमा प्राधिकरणले गत माघ १७ गते पुनर्बीमा कम्पनीहरूलाई २० अर्ब पुँजी पुर्याउन योजना पेस गर्न १५ दिनको समय दिएको थियो । तर, प्राधिकरणमा योजना पेस नगरी पुँजी वृद्धिको एजेण्डा सार्वजनिक गरेको भन्दै हिमालयन रिलाई बीमा प्राधिकरणले स्पष्टीकरण सोधेको थियो । हिमालयन रिले आफूबाट गल्ति भएको र माफी मागेको प्राधिकरण स्रोतको भनाइ छ । हिमालयन रिले आइतबार मात्रै योजना पेस गरेको हो भने नेपाल रिइन्स्योरेन्सले भने थप १५ दिनको समय मागेको छ । नेपाल रिले योजना पेस गरेपछि मात्रै पुँजी वृद्धिका लागि कुन विधिलाई स्वीकृति दिने भनेर निर्णय गर्ने प्राधिकरण स्रोतको भनाइ छ । नेपाल रिको हालको चुक्ता पुँजी १२ अर्ब ८१ करोड ३५ लाख ४४ हजार रुपैयाँ छ । २० अर्ब पुँजी पुर्याउन कम्पनीले ७ अर्ब १८ करोड ६४ लाख रुपैयाँ थप गर्नु पर्ने देखिन्छ । नेपाल पुनर्बीमा कम्पनीमा सरकारको ४४ प्रतिशत, सर्वसाधारणको १६ प्रतिशत र बाँकी बीमा कम्पनी तथा संगठित संस्थाहरूको लगानी छ । कम्पनी स्रोतका अनुसार २० अर्ब पुँजी पुर्याउन नेपाल रिले थप सार्वजनिक निष्काशन (एफपीओ)को योजना राख्ने विषयमा पनि छलफल भइरहेकाे छ । ‘गत आर्थिक वर्ष र चालु आर्थिक वर्षमा बोनस सेयर वितरण गरेर पुँजी बढाउन सक्छ, नेपाल रिलाई पुँजी वृद्धिका लागि टाउको दुखाइ नै छैन, सिधैं एफपीओ जारी गरेर २० अर्ब पुर्याउन सक्छ,’ स्रोतले भन्यो ।
मन्दीमा फस्टाएको व्यवसाय, नेपाली विदेशिँदा उच्च आय
काठमाडौं । विश्व महामारीका रूपमा फैलिएको कोरोना भाइरस होस् वा विनाशकारी भूकम्प अथवा अरू कुनै विपद् । यस्ता सबै संकटमा एकनास चलिरहने व्यवसाय हो रेमिट्यान्स । सन् २०१५ मा गएको विनाशकारी भूकम्पमात्र नभई २०१९ मा विश्वव्यापी रूपमा ठूलो परिमाणमा जनधनको क्षति गरेको कोरोना भाइरस (कोभिड-१९) महामारीका बेला पनि नेपालको रेमिट्यान्स व्यापार खासै ओरालो लागेन । अध्यागमन विभागको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार वैदेशिक रोजगारीका लागि नेपालबाट दैनिक करिब २ हजारहाराहारी नेपाली श्रम खोज्न विदेश गइरहेका छन् । यसको अर्थ विदेशमा गएर काम गरिरहेका नेपालीले बर्सेनि खर्बौं रुपैयाँबराबर रेमिट्यान्स (विप्रेषण) नेपाल पठाइरहेका छन् । सायद यसैको परिमाण हुन सक्छ भूकम्प, कोरोना महामारी वा अन्य विपद्का बेला मुलुकको अर्थतन्त्र धानेको । नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को पहिलो ६ महिनामै ७ खर्ब ३३ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रिएको छ । यो परिमाण गत आर्थिक वर्ष २०७९/८० को सोही अवधिको दाँजोमा २५.३ प्रतिशतले बढी हो । अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा रेमिट्यान्स आप्रवाह २४.३ प्रतिशतले बढेको थियो । ‘अमेरिकी डलरमा रेमिट्यान्स आप्रवाह २२.६ प्रतिशतले वृद्धि भई ५ अर्ब ५२ करोड पुगेको छ,’ राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदनमा छ, ‘अघिल्लो वर्ष यस्तो आप्रवाह १३.९ प्रतिशतले बढेको थियो ।’ रेमिट्यान्स बढेको यो तथ्यांकलाई चालु आर्थिक वर्षमा विदेश काम गर्न जाने नेपालीको संख्याले पुष्टि गर्छ । केन्द्रीय बैंकको सोही प्रतिवेदनअनुसार चालु आर्थिक वर्ष पहिलो ६ महिनामा वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति (संस्थागत तथा व्यक्तिगत-नयाँ) लिने नेपालीको संख्या २ लाख ७ हजार ९ सय ७० र पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या १ लाख ३५ हजार ४ सय ३५ रहेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा अन्तिम श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या २ लाख ७५ हजार ६ सय ४३ र पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या १ लाख ४२ हजार ५ सय ४८ रहेको छ । मुलुक बनाउने युवा जनशक्ति देश पलायन हुने क्रम रात दुई गुणा दिन चौगुणा बढिरहेको चिन्ता एकातिर भए पनि रेमिट्यान्स वृद्धिले परिवारको आर्थिक भरथेग गर्न विशेष योगदान गरिरहेकोमा दुई मत नहोला । विदेशमा काम गरिरहेका नेपालीले कमाएर स्वदेश पठाउने रकमलाई औपचारिक माध्यमबाट सम्बन्धित परिवारको हातमा पुर्याउने रेमिट्यान्स व्यापार सदाबहार हुनुको कारण पनि यही हो । महिनामै खर्ब बढीको रेमिट्यान्स भित्र्याउन सहयोग गरिरहेका रेमिट कम्पनीहरूको व्यापार अपार भइरहेको देखिन्छ । दर्जनौं रेमिट कम्पनी यो व्यपारमा संलग्न छन् । भलै, केहीले भने ठूलो बजार हिस्सा ओगटेका छन् । आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा ८ खर्ब ७५ अर्ब ३ करोड रूपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रिएको थियो । आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति (संस्थागत तथा व्यक्तिगत-नयाँ र वैधानिकीकरण) लिने नेपालीको संख्या २०.५ प्रतिशतले घटेको थियो । केन्द्रीय बैंकका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा विप्रेषण आप्रवाह ९.८ प्रतिशतले वृद्धि भई ९ अर्ब ६१ अर्ब ५ करोड भित्रिएको थियो । सोही वर्ष वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति -संस्थागत तथा व्यक्तिगत(नयाँ र वैधानिकीकरण) लिने नेपालीको संख्या ६२.८ प्रतिशतले घटेको थियो । २०७८/७९ मा विप्रेषण ४.८ प्रतिशतले बढेर १० खर्ब ७ अर्ब ३१ करोड भित्रिएको थियो । उक्त अवधिमा वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति (संस्थागत तथा व्यक्तिगत-नयाँ र वैधानिकीकरण) लिने नेपालीको संख्या उल्लेख्य वृद्धि भई ३ लाख ५४ हजार ६ सय ६० पुगेको थियो । वैदेशिक रोजगारीका लागि पुनः श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या त्यसबेला १९८.५ प्रतिशतले बढेर २ लाख ८२ हजार ४ सय ५३ पुगेको थियो । त्यस्तै २०७९/८० मा रेमिट्यान्स २१।२ प्रतिशतले बढेर १२ खर्ब २० अर्ब ५६ करोड भित्रिएको थियो । अघिल्लो वर्ष ४.८ प्रतिशतले बढेको थियो सोही वर्ष वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति (संस्थागत तथा व्यक्तिगत-नयाँ) लिने नेपालीको संख्या ४०.३ प्रतिशतले वृद्धि भई ४ लाख ९७ हजार ७ सय ४ पुगेको थियो । राष्ट्र बैंकका सहायक सूचना अधिकारी भागवत आचार्य रेमिट्यान्स आप्रवाह बढ्नु र लामो समयपछि चालु खाता बचतमा जानु अर्थतन्त्रको वाह्य क्षेत्र थप सुदृढ हुँदै जानु भएको बताउँछन् । वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपालीको संख्या बढ्दै गएका कारण पनि रेमिट्यान्स आप्रवाहमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको आचार्यको भनाइ छ । ‘कोरोना महामारीको समय रेमिट्यान्स वृद्धिदर घाटामा थियो, त्यसपछिका वर्षदेखि क्रमशः बढिरहेको छ,’ आचार्यले विकासन्युजसँग भने, ‘चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा ७ खर्ब ३३ अर्ब बढीे रेमिट्यान्स आप्रवाह भएको तथ्यांकले देखाएको छ, यसलाई अर्थतन्त्र सुधारका लागि राम्रो संकेत मान्न सकिन्छ ।’ अहिलेको अवस्थामा नेपालीहरू स्वदेशभन्दा विदेशमा बढी रमाउन थालेकाले पनि रेमिट्यान्समा वृद्धि भइरहेको उनको विश्लेषण छ । ‘अहिले नेपालीले गुणस्तरमा पनि ध्यान दिन थालेको अवस्था छ,’ उनी भन्छन्, ‘पहिला सामान्य काममा पनि बाहिरिन्थे, अहिलेको अवस्थामा सीप सिकेर राम्रो देश जाउँ भन्ने कन्सेप्ट पनि बस्न थालेको छ ।’ आचार्यका अनुसार सीप सिकेर विदेशिनेको पारिश्रमिक पनि राम्रो हुन्छ । विदेशमा श्रमिकको ज्याला पनि बढेको छ । दसैंतिहारमा रेमिट्यान्स बढ्ने ट्रेन्ड पनि रहेको उनी बताउँछन् । ‘दसैंतिहारमा रेमिट्यान्स अलि बढी आउँछ, किनभने पर्व मान्न भनेर परिवारलाई पैसा पठाउँछन्,’ उनी भन्छन्, ‘रेमिट्यान्स बढ्ने कारण एउटा यो पनि हो ।’ उनका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको पहिलो ६ महिना ३ लाख ४३ हजार बढी नेपाली कामका लागि तेस्रो मुलुक गएका छन् । ‘भारत जानेको संख्या पनि उच्च छ । ‘विदेशिनेको संख्या बढ्दै जाँदा रेमिट्यान्स पनि बढ्दै गएको हो, जुन अझ बढ्दै जान सक्छ,’ उनी भन्छन् । सूचना अधिकारी आचार्यका अनुसार पहिला नेपालीको मुख्य श्रम गन्तव्य सामान्य हुने गरेको थियो । अहिले युरोप, अमेरिका, भारत, जापान, कोरिया जानेको संख्यामा पनि वृद्धि हुँदा आम्दानी पनि बढेको हो । अहिले सबैभन्दा धेरै रेमिट्यान्स भारतबाट भित्रिने आचार्य बताउँछन् । नेपालमा भित्रिने रेमिट्यान्सको स्रोत मुलकमा भने खाडी मुलुककै वर्चश्व छ । केही समययता युरोप, अमेरिकालगायत देशबाट रेमिट्यान्स आउने क्रम बढेको उनको भनाइ छ । गत आर्थिक वर्ष पहिलो ६ महिनामा ४ लाख १४ हजार ५ सय ४६ जना विदेशिएका थिए । वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार २०८० साउनमा काम खोज्दै ५५ हजार ५ सय ७५ विदेशिएका थिए भने पुसमा ६५ हजार ८ सय १३ नेपालीले नयाँ श्रम स्वीकृति लिए । गत पुसमा जारी श्रम स्वीकृति अघिल्लो वर्ष पुसको दाँजोमा धेरै हो । गएको ६ महिनामा विदेशिएका करिब साढे ३ लाख नेपालीमध्ये सबैभन्दा धेरै यूनाइटेड अरब इमिरेट्स (यूएई) गएका छन् । त्यसबेला ८४ हजार ८ सय ५५ नेपाली काम खोज्दै विदेशिएका थिए । त्यसैगरी मंसिरमा मात्र १८ हजार ४ सय ९३ नेपाली यूएई गए । पुसमा १६ हजार ३ सय ८५ गए । पुसमा साउदी अरब जाने नेपाली १४ हजार ३ सय ७ थिए भने कतारमा १४ हजार १८ पुगेको विभागको तथ्यांक छ । ‘यो वर्ष रेमिट्यान्स साढे १४ खर्ब पुग्छ’ रेमिट्यान्स व्यवसायीहरूको छाता संस्था नेपाल विप्रेषक संघका महासचिव सञ्जय सिग्देल चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा रेमिट्यान्स आप्रवाह उत्साहजनक भएको बताउँछन् । दुई वर्ष अवधिमा धेरै नेपाली विदेशिएको उनी बताउँछन् । ‘गत वर्ष रेमिट्यान्स आप्रवाह १० खर्ब थियो,’ उनी भन्छन्, ‘अहिले ६ महिनामै हामी ७ खर्बमाथि पुगिसकेका छौं, यो हिसाबमै जाने हो भने आर्थिक मसान्त पुग्दासम्म १४ खर्ब ५० अर्ब पुग्ने अनुमान छ ।’ उनका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय श्रम बजार गएका नेपाली कामदारले अवैधभन्दा वैध च्यानलबाट पैसा पठाएकाले रेमिट्यान्स बढेको हो । राष्ट्र बैंकका अनुसार अहिले २३ वटा संस्थाले राष्ट्र बैंकबाट लाइसेन्स लिएर रेमिट्यान्स भित्र्याइरहेका छन् । नेपालको सन्दर्भमा कुरा गर्दा २३ वटा कम्पनीको हिसाब गर्दा एउटा कम्पनीमा अधिकतम ३० जना हुन्छन् । न्यूनतम १० देखि १५ जना कर्मचारी हुन्छन् । बाहिरको कुरा गर्दा एउटामा २ जनासम्म आबद्ध हुन्छन् । रेमिट्यान्स क्षेत्रमा १ लाख हाराहारीले रोजगारी पाएका छन् । ‘बिजनेसको हिसाबले कुरा गर्ने हो भने पनि राम्रै छ । रेमिट्यान्स आउने विषयमा हाम्रो नेटवर्कमा जति पनि बसिरहेका छन्, उनीहरूकै माध्यमबाट सबै कुरा जाने हो,’ सिग्देल थप्छन्, ‘रेमिट्यान्स जति वृद्धि हुन्छ त्यो ट्रान्जेक्सनको नम्बर भोलुममा आउँछ । भोलुम आइसकेपछि त्यसको आधारमा उनीहरूले कमिसन पाउँछन । ट्रान्जेक्सन बढे कमाइ पनि बढी र घटे कमाइ कम हुन्छ ।’ हाल मुलुकमा आईएमई रेमिट, सिटी एक्सप्रेस, ईसेवा, प्रभु, जीएमई, आई पे रेमिट, सिजी फिन्को, नेपाल रेमिट, हुलास रेमिट, सम्सारा रेमिटलगायत कम्पनीले रेमिट्यान्स व्यवसाय गरिरहेका छन् । विदेशिने बढ्दै जाँदा यी कम्पनीहरूको कमाइ पनि राम्रो देखिएको छ ।
थामिएन सेयर बजारको गिरावट, २ अर्ब २४ करोडमा खुम्चियो कारोबार
काठमाडौं । बुधबार पनि सेयर बजार घट्नबाट थामिएन । गत सातादेखि निरन्तर घटेको नेप्से परिसूचक बुधबार पनि ६.४६ अंकले घटेर २०२६.५९ बिन्दुमा झरेको छ । परिसूचकसँगै कारोबार रकम पनि घट्ने क्रम रोकिएको छैन । मंगलबारको तुलनामा बुधबार एकैदिन ८७ करोडले सेयर कारोबार घटेको छ । अघिल्लो दिन ३ अर्ब माथिको कारोबार भएको बजारमा बुधबार २ अर्ब २४ करोडको मात्रै सेयर किनबेच भएको छ । विगतका दिनजस्तै, बुधबार पनि सर्वाधिक कारोबार गर्नेको शीर्ष स्थानमा हिमालयन रि इन्स्योरेन्स रहेको छ । जसको एकैदिन ११ करोड १२ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ । घट्दो बजारमा पनि चार कम्पनीको सेयर मूल्य सर्किट लेभलमा कारोबार भएको छ । बोटलर्स नेपाल (बालाजु), हिमालय उर्जा विकास कम्पनी, समाज लघुवित्त वित्तीय संस्था र बोटलर्स नेपाल (तराई)को सेयर मूल्य १० प्रतिशतले घटेको छ । बुधबार ५६ कम्पनीको सेयर मूल्य बढेको छ भने १९० कम्पनीको सेयर मूल्य घटेको छ । बाँकी दुई कम्पनीको सेयर मूल्य भने स्थीर रहेको छ । त्यस्तै, बजारमा उत्पादनमूलक बाहेक बाँकी समूह राताम्मे देखिएका छन् । उत्पादनमूलक समूह पनि सामान्य अर्थात २.८४ प्रतिशतले बढेको छ ।
बालुवाटारमा गभर्नर अधिकारीको राजीनामा माग गर्दै लघुवित्त पीडितको प्रदर्शन
काठमाडौं । देशभरका लघुवित्त पीडितहरु बालुवाटारमा गभर्नर अधिकारीको राजीनामा माग गर्दै प्रदर्शन गरेका छन् । विभिन्न जिल्लाबाट सात दिनसम्म हिँडेर काठमाडौं आएका लघुवित्त पीडितहरुले बालुवाटार पुगेर प्रदर्शन गरेका हुन् । उनीहरुले लघुवित्त तथा वित्तीय शोषण विरुद्धको संघर्ष समिति नेपालको ब्यानरमा प्रदर्शन गरेका हुन् । पीडितहरुले न्याय नपाएको भन्दै काठमाडौं आएर प्रदर्शन शुरु गरेका हुन् । लघुवित्त पीडितहरुले लघुवित्तीय संस्थाहरुले बढी ज्यादती गरेको भन्दै लघुवित्तबाट न्याय पाउनको लागि काठमाडौं केन्द्रित आन्दोलन शुरु गरेको बताउँदै आएका छन् । बुधवार देशभरका लघुवित्त तथा वित्तीय पीडितले काठमाडौंको गौशालाबाट करिव ३ हजार पीडितहरू जम्मा भएर बालुवाटार पुगेर प्रदर्शन गरेको बताएका छन् । पीडितहरु गौशालाबाट कालोपुल हुँदै बालुटारसम्म पुगेका थिए । सरकारले समिति बनाएर केही काम नगरेको भन्दै उनीहरुले पुनः सरकारलाई झक्झकाउन काठमाडौं आउनुपरेको बताए । पीडितहरुले हाम्रो माग पूरा गर, राष्ट्र बैंकका गभर्नर राजीनामा दे, लघुवित्त ऋण मिनाहा गर, दिदी बहिनी ठग्न पाइँदैन, धितो लिलाम फुकुवा गर,वित्तीय संस्था खारेज गर, वित्तीय आतंक बन्द गर जस्ता नारा लगाएका थिए ।
१६ महिनामा काम सक्ने सम्झौता भएको पुल सात वर्षसम्म अलपत्र, डोकोमा बिरामी बोक्नुपर्ने
ढोरपाटन । सात वर्षअघि निर्माण थालिएको अस्तु-ओडारबोट मोटरेवल पुल हालसम्म सम्पन्न हुन सकेको छैन । खोलाको वरिपरि ठडिएका दुई पिल्लर भत्कन थालेका छन् । फलामका रडमा खिया लागेको छ । विसं २०७४ माघ महिनामा सक्ने गरी निर्माण सुरु भएको मोटरेवल पुलको ४० प्रतिशत मात्रै काम सकिएको छ । बागलुङको ढोरपाटन नगरपालिका-५ अधिकारीचौरको अस्तु-ओडारबोट जोड्ने मोटरेवल पुल यतिबेला बेवारिसे अवस्थामा पुगेको हो । पुलको दुईतिर पिलर उठाएको वर्षौँ भए पनि अरु काम भने हुनसकेको छैन । २०७३ असोज ४ गते वाइटी रफिना जेभी कन्स्ट्रक्सनले पुल बनाउने जिम्मा लिए पनि काम गरेन । लामो समयसम्म निर्माण कम्पनीले काम नगरेपछि गत वर्ष मङ्सिर २८ गते ठेक्का तोडियो । ठेक्का तोडिएपछि अब पुल बन्छ कि बन्दैन भन्ने अन्योल सिर्जना भएको छ । सडक डिभिजन कार्यलयमार्फत निर्माण हुन थालेको पुललाई निर्माण कम्पनीले अलपत्र पारेपछि अब कहिले काम सुरु हुन्छ भन्ने निश्चित छैन । सोह्र महिनामा सम्पन्न गर्ने गरी सम्झौता भएको पुलको काम ४० प्रतिशतमै भएको सीमित छ । वर्षौँअघि निर्माण भएको पुलको संरचना भूजीखोलामा आएको बाढीले भत्काइदिएको छ । बाढीले लाखौँको संरचनामा क्षति पु¥याएपछि पुल सुरुकै चरणबाट काम गर्नुपर्ने अवस्थामा छ । पुल बन्न लागेपछि खुसी भएका अधिकारीचौर, नाथुरी लगायतका गाउँका नागरिक अहिले अलपत्र अवस्थामा पुगेपछि दुःखी बनेका छन् । कृषि गाउँका रुपमा रहेका अधिकारीचौर र नाथुरीगाउँका हजारौँ किसान पुल नबन्दा मारमा परेका छन् । डेढ दशकअघि गाउँमा मोटरबाटो पुगेपछि सिङ्गो गाउँनै व्यावसायिक तरकारी खेतीमा लागेको छ । यतिका समयसम्म मोटर गुड्ने पुल नबन्दा यस क्षेत्रका तीन सय घरधुरीका किसानले उत्पादन गरेको तरकारी बजारसम्म पुर्याउन समस्या भएको ढोरपाटन नगरपालिका-५ अधिकारीचौरका किसान कृष्ण कँडेलले बताए । भूजीखोलामाथि निर्माण थालिएको पुल नबन्दा अधिकारीचौर, नाथुरी, भैँसीखर्क, घैयाखेत र बाहुनगाउँका हजारौँ नागरिकले सास्ती खेप्नु परेको उनको भनाइ छ । हिउँदको समयमा खोला सानो हुँदा गाडी वारपार गर्न सके पनि बर्षाको समयमा भने ठप्प हुने गरेको कँडेल बताउँछन् । हिउँदमा गाउँमै गाडी आएर उत्पादित तरकारी बजारमा पुर्याउन सहज भए पनि बर्षा याममा सकस हुने उनको भनाइ छ । कँडेलले भने– ‘हामी किसानका लागि गाउँमा मोटरबाटो बरदान सावित भएको छ, यहाँका सयौँ मानिस तरकारी खेतीमा आवद्ध छौँ, हिउँदमा गाडी बारीमै आउँछ, बर्षाको चार महिना त ठप्पै हुन्छ, त्यो बेला डोकोमा बोकेर बजार पुर्याउनुपर्छ, डोकोमा बोकेर बजार पुर्याउँदा निकै गाह्रो हुन्छ, पुल बन्न लागेको दश वर्षनै हुन लाग्यो, अहिले त काम गर्ने मान्छे पनि आउँदैन, भागे छ कि क्या हो, खोलाले पनि केही भागमा क्षति गरेको छ ।’ नाथुरी गाउँका स्थानीयवासी शिवराज कँडेलले अस्तुमा पुल बने आधा १५ मै बुर्तिबाङ बजारमा पुग्न सकिने भए पनि अहिले एक घण्टा बढी लाग्ने बताए । पुल नबन्दा वर्षा सुरु भएदेखि कात्तिकसम्म गाउँमा मोटर पुग्न नसक्ने उनको भनाइ छ । गाउँमा कोही बिरामी परेर अस्पताल लैजानु परे डोकोमा बोक्नुपर्ने स्थिति रहेको कँडेलले बताए । पटक–पटक सरोकारवाला निकायमा माग गरी राखे पनि अहिलेसम्म सुनुवाइ नभएको उनले गुनासो पोखे । ‘हिउँदको समयमा समस्या छैन, घुमाउरो बाटो भएर पनि गाउँमा गाडी पुग्छन्, सबैभन्दा बढी समस्या त वर्षामै हुन्छ, पुल अलपत्र पार्ने ठेकेदारलाई कडा कारबाही गर्नुपथ्र्यो, अहिले पुल सकिने बेला ठेक्का रद्ध गरे, अब कहिले पुनः ठेक्का गरेर काम सुरु हुने हो रु, कस्तो ठेकेदार पर्ने हो ?,’ उनले भने – ‘यही चालले त अवको दश वर्ष पनि पुल बन्ला जस्तो लाग्दैन, राज्यले कडाइ गर्यो र चासो दियो भने समयमै काम बन्ने थियो होला ।’ पुल सङ्घीय सरकारले विनियोजन गरेको तीन करोड ५० लाख रुपैयाँको लागतमा निर्माण हुन थालेको थियो । निर्माण कम्पनीले काम गर्न अटेरी गरेपछि गत वर्ष ठेक्का सम्झौता तोडेको सडक डिभिजन कार्यालय बागलुङका सूचना अधिकारी इञ्जिनीयर अमर अधिकारीले जानकारी दिए । निर्माण कम्पनीको पेश्की जमानतसमेत जफत गरिएको उनको भनाइ छ । उक्त कम्पनीले ४० प्रतिशत मात्रै काम गरेको छ । त्यसमा पनि बाढीले ठूलो क्षति पुर्याएको उनी बताउँछन् । अब पुलको काम सुरु गर्नका लागि नयाँ डिजाइन गर्नुपर्ने भन्दै त्यसका लागि परामर्शदाता कम्पनी आह्वान गरेको सूचना अधिकारी अधिकारीको भनाइ छ । परामर्शदाता कम्पनीले नयाँ प्रतिवेदन तयार पारेपछि नयाँ ठेक्का प्रक्रियामा जाने उनले बताए । ‘जति छिटो परामर्शदाताले प्रतिवेदन तयार गर्छ, त्यति छिटो ठेक्का प्रक्रिया अगाडि बढ्छ, पहिले केही काम भए पनि खोलाले क्षति पुर्याएको छ, त्यो पुल धेरै वर्ष अगाडिनै सकिनुपर्ने हो तर निर्माण कम्पनीले निकै लापरबाही गर्यो’ इञ्जिनीयर अधिकारीले भने- ‘दोहोरो काम गर्न पर्ने भयो, पहिले सकिएको भए, राज्यको लाखौँ रकम नोक्सान हुने थिएन, नागरिकले सहज रुपमा यात्रा गर्न पाउँथे, अब काम गर्नका लागि अझै केही समय लाग्ने देखिन्छ ।’ रासस
हिमालयन बैंकको नगद संकलन काउन्टर टेकु अस्पतालमा, २४ सै घण्टा सेवा प्रदान गर्ने
काठमाडौं । हिमालयन बैंक लिमिटेडले टेकु स्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवारोग अस्पताल टेकुमा नगद संकलन काउन्टर संचालनमा ल्याएको छ । अस्पातालमा आउने सेवाग्राहीको सुविधालाई ध्यानमा राखी बैंकले अस्पतालसंग नगद संकलन गर्ने सम्झौता गरेको हो । बैंकले अस्पतालमा उक्त सेवा सार्वजनिक विदाका दिनमा समेत गरी २४ सै घण्टा सेवा प्रदान गर्नेछ । सो काउन्टरमा सेवाग्राहीहरुको सुविधालाई मध्यनजर गर्दै बैंकले क्यूआर मार्फत पनि भुक्तानी गर्न सकिने सुविधा प्रदान गरेको छ । बैंकद्वारा प्रदान गरिने उक्त सेवाले अस्पतालमा सेवा लिन आउने बिरामी एवं बिरामीहरुका परिवार-आफन्तजन तथा अस्पतालका कर्मचारीलाई सहजता प्रदान गर्नेछ । नगद संकलन काउन्टर संचालनमा ल्याउने सम्झौता पत्रमा बैंकका तर्फबाट बैंकका सहायक प्रमुख कार्यकारी अधिकृत विजयमान नकर्मी र अस्पतालका तर्फबाट अस्पतालका निर्देशक डा. युवानिधि बसौलाले हस्ताक्षर गरेका छन् । सो समारोहमा बैंक तथा अस्पतालका अन्य कर्मचारीहरुको पनि उपस्थिति रहेको थियो ।
