युवाको बढ्दो उपस्थिति : ३५ वर्षमुनिका २३ सांसद निर्वाचित
प्रगति ढकाल काठमाडौं । गत भदौ २३ र २४ गतेको ‘जेनजी’ आन्दोलनपछि सिर्जित विशेष राजनीतिक परिस्थितिबीच सम्पन्न भएको प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनको परिणाम आउने क्रम अन्तिम चरणमा रहेको छ । अधिकांश निर्वाचन क्षेत्रको नतिजा आइसकेको छ भने समानुपातिकतर्फको मतगणना प्रक्रिया अझै जारी छ । तर, यसपटकको निर्वाचनले नेपाली राजनीतिमा नयाँ पुस्ताको बलियो प्रवेश गराएको छ । यसपटक प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचनमा ३५ वर्षमुनिका युवाले उल्लेखनीय सफलता हात पारेका छन् । पुराना पुस्ताको बाक्लो उपस्थिति रहेको संसद्मा अब भने नयाँ पुस्ताको उपस्थिति बाक्लो देखिने भएको छ । विशेषगरी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) बाट उम्मेदवारी दिएका धेरै युवा पुस्ताले विभिन्न निर्वाचन क्षेत्रमा प्रभावशाली मतसहित विजय हासिल गरेका छन् । उनीहरूको जितले नयाँ सोचलाई अवसर दिन चाहेको सन्देश पनि दिएको छ । अब संसद्मा प्रवेश गरेका यी युवा सांसदहरूले जनताले राखेको अपेक्षा कत्तिको पूरा गर्न सक्छन् भन्ने हेर्न बाँकी नै छ । यस निर्वाचनको परिणामले नेपाली राजनीतिमा पुस्तान्तरणको बहसलाई नयाँ ऊर्जा भने पक्कै दिएको छ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) बाट ३५ मुनिका २० जना उम्मेदवार निर्वाचित भएका छन् । यसैगरी, नेपाली कांग्रेसबाट एक, श्रम संस्कृति पार्टीबाट एक, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीबाट एक जना गरी यसपटक २३ जना ३५ वर्षमुनिका उम्मेदवारले प्रत्यक्ष चुनाव जितेका छन् । ३५ वर्षमुनिका सांसदको अग्रसूचीमा छिन्, ३० वर्षीया सोविता गौतम । दोलखाको तामाकोशी गाउँपालिका जामुनेमा जन्मिएकी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को केन्द्रीय सदस्य रहेकी गौतम चितवन–३ बाट विजयी भएकी छन् । उनले ५९ हजार २७७ मत ल्याएर विजयी भएकी हुन् । गौतमको निकतम प्रतिस्पर्धी रेणु दाहालले २० हजार ६१५ मत प्राप्त गरेकी थिइन् । ३० वर्षको उमेरमा उनी दोस्रोपटक प्रतिनिधिसभाको सांसद बनेकी छन् । उनले २०७९ सालको प्रतिनिधिसभामा काठमाडौं–२ बाट जित हासिल गरेकी थिइन् । कानुनमा स्नातक गरेकी अधिवक्ता गौतमले अत्यधिक मतका साथ विजयी भइन् । पैँतीस वर्षमुनिकै अर्का सांसद छन्, सुलभ खरेल । २०५४ साल भदौ बुटवलमा जन्मिएका खरेल २८ वर्षको उमेरमा नै सांसद बन्ने अर्को उम्मेदवार छन् । उनी प्रतिनिधिसभा सदस्यको चुनावमा रूपन्देही–२ बाट ५६ हजार ५५० मत ल्याएर विजयी भएका छन् । उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी पूर्वअर्थमन्त्री रहेका नेकपा (एमाले)का उम्मेदवार विष्णु पौडेलले १२ हजार ८६१ मत ल्याएका थिए । खरेलले नेपाल ल क्याम्पसबाट पाँचवर्षे बिए–एलएलबी अध्यायन गरेका छन् । प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा मोरङ क्षेत्र नम्बर ६ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को उम्मेदवार रुविना आचार्य विजयी भएकी छन् । विराटनगरमा जन्मिएकी आचार्यले ५५ हजार ५१३ मत ल्याउँदा उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार डा. शेखर कोइरालाले १२ हजार ८५० मत ल्याएका थिए । यसैगरी, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट काभ्रेपलाञ्चोक निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ मा प्रतिनिधिसभा सदस्यको चुनावमा बदनकुमार भण्डारी विजयी भएका छन् । भुम्लु गाउँपालिका–२ मा जन्मिनुभएका बदनले ५३ हजार ३४४ मतसहित विजयी भएका हुन् । उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार मधुप्रसाद आचार्यले १७ हजार ८६८ मत ल्याएका थिए । भण्डारी ई–कमर्स व्यवसायी तथा मिडियाकर्मी समेत रहेका छन् । ३३ वर्षीय भण्डारीले स्नातक (बिए) उत्तीर्ण गरेका छन् । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का तर्फबाट झापा क्षेत्र नम्बर १ बाट निर्वाचित २९ वर्षीय निशा डाँगी पनि कलिलो उमेरमा नै सांसद बनिन् । उनी २०७९ को प्रतिनिधिसभा सदस्यमा समानुपातिकबाट सांसद बनेकी थिइन् । डाँगीले यसपटक प्रत्यक्षतर्फको उम्मेदवार बन्ने अवसर पाइन् । उनले ४५ हजार ६८० मतसहित विजय हासिल गरिन् । डाँगीको निकटतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार केशवराज पाण्डेले १० हजार ५५० मत ल्याएका थिए । विसं २०५३ मा झापाको भद्रपुर नगरपालिकामा जन्मिएकी डाँगीले काठमाडौंको जया मल्टिपल क्याम्पसबाट सामाजिक कार्यमा स्नातक र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट पत्रकारितामा स्नातकोत्तर गरेकी छन् । २६ वर्षीय मनीष खनाल पनि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का तर्फबाट नवलपुर क्षेत्र नम्बर २ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका छन् । उनले ४१ हजार ३४७ मतसहित विजयी भएका हुन् । उनको निकटतम प्रतिस्पर्धी एमालेका उम्मेदवार तिलबहादुर महत क्षेत्रीले १५ हजार ७५५ मत ल्याएर उपविजेता भएका थिए । मध्यविन्दु नगरपालिका–६ निवासी खनाल विसं २०५६ असार ११ गते जन्मिएका हुन् । उनले नेपाल ल क्याम्पसबाट कानुन विषयमा स्नातक अध्ययन गरेका हुन् । अट्ठाइस २८ वर्षीय बब्लु गुप्ता पनि निर्वाचित भएका छन् । उनले सिरहा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ बाट राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का तर्फबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा विजय हासिल गरेका हुन् । सामाजिक सेवामा सक्रिय गुप्ताले स्नातकसम्मको अध्ययन पूरा गरेका छन् । उनले ४१ हजार ३२२ मतसहित विजय हासिल गरेका हुन् । उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका रामसुन्दर चौधरीले नौ हजार ७७४ मत ल्याएका थिए । रास्वपाबाटै ३५ वर्षमुनिका निर्वाचित उम्मेदवारमध्ये अर्को नाम हो सन्तोष राजवंशी । ३४ वर्षीय राजवंशी मोरङ–४ बाट विजयी भएका हुन् । सिराहा–२ बाट रास्वपाकै ३० वर्षीया शिवशङ्कर यादव पनि निर्वाचित भएका छन् । रास्वपाबाटै ३३ वर्षीय तपेश्वर यादव पनि सिरहा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट निर्वाचित भइसकेका छन् । रास्वपाबाटै महोत्तरी–२ मा ३४ वर्षीय दीपककुमार साह निर्वाचित भएका छन् । महोत्तरी–३ बाट ३३ वर्षीय उज्ज्वलकुमार झा निर्वाचित भएका छन् । काठमाडौं–५ बाट राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार २९ वर्षीय सस्मित पोखरेल निर्वाचित भएका छन् । २०५२ फागुन १ गते काठमाडौंमा जन्मिएका पोखरेलले कानुनमा स्नातक गरेका छन् । उनी रास्वपाका केन्द्रीय सदस्य तथा सहप्रवक्ता हुन् । काठमाडौं महानगरपालिका कार्यालयमा सह–विशेषज्ञ भएर काम गरेका पोखरेलको महानगरका सेवा–प्रवाह, कार्यक्रम/परियोजना कार्यान्वयन र नतिजा निकाल्ने कार्यान्वयन क्षमता छ । उनले काठमाडौं महानगरपालिकाका नगर प्रमुख बालेन्द्र शाहका सल्लाहकार भएर काम गरिसकेका छन् । पोखरेलले सांसद कार्यालयमा प्रमुख सहायक भएर काम गरिसकेका छन् । उनमा नीति/अनुसन्धान, जनगुनासा व्यवस्थापन, टोली परिचालन र समन्वयमार्फत काम ‘टुङ्ग्याउने’ कार्यालय व्यवस्थापन नेतृत्व छ । मकवानपुर–२ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका २५ वर्षीय प्रशान्त उप्रेतीले चुनाव जितेका छन् । २०५७ सालमा मकवानपुरमा जन्मिएका उप्रेती पेसाले पर्यटन उद्यमी हुन् । उनले पर्यटन व्यवस्थापनमा स्नातक गरेका छन् । निर्वाचित हुने अर्का ३४ वर्षीय उम्मेदवारको अर्को नाम हो सागर ढकाल । रास्वपाकै तर्फबाट गुल्मी– १ बाट उनी निर्वाचित भएका छन् । गुल्मीको सत्यवती गाउँपालिका–६, पीपलनेटा स्थायी ठेगना भएको ढकाल पेसाले इन्जिनियर हुन् । पैँतीस वर्षमुनिको अर्का सांसद हुन्, प्युठान– १ बाट निर्वाचित ३१ वर्षीय सुशान्त वैदिक । काठमाडौं– १ बाट निर्वाचित र ३५ वर्षमुनिका अर्को चर्चित नाम हो, रञ्जु न्यौपाने (दर्शना) । वैकल्पिक राजनीतिका रूपमा उदाएकी ३० वर्षीया रञ्जुले स्नातक तहसम्मको अध्ययन गरेकी छन् । रास्वपाकै अर्का निर्वाचित सांसद हुन्, ३४ वर्षीय सोम शर्मा । उनी बाग्लुङ–२ बाट निर्वाचित भएका हुन् । रास्वपाकै तर्फबाट स्याङ्जा–२ का उम्मेदवार झविलाल डुम्रेले २५ हजार ३५४ मत ल्याएर विजयी भएका छन् । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाटै सप्तरी–२ का उम्मेदवार ३० वर्षीय रामजी यादव २८ हजार ४०४ मत ल्याएर विजयी भएका छन् । कैलाली–२ का रास्वपा उम्मेदवार केपी खनालले १९ हजार ५७ मत ल्याएर विजयी भएका छन् । २६ वर्षीय खनालले १३ वर्षदेखि सामाजिक अभियानमा सक्रिय, ‘क्लिन काष्ठमण्डप’ र ‘काठमाडौं ट्र्यास कलेक्सन’ जस्ता देशव्यापी सरसफाइ अभियानको नेतृत्व समेत गरेका छन् । ‘मैना देवी फाउन्डेसन’ मार्फत बाजुरामा अनाथालय स्थापना, कोरोनाकालमा २०० भन्दा बढी गरिब परिवारलाई सहयोग तथा ‘भोकै छ हुम्ला’ जस्ता मानवीय अभियानको नेतृत्व लिएका थिए । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका तर्फबाट सिराहा–४ बाट ३३ वर्षीय तपेश्वर यादव निर्वाचित भएका छन् । महोत्तरी–३ बाट ३३ वर्षीय उज्ज्वलकुमार झा निर्वाचित भएका छन् । यसैगरी, प्यूठान–१ उम्मेदवार ३१ वर्षीय सुशान्त वैदिक निर्वाचित भएका छन् । नेपाली कांग्रेसबाट भने ३२ वर्षीय योगेश गौचन थकाली मुस्ताङ–१ बाट निर्वाचित भएका छन् । यसैगरी, जुम्ला–१ बाट राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीबाट ३४ वर्षीय ज्ञानबहादुर शाही निर्वाचित भएका छन् । श्रम संस्कृति पार्टीबाट २९ वर्षीय आरेन राई खोटाङ–१ बाट निर्वाचित भएका छन् । रासस
श्रम संस्कृति पार्टीले पनि पार गर्यो थ्रेसहोल्ड
काठमाडौं । आमनिर्वाचन २०८२ मा हर्क राई नेतृत्वको श्रम संस्कृति पार्टीले थ्रेसहोल्ड पार गरेको छ । कुल ८९ लाख २४ हजार ९२४ मत गणना हुँदा उक्त दलले ३ लाख १० हजार ९० मत प्राप्त गरेको हो । श्रम संस्कृति पार्टीले प्रत्यक्षतर्फ ३ सिटमा विजय हासिल गरेको छ । श्रम संस्कृति पार्टीले समानुपातिकतर्फ थ्रेसहोल्ड पार गरेपछि न्यूनतम मत प्राप्त गरेर राष्ट्रिय दल बन्ने पार्टीहरूको संख्या ५ पुगेको छ । प्रत्यक्षतर्फ एक सिटमा जित हासिल गरेको राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) थ्रेसहोल्ड कटाउने दौडमा रहेको छ ।
सांसद बन्न नसकेका कांग्रेसका ‘पिएचडी होल्डर’ नेता
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेस पार्टीभित्र अब्बल मानिएका र शैक्षिक योग्यताले पनि विद्यावारिधी पूरा गरेका उम्मेदवारहरू पराजित भएका छन् । फागुन २१ गते भएको प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसका विद्यावारिधि गरेका उम्मेदवारहरू पराजित भएका हुन् । नेपाली कांग्रेसभित्रका प्रभावशाली नेताका रूपमा परिचित र अर्थमन्त्रीसमेत बनिसकेका डा. प्रकाशशरण महत पराजित भए । नुवाकोट १ मा डा. रास्वपाका उम्मेदवार विक्रम तिम्सिनासँग पराजित भएका हुन् । तिम्सिनाले २२ हजार ६०९ मत ल्याएर विजयी भएका र डा. महतले १८ हजार ५९७ मत प्राप्त गरेका छन् । डा. महतले अर्थशास्त्र विषयमा पिएचडी गरेका छन् । मोरङ-२ मा कृष्ण कुमार (गणेश) कार्कीसँग डा. मीनेन्द्र रिजाल पराजित बनेका छन् । उनले १२ हजार ७६४ मत प्राप्त गरेका छन् । कार्कीले ४० हजार ९२४ मत प्राप्त गरेका छन् । डा. रिजालले व्यवसाय प्रशासन क्षेत्रमा विद्यावारिधि गरेका छन् । गुल्मी- २ मा सागर ढकालसँग डा. चन्द्रकान्त भण्डारी पराजित बनेका हुन् । ढकालले २९ हजार ६४२ मत प्राप्त गर्दा डा. भण्डारीले १३ हजार ५०५ मत पाएका थिए । डा. भण्डारीले समाजशास्त्र विषयमा पिएचडी गरेका छन् । डा. गोविन्दराज पोखरेल प्युठान १ मा रास्वपाका सुशान्त वैदिकसँग पराजित भएका छन् । उनले २७ हजार ४६९ मत प्राप्त गर्दा डा.पोखरेलले १८ हजार ३३८ मत पाएका छन् । डा. पोखरेलले जर्मनीबाट विद्यावारिधि गरेका छन् । उनको पिएचडी अध्ययन र अनुसन्धान मुख्य रूपमा ऊर्जा , जलवायु परिवर्तन र सार्वजनिक नीति जस्ता क्षेत्रमा केन्द्रित रहेको छ। रोल्पामा नेकपाका उम्मेदवार वर्षमान पुनसँग डा. सुदनकुमार वली पराजित भएका छन् । पुनले २७ हजार ४६० मत प्राप्त गरेका छन् । डा. वलीले १२ हजार ८ मत पाएका छन् । डा. वलीले अर्थशास्त्र विषयमा पीएचडी गरेका छन् । यी विद्यावारिधि गरेकाहरू भए पनि पेशाले डाक्टर भएकाहरू पनि पराजित भएका छन् । डा. सुनिल शर्मा र डा. शेखर कोइराला पूर्व चिकित्सकहरू हुन् । रास्वपाका मोरङ-३ मा सुनिल शर्मा पनि रास्वपाका गणेश कार्कीसँग पराजित बनेका छन् । कार्कीले ३६ हजार ९ सय २४ र शर्माले २४ हजार ३ सय ५४ मत ल्याएका छन् । मोरङ-६ मा डा. शेखर कोइराला पनि पराजित भए । कोइरालाले १२ हजार ८५० मत मात्रै प्राप्त गरे । उनका प्रतिस्पर्धी रास्वपाका उम्मेदवार रुविना आचार्यले ५५ हजार ५१३ मतसहित विजयी भएकी हुन् ।
बालेनको चुनावी खर्च १४ लाख १७ हजार २८९ रूपैयाँ
काठमाडौं । रास्वपाका वरिष्ठ नेता बालेन साहले चुनावी खर्च विवरण निर्वाचन आयोगमा बुझाएका छन् । झापा ५ बाट निर्वाचित शाहले सोमबार आफ्नो चुनावी खर्च बुझाएका हुन् । बालेनले कुल १४ लाख १७ हजार २८९ रुपैयाँ खर्च भएको उल्लेख गरेका छन् । सार्वजनिक विवरणअनुसार उनले सबैभन्दा बढी वडा–स्तरीय प्रचारप्रसार तथा घरदैलो कार्यक्रममा ५ लाख ८० हजार रुपैयाँ खर्च गरेका छन् । त्यसैगरी सवारीसाधन प्रयोगतर्फ दुई वटा सवारीसाधन १४ दिन प्रयोग गर्दा २ लाख ९३ हजार ८०० रुपैयाँ खर्च भएको उल्लेख छ । यस्तै, प्रचारप्रसार सामग्री छपाइमा १ लाख १९ हजार ८०८ रुपैयाँ खर्च गरिएको छ । क्षेत्रीय निर्वाचन प्रचार कार्यालय सञ्चालनका क्रममा दुई महिनामा पानीमै १ लाख २० हजार रुपैयाँ खर्च भएको विवरणमा उल्लेख छ । झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ५ बाट शाह ६८ हजार ३४८ मत प्राप्त गरी निर्वाचित भएका हुन् । उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी केपी शर्मा ओलीले १८ हजार ७३४ मत प्राप्त गरेका थिए ।
सुशासन, रोजगारी र उद्यमशील नेपाल रास्वपाको प्राथमिकता हो : पूर्वमन्त्री खनाल
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका नेता एवम् काठमाडौं क्षेत्र नं ६ का नवनिर्वाचित सांसद शिशिर खनालले सुशासन, रोजगारी सिर्जना र उद्यमशील नेपाल आफ्नो पार्टीको पहिलो प्राथमिकता भएको बताएका छन् । काठमाडौं क्षेत्र नं ६ अन्तर्गत तारकेश्वर नगरपालिका–९ मा सोमबार आयोजित ‘टोलटोलमा सांसद कार्यक्रम’मा बोल्दै उनले सुशासन, रोजगारी आफूहरूको प्राथमिकता भएको बताएका हुन् । पूर्वशिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री रहेका नेता खनालले स्थानीय तहमा रास्वपाको सरकार नभएकाले स्थानीय तहसँग मिलेर जनताको समस्याको समाधानमा आफू निरन्तर खटिने बताए । काठमाडौं क्षेत्र नं ६ मा खानेपानीको समस्या रहेकाले यसलाई पूरा गर्ने आफ्नो प्रमुख प्राथमिकता भएको उल्लेख गरे । सार्वजनिक सरोकारका विषयलाई निरन्तर संसद्मा पुर्याउने उनको भनाइ छ । उनले आगामी पाँच वर्ष देश रूपान्तरण गर्नका लागि जनताले रास्वपालाई ठूलो आशा र भरोसा दिएको भन्दै देश रूपान्तरणको अभियानलाई खेर नफाल्ने स्पष्ट पारे । उनले काठमाडौं क्षेत्र नं ६ मा देखिएका समस्या समाधानका लागि आफू जनतासँग निरन्तर संवाद र सम्पर्कमा रहने बताए ।
४ दलले कटाए समानुपातिकको थ्रेसहोल्ड, राप्रपा र श्रम संस्कृति संघर्ष गर्दै
काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनअन्तर्गत समानुपातिकतर्फ चार राजनीतिक दलले थ्रेसहोल्ड कटाएका छन् । हालसम्म ८५ लाख २५ हजार ४६९ मत गणना भइसकेको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ । निर्वाचन आयोगको पछिल्लो मतपरिणाम अनुसार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा), नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीले आवश्यक मत प्राप्त गर्दै थ्रेसहोल्ड पार गरेका हुन् । आयोगले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार रास्वपाले सबैभन्दा धेरै ४१ लाख १८ हजार १६४ मत प्राप्त गरेको छ । त्यस्तै, नेपाली कांग्रेसले १३ लाख २ हजार ६६ मत प्राप्त गरेको छ । नेकपा एमालेले ११ लाख ६५ हजार ५५८ मत समानुपातिकमा प्राप्त गरेको छ भने नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीले ६ लाख ४ हजार ९२ मत पाएको छ । हालसम्म प्रकाशित विवरणअनुसार रास्वपाले ४८ प्रतिशत लोकप्रिय मत प्राप्त गरेर पहिलो दल बनेको छ । नेपाली कांग्रेस १६ प्रतिशत मतसहित दोस्रो बन्दा एमाले १४ प्रतिशत मतसहित तेस्रो बनेको छ । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीले ७ प्रतिशत मत ल्याएर चौंथो दल बनेको छ । श्रम संस्कृति पार्टीले हालसम्म २ लाख ९७ हजार ६१७ मत प्राप्त गरेको छ । तर उक्त मत थ्रेसहोल्ड कटाउन आवश्यक मतभन्दा कम भएकाले समानुपातिकतर्फ प्रतिनिधित्व पाउने सम्भावना अझै कमजोर देखिएको छ । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले पनि २ लाख ४३ मत प्राप्त गरेको छ । निर्वाचन आयोग स्रोतका अनुसार विगतमा ३ देखि ४ लाख मत बदर भएको ट्रेण्ड हेर्दा र अहिले पनि सोही अनुपातमा मत बदर भइरहेकोले १ करोड ५ लाख मत सदर हुने सम्भावना रहेको छ । यदि त्यति मत सदर भए भने राष्ट्रिय दल बन्न न्यूनतम ३ लाख १० हजार मत प्राप्त गर्ने दल राष्ट्रिय दल बन्न सक्छ । राप्रपा र श्रम संस्कृति पार्टी अहिले राष्ट्रिय पार्टी बन्ने दौडमा रहेका छन् ।
२५२ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा नेप्सेमा एक्लो बन्यो रिलायन्स स्पिनिङ मिल्स
काठमाडौं । निर्वाचन सम्पन्न भएपछि पहिलो पटक खुलेको सेयर बजारमा ‘तेस्रो सर्किट ब्रेक’ लागेर सोमबारको कारोबार बन्द भयो । नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) परिसूचक ६ प्रतिशत (१६२.४३ अंक) ले बढेर २ हजार ८७५ विन्दुमा पुग्यो । नेप्सेका अनुसार यस छोटो अवधिमा २६१ कम्पनीको ११ लाख ४३ हजार ६७६ कित्ता सेयर ४ हजार ५१ पटक खरिदबिक्री हुँदा ५५ करोड ५९ लाख ६३ हजार रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । सोमबार २५२ कम्पनीको सेयर मूल्य बढेको छ । जसमध्ये कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक, शिवश्री हाइड्रोपावर र हिमालयन रिइन्स्योरेन्सको सेयर मूल्यमा १० प्रतिशतले वृद्धि भई सकारात्मक सर्किट लागेको छ । जम्मा ४ मिनेट मात्र चलेको बजारमा २७ वटा कम्पनीको सेयर मूल्य ९ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको नेप्सेले जनाएको छ । तर, समग्र बजारमा हरियाली छाउँदा रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सको सेयर मूल्य भने घटेको छ । बुक बिल्डिङ विधिबाट आईपीओ जारी गरेको रिलायन्स स्पिनिङ मिल्स फागुनको पहिलो सातादेखि दोस्रो बजारमा कारोबारमा आएको थियो । आईपीओ निष्कासन मूल्यभन्दा निकै कममा कारोबार खुलेको यस कम्पनीको सेयर मूल्य लगातार ९ कारोबार दिनसम्म बढेर ६८५.५० रुपैयाँसम्म पुगेको थियो । तर, सोमबार भने रिलायन्स स्पिनिङ मिल्सको सेयर मूल्य १.४९ प्रतिशत (१०.२० रुपैयाँ) ले घटेर ६७५.३० रुपैयाँमा झरेको छ । अधिकांश कम्पनीको सेयर मूल्य बढिरहँदा यस कम्पनीको सेयर भने ओरालो लागेको हो । सोमबार यस कम्पनीको जम्मा १० कित्ता सेयर किनबेच हुँदा ६ हजार ७५३ रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ ।
इरानको भविष्य मोज्तबा खामेनेईको हातमा, के उनले सत्ता चलाउन सक्लान् ?
काठमाडौं । इरानले आइतबार मोज्तबा खामेनेईलाई देशको नयाँ सर्वोच्च नेता घोषणा गरेको छ । एसोसिएटेड प्रेस र रोयटर्सले इरानी सरकारी मिडियालाई उद्धृत गर्दै यस्तो जानकारी दिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । मोज्तबा खामेनेई हालै युद्धको सुरुवाती चरणमा मारिएका अयातोल्लाह अली खामेनेईका छोरा हुन् । उनी यस पदका लागि प्रमुख दाबेदार मानिएका थिए । अली खामेनेईले सन् १९८९ देखि मृत्यु नहुन्जेलसम्म इरानमा शासन गरेका थिए । मोज्तबा खामेनेईको नियुक्तिसँगै इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड (आईआरजीसी) र अन्य कठोरपन्थी समूहहरूमा उनको नियन्त्रण हुनेछ । एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार रिभोलुसनरी गार्डले उनको समर्थनमा वक्तव्य जारी गरेको छ । इरान समर्थित लेबनानी लडाकु समूह हेजबोल्लाहले पनि टेलिग्राममा मोज्तबा खामेनेईको तस्बिर राखी ‘आशीर्वादित इस्लामिक क्रान्तिका नेता’भनेर उल्लेख गरेको छ । यस नियुक्तिले इरानको शासनमा कठोरपन्थी शक्तिहरूको नियन्त्रण कायम रहने संकेत दिएको छ । साथै यो कदम अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पप्रति सीधा चुनौतीको रूपमा पनि हेरिएको छ । ट्रम्पले इरानको नयाँ नेताको चयनमा अमेरिकाको पनि भूमिका हुनुपर्ने बताउँदै आएका छन् । ट्रम्पले यसअघि मोज्तबा खामेनेईलाई ‘हल्का तौलका नेता’ भनेर टिप्पणी गरेका थिए । उनले तेहरानमा आफ्नो स्वीकृति बिना नयाँ नेता चयन भए त्यो लामो समय टिक्न नसक्ने चेतावनी पनि दिएका थिए । ‘उसले हामीबाट स्वीकृति लिनुपर्छ,’ ट्रम्पले एबीसी न्यूजसँग भनेका थिए, ‘यदि उसले हामीबाट स्वीकृति पाएन भने ऊ धेरै समय टिक्दैन ।’ यस विषयमा ह्वाइट हाउसले तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन । उता अमेरिकासँगै इरानविरुद्ध आक्रमणको नेतृत्व गरिरहेको इजरायल रक्षा बल (आईडीएफ) ले आइतबार सम्भावित नयाँ उत्तराधिकारीहरूलाई समेत लक्षित गर्ने चेतावनी दिएको छ । फारसी भाषामा एक्समा पोस्ट गर्दै आईडीएफले उत्तराधिकारी चयन प्रक्रियामा सहभागी हुनेहरूलाई समेत निशाना बनाइने चेतावनी दिएको हो । मोज्तबा खामेनेईले इरानको नेतृत्व गर्न सक्छन् त ? मोज्तबा खामेनेईले इरानको नेतृत्व गर्न सक्लान् कि सक्दैनन् भन्ने विषयमा मिश्रित धारणा देखिन्छ । धेरै विश्लेषकका अनुसार उनी लामो समयदेखि आफ्नो पिता अलि खामेनेईका नजिक रहेर पर्दापछाडिबाट प्रभाव जमाउँदै आएका व्यक्ति हुन् । विशेष गरी इरानको शक्तिशाली सुरक्षा निकाय इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कप्र्ससँग उनको निकट सम्बन्ध रहेको मानिन्छ, जसका कारण सत्ता सञ्चालनमा उनलाई संस्थागत समर्थन मिल्न सक्ने पश्चिमी विश्लेषकहरूको तर्क छ । तर धेरै पश्चिमी मिडियाले उनको अनुभव र वैधतामाथि प्रश्न पनि उठाएका छन् । उनी सार्वजनिक राजनीतिमा कहिल्यै ठूलो सरकारी पदमा देखिएका छैनन् र प्रायः पर्दापछाडि रहने व्यक्तिका रूपमा चिनिन्छन् । त्यसैले केही विश्लेषकका अनुसार यदि उनले नेतृत्व सम्हाले भने सुरुका वर्षहरूमा धार्मिक प्रतिष्ठान र सुरक्षा निकायहरूको प्रभाव निकै बलियो रहने सम्भावना छ । अर्कोतर्फ उनको चयनलाई लिएर केही टिप्पणीकारहरूले आलोचना पनि गरेका छन् । इरानियन रिभोलुसनपछि इरानमा राजतन्त्र अन्त्य भएको थियो, तर अहिले बुबाबाट छोरामा सत्ता सर्ने सम्भावनालाई केहीले ‘राजवंशीय शैलीको राजनीति’ भनेर व्याख्या गरेका छन् । त्यसैले पश्चिमी मिडियाको समग्र धारणा अनुसार मोज्तबा खामेनेई शक्तिशाली नेटवर्क भएका व्यक्ति भए पनि उनको नेतृत्वको प्रभाव र स्थायित्व कस्तो हुन्छ भन्ने कुरा अझै अनिश्चित मानिएको छ । खाडी देशमा इरानको आक्रमण जारी इरानले क्षेत्रीय सहयोगी देशहरूमा आक्रमण जारी राख्दा खाडी क्षेत्रका मुलुकहरूले पूर्वाधारमा थप क्षति पुगेको बताएका छन् । संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)ले इरानबाट आएको मिसाइल र ड्रोन खतरासँग जुधिरहेको जनाएको छ । यूएईको रक्षा मन्त्रालयका अनुसार देशको हवाई सुरक्षा प्रणालीले बलिस्टिक मिसाइलहरू अवरोध गरिरहेको छ भने लडाकु विमानहरूले ड्रोनहरू नष्ट गरिरहेका छन् । शनिबार साँझ दुबई र अबुधाबीमा मिसाइल खतराको चेतावनी दिँदै साइरन बजाइएको थियो । दुबईको २३ मरिना भवनमा खसेको भग्नावशेषले एक पाकिस्तानी चालकको मृत्यु भएको दुबई मिडिया अफिसले जनाएको छ। युद्धको असरले तेल महँगियो मध्यपूर्वका प्रमुख ऊर्जा उत्पादक देशहरूले उत्पादन घटाएपछि अमेरिकी कच्चा तेलको मूल्य आइतबार साँझ प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको छ । युद्धका कारण होर्मुज जलडमरूमध्य प्रभावकारी रूपमा बन्द जस्तै भएपछि तेल बजारमा ठूलो अवरोध आएको छ । विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल आपूर्ति यही मार्गबाट हुने भएकाले खाडी देशहरूलाई तेल निर्यात गर्न कठिन भएको छ । बहराइनले आइतबार ड्रोन आक्रमणबाट पानी प्रशोधन (डिसेलिनेसन) प्लान्टमा क्षति पुगेको जनाएको छ । यद्यपि पानी आपूर्तिमा असर नपरेको बताइएको छ । उता इरानले भने अमेरिकाले आफ्नो केश्म टापुमा रहेको पानी प्रशोधन प्लान्टमा आक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ । इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीका अनुसार यसले ३० वटा गाउँको पानी आपूर्तिमा असर पारेको छ । तर अमेरिकी सेनाले उक्त आरोप अस्वीकार गरेको छ । फेब्रुअरी २८ मा युद्ध सुरु भएयता इरानमा १ हजार ८५० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको बताइएको छ । जसमध्य कम्तीमा १ हजार ३३० सर्वसाधारण रहेका छन् । यस युद्धका कारण १ लाखभन्दा बढी इरानी नागरिक विस्थापित भएका छन् । (विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूको सहयोगमा तयार पारिएको सामग्री) थप सामग्रीहरू : मध्यपूर्वको रापमा विश्व अर्थतन्त्र : केन्द्रीय बैंकहरूको ‘अग्निपरीक्षा’ र मुद्रास्फीति बढाउने जोखिम इरान : शून्यमा सत्ता, संकटमा शासन खाडी संकट गहिरिँदै : बीमा कम्पनीहरू पछि हट्दा विश्व ऊर्जा बजार त्रसित इरान र इजरायल : मित्रतादेखि कट्टर दुश्मनीसम्म, यस्तो छ नालीबेली
