नयाँ अध्ययन : स्क्रीनमा बढी समय बिताउने बच्चाको मस्तिष्कमा नकारात्मक ‘भिन्न संरचना’ भेटियो
वासिङ्टन। अनुसन्धाताहरुले प्रारम्भिक तथ्याँकहरुको विश्लेषणबाट मोबाइलजस्ता स्मार्ट उपकरणको बढी प्रयोग गर्ने तथा भिडियो खेलमा बढी समय बिताउने बालबच्चाको मस्तिष्कमा “भिन्न संरचना” भेटिएको बताएका छन् । आधुनिक यस्ता उपकरणबाट बाल मस्तिष्कमा पर्ने प्रभावका बारेमा हाल संयुक्तराज्य अमेरिकामा गहन अध्ययन भइरहेको छ । राष्ट्रिय स्वास्थ्य इन्स्टिच्यूट (एनआईएच) को प्रारम्भिक अध्ययनमा दिनमा सात घण्टाभन्दा बढी समय मोबाइल चलाउने र भिडियो खेल खेल्ने नौ र दश वर्ष उमेरका बालबच्चाको मस्तिष्कको बाहिरी आवरण (कोर्टेक्स) चाँडै पातलिने सङ्केत पाइएको छ । कोर्टेक्स भन्नाले बाह्य जानकारी प्रशोधन गर्ने मस्तिष्कको सबैभन्दा बाहिरी पत्र हो, र यस पत्र हुँदै सूचना एवं जानकारी मस्तिष्कको भित्री तहमा पुग्छन् । “तैपनि, बालबच्चाले बढी समय स्क्रीनमा बिताएकै कारण यस्तो भएको हो भन्ने सुस्पष्ट भइसकेको छैन । यो बाहिरी पत्र पातलिनु ठीक हो वा होइन भन्ने पनि अझै निक्र्यौल भइसकेको छैन,” एनआईएचमा कार्यरत चिकित्सक गाया डाउलिङले बताउनुभयो । आजसम्म प्राप्त भएको विवरण प्रारम्भिक तथ्य मात्र हो, उनले भने। “हामी के मात्र भन्न सक्छौं भने स्क्रीनमा बढी समय बिताउने बालबच्चाको मस्तिष्कमा भिन्नता देखिएको छ । यो एउटा भिन्न संरचना मात्र पनि होइन,” सीबीएसको समाचार कार्यक्रम ६० मिनेटलाई दिएको अन्तर्वार्तामा डाउलिङले बताए। दिनको दुई घण्टाभन्दा बढी समय स्क्रीनमा व्यतित गर्ने बालबच्चाको भाषा र तार्किकता जाँचमा ज्यादै कमजोर अवस्था देखिएको छ । उक्त नतिजा चार हजार ५०० बालबच्चाको मस्तिष्क स्क्यान गरेर प्राप्त भएको हो । वैज्ञानिकहरुले स्क्रीनमा बढी समय व्यतित गर्ने बालबच्चामा पर्ने नकारात्मक असरका बारेमा अझ लामो समयावधिको अध्ययन आवश्यक पर्ने बताएका छन् । अध्ययनका प्रारम्भिक तथ्याँकहरु सन् २०१९ को प्रारम्भबाट अध्येताहरुका लागि उपलब्ध गराइनेछ । अमेरिकी बालस्वास्थ्य एकेडेमीले १८ देखि २४ महिनाभन्दा साना बालबच्चालाई भिडियो च्याटिङ बाहेक डिजिटल मिडियाको प्रयोग रोक्न सुझाव दिएको छ। रासस
साउनदेखि अनलाइनबाटै कम्पनी दर्ता हुने, इपेमेन्टकाे सेवा अाजदेखि सुरु
काठमाडौं । दुई वर्षदेखि कम्पनी दर्ताका लागि अनलाइन मार्फत् आवेदन गर्ने व्यवस्था गर्दै आएको कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयले अनलाइनमार्फत् भुक्तानी सेवा समेत उपलब्ध गराएको छ । कार्यालयले मंगलबारदेखि सेवाग्राहीले कार्यालयमा तिनुपर्ने सबै प्रकारका शुल्क तथा दस्तुर तथा जरिवाना अनलाइन पेमेन्टमार्फत् तिर्ने व्यवस्था मिलाएको हो । मंगलबार कार्यालयले आयोजना गरेको अनलाइन पेमेन्ट शुभारम्भ कार्यक्रममा उद्योगमन्त्री मातृका यादवले अनलाइन पेमेन्टको शुभारम्भ गरेका हुन् । अनलाइन प्रविधिको सुरुवात गर्दै मन्त्री यादवले यसले कार्यालयभित्र हुने अनियमितता अन्त्य गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे । शुभारम्भसँगै सेवाग्राही दीपक न्यौपानेले पहिलोपटक अनलाइनमार्फत् कार्यालयको शुल्क भुक्तानी गरेका थिए । कार्यक्रममा उद्योग मन्त्रालयका सचिव यामकुमारी खतिवडाले इपेमेन्टको व्यवस्था मिलाए पनि त्यसको सीमा १ लाख सम्म रहने बताइन् । सो भन्दा बढी भुक्तानीका लागि विद्यमान ऐन, कानून र व्यवस्था वाधक रहेकोले हालका लागि सेवाग्राहीले सो सीमासम्मको भुक्तानी अनलाइनमार्फत् गर्न सक्ने उनको भनाई थियो ।
डोल्पावासीलाई न्यायो जुत्ता प्रदान गर्ने अभियानमा राजधानीका विद्यार्थीहरू
काठमाडौँ । राजधानीका विद्यार्थी युवाले जुत्ता सङ्कलन कार्य सुचारु गरेका छन् । डोल्पाका विद्यार्थीलाई जाडोका लागि न्यानो जुत्ता पठाउन उक्त काम सुरु गरेका हुन् । एपेक्स कलेजका विद्यार्थीले ‘जाडोमा जुत्ता अभियान’ अन्तर्गत सङ्कलन गरेको ४७६ जोर जुत्ता ‘स्वतन्त्र जाग्रित युवा समूह’लाई हस्तान्तरण गरेका हुन् । ‘एपेक्स हेल्थ एजुकेसन अवारनेस’का अध्यक्ष विद्यार्थी आष्मा पौडेलले डोल्पाका विद्यार्थीले कठ्याङ्ग्रिदो जाडोमा पनि नाङ्गै खुट्टा हिँड्न नपरोस् भनेर न्यानो जुत्ता सङ्कलन अभियान चलाएको जानकारी दिएका छन् । आजको युगमा कोही पनि नाङ्गो खुट्टा हिँड्न नपरोस् भनेर अभियान शुरु गरेको बताउँदै डोल्पाका विभिन्न विद्यालय र स्थानीय विपन्न समुदायलाई समेत जुत्ता वितरण गरिने युवा समूहका अध्यक्ष इञ्जिनीयर सशांक न्यौपानेको भनाई रहेको छ । डोल्पावासीलाई जाडोमा न्यानो जुत्ता लैजान युवा समूहले एक हप्तादेखि एक हजार जोड जुत्ता सङ्कलनका लागि कलेजमा अभियान चलाइ रहेको छ । पुसको पहिलो साता सङ्कलित जुत्ता डोल्पा पुर्याएर वितरण गरिने भएका छन् । राजधानी काठमाडौँका एपेक्स, नामी, ब्रुकलेन, नेपाल इञ्जिनीयरिङ कलेज लगायत ४० कलेजबाट जुत्ता सङ्कलन गरिने भएका छन् । कान्तिपुर क्याम्पसका स्ववियु सभापति पावल बज्राचार्यले काठमाडौँका युवाले लगाउन मिल्ने जुत्ता सङ्कलन गरेर विकट गाउँका विद्यार्थीलाई वितरण गर्ने उद्देश्यले अभियान चलाइएको जानकारी दिएका छन् । यो अभियान अन्तर्गत लगाउन मिल्ने ‘सेकेण्ड हेण्ड’ जुत्ता सङ्कलन गरिने छ । विगतमा विभिन्न संस्थाले जाडोमा न्यानो सिरक, कम्बल तथा अन्य लत्ताकपडा वितरण गर्ने गरेको सन्दर्भमा जाडोमा जुत्ता नयाँ अभियान सुरु गरेको जनाएका छन् । रासस
जनता बैंकले घोषणा गर्यो ८.५० प्रतिशत लाभांश, नगद लाभांश दिए पनि बजारमा खरिदमा चाप
काठमाडौं । जनता बैंक लिमिटेडले ८.५० प्रतिशत लाभांश घोषणा गरेको छ । बैंकको सोमबार साँझ बसेको सञ्चालक समितिको २६७ औं बैठकले उक्त लाभांश प्रस्ताव गरेको हो । उक्त लाभांश राष्ट्र बैंकको स्वीकृति गरेपछि र सञ्चालक समिति पारित गरेपछि लागु हुने बैंकले जनाएको छ । अधिकांश बैंकरुको नगद लाभांश घोषणा गरेसँगै बजारमा शेयर बिक्रीबो चाप बढ्ने गरे पनि जनता बैंकको लाभांश घोषणापछि पनि खरिदकर्ताहरुकै चाप देखिएको छ । तुलनात्मक रुपमा सस्तो शेयर भएको र गत चौमासमा राम्रो प्रगति हासिल गरेकोले नगद लाभांशका बाबजुद लगानीकर्ताको आकर्षण देखिएको हो । मंगलबार ११ः३० बजे बैंकको ३० हजार कित्ता शेयरका लागि खरिदकर्ता हुँदा ८ हजार कित्ता शेयर मात्र बिक्रीमा राखिएको थियो ।
मेसीले किने १५ मिलयिन डलरमा जहाज, भित्रै किचेन बेडसहित यस्ता छन् विशेषता (भिडियोसहित)
काठमाडौं । बार्सिलोनाका स्टाइकर लियोनल मेसीले अत्याधुनिक जहाज किनेका छन् । ३१ वर्षिय मेसिले १५ मिलियन अमेरिकी डलर खर्च गरेर जहाज किनेका हुन् । अर्जेन्टाइन कम्पनीले बनाएको सो जहाजमा भित्र भान्सा, सुत्न, नुहाउन लगायत सुविधा रहेको छ । जहाजमा १६ सिट रहेको छ भने यसलाई ८ वटा बेडमा समेत रुपान्तरण गर्न सकिनेछ । जहाजको अन्तिम भागमा १० नम्बर लेखिएको छ । यस्तै उनकी श्रीमति एन्टोनेलिय, थियागो, सिरो र कान्छो छोरा माटेओको नाम लेखिएको छ । मेसीले जहाज पहिलो पटक गत आइतबार स्पानोल विरुद्धको खेलमा प्रर्दशन गरेका थिए । मंगलबार मेसिको कतानीमा बार्सिलोनाले घरेलु मैदान क्याम्पनोउमा टोटेनह्यामको सामना गर्दैछ । भिडियाे हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहाेस्
विभेदकारी शिक्षा अन्त्य गर्नु आजको आवश्यकता : खानेपानी मन्त्री मगर
काठमाडौं । खानेपानी मन्त्री बिना मगरले विभेदकारी शिक्षाको अन्त्य गर्न योजना बद्द कार्यक्रमहरु ल्याउनु पर्ने बताएका छन् । कंचनपुरको पुनर्वास नगरपालिकामा रहेको श्री जन कल्याण उच्च माध्यमिक विद्यालयको २९ औं वार्षिकोत्सव कार्यक्रमको उद्घाटन गर्दै विभेदकारी शिक्षाको अन्त्य आजको आवश्यकता रहेको जानकारी दिएका छन् । सरकारले समृद्ध नेपाल सुखी नेपालीको परिकल्पना गरेको बताउँदै गुणस्तरीय शिक्षाको माध्यमबाट नै राष्ट्र निर्माणको निम्ति दक्ष जनशक्ति उत्पादन हुने कुरामा कुनै आशंका नभएकाे कुरा अवगत गराएका छन् । अहिलेको शिक्षा नीतिलाई परिमार्जन गरेर अघि बढ्नु पर्ने चुनौती रहेको छ । विद्यार्थीको क्षमता अनुसारको पठनपाठनमा सुधार गर्नुपर्नेमा सरकार गम्भीर रहेको उनको भनाई रहेको छ । अध्ययन गरेको विद्यालयको वार्षिकोत्सब कार्यक्रममा सहभागी हुन कंचनपुर पुग्नु भएकी मन्त्री मगरले विद्यालयले भोग्नुपरेको विविध समस्याको समाधान गर्न आफू सधैं तत्पर रहेको बताउँदै आफ्नो तर्फबाट पुरा सहयोग रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ ।
अर्थमन्त्रीको राजीनामाको मागमा पुँजीबजार लगानीकर्ता संघको असहमति, अन्य मागप्रति ऐक्यवद्धता
काठमाडौं । पुँजीबजारको विकास र सुधारका लागि अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले लिएको नीति बाधक भएको भन्दै अर्थमन्त्रीको राजीनामा मागप्रति नेपाल पुँजीबजार संघले असहमति जनाएकाे छ । संघको सोमबार राती बसेको बैठकले अन्य कागहरुमा भने ऐक्यबद्धता जनाउने निर्णय गरेको संघद्धारा जारी विज्ञप्तीमा उल्लेख गरिएको छ । लगानीकर्ताकाे एक समूहले पूँजीबजारकाे सुधारका लागि शेयर कर्जाकाे मार्जिन ८० प्रतिशत पुर्याउनुपर्ने, ब्राेकरमार्फत मार्जिन लेन्डिङकाे सुविधा उपलब्ध गराउनुपर्ने, एनअारएनका लागि पुँजीबजारमा लगानी लगायतका १० बुँदे माग गर्दै अाइतबारदेखि रिले अनसनमा बस्दै अाएका छन् ।
जुम्ला जान १५० विशेषज्ञ डाक्टरले निवेदन हाले
काठमाडौं। ‘दुर्गमका जिल्ला एवं क्षेत्रमा विशेषज्ञ चिकित्सक सेवा दिन जान मान्दैनन्। गए पनि लामो समय टिक्दैनन्’, भन्ने आम बुझाइ छ। कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान जुम्लाले पछिल्लो समय सो बुझाइलाई गलत सावित गरिदिएको छ । उसले आफ्ना चार जना युवा विशेषज्ञ चिकित्सकलाई सुर्खेत अस्पतालमा काम गर्न पठाई सरकार र समुदायका लागि नयाँ उदाहरण शुरुआत गरेको छ। सरकारी सुर्खेत अस्पतालमा विशेषज्ञ चिकित्सक सेवाको अभाव भएपछि प्रतिष्ठानले विषयगत विधाका फरकफरक चिकित्सक मङ्गल रावल, हरिहर देवकोटा, रमेश भट्टराई र राजिव शाहलाई जुम्लाबाट सुर्खेत अस्पताल काम गर्न पठाएको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयले सुर्खेत अस्पतालमा विशेषज्ञ चिकित्सक खटाउँदा पनि नगएका बताइन्छ। ‘सुर्खेत अस्पतालको मागअनुसार प्रतिष्ठानले आफ्ना विशेषज्ञ चिकित्सकलाई सेवा गर्न पठाएको हो। अगामी दिनमा प्रतिष्ठान र अस्पतालसित सहकार्य गरी अगाडि बढ्ने छ’, प्रतिष्ठानका उपकुलपति प्रा डा राजेन्द्रराज वाग्लेले भने। हाल प्रतिष्ठानमा (जुम्ला अस्पताल) प्रायः नेपालबाट नै मेडिकल शिक्षा अध्ययन पूरा गरेका ४५ युवा चिकित्सक कार्यरत छन्। छिट्टै प्रतिष्ठानले एमबिबिएस र एमडिजिपी तहका अध्ययन अध्यापनका लागि चिकित्सा विधाका विभिन्न सङ्काय (फ्याकल्टी) कमिटी गठन गर्नेक्रम रहेको हुँदा १५० विशेषज्ञ चिकित्सकले जुम्ला जान निवेदन दिएका जनाएको छ। विशेषतः जुम्ला, हुम्ला, कालिकोट, मुगु, डोल्पा, अछाम, जाजरकोट, बझाङ र बाजुरा जिल्लाको स्वास्थ्यस्थित माथि उकास्न सरकारले विसं २०६८ मा जुम्लामा सो प्रतिष्ठान स्थापना गरेको थियो। प्रतिष्ठानले एक वर्ष अर्थात् विसं २०६९ कात्तिक २३ गते एक जना विशेषज्ञसहित पाँच जना चिकित्सक तत्कालीन कर्णाली अञ्चल अस्पताल जुम्ला पुर्याई सेवा शुरुआत गरेको थियो। विसं २०७० मा सो अञ्चल अस्पताल प्रतिष्ठानमा गाभिन पुगेको थियो। गाभिँदा १०० श्ययाको अस्पताल हाल ३०० श्यया विस्तार हुन पुगेको छ। एमबिबिएस र एमडिजिपी तहका अध्ययन अध्यापन शुरु गराउन प्रतिष्ठानले भौतिक पूर्वाधार, जनशक्ति व्यवस्थापन र अस्पतालमा उपकरण जडान कार्य लगभग पूरा गरेको उपकुलपति प्रा डा वाग्लेले जानकारी दिए। प्रा डा गोविन्द केसीले आफ्नो पटकपटकका अनशनमा प्रतिष्ठानमा एमबिबिएस तथा एमडी कक्षा सञ्चालनको पूर्वाधार तयार गर्दै अध्यापन शुरु गर्न माग गर्दै आएका छन्। नेपाल मेडिकल काउन्सिलले प्रतिष्ठानले ती दुई तहका अध्ययन अध्यापन शुरुआत गराउन गरेका कामका बारेमा हालै स्थलगत अध्ययन पूरा गरी काउन्सिलको बोर्डसमक्ष प्रतिवेदनसमेत बुझाएको छ। काउन्सिलका उपाध्यक्ष चिकित्सक नारायणविक्रम थापासहित नौ सदस्यीय टोलीले अध्ययन गरेको टोलीमा संलग्न चिकित्सक ढुण्डिराज पौडेलले जानकारी दिए। टोलीमा सहभागी एक चिकित्सकले भने, ‘एमबिबिएस र एमडिजिपी तहको अध्ययन अध्यापन गराउन आवश्यक पूर्वाधार सबै तयार भएको देखियो, सोचेकोभन्दा राम्रो पूर्वाधार बनेछ।’ प्रतिष्ठानका एमडिजिपी कार्यक्रमका संयोजक डा तरुण पौडेल भन्छन्, ‘अब एमडिजिपी तह अध्ययन गराउन काउन्सिलको स्वीकृति÷अनुमतिपत्रको पर्खाइमा छौँ, पाठ्यक्रम, शिक्षकलगायत सबै पूर्वाधार तयारी अवस्थामा रहेको छ।’ उनका अनुसार दुर्गम क्षेत्रमा चिकित्सक जनशक्ति पुर्याउन एमडिजिपी तहको अध्ययन अध्यापनले कोशेढुङ्गाको काम गर्छ। हाल प्रतिष्ठानले नर्सिङका प्रमाणपत्र र स्नातक तह, स्नातक तहको मिडवाइ फ्रि तथा स्वास्थ्य र बेहोस पार्ने (ऐनेस्थसिया) सहायक अध्ययन अध्यापन गराइरहेको छ। चालू शैक्षिकसत्र विसं २०७५/०७६ देखि स्नातक तहको जनस्वास्थ्य विषयमा अध्यापन शुरुआत गराउन प्रवेश परीक्षा सम्पन्न भएको प्रतिष्ठानका रजिष्टार विश्वराज काफ्ले बताउँछन्। सो कार्यक्रमका संयोजक प्रा डा शेषानन्द सञ्जेलले कर्णालीवासीले स्वास्थ्योपचार घर आँगनबाट पाउनका लागि जनस्वास्थ्य विषयको अध्ययन शुरुआत गरिएको बताए। बच्चा अड्किएर आमाको मृत्यु भएको छैन विगतमा जुम्ला अस्पतालमा दक्ष जनशक्तिको अभावमा सुत्केरी हुन आउने आमाको बच्चा अड्किएर अकालमा धेरैको मृत्यु हुने गर्दथ्यो। प्रतिष्ठानले अस्पताल सञ्चालन गरेपछि हालसम्म एक जना पनि सुत्केरी आमाको मृत्यु नभएको प्रतिष्ठानका प्रशासकीय अधिकृत अमृत भण्डारीले जानकारी दिए। पछिल्लो समय जुम्ला अस्पतालको स्वास्थ्य सेवा उपलब्धतता कारण ती नौ जिल्लाका मातृ तथा नवजात शिशु मृत्युदर तथा समग्र स्वास्थ्यमा सुधार आएको बताइन्छ। गत वर्ष अस्पतालबाट ३९ हजार ९४२ बिरामीले सेवा लिएका थिए। तीमध्ये चार हजार ३४७ जना आकस्मिक उपचार सेवा, दुई हजार ५९१ जना भर्ना तथा ४६९ जनाको मुख्य(मेजर), ५७२ गर्भवती आमाले बच्चा जन्माएका थिए। तीमध्ये १०२ आमाको मात्र शल्यक्रिया गर्नुपरेको थियो। चिसो स्थानमा घाउ निको हुने हुँदा पछिल्लो समय अस्पतालमा अरु जिल्लाबाट पनि सेवा लिन जानेको सङ्ख्या बढिरहेको प्रतिष्ठानका निर्देशक धर्मराज गोसाईंले जानकारी दिए। उनका अनुसार अस्पतालमा हड्डीसम्बन्धीका सबै जटिल शल्यक्रिया, ल्याप्रोटोमी पेट चिर्नेे, एपेन्डिसाइटिस, सिजेरोएन बच्चा निकाल्ने शल्यक्रिया हुन्छ । निकट भविष्यमा नाक, कान, घाँटी सेवाको तयारीमा समेत अस्पताल जुटेको छ। जुम्ला जाउ डा वन : जुम्ला जाउ स्वस्थ्य वन विशेष गरी जुम्लावासीको औसत आयु ३६ वर्ष रहेको छ। तर जुम्लामा नै ९५ वर्षसम्म बाँचेका मानिस पनि छन्। प्रतिष्ठानले स्वास्थ्य सेवा, स्वास्थ्य शिक्षाका साथै स्वास्थ्यमा अनुसन्धान अगाडि बढाएको उपकुलपति प्रा डा वाग्लेले जानकारी दिए। कर्णालीका ५५ हजार घर परिवारको स्वास्थ्य सर्भेक्षण गर्ने लक्ष्यअनुरुप जुम्ला, मुगु र कालिकोट जिल्लाको स्वास्थ्य सर्भेक्षण पूरा भएको र बाँकी अन्य जिल्लामा पनि शुरुआत गर्ने प्रतिष्ठानले जनाएको छ। प्रतिष्ठानले स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका आमा सुरक्षा कार्यक्रम, मातृ तथा नवजात शिशु, खोप, क्षयरोग तथा निःशुल्क औषधि वितरण कार्यक्रममा पनि सहयोग गरिराखेको छ। आवश्यकता अनुसार विशेषज्ञ चिकित्सक एवम् स्वास्थ्य शिविर पनि यस क्षेत्रका जिल्लाहरुमा सञ्चालन गर्दै आएको जनाएको छ। रासस
