बाढी प्रभावित विद्यार्थीलाई मनोसामाजिक परामर्शपछि मात्रै कक्षा सञ्चालन गर्न निर्देशन
काठमाडौं । शिक्षा विभागले रसुवा जिल्लाको भोटेकोशीमा आएको बाढीबाट प्रभावित विद्यालयका विद्यार्थीलाई मनोसामाजिक परामर्श तथा आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराएपछि मात्रै नियमित कक्षा सञ्चालन गर्न सम्बन्धित स्थानीय तह र विद्यालयलाई निर्देशन दिएको छ । शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयअन्तर्गत शिक्षा विभागको योजना तथा कार्यक्रम शाखाले आज जारी गरेको पत्रमा बाढीका कारण प्रभावित विद्यार्थीमा भय, त्रास, तनाव तथा अन्य मनोसामाजिक असर पर्न सक्ने भएकाले नियमित पठनपाठन सुरु गर्नुअघि उनीहरूको मनोसामाजिक अवस्था बुझ्न आवश्यक रहेको उल्लेख गरिएको छ । विभागले सम्बन्धित विद्यालय तथा स्थानीय तहलाई स्वास्थ्य संस्था र स्वास्थ्यकर्मीसँग समन्वय गरी विद्यार्थीहरूको मनोसामाजिक अवस्था पहिचान गर्न अनुरोध गरेको छ । आवश्यकता देखिएमा विद्यार्थीलाई मनोसामाजिक परामर्श तथा आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराई उनीहरू नियमित कक्षा सञ्चालनका लागि तयार भएको सुनिश्चित गर्नुपर्ने विभागको भनाइ छ । त्यसपछि मात्रै नियमित पठनपाठन सञ्चालन गर्न व्यवस्था मिलाउन विभागले अनुरोध गरेको छ । बाढीका कारण विद्यार्थीहरूको सिकाइमा पर्न सक्ने प्रतिकूल प्रभाव न्यूनीकरण गर्न सुरक्षित तथा बालमैत्री वातावरणमा विद्यालय सञ्चालन गर्न पनि विभागले सम्बन्धित निकायलाई आग्रह गरेको छ । विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था तथा अन्य सरोकारवाला निकायबीच आवश्यक समन्वय गरी प्रभावित विद्यार्थीको शैक्षिक तथा मनोसामाजिक अवस्थालाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्न विभागले निर्देशन दिएको हो ।
सार्वजनिक पदाधिकारीले पाएका उपहारको विवरण सार्वजनिक गर्न सर्वोच्चको आदेश
काठमाडौं । सर्वोच्च अदालतले सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिहरूले विभिन्न अवसरमा शिष्टाचारका रूपमा प्राप्त गरेका उपहारको विवरण संकलन गरी सार्वजनिक गर्न सरकारलाई निर्देशन दिएको छ । अधिवक्ता श्रृजना अधिकारीले दायर गरेको रिटमा सर्वोच्चले उक्त आदेश जारी गरेको हो । सर्वोच्चले हालसम्म सार्वजनिक पदाधिकारीहरूले भेटघाट, औपचारिक कार्यक्रम तथा विदेश भ्रमणका क्रममा प्राप्त गरेका उपहारको एकीकृत अभिलेख तयार गर्न सरकारका नाममा निर्देशनात्मक आदेश जारी गरेको हो । सार्वजनिक पदाधिकारीले व्यक्तिगत रूपमा प्राप्त गरेका उपहारलाई सरकारी सम्पत्तिका रूपमा अभिलेखीकरण तथा व्यवस्थापन गर्नुपर्ने मागसहित दायर रिटमाथि सुनुवाइ गर्दै अदालतले यस्तो आदेश दिएको हो । अदालतले अहिलेसम्म सार्वजनिक पदाधिकारीहरूले प्राप्त गरेका उपहारको एकमुष्ठ विवरण तयार गरी सरकारको आधिकारिक वेबसाइट वा उपयुक्त अन्य माध्यमबाट सर्वसाधारणको पहुँचमा ल्याउन भनेको छ । सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिले विदेशी सरकार, उच्चपदस्थ अधिकारी तथा विभिन्न संस्थासँगको भेटघाट र विदेश भ्रमणका क्रममा प्राप्त गर्ने उपहारको पारदर्शिता कायम गर्नुपर्ने विषयमा सर्वोच्चको आदेशले जोड दिएको छ । उपहारको विवरण सार्वजनिक गर्ने व्यवस्थाले सार्वजनिक पदाधिकारीले प्राप्त गर्ने शिष्टाचारजन्य उपहारको अभिलेख राख्ने, त्यसको स्वामित्व र व्यवस्थापन स्पष्ट गर्ने तथा सरकारी सम्पत्तिको संरक्षणमा समेत सहयोग पुग्ने अदालतको आदेशको मर्म छ ।
बाढी पीडितका लागि संकलन गरिएको खाद्य सामग्रीको अनुगमन गर्न निर्देशन
काठमाडौं । भोटेकोशी बाढी पीडितहरूलाई वितरणका लागि संकलन गरिएका राहत खाद्य सामग्रीहरूको गुणस्तर र स्वच्छता परीक्षण गर्न खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले स्थलगत अनुगमन गरेको छ । विभागले गरेको अनुगमनका क्रममा राहतका अधिकांश सामग्रीहरूको अवस्था सन्तोषजनक देखिए पनि केही चामल भने बिना लेबल खुला रूपमा राखिएको फेला परेको विभागले जनाएको छ । खाद्य स्वच्छता तथा गुणस्तर ऐन, २०८१ बमोजिम विभागकी वरिष्ठ खाद्य अनुसन्धान अधिकृत डा. बाल कुमारी शर्मासहितको टोलीले काठमाडौंको सामाखुसीस्थित राधा स्वामी सत्सङ्गमा भण्डारण गरी राखिएका तीनवटा स्थानमा पुगेर राहत सामग्रीको विस्तृत निरीक्षण गरेको हो । अनुगमनका क्रममा बाढी पीडितका लागि पठाउन तयार पारिएका जिरा चामल, लोकल पोखरेली चामल, चिउरा, चाउचाउ, भुजा, बिस्कुट, आँपको जुस (पेय पदार्थ) तथा आयोडिनयुक्त नुन लगायतका खाद्य वस्तुहरूको गुणस्तर जाँच गरिएको थियो । निरीक्षण गरिएका अधिकांश प्याकेटबन्द खाद्य पदार्थहरूमा ब्याच नम्बर, उत्पादन तथा प्याकेजिङ गर्ने उद्योगको नाम, ठेगाना स्पष्ट उल्लेख भएको र उपभोग्य म्याद समाप्त नभएको पाइएको विभागले जनाएको छ । यद्यपि, राहत सामग्रीका रूपमा संकलन गरिएको उसिना चामल र मसिना चामल भने कुनै पनि लेबल नभएको खुला अवस्थामा प्राप्त भएको फेला परेको थियो । खुला रूपमा रहेका यस्ता खाद्यान्नको स्रोत र गुणस्तर यकिन गर्न कठिनाइ हुने भएकाले विभागले चासो देखाएको छ । निरीक्षणपश्चात् विभागले राहत सामग्रीको स्वच्छता र गुणस्तर सुनिश्चित गर्नका लागि खाद्य पदार्थ वितरण गर्दा अनिवार्य रूपमा ‘असल वितरण अभ्यास’ अनुसार मात्र गर्न सम्बन्धित निकाय तथा व्यवस्थापकलाई कडा निर्देशन दिएको छ । विपद्को समयमा पीडित नागरिकसम्म गुणस्तरीय र सुरक्षित खाद्य सामग्री मात्र पुगोस् भन्ने उद्देश्यले विभागले यस्तो अनुगमनलाई प्राथमिकतामा राखेको जनाएको छ ।
सेयर बजारमा ४ अर्ब १९ करोडको कारोबार
काठमाडौं । लगातार चार दिन बढेको सेयर बजार बुधबार भने घटेर बन्द भएको छ । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक १५.४३ अंक घटेर २,५४५.४० विन्दुमा पुगेको हो । बजार घटे पनि कारोबार रकम भने बढेको छ । अघिल्लो कारोबार दिन ३ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँको कारोबार भएकोमा बुधबार ४ अर्ब १९ करोड ८९ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर किनबेच भएको छ । बुधबार ३५२ कम्पनीका १ करोड ९ लाख ६५ हजार कित्ता सेयर ५० हजार ८०४ पटक किनबेच भएका छन् । यस दिन अप्पर लोहोरे खोला हाइड्रोपावरको सेयर मूल्य सकारात्मक सर्किट लाग्दै ३९ रुपैयाँ बढेर २९९ रुपैयाँ पुगेको छ । शुभम् पावरको सेयर मूल्य पनि करिब ६.५ प्रतिशत बढेको छ । यता इमर्जिङ नेपाल, सिन्धु विकास बैंक र जानकी फाइनान्सका लगानीकर्ताले सबैभन्दा धेरै घाटा बेहोरे । यी तीन कम्पनीको सेयर मूल्य १५ प्रतिशतले घटेको छ । कारोबार रकमका आधारमा रिलायन्स स्पिनिङ मिल्स सबैभन्दा अगाडि रह्यो । कम्पनीको ४२ करोड ७६ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ । त्यसपछि सेन्ट्रल फाइनान्सको १७ करोड रुपैयाँभन्दा बढी र एनआरएन इन्फ्रास्ट्रक्चर एन्ड डेभलपमेन्टको १६ करोड ५० लाख रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको छ । बुधबार कारोबार भएका १३ वटै उपसमूह राताम्मे बने । सबैभन्दा धेरै विकास बैंक समूह २.३७ प्रतिशतले घट्यो । वित्त, होटल तथा पर्यटन, निर्जीवन बीमा र व्यापार समूह पनि १ प्रतिशतभन्दा बढीले ओरालो लागेका छन् ।
प्रतिनिधिसभा बैठकमा सभापति लामिछानेले केके भने ? (पूर्णपाठसहित)
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सभापति रवि लामिछानेले बुधबारको प्रतिनिधिसभा बैठकमा सम्बोधन गरेका छन् । लामिछानेले अहिले राज्य आफ्ना नागरिकको प्राण खोज्नेदेखि सर्वस्व गुमाएकाहरूको आश्रय बन्नेसम्मका काममा जुटिरहेको बताए । ‘राज्य यतिबेला त्यो कहालीलाग्दो भग्नावशेष र सुरुङभित्र आफ्ना नागरिकको प्राण खोजिरहेको छ,’ उनले भने, ‘सर्वस्व गुमाएर खुला आकाशमुनि पुगेका आफ्ना दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीको छाहरी बन्न राज्य दिनरात खटिएको छ ।’ उनले बैठकमा रसुवा बाढीपछिको विपद्को अवस्थासँग लड्न संसदीय समिति गठनको प्रस्ताव गरेका छन् । ‘अहिलेको बाढीलाई राष्ट्रिय महत्त्वको जलवायुजन्य विपत्तिको घोषणा गरौं । यस विपत्तिको कारण, क्षति तथा यसको अन्तराष्ट्रियकरणका लागि सर्वदलीय संसदीय विशेष समिति गठन गरौं,’ सभापति लामिछानेले भने । साथै लामिछानेले बाढीपछिको प्रतिकार्यबारे सरकारको बचाउ गर्दै हवाई उद्धारको यति ठूलो र व्यवस्थित अभियान विरलै भएको दावीसमेत गरे ।
सहिदका छोराछोरी हाम्रा पनि छोराछोरी हुन् : अक्षय गोल्याण
काठमाडौं । गोल्याण ग्रुपका अध्यक्ष एवं प्रवन्ध निर्देशक अक्षय गोल्याणले जेनजी सहिद परिवारप्रति सम्मान व्यक्त गर्दै सामाजिक सञ्जाल लिङ्क्डइनमा भावुक सन्देश जारी गरेका छन् । जेनजी सहिद परिवार कल्याणकारी समाजले मंगलबार उनलाई सम्मान गरेको र सहिद परिवारसँग भेटघाट भएको सन्दर्भलाई लिएर गोल्याणले आफ्नो सामाजिक सञ्जालबाट यस्तो सन्देश जारी गरेका हुन् । ‘त्यहाँ भेला भएका सबैको मुहारमा पीडा ताजा थियो, मानौं घटना हिजोमात्रै भएको हो,’ जेनजी सहिद स्मृति दिवसको सम्झना गर्दै उनले लेखेका छन्, ‘प्रज्वलित हरेक दियोको ज्वालामा र मौन रहेका हरेक अनुहारमा त्यो पीडा महसुस गर्न सकिन्थ्यो ।’ औपचारिक कार्यक्रम सकिएपछि गोल्याणले सहिद परिवारसँग भेटेको र त्यसले आफूलाई सोचमग्न बनाएको उल्लेख गरेका छन् । ‘त्यो कोठामा आँशुका बीच पनि आत्मीयता र न्यानोपन थियो, चिरपरिचित जस्तो सहजता झल्किन्थ्यो,’ उनले भनेका छन्, ‘किनभने एक वर्ष अवधिमा हामीबीच भएको निरन्तर भेटघाट, नानीबाबुहरु पढ्ने विद्यालय भ्रमण र कुराकानीले अपरिचित थिएनौं ।’ कार्यक्रमस्थलमा देखिएको आत्मीयता नै सबैभन्दा ठूलो सम्मान भएको उनले बताएका छन् । अक्षय नेतृत्वको गोल्याण ग्रुपले सामाजिक सहकार्यात्मक संस्था गोल्याण फाउण्डेशनमार्फत सहिदका सन्तानलाई कक्षा १२ सम्म शैक्षिकवृत्ति प्रदान गरेको छ भने शैक्षिकवृत्तिमा नसमेटिएका सहिद परिवारका बुवाआमालाई वार्षिक १० लाख रुपैयाँको स्वास्थ्य बीमा गरिदिएको छ । फाउण्डेशनले घोषणाको एक वर्षमै प्रतिवद्धता कार्यान्वयन गरेको छ । अहिले २२ सहिदका ३१ जना बालबालिकाले शैक्षिकवृत्ति पाएका छन् । फाउण्डेशनले मासिक जनही ४० हजारको दरले वार्षिक ४ लाख ८० हजार रुपैयाँ खर्च गर्छ । त्यसैगरी २२ सहिदका ४३ बुवाआमा स्वास्थ्य बीमामा आवद्ध भएका छन् । पहिलो वर्षमै करिब ८ लाख रुपैयाँ बीमा दाबी रकम भुक्तानी भएको छ । अक्षयले यो सहकार्यबाट सहिदका परिवारका सदस्यहरुलाई गोल्याण परिवारकै एक हिस्सा बनाएको उल्लेख गरेका छन् । ‘सहिदका छोराछोरीहरु हाम्रा पनि छोराछोरी हुन् र बुवाआमा हाम्रा पनि,’ उनले भनेका छन्, ‘हामी सम्मान, जिम्मेवारी र सहिदहरूको बलिदानलाई कहिल्यै नबिर्सने प्रतिबद्धताका साथ यो यात्रालाई सँगसँगै अघि बढाइरहेका छौं ।’ सहिद परिवारसँगको एक वर्षको सम्बन्धले एउटै परिवारको आकार दिएको र आगामी यात्रा सँगसँगै अघि बढ्ने उनले बताएका छन् ।
प्रधानमन्त्रीसँग जेनजी शहीदकी आमाले सोधिन्– शहीदले न्याय कति वर्षपछि पाउँछ ?
काठमाडौं । सत्तारूढ दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)की सांसद एवं जेनजी शहीदकी आमा रचना खतिवडाले शहीदहरुले कहिले न्याय पाउँछन् भनेर सरकारसँग प्रश्न गरेकी छन् । उनले जेनजी शहीदको स्मृतिमा मंगलवार राजधानीमा आयोजित कार्यक्रममा उपस्थित नभएको भन्दै प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साहसँग असन्तुष्टि समेत जनाइन् । उनले जेनजी शहिदहरुको बारेमा बोलिदिन माग गर्दा एकवर्षपछि श्रदाञ्जली आएको उल्लेख गर्दै शहीदहरुले न्याय कति वर्षमा पाउँछन् ? भन्दै प्रश्न गरिन् । उनले भनिन्, ‘देशले शहीद पायो, एक दिन विदा पनि पायो । स्मृति दिवसमा आएर केही बोलिदिनुहोस्, जेनजी शहीदको लागि केही लेखिदिनुहोस् भनेर बिहान ७ बजेदेखि भन्दा भन्दा साँझ ७ बजे स्टाटस त आयो । अन्तमा एकवर्षपछि शहीदलाई श्रदाञ्जली । अब म यो सरकारलाई दुईवटा प्रश्न सोध्न चाहन्छु । शहीदले न्याय कति वर्षपछि पाउँछ सरकार ? शहीद परिवार र घाइते परिवारलाई भेट्न कति वर्ष लाग्छ अब ?’ उनले जेन–जी आन्दोलनका शहीद परिवार र घाइतेहरुका माग सम्बोधन गर्न मागसमेत गरिन् ।
विपद्पछि रविको जोड– भत्किएका संरचनासँगै नागरिकको भरोसा पनि जोडौं
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले विपद्का बेला राज्य नागरिकको जीवनरक्षाका लागि ढाल बनेर उभिनुपर्ने बताएका छन् । बुधबार प्रतिनिधिसभा बैठकमा सम्बोधन गर्दै लामिछानेले अहिले राज्य आफ्ना नागरिकको प्राण खोज्नेदेखि सर्वस्व गुमाएकाहरूको आश्रय बन्नेसम्मका काममा जुटिरहेको बताए । ‘राज्य यतिबेला त्यो कहालीलाग्दो भग्नावशेष र सुरुङभित्र आफ्ना नागरिकको प्राण खोजिरहेको छ,’ उनले भने, ‘सर्वस्व गुमाएर खुला आकाशमुनि पुगेका आफ्ना दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीको छाहरी बन्न राज्य दिनरात खटिएको छ ।’ उनले विपद्ले बगाएका सडक र चुँडिएका पुलको पुनर्निर्माणसँगै नागरिकको टुटेको भरोसा जोड्नु पनि राज्यको महत्वपूर्ण जिम्मेवारी भएको बताए । लामिछानेले भविष्यमा यस्ता विपद् दोहोरिँदा क्षति कम गर्न बलियो पूर्वतयारी र सुरक्षित संरचनाको खाका निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिए । ‘राज्य यतिबेला भेलले बगाएका सडक र चुँडिएका पुलमात्रै होइन, विपद्ले टुटाएका नागरिकको भरोसालाई जोड्ने प्रयास गरिरहेको छ,’ उनले भने । लामिछानेले बाढीपछिको प्रतिकार्यबारे सरकारको बचाउ गर्दै हवाई उद्धारको यति ठूलो र व्यवस्थित अभियान विरलै भएको दावीसमेत गरे । उनले भने, विपत्तिको सुरुकै घण्टामा सरकारले सम्पूर्ण शक्ति परिचालन गरेर उद्धार, उपचार र राहतको काम सुरु गरेको थियो । तथ्यसहित भन्न सकिन्छ हवाई उद्धारको यति ठूलो व्यवस्थित अभियान यसअघि विरलै भएको थियो ।’
