त्रिविमा प्राविधिक विषय पढाइ हुन थाले सँगै विद्यार्थी सङ्ख्यामा वृद्धि
काठमाडौं। केही वर्ष विद्यार्थीको सङ्ख्यामा कमि आएको त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा भर्ना दर फेरि बढेको छ । त्रिविमा प्राविधिक विषय पढाइ हुन थालेपछि पुनः विद्यार्थी सङ्ख्यामा वृद्धि हुन थालेको हो । त्रिविमा अहिले विज्ञान, व्यवस्थापन र मानविकि सङ्कायमा नयाँ प्राविधिक विषयको पठनपाठन हुन थालेपछि भर्ना दर बढेको त्रिविका योजना निर्देशनालयका प्रमुख प्रा.डा.ऋदिशकुमार पोखरेलले जानकारी दिए । त्रिविमा शैक्षिक सत्र २०६९/७० देखि लगातार तीन शैक्षिक सत्रसम्म विद्यार्थी भर्ना घटेकोमा त्यसपछि भने बढेको पाइएको छ । शैक्षिक सत्र २०७२/७३ देखि लगातार अहिले विद्यार्थी सङ्ख्या बढेको उनले जानकारी दिए । । शैक्षिक सत्र २०७१/७२ मा दुई लाख ९८ हजार ९९० विद्यार्थी सङ्ख्या भएकोमा शैक्षिक सत्र २०७२/७३ मा विद्यार्थी सङ्ख्या तीन लाख ६० हजार २५४ पुगेको छ । मानविकि तथा सामाजिक शास्त्र सङ्कायका डीन प्रा डा शिवलाल भुसालले नयाँ शैक्षिक कार्यक्रमले गर्दा पछिल्लो चरणमा मानविकि सङ्काय पढ्ने विद्यार्थी बढेको बताए । उनका अनुसार स्नाकोत्तर तह द्वन्द्व, शान्ति र व्यवस्थापन, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धन तथा कूटनीति, सामजिक कार्य, परामर्श मनोविज्ञान, खेलकूद विज्ञान, पर्यटन तथा आतिथ्य र स्नातक तह ब्याचलर अफ कम्प्युटर अप्लिकेशन (बिसिए), सामाजिक कार्य (विएसड्ब्लु) जस्ता विषय पढाइ हुन थालेका छन् । मानविकी सङ्कायमा अर्थशास्त्र, राजनीतिक शास्त्र, सामाजिक शास्त्र र ग्रामीण विकासमा विद्यार्थीको सङ्ख्या पहिलेकै तुलनामा यथावत भएपनि नेपाली, इतिहास, भाषा विज्ञान जस्ता विषयमा विद्यार्थी सङ्ख्या घटेको डीन भुसालले जानकारी गराए। नयाँ नयाँ कार्यक्रमले व्यवस्थापन सङ्कायमा विद्यार्थी सङ्ख्या घटेका छैनन् । व्यवस्थापन सङ्कायका डीन प्राडा डिल्लीराम शर्माले सेमेष्टरका कारण स्नातकोत्तर तहमा विद्यार्थी घटे पनि स्नातक तहमा भने बढेको बताए । उनले पहिल्यैकै तुलनामा विद्यार्थी व्यवस्थापन सङ्कायमा रहेको बताए । उहाँले आंगिक क्याम्पसमा नयाँ/नयाँ कार्यक्रम सञ्चालन भएकोले विद्यार्थी सङ्ख्या स्नातक तहमा बढेको जानकारी गराए । यस वर्षदेखि व्यवस्थापन सङ्काय अन्तर्गत स्नातकोत्तर तहमा मास्टर अफ माउन्टेरिङ स्टडिज् (एमएमएस), मास्टर इन पुलिस साइन्स (एमपिएस) शुरुवात गर्न थालेको छ भने होटेल म्यानेजमेन्ट, जनप्रशासन, व्यवस्थापन प्रशासन जस्ता विषय पढाइ हुने गरेका छन् । स्नातक तहमा ब्याचलर अफ इन्फरमेशन म्यानेजमेन्ट (विआइएम), ब्याचलर अफ माउन्टेरिङ स्टडिज् (विएमएस), ब्याचलर अफ विजनेश म्यानेजमेण्ट (विविएम), ब्याचलर अफ होटल म्यानेजमेन्ट (विएचएम) जस्ता प्राविधिक विषय पढाइ हुने गरेका छन् । डीन शर्माका अनुसार स्नातकोत्तर तहमा वार्षिक कार्यक्रममा २५ हजार विद्यार्थी हुने गरेकोमा सेमेष्टरका कारण अहिले ८ हजारमात्र विद्यार्थी रहेका छन् । व्यवस्थापन सङ्कायले त्रिवि केन्द्रीय क्याम्पसमा यस वर्षदेखि एमविएमा अर्को सत्र सञ्चालन गर्ने भएको छ । पहिले ३५ विद्यार्थीमात्र पढाउने गरेकोमा अहिले थप अर्को सत्र सञ्चालन गरेर ३५ जनालाई पढाउन थालिएको उहाँले जानकारी गराउनुभयो । शैक्षिक सत्र २०७३/७४ मा विद्यार्थी सङ्ख्या तीन लाख ६७ हजार ४२७ पुगेको छ । योजना प्रमख पोखरेलले नयाँ नयाँ प्राविधिक विषयले त्रिविमा अहिले विद्यार्थी सङ्ख्या बढ्दै गएको बताए। शैक्षिक सत्र २०६८/६९ मा तीन लाख ७३ हजार ८४६ विद्यार्थी सङ्ख्याबाट शैक्षिक सत्र २०६९/७० मा झण्डै दुई लाख २५ हजार बढेर ६ लाख चार हजार ४३७ विद्यार्थी पुगेका थिए । त्यसपछि शैक्षिक सत्र २०७०/७१ मा त्यो सङ्ख्यामा पुनः एक लाख विद्यार्थी घटेका थिए । उक्त शैक्षिक सत्रमा चार लाख पाँच हजार ३४१ विद्यार्थी अध्ययरत रहेका थिए । योजना प्रमुख पोखरेलका अनुसार अहिले २ प्रतिशतका दरले विद्यार्थी सङ्ख्या वृद्धि भएको छ । यसैगरी त्रिविमा महिला विद्यार्थीको सङ्ख्यामा समेत वृद्धि भएको छ । त्रिविको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार महिला विद्यार्थीको सङ्ख्यामा ३४ प्रतिशत वृद्धि भएको उनले जानकारी गराए ।
पखाला लागेर बैंकहरु सिकिस्त भए, अर्थमन्त्री दाँतकाे कुरार्इमा बस्लान् वा उपचार पनि खोज्लान् ?
काठमाडौं । बुधबार दुई वटा वाणिज्य बैंकहरुले उच्च दरको व्याज प्रस्तावसहित सर्बसाधारणलाई निक्षेप राख्न व्यवसायिक अपिल गरेका छन् । जनता बैंक नेपालले १२ प्रतिशत व्याजदर प्रस्ताव गरेको छ भने माछापुच्छ«े बैंकले १२ दशमलव ५ प्रतिशत व्याज दर प्रस्ताव गरेको छ । मंगलबारसम्म बैंकहरुले मुद्दति खातामा १० प्रतिशत व्याजमा दिदै आएका थिए । १० प्रतिशतबाट एकै पटक १२.५ प्रतिशत व्याज पुग्नु भनेको यथार्थमा २५ प्रतिशत व्याज वृद्धि हुनु हो । दुई वर्षदेखि निरन्तर तरलता संकट भोग्दै आएका बैंकहरुले आपसी सहमतिका आधारमा व्याजदर घटाउने प्रयास भएका थिए । नेपाल बैंकर्स संघको अगुवाईमा भएको यस्तो प्रयास आलोचना मुक्त त थिएन तर १२ प्रतिशत नाघेको मुद्दति खाताको व्याज १० प्रतिशतमा झार्न बैंकर्सहरु सफल भएका थिए । तर बैंकर्स संघको यो प्रयास दिगो हुन सकेन । मंगलबार बैंकर्स संघबीच पुरानो सहमति भंग गर्ने नयाँ सहमति भएको थियो । त्यसको भोलिपल्ट नै बैंकहरुले उच्चदरमा व्याज बढाएका छन् । व्याजदर वृद्धिले सर्बसाधारण निक्षेपकर्तालाई फाइदा हुन्छ तर ऋण लिएर उद्योग तथा व्यवसाय गर्नेको लागि नोक्सान हुन्छ । निक्षेपको व्याज वृद्धिसँगै बैंकहरुले कर्जाको व्याज पनि बढाउने गर्छन् । मुद्दतिको व्याजदर वृद्धिले बचत खाताको पैसा मुद्दतिमा सरेको र यसले बैंकहरुको व्याज खर्च बढाएको पूर्व बैंकर्स अलनराज भट्टराई बताउँछन् । ‘दुई वर्षअघि बचत खातामा कुल निक्षेपको ५० प्रतिशत भन्दा बढी हुन्थ्यो । त्यो अहिले ४० भन्दा कम भएको छ । मुद्दति खातामा कुल बचतको ४० प्रतिशत भन्दा कम हुन्थ्यो, अहिले ५० प्रतिशत भन्दा माथि पुगेको छ । बैंकिङ क्षेत्रको लागि यो राम्रो होइन’ उनले भने । व्याजदरमा हस्तक्षेप गर्न माग बढ्दो व्याजदर नियन्त्रण गर्न सरकारी हस्तक्षेप जरुरी बैंक उद्योग व्यवसायीबाट आवाज आएको छ । ब्याजदर वृद्धिले देशमा औद्योगिक वातावरण विग्रदै गएकोले सरकारी हस्तक्षेप जरुरी भएको नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको उपाध्यक्ष उमेशलाल श्रेष्ठ बताउँछन् । ‘निक्षेपको ब्याजदर बढेपछि ऋणको ब्याज पनि बढ्छ । अब कसरी ८ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धिदर कसरी हासिल गर्न सकिन्छ ?’ श्रेष्ठ भन्छन्–‘व्याज बढाए भनेर बैंकहरुलाई मात्र गाली गर्ने ठाउँ छैन, सरकारले नै हस्तक्षेप गर्नुपर्छ ।’ सरकारले औद्योगीक क्षेत्रको प्रवद्र्धन गर्ने नीति लिन नसकेको उनको भनाई छ । निर्यात मुलक उद्योगले लिएको कर्जामा ५ प्रतिशत व्याज अनुदान दिने भनिएको तर त्यो लागू नभएको उनले बताए । निक्षेपको व्याज बढे पनि कर्जाको व्याज बढाउन नहुने बताउँछन् नेपाल नाडा ओटो मोवाइल्स एसोसिएशनको वरिष्ठ उपाध्यक्ष कृष्णप्रसाद दुलाल । ‘१६/१७ प्रतिशत ब्याजमा ऋण लिएर कुनै उद्योग प्रतिस्पर्धी बन्न सक्दैनन् । विदेशी समानसँग प्रतिष्पर्धा गर्न सक्दैनन्’ उनले भने । दुलालले पनि उद्योगलाई दिने ब्याजदर नबढाउन केन्द्रीय बैंक र अर्थमन्त्रालयले हस्तक्षेप गर्नु पर्ने बताए । उद्योगी व्यापारीले २० प्रतिशत भन्दा बढी नाफा लिएर बस्तु तथा सेवा बेच्न पाइदैन भन्ने सरकारले बैंकहरुलाई २० प्रतिशत भन्दा धेरै लाभांश बाँढ्न रोक्नु पर्ने उनको तर्क छ । ‘बैंकले नाफाबाट ३० प्रतिशत, ५० प्रतिशत लाभांश बाँडेका छन् । उद्योगहरु डुब्दै गएका छन् । बैंकहरु मोटाउदै गएका छन्, सरकारले हस्तक्षेप गर्नुपर्छ’ उनले भने । अर्थमन्त्रीद्धारा बचाऊ अर्थमन्त्री डा युवराज खतिवडाले भने अहिलेको बैंकिङ प्रणालीमा अहिले देखिएको तरलता अभाव अल्पकालिन भएको बताए । उनले ‘बच्चाको दाँत आउने बेलामा लागेको पखाला’ जस्तो भनि टिप्पणी गरेका छन् । “बच्चाको दाँत आउने बेलामा पखाला लागेको जस्तै अहिलेको तरलता समस्या पनि आर्थिक वृद्धि हुन लागेको संकेत हो । कामहरू हुन थालेपछि चारैतिरबाट पैसाको माग आउँछ र अभाव हुन थाल्छ । अहिलेको अवस्था पनि यस्तै भएको हो ।” दाँत आउने कहिले हो कहिले ? तर बच्चा सिकिस्त विरामी भएको देखिएको छ । बच्चाको उपचार गर्ने कि दाँत आईहाल्छ, पखाला पनि रोकिहाल्छ भनेर कुर्ने हो ? त्यो अर्थमन्त्रीले नै निर्णय गर्ने विषय हो । दोस्रो चरणको सुधार तरलताको संकटलाई जोडेर उच्च आर्थिक वृद्धि हुने प्रक्षेपण गर्नु गलत हुने बैंकर्स अनलराज भट्टराई बताउँछन् । ‘बैंकको व्याजदर ९ प्रतिशतभन्दा माथि गएको बेलामा आर्थिक वृद्धिदर ४ प्रतिशतभन्दा कम भएको नेपालको इतिहास छ । अहिले निक्षेपको व्याजदर १२ प्रतिशत भएको बेला आर्थिक वृद्धि ८ प्रतिशत हुने सम्भावना हुँदैन’ भट्टराईले भने–आर्थिक वृद्धिदर गणना विधि नै परिवर्तन गर्ने हो, आधारभूत सूचकहरु नै परिवर्तन गर्ने हो भने मात्र ८ प्रतिशत आर्थिक वृद्धि भएको देखाउन सकिन्छ । वित्तीय क्षेत्रमा दोस्रो चरणको सुधार जरुरी भएको उनले बताए । सुधारका तीन वटा विधि उनले सुझाए । ‘बैंकहरुलाई मर्जमा लगेर संख्या घटाउनुपर्छ । बैंकहरुको सञ्चालन खर्च ठूलो मात्रामा घटाउनु पर्छ र सरकारले बैंकमा लगाउने करको दर उद्योगलाई सरह लगाउनुपर्छ’ उनी भन्छन्–ती काम गरेमा बैंकहरु कम स्प्रेडदर सञ्चालन हुन सक्छन् । त्यसको लाभ निक्षेपकर्ता र ऋणी दुबैलाई हुनेछ ।
गण्डकी बिकास बैंक र सूर्य लाइफ इन्स्योरेन्स बीच बैंकास्योरेन्स सम्झौता
काठमाडौं । गण्डकी बिकास बैंक र सूर्य लाईफ इन्स्योरेन्स बीच बीमा व्यवसाय विस्तार गर्ने उद्देश्यले बैंकास्योरेन्स सेवा प्रदान सम्बन्धी सम्झौता भएको छ । उक्त सम्झौतापत्रमा बैंकको तर्फबाट बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रेशम बहादुर थापा र इन्स्योरेन्स कम्पनीको तर्फबाट प्रमुख कार्यकारी अधिकृत शिवनाथ पान्डेले हस्ताक्षर गरेका छन् । उक्त कार्यक्रममा बैंकका नायब प्रमुख कार्यकारी अधिकृत छविन्द्रनाथ शर्मा तथा इन्स्योरेन्सको तर्फबाट नायब मेनेजर सुमना न्यौपाने खनालको समेत उपस्थिती रहेका थिए । बैंकले वित्तिय पहुचलाई उच्च प्राथमिकता दिदै हिमाल, पहाड र तराईका जनताहरुलाई सहज र सरल रुपमा आफ्ना ७७ वटा शाखाहरुबाट पूर्ण बैकिङ्ग सुविधा प्रदान गर्दै आइरहेको छ । बैंकले आर्थिक वर्ष २०७५/७६ को प्रथम त्रैमासमा संचालन मुनाफा १५ करोड ३० लाख आर्जन गर्न सफल भएको थियो । भने सोही अवधीसम्म निक्षेप २३ अर्ब ७२ करोड र कर्जा तर्फ २१ अर्ब २४ करोड पुर्याएको छ । सम्झौता अनुसार गण्डकी बिकास बैंकका सम्पूर्ण ग्राहकहरुले मुलुकभर फैलिएको ७७ वटै शाखाहरुबाट बीमा लेखहरु लिन, बीमाशुल्क भुक्तानी गर्ने भएका छन् ।
माग सम्बोधन गर्ने आश्वासन पछि शिक्षक महासङ्घको आन्दोलन स्थगित
काठमाडौं। सरकारसँग वार्ता शुरु भएपछि नेपाल शिक्षक महासङ्घले घोषित आन्दोलनका कार्यक्रम स्थगन गरेको छ । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले अर्थ तथा कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयका प्रतिनिधिको उपस्थितिमा वार्ता गरी माग सम्बोधनको पहल गर्ने आश्वासन दिएपछि महासङ्घले मङ्सिर २१ गतेका लागि घोषणा गरिएको ‘काठमाडौँ जाऔँ’ कार्यक्रम स्थगन गरेको हो । मङ्सिर १४ गते पनि महासङ्घले उपत्यकाका सामुदायिक विद्यालयको पठनपाठन अवरुद्ध गराई काठमाडौँमा प्रदर्शन गरेको थियो । सो दिन छुटेको पढाइ मङ्सिर २९ गते शनिबार पूर्ति गरिने महासङ्घले जनाएको छ । स्थानीय तहबाट विद्यालय शिक्षाको अधिकार फिर्ता ल्याउन संविधान संशोधन गरिनुपर्ने, शिक्षकहरुसँग विगतमा भएका सम्झौता कार्यान्वयन हुनुपर्ने र निःशुल्क तथा अनिवार्य शिक्षाका लागि पर्याप्त बजेट विनियोजन हुनुपर्नेलगायत माग राखी महासङ्घले जेठ १७ गतेदेखि आन्दोलन गर्दै आएको हो । महासङ्घका अध्यक्ष बाबुराम थापा र महासचिव लक्ष्मीकिशोर सुवेदीले जारी गरेको विज्ञप्तिमा वार्तालाई फलदायी र निर्णायक बनाएर सबै खाले शिक्षक र विद्यालय कर्मचारीका समस्या निराकरणका लागि आफूहरु प्रतिबद्ध रहेको उल्लेख छ ।
ब्याज दर बढाउने प्रतिष्पर्धामा बैंकहरु, जनता बैंकले १२% ब्याज दिएपछि माछापुच्छ्रेले १२.५ % दियाे
काठमाडौं । बैंकर्स संघले मुद्दति निक्षेपको ब्याजदर साढे १० प्रतिशत भन्दा बढी नदिने भद्र सहमति तोडेसँगै बैंकहरुबीच ब्याजदर बढाउने प्रतिष्पर्धा सुरु भएको छ । मंगलबार २८ वटै बाणिज्य बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतहरु सहभागी छलफलले साढे १० प्रतिशतको ब्याजदर सीमा सम्बन्धी भद्र सहमति तोड्ने निर्णय गरेको थियो । सोही निर्णयपछि बैंकहरुबीच ब्याजदर बढाउने प्रतिष्पर्धा सुरु भएको हो । जनता बैंकले १२ प्रतिशत ब्याजदरमा जनता मुद्दति खाताको अफर ल्याएको छ । जनताकाे अफर अाए लगत्तै माछापुच्छ्रे बैंकले १२.५ प्रतिशत ब्याज दिने गरी व्यक्तिगत मुद्दति खाता योजना अघि सारेको छ । यसअघि बैंकर्स संघले मुद्दति निक्षेपमा साढे १० प्रतिशत भन्दा बढी ब्याज नदिने भद्र सहमति गरेको थियो । मंगलबारको बैठकले संस्थागत निक्षेप ४५ प्रतिशत भन्दा बढी भएका बैंकहरुले व्यक्तिगत मुद्दति निक्षेपमा ब्याजदर बढाउन सक्ने निर्णय गरेको बैंकर्स संघका अध्यक्ष तथा नेपाल बंगलादेश बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत ज्ञानेन्द्र ढुंगानाले जानकारी दिए । ‘संस्थागत निक्षेपको मात्रामा ४५ प्रतिशत भन्दा बढी बनाउन नहुने व्यवस्था छ, त्यस्तो अवस्थामा पुगेका बैंकहरुले व्यक्तिगत मुद्दति ब्याजदर बढाउन पाउने सहमति भएको हो’, संघका अध्यक्ष ढुंगानाले भने । जनता बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत पर्शुराम कुँवर क्षेत्रीले व्यक्तिगत मुद्दति निक्षेपको व्याजदरमा सीमा कायम नगर्ने सहमति बैंकर्सबीच भएको बताए । ‘व्यक्तिगत मुद्दति निक्षेपको ब्याजदरमा यसअघि तोकिएको सीमा सम्बन्धी भद्र सहमतिलाई निरन्तरता दिनु नपर्ने निर्णय भएसँगै हामीले नयाँ व्याजदर प्रस्ताव गरेका हौं’, जनता बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत क्षेत्रीले भने ।
विजुलीकाे मिटर प्राधिकरणले कार्यालयबाट हेरिने, विजुली चाेर्नेसँग ९२ लाख असुल
काठमाडौं । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले ग्राहकको घर तथा कार्यालयमा नै नगई प्रविधिको प्रयोग गरेर मिटर रिडिङ गर्न स्क्ने प्रविधि भित्र्याएको छ । प्राधिकरणले सो प्रविधिलाई एडभान्स मिटरिङ इन्फास्टक्चर (एएमआई) नाम दिएको छ । विद्युत्का ग्राहकको घरमा रहेको मिटरमा एक प्रकारको मोडियन जडान गरेपछि प्राधिकरणको कार्यालयबाटै कुन ग्राहकले कति विद्युत् प्रयोग गरे र त्यसवापत के कति रकम तिर्नुपर्छ भन्ने जानकारीसमेत उक्त प्रणालीबाट सहजै पत्ता लाग्नेछ । सो प्रणालीको मंगलबार प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले शुभारम्भ गरेका छन् । प्राधिरकणले त्यस्तो प्रणाली पहिलो पटक रत्नपार्क वितरण केन्द्रमा शुरु गरेको वितरण केन्द्रका इञ्जिनीयर दृष्टि पाण्डेले जानकारी दिए । उनका अनुसार सो प्रणाली रत्नपार्क वितरण केन्द्र मातहत रहेका ३६२ ग्राहकको घर, कार्यालयमा जडान भएको छ । इन्टेरनेट सञ्जालबाट सहजै रुपमा ग्राहकको जानकारी लिन, कति विद्युत् प्रयोग भयो थाहा पाउन, मिटर बन्द गर्न र खोल्नसमेत सो प्रविधिमा व्यवस्था रहेको छ । पछिल्लो दिनमा स्मार्ट मिटरको अवधारणा अगाडि सारेको प्राधिकरणले सोही उद्देश्यलाई कार्यान्वयनमा ल्याउन थालेको हो । सो वितरण केन्द्रका प्रमुख थीरकुमार खत्रीले प्रविधिको प्रयोग गर्दै ग्राहक तथा प्राधिकरणका कर्मचारीलाई पनि सहज रुपमा काम गर्ने वातावरण बनाउन उक्त प्रविधि लागू गरिएको बताए । उनका अनुसार पहिलो पटक त्यस्तो प्रविधि जडानमा औद्योगिक ग्राहकलाई प्रमुख प्राथमिकतामा राखिएको छ । त्यसपछि घरेलु ग्राहकमा उक्त प्रविधि पुर्याइनेछ । सो प्रविधिको प्रयोग पछि विद्युत् चुहावट नियन्त्रण गर्न र चोरी नियन्त्रण गर्न सहयोगी हुनेछ । यस्तै सो वितरण केन्द्रले विद्युत् महसुल तिर्न अटेर गर्दै आएका ग्राहकको लाइन काटेर रु ९२ लाख बक्यौता उठाएको छ ।
चौतारी लघुवित्तको आईपीओ आजदेखि, मध्य भोटेकोशीको निष्काशन प्रक्रिया दोस्रो चरणमा
काठमाडौं । चौतारी लघुवित्त वित्तीय संस्थाले आजदेखि आईपीओ निष्कासन गर्दैछ । कम्पनीले ६ लाख कित्ता साधारण शेयर अंकित मूल्य रु १०० मा बिक्री गर्न लागेको हो । उल्लेखित शेयरमध्ये ३०००० कित्ता म्युचअल फण्ड र ९३०० लघुवित्तका कर्मचारीलाई आरक्षित गरिएको छ । बाँकी ५ लाख ६० हजार ७०० कित्ता भने सर्वसाधारणको लागि छुट्याइएको हो । आईपीओ निष्कासनका लागि एनआईबीएल क्यापिटललाई निष्कासन तथा बिक्री प्रबन्धकको जिम्मेवारी दिइएको छ । आवेदकले आफ्नो बैंक खाता रहेको बैंकमा गएर सीआश्वा फर्म भरेर वा मेरोशेयर प्रयोगकर्ताले इन्टरनेट सुविधा भएका जुनसुकै स्थानबाट पनि उक्त आईपीओका लागि आवेदन गर्न सक्नेछन् । सर्वसाधारणले उक्त कम्पनीको आईपीओका लागि न्यूनतम ५० कित्तादेखि अधिकतम ३००० कित्ता सम्मका लागि आवेदन दिन सक्नेछन् । उक्त शेयरका लागि आवेदन दिने अन्तिम दिन छिटोमा मंसिर २३ गतेका लागि र ढिलोमा पुस १९ गतेसम्मका लागि तोकिएको छ । लघुवित्तले चुक्ता पुँजीको ६ करोड रुपैंया बराबरका ६ लाख कित्ता साधारण शेयर जारी गर्न गत कात्तिक ३० गते नेपाल धितोपत्र बोर्डबाट अन्तिम स्वीकृति पाएको थियो । धितोपत्र बोर्डको स्वीकृतिपछि विवरणपत्र लिएर नेपाल राष्ट्रबैंक पुगेको लघुवित्तको विवरणपत्र राष्ट्रबैंकले गत बिहीबार स्वीकृत गरेसँगै लघुवित्तले आईपीओ निष्कासन मिति तय गरेको हो । रुपन्देहीको वुटवल मुख्य कार्यालय रहेको लघुवित्तले गत आर्थिक बर्षमा १ करोड २ लाख रुपैंया नाफा कमाएको थियो जुन प्रतिशेयर २०.०९ प्रतिशत हो । उता, मध्य भोटेकोशी जलविद्युत् कम्पनीले पनि दोस्रो चरणमा संस्थापक शेयरधनी र ऋणदाता संस्थाका कर्मचारीहरुका लागि क्रमशः २१ लाख कित्ता र ६ लाख कित्ता गरी कुल २७ लाख कित्ता साधारण शेयर पनि आजदेखि नै खुला गर्ने भएको छ । ३ बर्षसम्म बिक्रीयोग्य नभएको उक्त शेयर चिलिमे जलविद्युत् कम्पनी, नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, सिन्धुपाल्चोक हाइड्रोपावर कम्पनी, सिन्धु इन्भेष्टमेन्ट कम्पनी र नेपाल अरनिको हाइड्रो कम्पनी र सिन्धु भोटेकोशी हाइड्रोवावर लिमिटेडका शेयरधनीहरुले भर्न पाउनेछन् । यसका लागि मंसिर २६ गतेसम्मको समय तोकिएको छ । यसअघि उक्त कम्पनीले सञ्चय कोषका कर्मचारीका लागि १ करोड १७ लाख कित्ता शेयर निष्कासन गरिसकेको छ । उक्त कम्पनीले सिन्धुपाल्चोकमा रन अफ रिभरमा आधारित १०२ मेगावाटको आयोजना निर्माण गरिरहेको छ ।
भूकम्प पीडित र इन्जिनियर्स एशोसिएसनबीच सेतु बनेका सुवास चन्द्र बराल
३५ सय स्वंमसेवकलाई परिचालन गर्ने काम त्यत्ति सजिलो पक्कै थिएन । अझ त्यसमाथि भूकम्पले क्षति पुर्याएका हरेक घरमा पुग्ने र त्यसको र्यापिड भिजुअल असिस्मेन्ट गर्ने काम पनि आफैंमा चुनौतीपूर्ण थियो । जो सुकै व्यक्तिले यो जिम्वेवारी लिन सक्ने अवस्था थिएन । नेपाल इन्जिनियर्स एशोसियसनलाई २०७२ सालको भूकम्प पछिको आफनो स्वयंमसेवी अभियानलाई मूर्त रूप दिने योग्य व्यक्तिको खाँचो थियो । यो अभियानले ई. सुवास चन्द्र बरालको नेतृत्व पायो । कठिन र चुनौतीपूर्ण यो जिम्मेवारीलाई ई.बरालले सफल नेतृत्व दिए । बरालको नेतृत्वमा इन्जिनियरहरूले काठमाडांै उपत्यकासहित १४ वटै भूकम्प अति प्रभावित जिल्लाका ८० हजार घरको निःशुल्क रूपमा निरीक्षण गरी उनीहरूलाई प्राविधिक सल्लाह दिने काम गरेका थिए । बरालकै भनाईमा यसले सर्वसाधारण नेपालीहरूमा इन्जिनियरहरूको छवि उकास्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्यो । उनी भन्छन्—‘२०७२ बैशाखको भूकम्पले जुन मुभमेन्ट भयो । यो नेपाल इन्जिनियर्स एशोसिएनमा एउटा कोशेढुङ्गाकै रूपमा स्थापित भएर बसेको छ । त्यसअघि समाजसँग ठ्याक्कै नेपाल इन्जिनियर्स एशोसिएशन जोडिने मौका पाएको थिएन । यो अभियानबाट भूकम्पले पारेको क्षतिपछि हामीलाई नयाँ अनुभव पनि दिलायो ।’ त्यसपछिको निर्माणमा नेपालमा दक्ष इन्जिनियरिङको अभाव हुन्छ भनेर नै एशोसिएशनकै नेतृत्वमा इन्जिनियरलाई तालिम दिने काम भएको बराल बताउँछन् । जसमा मुलुक भरका करिब १२ सय इन्जिनियरले सुरक्षित निर्माण सम्बन्धि तालिम पाएका थिए । र्यापिड भिजुवल एसिसमेन्ट र तालिम दुबैको नेतृत्व गर्ने जिम्वेवारीले ई. बराललाई थप परिपक्क र आफनो पेशाप्रति प्रतिवद्ध भएर लाग्न ऊर्जा दियो । ‘त्यतिबेला लिइएको नेतृत्वले समाजमा हामीे केही न केही योगदान गर्न सक्छाैं भन्ने मान्यतालाई स्थापित गर्याे’, उनले भने । पेसाले जलविद्युत् इन्जिनियर बरालले झण्डै २ दशक मुलुकको कुना काप्चामा पुगेर जलविद्युतको विकासमा योगदान गरिसकेका छन् । हाल विभिन्न जलविद्युत् परियोजनाहरूमा परामर्शदाताको भूमिका निर्वाह गरिरहेका बराल नेपाली इन्जिनियरहरू उद्यमशील पनि बन्नु पर्दछ भन्ने उदाहरण दिन क्रियाशील छन् । बराल भन्छन, ‘म आफ्नो व्यवसायिक तहमा निरन्तर जलाविद्युत् क्षेत्रको विकासमा सक्रिय छु र थुप्रै जलविद्युत् योजनाहरूमा परामर्श सेवा पनि दिईरहेको छु ।’ बरालले यस्ता विभिन्न क्रियाकपाप र जिम्मेवारीबाट नेतृत्वदायी भूमिका, व्यवस्थापकीय कौशलता, व्यवसायिक दक्षता र परिपक्कता हासिल गरिसकेका छन् । उनले नेपाल इन्जिनियर्स एशोसियसनको ३२ औं कार्यकारणी परिषद्का लागि प्रदेश नं ३ को सभापति पदमा उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन् । बराल आधारभूत रूपमा इन्जिनियरहरूको सशक्तिकरण, इन्जिनियरिङ पेशालाई जिम्मेवार, मर्यादित र थप व्यवसायिक बनाउनका लागि आफूले उम्मेदवारी दिएको बताउँछन् । पूर्वधार विकासको आवश्यकता र माग बढि रहेको नेपाल जस्तो मूलुकमा समृद्धिको कुरा गरिरहदाँ इन्जिनियर विनाको समृद्धि परिकल्पना गर्न सकिदैन । त्यसैले नेपालमा इन्जिनियरको भविष्य राम्रो रहेको बराल बताउँछन् । उनी भन्छन्—‘हाम्रो देश विकासको चरणमै रहेकोले यहाँ हरेक प्रकारका इन्जिनियरको सम्भावना छ । समृद्धिको कुरा नारामा मात्रै रह्यो भनेचाहिँ यसले इन्जिनियरहरूलाई केही समस्यामा पार्ला । नत्र समृद्धितर्फ नै अगाडि बढ्ने हो भने अझै धेरै इन्जिनियरहरू चाहिन्छ ।’ भर्खरै मात्र प्रादेशीक संरचनामा जान लागेको नेपाल ईन्जिनियर्स एशोसिएसनको प्रदेश समितिको नेतृत्वका लागि चुनावी मैदामा रहेका बरालले, एउटा सिँगै संस्थाको नेतृत्व गर्दैगर्दा त्यस मार्फत ईन्जिनियरीङ्ग पेशामा व्यप्त समस्या समाधानमा आफू सम्पूर्ण रुपमा लागि पर्ने बताउाछन् । “विगतका सबै जिम्बेवारीहरु, सफल र चुस्त तबर सम्पन्न गरेको छु । चिन्नु हुने साथीहरु यस बारेमा जानकार नै हुनुहुन्छ र निर्वाचनमा सहयोगका लागि तयार पनि हुनुहुन्छ । जति सक्दो धेरै ईन्जिनयरहरु माझ आफू, आफ्नो क्षमतार र आफ्नो बिगतका बारे चिनाउने प्रयासमा छु । एक “स्वमंसेवी” संस्थाका आफ्नै सीमाहरु हुन्छन्, कुनै कार्यकारी पदको निर्वाचनमा झै, “ठूला र महत्वकांक्षी” नाराहरुको पक्षमा म छैन पनि ।” तसर्थ बराल आफूले चुनौतीपूर्ण जिम्वेवारीहरुमा सफलता प्राप्त गरेका विगतको अनुभवबाट पनि, ईन्जिनियर्स एशोसिएसनको झण्डै ८० प्रतिशत हिस्सा ओगट्ने प्रदेश नं ३ को नेतृत्व लिने चुनौति स्वीकार गरेको बताउछन् ।
