विकासन्युज

कर्णाली प्रदेशबाट २६ सयले लिए पुनः श्रम स्वीकृति

सुर्खेत । कर्णाली प्रदेश राजधानी वीरेन्द्रनगरमा श्रम तथा रोजगार कार्यालय स्थापना भएयता २ हजार ६ सय १५ जनाले पुनः श्रम स्वीकृति लिएका छन् । २०७५ माघमा कणाली प्रदेशलाई लक्षित गरि श्रम तथा रोजगार कार्यालय स्थापना भएको हो । सुर्खेतमा रहेको उक्त श्रम कार्यालयबाट पुनः श्रम स्वीकृति मात्र प्रदान गरिन्छ । पहिलोपटक श्रम स्वीकृति लिन भने काठमाडौं पुग्नुपर्ने बाध्यता छ । कार्यालयका सूचना अधिकारी श्यामकृष्ण आचार्यका अनुसार कर्णालीबाट पुनः श्रम स्वीकृति लिएर साउदी अरेबिया, कतार, मलेसिया र युएईमा बढी जाने गरेको पाइएको छ । यसैबीच, योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कोषमा कर्णाली प्रदेशबाट न्यून मात्रामा रोजगारदाता कम्पनीमा दर्ता भएका छन् । सरकारले श्रमिकका लागि योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा योजना घोषणा भएको दुई वर्ष बित्न लाग्दा १ सय २१ रोजगारदाता कम्पनी दर्ता भएका हुन् । कोषमा योगदान गर्ने श्रमिकको संख्या भने १ सय ७२ रहेको छ । सरकारले दुई वर्ष अघि श्रमिकलाई अवकाश हुँदा पेन्सन, उपदान र उपचार सुविधा उपलब्ध गराउने उद्देश्यका साथ सामाजिक सुरक्षा कोषको स्थापना गरेको थियो । रासस

दुबै हातले लेखेर पढाउने ‘मिश्र सर’को कथाः पत्रिकाको हकरदेखि राष्ट्र बैंकको इडीसम्म

काठमाडौं । हरेक सफलताको पछाडि एउटा लामो र गर्व गर्न लायक संघर्षको कथा हुन्छ । जिन्दगीको एक चरणमा अत्यासलाग्दो प्रतिकूलता र प्रेरणादायी संघर्ष नगरेको मानिस जीवनमा विरलै सफल हुन्छन् । झन् भुइमान्छेका हकमा भने अभाव, संघर्ष, अनिश्चय र अस्थिरताको विरासत खडा हुन्छ । अनि त्यही भुइमान्छे सफल भयो भने नि ? जवाफ स्वभाविक छ, ऊ धेरैको प्रेरणाको स्रोत बन्न सक्छ । हो, आज हामी यस्तै एउटा यस्तै गरिमामय संघर्षको पृष्ठभूमि बोकेका एक व्यक्तिको संघर्ष, जीवनयात्रा र सफलताको कथा पस्कदैछाैं। जीवनयात्रा नेपाल राष्ट्र बैंकको कार्यकारी निर्देशक (इडी) बमबहादुर मिश्रको हो । उनी अहिले नेपाल राष्ट्र बैंकको विदेशी विनिमय विभागको प्रमुखको जिम्मेवारीमा छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकको कार्यकारी निर्देशक भनेको राष्ट्र बैंकका कर्मचारीहरुको सबैभन्दा माथिल्लो पद हो । राष्ट्र बैंकको व्यवस्थापकीय जिम्मेवारीमा कार्यकारी निर्देशकमाथि २ जना डेपुटी गभर्नर र एक जना गभर्नर हुन्छन् । तर, मन्त्रिपरिषदले कार्यकारी निर्देशकमध्येबाट २ जनालाई डेपुटी गभर्नर बनाउने हो । गभर्नर पनि मन्त्रिपरिषदले नै नियुक्त गर्ने हो । त्यसैकारण राजनीतिक नियुक्ति राज्यले गर्ने भयाे । व्यक्तिकाे क्षमताले पुग्ने सबैभन्दा माथिल्लाे पद हाे कार्यकारी निर्देशक, राष्ट बैंकभित्र । पाँचथर जन्मथलो भएका मिश्रको परिवार झापाको दमकमा बसाई सराई गरेर झर्यो । मिश्रको जन्म २०२९ भएको हो । उनका ४ दाजु र ४ दिदी बहिनी छन् । मिश्र सानैदखि पढाईमा अब्बल थिए । त्यसैले एसएलसी परीक्षामा उनी स्कूल टप भए । एसएलसी गरेपछि आईएसी गर्न धरानको हात्तिसार क्याम्पस पुगे । सो क्याम्पसमा पनि उनी आइएसीको कलेज टपर भए । २०४८ सालतिर राजनीतिक अस्थिरता थियो । बहुदल आएको २ वर्ष वितेपनि राजनीतिले सही दिशा लिन सकिरहेको थिएन । यता आईएसीमा कलेज टप गरेका मिश्रलाई डाक्टर बन्ने रहर थियो । त्यसैले उनले शिक्षा मन्त्रालयको कोलम्बो प्लानमा छात्रबृत्तिको लागि निवेदन दिए । तर, उनको सौभाग्य भनौं या दुर्भाग्य, त्यो साल छात्रबृत्तिमा कसैको पनि नाम निस्किएन । उनी डाक्टर बन्न पाएनन् । तै पनि पढ्ने तिब्र आकांक्षा थला परेको थिएन । काठमाडौं आए । त्रिचन्द्र क्याम्पसमा भर्ना भए बीएससी पढ्न । त्रिचन्द्रमा उनी बायोलोजी पढ्न लागे । केही महिना अध्ययन गरेपछि उनलाई वायोलोजीमा गरिखान सकिएला जस्तो लागेन । अनि फिजिक्स पढ्न अस्कल भर्ना भए । यो बेलासम्म उनी डाक्टर बन्ने आफ्नो सपनाबाट धेरै टाढा पुगिसकेका थिए । त्रिचन्द्रमा उनी बायोलोजी पढ्न लागे । केही महिना अध्ययन गरेपछि उनलाई वायोलोजीमा गरिखान सकिएला जस्तो लागेन । अनि फिजिक्स पढ्न अस्कल भर्ना भए । यो बेलासम्म उनी डाक्टर बन्ने आफ्नो सपनाबाट धेरै टाढा पुगिसकेका थिए । अस्कलमा फिजिक्स पढ्दै गर्दा उनी काठमाडौंको कुलेश्वरमा डेरा गरेर बस्थे । कुलेश्वरदेखि लैनचौरमा रहेको अमृत साइन्स क्याम्पस (अस्कल) सम्म आउनको लागि उनीसँग पर्याप्त भाडा हुदैनथ्यो । कुलेश्वरदेखि अस्कल क्याम्पससम्म हिडेरै आउने गरेको मिश्र सम्झन्छन् । एक धोक्रो चामल र ५० रुपैयाँ लिएर झापाबाट काठमाडौं आएका मिश्रलाई पढ्ने खर्चको अभाव हुन थाल्यो । अनि त्यो बेला आफूले पत्रिका बाँड्न थालेको मिश्र बताउँछन् । ‘हिडेर पत्रिका फाल्थेँ, साइकल किन्न पाएको भए राम्रो हुन्थ्यो, कलेज आउन जान पनि सहज हुन्थ्यो, तर साइकल किन्ने पैसा थिएन, हातमा पत्रिका बोक्थेँ, घरघरमा फाल्दै हिड्थेँ,’ मिश्रले भने । यसरी केही महिना पत्रिका बाँढ्न थालेपछि उनले ‘एवन’ साइकल पनि किने । त्यसपछि उनलाई आफू धेरै धनी र सुविधा सम्पन्न भएको महसुस भयो । केही महिना पत्रिका बाँढ्न थालेपछि बमबहादुर मिश्रले ‘एवन’ साइकल पनि किने । त्यसपछि उनलाई आफू धेरै धनी र सुविधा सम्पन्न भएको महसुस भयो ।   एसएलसी गरेदेखि नै मिश्र मौका पाएसम्म अध्यापनको कार्य पनि गर्दै आएका थिए । पढाउँन सक्छु भन्ने उनलाई लाग्थ्यो । त्यसैले उनी हातमा सर्टिफिकेट बोकेर जागिर खोज्न निस्के । त्यस्तैमा सोह्रखुट्टेमा रहेको एभरेष्ट स्कूलका प्रधानाध्यापक विष्णुप्रसाद आचार्यलाई भेटेर उनले जागिर मागे । ‘उहाँ बढो अचम्मको मानिस हुनुहुन्थ्यो, कुरा गर्दा पनि हातबाट चुरोटको ठूटो हटाउनु हुन्नथ्यो, जतिबेला पनि उहाँको हातमा चुरोट हुन्थ्यो,’ आचार्यको हुलिया स्मरण गर्दै मिश्रले भने । पढाएको अनुभव थियो । पढाउन सक्छु भन्ने हिम्मत पनि थियो । त्यसैले उनले एभरेष्ट माविमा जागिर पाएँ । तर, पैसा थोरै थियो, दैनिक ३ पिरियड पढाउँनु पर्ने, तलब मासिक ३ सय रुपैयाँ । उनी राम्रोसँग पढाउन सक्थे । त्यसैले एभरेष्टमा उनको फूल टाइम जागिर भयो । र, तलब मासिक १ हजार ५० रुपैयाँ । तर, खटाई भने राम्रै हुन थाल्यो । ‘एउटा पिरियड पनि ग्याप हुन्नथ्यो, सातै पिरियड बढाउँथेँ, ब्ल्याकबोर्डमा चकले लेख्दा लेख्दा हात गलेर उचाल्नै नहुने हुन थाल्यो, हात गल्यो भनेर जागिर छोड्ने अवस्था थिएन, आराम पनि पाउँदैनथेँ, त्यसैले मैले अर्काे जुक्ति निकालेँ, पालैपिलो दुबै हातले ब्ल्याकबोर्डमा लेख्न थालेँ,’ मिश्रले संघर्षका दिन सुनाउन थाले । त्यहीबेला सिकेकोले होला, मिश्र अझै पनि बोर्डमा पायो भने दुबै हातले लेख्छन् । विहान अस्कलमा पढ्थे । दिउँसो एभरेष्टमा पढाउँथे । पढाउनको लागि तयारी पनि गर्नै पर्यो । त्यसैले साँझ चाउचाउ र अण्डा खाने, रातभरी पढ्ने गर्न थाले उनी । त्यो बेला आफूले सुत्ने गरेको उनलाई याद छैन । सायद सुत्दैनथे । यस्तैमा बीएससीको रिजल्ट आयो । अनौठो के भयो भने मिश्रले यो परीक्षामा पनि कलेज टप गरे । अन्नपूर्णमा जागिर भएपछि त मसँग पैसैपैसा भयो नि, महिनाको ३६ सय आउँथ्यो, अनि त्यो पैसाले टन्न सपिङ गरेँ, केही पैसा घरमा पनि पठाईदिएँ यस्तैमा कमलाक्षीको अन्नपूर्ण माविमा शिक्षक माग भएको उनले थाहा पाए । त्यो बेलासम्म एभरेष्टले उनलाई मासिक १७ सय रुपैयाँ तलब दिन्थ्यो । र, अन्नपूर्ण माविमा उनको जागिर भयो । र, तलब पनि मासिक ३६ सय रुपैयाँ । ‘अन्नपूर्णमा जागिर भएपछि त मसँग पैसैपैसा भयो नि, महिनाको ३६ सय आउँथ्यो, अनि त्यो पैसाले टन्न सपिङ गरेँ, केही पैसा घरमा पनि पठाईदिएँ,’ मिश्रले हास्दै भने । त्यहीबीचमा एउटा लिडिङ बैंकको लागि भन्दै जुनियर असिष्टेन्टमा जागिर खुलेको उनले फेला पारे । यो २०५२ सालको मंसिरतिरको कुरा थियो ।  फिजिक्स पढेको मानिसले बैंकमा जागिर गर्न सक्ने नसक्ने, बैंकमा जागिर गर्न जाने नजाने भन्ने दुविधा पनि छदैथियो । यस्तैमा उनले अस्कलकै उनीअघिका कलेज टपर टिका सुवेदीसँग परामर्श गरे । टिकाकाे सुझाव अनुसार बैंकमा  निवेदन दिए । परीक्षा दिन बोलायो । जागिर खुलेको तत्कालिन नेपाल अरब बैंक र अहिलेको नविल बैंकमा रहेछ । नेपाल अरब बैंकमा जुनियर असिष्टेन्टको परीक्षा दिए । पास भए । र, उनको पहिलो पोष्टिङ विराटनगरमा भयो । अझ रमाइलो कुरा त उनको फेरि तलब बढ्यो । ‘नेपाल अरब बैंकमा जाँदा मेरो तलब ह्यात्तै बढ्यो नि, मासिक ३६ प्लस १६ सय गरेर ५ हजार रुपैयाँ आउन थाल्यो, मासिक ३६ सय तलब खानेलाई ५ हजार रुपैयाँ भनेको निकै धेरै थियो,’ मिश्रले भने । जागिर त भयो तर दिनभरको जागिर, रातभरको पढाइको कारण उनको जिउ सुकेर सिन्का जस्तै भएको थियो । ‘त्यो बेला ४८ केजी वजन थियो,’ मिश्र सम्झन्छन् । नविलको जागिर गर्दै गर्दा उनलाई अर्थशास्त्रमा एमए गर्ने रहर जाग्यो । तर बीएससी गरेको व्यक्तिले त्यो बेला अर्थशास्त्रमा एमए गर्न पाइदैनथ्यो । त्यसैले उनले एमबीए पढ्ने निधो गरे । र, पीजी क्याम्पस विराटनगरमा भर्ना भए । नविलको एलसी शाखामा उनले काम गरेका थिए । नविलको व्यस्त जागिर, विहानको कलेज, उनलाई फेरि धपेडी बढ्यो । तर, त्यो बेला पनि उनीसँग साइकल भने थियो । यो २०५३ सालतिरको कुरा हो । त्यो बेला विराटनगरमा लोडसेडिङ सुरु भइसकेको थियो । बत्ती आउँदैनथ्यो । ‘बत्ती छैन भन्ने कुरा दिमागमा नपरोस भनेर १०/१२ वटा मैनबत्ती बालेर पढ्न थालेँ, फिजिक्स गरेको मान्छे, एमबीए गर्न गएको छु, पढ्नु त परिहाल्यो नि,’ मिश्रले विगत सम्झिए । विराटनगरको गर्मी, एउटा कोठामा १०/१२ वटा मैनबत्ती बालेर पढ्दा उनको के होला भयो होला ? विराटनगरको पीजी क्याम्पसमा एमबीए गर्दा पनि उनले रेकर्ड भने तोडेनन् । अर्थात एमबीएमा पनि उनी क्याम्पस टप भए । एमबीए सक्ने वित्तिकै प्राडा खगेन्द्र आचार्यले उनलाई सोही कलेजमा पढाउन अफर गरे । विहान कलेज पढाउन पनि थाले । दिउसो नविलको जागिर छदैथियो । त्यही बेला विराटनगरमै केन्द्रीय कार्यालय रहने गरी एनआई बैंक (अहिलेको एनआईसी एशिया बैंक) खुल्यो । उनलाई एनआईसी बैंकले जुनियर अफिसर पद दिने अफर गर्यो । एनआईसी बैंक गए । र, तलब मासिक १३ हजार रुपैयाँ । एनआईसी बैंक गएपछि उनले ९२ हजार ५ सय रुपैयाँ हालेर हिरोहोण्डको स्ल्पेन्डर मोटरसाईकल किने । र, २६ हजार ५ सय रुपैयाँ हालेर एलजीको एउटा टिभी पनि । यो २०५६ साल असारतिरको कुरा थियो । त्यो बेला काठमाडौंको कपनतिर ९२ हजार रुपैयाँमा एक रोपनी जग्गा नै आउँथ्यो । अब उनीसँग अथाह पैसा हुन थाल्यो । अथाह यस अर्थमा कि कुलेश्वरबाट अस्कल कलेज आउने गाडी भाडा नभएर हिड्दै आउने व्यक्तिले मासिक १३ हजार पाउनु वास्तबमै अथाहा पैसा नै थियो । एनआईसी बैंक गएपछि उनले ९२ हजार ५ सय रुपैयाँ हालेर हिरोहोण्डको स्ल्पेन्डर मोटरसाईकल किने । र, २६ हजार ५ सय रुपैयाँ हालेर एलजीको एउटा टिभी पनि । यो २०५६ साल असारतिरको कुरा थियो । त्यो बेला काठमाडौंको कपनतिर ९२ हजार रुपैयाँमा एक रोपनी जग्गा नै आउँथ्यो । २०५७ सालमा विराटनगरबाट काठमाडौं सरुवा भयो । उनी त्यही मोटरसाईकल चढेर काठमाडौं आए । २०५८ सालमा विहे गरे । प्रमोसन भएर सिनियर अफिसर भए । मासिक तलब २२ हजार प्लस १० हजार रुपैयाँ थियो । त्यही बेला नेपाल राष्ट्र बैंकमा जागिर खुल्यो । जागिरको विज्ञापनसँगै तलब पनि खुलाएको थियो । तलब मासिक ८ हजार ७५ रुपैयाँ भनिएको थियो । मासिक ३२ हजार रुपैयाँ तलब खाइरहेको व्यक्तिले मासिक ८ हजारको जागिरमा आवेदन दिने कि नदिने भन्ने दुविधा आइलाग्यो । तर, सरकारी भनेको सरकारी जागिर नै हो भनेर उनले आवेदन दिए । आवेदन दिदासम्म त केही पनि भएन । उनी अफिसलाई जानकारी नदिई लिखित परीक्षामा पनि सहभागी भए । लिखितमा नाम पनि निस्क्यो । तर, लिखितमा नाम निस्केपछि उनलाई अफिसमा समस्या पर्यो । अफिसमा जानकारी नदिई किन राष्ट्र बैंकमा जागिर खान आवेदन दिएको भन्ने प्रश्न उनलाई गरियो । समस्या जटिल नै पर्यो । उनको लिखितमा नाम निस्किसकेको थियो । अन्तरवार्ताको लागि २०५९ साल जेठ १९ गते मिति तोकिएको थियो । अफिसले अन्तरवार्तामा जाने दिन विदा दिने नदिने यकिन भएको थिएन । तर, त्यो बेला तत्कालिन राजा विरेन्द्रको बंश नास भएर राजा बनेका ज्ञानेन्द्रले शासन सत्तामा आफ्ने भूमिका बढाउँदै लगेका थिए । त्यसैले विरेन्द्रको बंश नास भएको जेठ १९ गतेको सम्झनामा सरकारले सार्वजनिक विदा दियो । त्यसैले राष्ट्र बैंकको अन्तरवार्तामा आउन उनलाई अफिसले विदा दिइरहनु नै परेन । अन्तरवार्तामा पास भए । र, २०५९ साल साउन २७ गते राष्ट्र बैंकमा उनको नियुक्ति भयो । राष्ट्र बैंकको सहायक निर्देशक पदमा नाम निकालेका मिश्रको पोष्टिङ तत्कालिन बैंक निरीक्षण तथा सुपरीवेक्षण विभागमा भयो । राष्ट्र बैंकको जागिर चल्दै थियो । यस्तैमा उनले सन् २००५ मा इकोनोमिक पोलिसीमा माष्टर्स गर्न जापानमा छात्रबृत्ति पाए । जापानबाट फर्केपछि राष्ट्र बैंककै बैंकिङ कार्यालय बिरगन्जमा सरुवा भयो । केही समय विरगंजमा बसेपछि बैंकिङ कार्यालय थापाथलीमा सरुवा भयो । २०६५ सालमा बढुवा भएर उनी उपनिर्देशक भए । यो बीचमा वित्तीय संस्था सुपरीवेक्षण, विदेशी विनिमय विभाग जस्ता विभागमा रहेर उनले काम गरे । यसैबीच २०७२ सालमा आन्तरिक प्रतिस्पर्धामा नाम निकालेर उनी राष्ट्र बैंकको निर्देशक बने । त्यो बेला नेपाल आयाल निगमको पथलैया डिपोबाट पेट्रोलियम पदार्थ राष्ट्र बैंकको विरगंज कार्यालयसम्म ल्याउन अरु डराएपछि मिश्र आफैले गाडी चलाएर ल्याएको उनका सहकर्मी स्मरण गर्दछन् । निर्देशकमा बढुवा भएपछि मिश्रको फेरि बिरगंज सरुवा भयो । उनी विरगंजमै रहेको बेलामा नेपालको संविधान २०७२ जारी भयाे । संविधान जारी हुने वित्तिकै भारतले नेपालमाथि नाकाबन्दी गर्यो । मधेश आन्दोलनले उग्र रुप लियो । त्यो बेला नेपाल आयाल निगमको पथलैया डिपोबाट पेट्रोलियम पदार्थ राष्ट्र बैंकको विरगंज कार्यालयसम्म ल्याउन अरु डराएपछि मिश्र आफैले गाडी चलाएर ल्याएको उनका सहकर्मी स्मरण गर्दछन् । नाकाबन्दीकै समयमा उनले नेपाली सेनासँगको सहकार्य र आन्दोलनकारी मधेश केन्द्रीत दलहरुसँग समन्वय गरेर विरगंजदेखि काठमाडौंसम्म नोट पनि भित्र्याए । २०७३ को जेठमा उनको सरुवा भयो । राष्ट्र बैंकको केन्द्रीय कार्यालयमा बैंक सुपरीवेक्षण विभागमा आए । त्यसको एक वर्ष पनि नवित्दै उनी सुपरीवेक्षण विभागमा सरुवा भए । यस्तै, २०७५ को चैतमा तत्कालिन कार्यकारी निर्देशक नारायण पौडेलको अवकाशपछि उनी कामु कार्यकारी निर्देशक भए । गत साउन पहिलो साता भुक्तानी प्रणाली विभागको कामु कार्यकारी निर्देशक भएका मिश्र साउन चौथो साता कार्यकारी निर्देशकमा बढुवा भए । उनी भुक्तानी प्रणाली विभागको कार्यकारी निर्देशक भएको बेला राष्ट्र बैंकले आरटीजीएस लागू गराउने अन्तिम तयारी गरेको थियो । उनी सोही विभागको प्रमुख भएको बेलामा नेपाल इलोक्ट्रोनिक पेमेन्ट सिस्टम (नेप्स) ह्याक गरी चिनिया नागरिकले नेपालका केही बैंकको एटीएमबाट अनधिकृत रुपमा पैसा निकाले । सो सिस्टम ह्याक प्रकरणको पनि राम्रोसँग छानविन गरेर उचित सुरक्षा प्रबन्ध मिलाउनु पर्ने चुनौति राष्ट्र बैंकमाथि थपिएको थियो । यी दुबै परीक्षामा मिश्र खरो उत्रिए । गत माघदेखि उनी राष्ट्र बैंकको विदेशी विनियम विभागको प्रमुखका रुपमा कार्यरत छन् । अध्ययनमा सधै स्कुल र कलेज टप गरेका मिश्रले राष्ट्र बैंकको जागिरपछि दिएको एलएलबी परीक्षामा भने कलेज टप गर्न सकेनन् । मिश्र खासमा डाक्टर बन्ने सपना पालेर अघि बढेका थिए । उनी सानै छदा उनकी आमालाई टीबी रोग लागेको थियो । त्यसैकारण पनि उनलाई डाक्टर बन्ने रहर जागेको हो । तर, उनी डाक्टर बन्न सकेनन्, बरु नर्स सितादेबी कुँबरसँग वैवाहिक सम्बन्ध जोडे । कुँबर अहिले ओम हेल्थ क्याम्पसको क्याम्पस प्रमुख छन् । आफूले सोचे जस्तो कहिल्यै पाइनँ, म डाक्टर बन्न चाहन्थेँ, यो पेशामा आइपुगेँ, तर जीवनमा जे पाएँ, त्यो धेरै नै महत्वपूर्ण र उपलब्धिमुलक कुरा पाएँ ‘आफूले सोचे जस्तो कहिल्यै पाइनँ, म डाक्टर बन्न चाहन्थेँ, यो पेशामा आइपुगेँ, तर जीवनमा जे पाएँ, त्यो धेरै नै महत्वपूर्ण र उपलब्धिमुलक कुरा पाएँ,’ मिश्रले भने । उनी ब्ल्याकबोर्डमा दुबै हातले लेख्न सक्छन् र ब्यामिन्टन पनि दुबै हातले खेल्न सक्छन् । फुटबल र स्वीमिङका शौखिन हुन् । उनी घुम्न र साइकलिङ गर्न पनि रमाउँछन् । राष्ट्र बैंकको वार्षिकोत्सवको अवसरमा हुने व्याडमिन्टन प्रतियोगितामा विगत ३ वर्षदेखि उनी निरन्तर पहिलो भइरहेका छन् । ३ वर्षअघि राष्ट्र बैंकको कार्यकारी निर्देशकबाट अवकाश पाएका शिवनाथ पाण्डे हुन्जेल मिश्रले पाण्डेलाई व्याडमिन्टनमा जित्न भने सकेनन् ।

तस्बीर हेरेर पशुपतिकाे मुड चेच्ज

काठमाडौं । फुर्सदको समय निस्कने बित्तीकै डाँडा काँडामा हाइकिङ गर्न निस्कने नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका पूर्व अध्यक्ष एवं उद्यमी पशुपति मुरारका दुई चार दिनको फुर्सद मिलेमा प्राकृतिक सुन्दरतामा रमाउन हिमश्रृङखलासम्म चढ्छन् । भ्रमणमा निस्कदा मोवाइलबाट उनले खिचेका तस्विर हेर्दा लाग्छ फोटोग्राफीमा सौखिन पत्रकार हुन् । उनी व्यस्त समयलाई छल्दै शुक्रबार विहान साढे दश वजे नेपाल आर्ट काउन्सिल पुगेका थिए । फोटो पत्रकार क्लवले ववरमहलस्थित आर्ट काउन्सिलमा प्रदर्शनीमा राखेको नेपालकै सवैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता बाट छानिएका १७६ तस्विरको प्रदर्शनी अवलोकन गर्न पुगेका मुरारकाले झण्डै एक घण्टा प्रदर्शित तस्विर हेरेर बिताए । प्रदर्शनीमा राखिएका केही तस्विर हेरेर मुरारका प्रसन्न भए भने केही तस्विरले उनलाई गम्भिर अवस्थामा पुर्यायो । विशेष गरी नेपालको प्राकृतिक सुन्दरता, डाँडा काँडा देखिएका तस्विरमा खुलेरै रमाएका उनी समाजको यथार्थ परक दृष्यहरुमा गम्भीर बनेका थिए । दुर्घटना र हिंस्रक तस्विरमा उनी चिन्तित देखिए । अवलोकन पछि कमेन्ट वुक्समा उनले लेखेका छन्–‘नेपालको आर्थिक, सामाजिक, राजनैतिक र धार्मिक साँस्कृतिक क्षेत्रलाई समग्र रुपमा यस प्रदर्शनीले समेटेको र यसले समग्र नेपाललाई परिचित बनाएको हुँदा यस प्रशर्दनीले नेपालको समग्रतालाई वुझन आफूलाई सहयोग गरेको छ ।’

उपत्यकाभित्रका ढुंगेधारा र पोखरीहरुलाई जीवन्तता दिनेछौं : खानेपानी मन्त्री मगर

काठमाडौं । खानेपानी मन्त्री बीना मगरले उपत्यकाभित्रका ढुंगेधारा र पोखरीहरुलाई जीवन्तता दिने बताएकी छन् । शुक्रबार खानेपानी मन्त्रालयको सभाहलमा आयोजित कार्यक्रममा खानेपानी मन्त्री  मगरले साे कूरा बताएकी हुन् । काठमाडौं उपत्यका भित्र रहेका ढुंगेधारा र पोखरीहरुको संरक्षण गर्ने खानेपानी मन्त्रालयको योजनामा प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै काठमाडौं उपत्यका खानेपानी व्यवस्थापन बोर्ड (भ्याली बोर्ड), मध्यपुर थिमी र ललितपुरको महालक्ष्मी नगरपालिकाबीच शुक्रबार समझदारी भएको छ । सम्झौता हस्ताक्षर कार्यक्रममा बोल्दै खानेपानी मन्त्री मगरले उपत्यकाभित्रका सबै ताल तलैया पोखरी र ढुंगेधाराहरुको संरक्षण र सौन्दर्यीकरण गर्दै जाने बताइन् । मन्त्रालयको योजना अनुसार नै ढुंगेधारा र पोखरीहरुको संरक्षणमा जुट्न सबै स्थानीय तह र समुदायको सहयोग अति आवश्यक रहेको उनकाे भनाइ छ ।  मध्यपुर थिमीका नगर प्रमुख मदनसुन्दर श्रेष्ठ, महालक्ष्मी नगरपालिकाका प्रमुख रामेश्वर श्रेष्ठ र भ्याली बोर्डका कार्यकारी निर्देशक डा. संजिव विक्रम राणाले उक्त समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरेका छन् । मध्यपुर थिमी र महालक्ष्मी नगरपालिकाभित्र रहेका ढुंगेधारा तथा पोखरीहरुको संरक्षण र पुनर्निर्माण आगामी दुई वर्षभित्र सम्पन्न गरिसक्ने प्रतिबद्धता दुवै नगरपालिकाले गरेको छ । बोर्डले उपत्यकाभित्रका १० वटा नगरपालिकाहरुमा रहेका ढुंगेधारा र पोखरीहरुको अवस्था बारे अध्ययन गरेर संरक्षणका लागि सबै नगरपालिकाहरुसँग समझदारी गर्ने योजना अनुरुप पहिलो चरणमा यी दुई नगरपालिकासँग समझदारी गरेको हो । बोर्डले काठमाडौं उपत्यका भित्रका महानगर सहित १० वटै नगरपालिका भित्र रहेका कूल ५ सय ७३ ढुंगेधारा र २ सय ७३ पोखरीहरुको विस्तृत अध्ययन र नक्सांकन गरेको थियो । जसमध्ये ४ सय ७९ वटा ढुंगेधाराहरु स्थलगत रुपमा भेटिएका र ९४ वटा ढुंगेधाराहरु हराएको अध्ययनले देखाएको छ । त्यसैगरी १ सय ९३ वटा पोखरीहरु स्थलगत रुपमा भेटिएका र ४० वटा पोखरीहरु हराएको बोर्डले जनाएको छ । मध्यपुर थिमी नगरपालिका भित्र ५९ वटा ढुंगेधाराहरु रहेका छन् भने १७ वटा पोखरीहरु छन् जसमा ३ वटा पोखरीहरु लोप भएका छन् । त्यस्तै महालक्ष्मी नगरपालिकाभित्र १० वटा ढुंगेधारा र १४ वटा पोखरीहरु स्थलगत रुपमा भेटिएको देखिएको छ भने ६ वटा पोखरीहरु विभिन्न कारणले लोप भएका छन् ।

नेपाल इन्जिनियरिङ कलेजका १ सय ८९ जना इन्जिनियरलाई विदाई

काठमाडौं । नेपाल इन्जिनियरिङ कलेज (नेक) दुवाकोट चाँगुनारायणमा अध्ययनरत एक सय ८९ जना विद्यार्थी इन्जिनियरलाई एक कार्यक्रम गरी विदाई गरिएको छ । कलेजले शुक्रबार राजधानीमा एक कार्यक्रमको आयोजना गरी उनीहरुलाई विदाई गरेको हो । कलेजमा चार वर्षे सिभिल इन्जिनियर पूरा गरेका एक सय ४४ जना र पाँंचवर्षे आर्किटेक्ट इन्जिनियरिंङको पढाई पूरा गरेका ४५ गरी कुल एक सय ८९ जना इन्जिनियरिंङको अध्ययन पूरा गरेका विद्यार्थीको विदाइ गरिएको हो ।  कलेजको सिभिल इन्जिनियरिंङ र आर्किटेक्ट इन्जिनियरिंङ विभागको संयुक्त आयोजनामा विदाई कार्यक्रम भएको हो । कार्यक्रममा कलेजका सवैजना विद्यार्थीलाई प्राचार्य प्रा.डा हरिकृष्ण श्रेष्ठ, सहायक प्राचार्य दीपक धामी, एकेडेमिक ओअर्डिनेटर मोहनध्वज केसी, सिभिल विभाग प्रमुख दीव्यश्री लोहणी, आर्किटेक्चर विभाग प्रमुख नसला सायमीलगायतले टिका, अविर, खादालगाएर विदाई गरेका हुन् । कार्यक्रममा कलेजका प्राचार्य प्रा.डा श्रेष्ठले विद्याथीलाई नैतिकतामा ध्यान दिएर काम गर्न अनुरोध गरे । उनले मेहनत र परिश्रम गर्न कहिल्यै नछोड्न विद्यार्थीलाई सल्लाह दिए । कलेजमा बीई तहमा सिभिल, सिभिल एण्ड रुरल आर्किटेक्चर, इलेक्टिकल एण्ड इलेक्टोनिक्स, कम्प्युटर, इलेक्टोनिक्स एण्ड कम्युनिकेशन र सिभिल फर डिप्लोमा होल्डर्समा पढाइ भइरहेका हुन्छन् ।

घरेलु हिंसाको आरोप लगाउँदै प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री विरुद्ध अदालतमा मुद्दा दायर

काठमाडौं । प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राईविरुद्ध अदालतमा मुद्दा दागर भएकाे छ । उनी विरुद्द  शुक्रबार काठमाडौं जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर भएकाे हाे । मुख्यमन्त्री राई आफ्नो श्रीमान भएकाे दावी गर्दै एक जना खड्का राई नाम गरेकी महिलाले उनी विरुद्द मुद्दा दायर गरेकी हुन् । काठमाडौं जिल्ला अदालतमा अंश मुद्दा दायर गरेकी हुन् । उनले  अंश पाउनुपर्ने उनको माग दाबी गरेकी छन् । राईले आफूसँग बिहे गरेको दाबी गरेकी उनले घरेलु हिंसाको आरोप समेत लगाएकी छन् ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले राख्याे नेपाललाई काेरोनाको उच्च जोखिम सूचीमा

काठमाडौं । नेपाल कोरोना भाईरसको उच्च जोखिममा भएको देशमा परेको छ । बिहिबार विश्व स्वास्थ्य संगठनले जारी गरेको सूचीमा नेपाल काेराेना भाईरसको उच्च जोखिमा परेकाे हाे । विश्व स्वास्थ्य संगठनको बिहीबार बसेको बैठकले नेपाललाई कोरोना भाईरसको उच्च जोखिममा भएको देशमा राखेको हो । यसअघि चीनलाई मात्र संगठनले उच्च जोखिम भएको  देशमा राखेको थियो । संगठनले नेपालसहित भारत, पाकिस्तान, श्रीलंका, अफगानिस्तानका साथै केही अफ्रिकी मुलुकलाई पनि कोरोनाको उच्च जोखिममा राखेको छ । नेपालमा हालसम्म एक जनामा बाहेक कसैमा पनि काेराेना भाईरस देखिएको छैन । चीनबाट शुरु भएको कोरोना भाइरसको संक्रमण अहिले विश्वका विभिन्न देशमा फैलिएको छ । एशियाली मुलुकहरुसहित युरोप, अफ्रिका लागायतमा पनि कोरोना भाइरसको प्रकोपमा वृद्धि भइरहेको छ । चीनबाहेक दक्षिण कोरिया, थाइल्याण्ड, मलेसिया, सिंगापुर, जापान, इटाली र इरानमा समेत अहिले कोरोना भाइरसको संक्रमण देखिएको छ । अहिलेसम्म कोरोनाको संक्रमणबाट ज्यान गुमाउनेको संख्या २८ सय पुगेको छ । त्यस्तै विश्वभरका ८३ हजारमा संक्रमण फैलिएको छ । चीनपछि सबैभन्दा बढी संक्रमण फैलिएको दक्षिण कोरियामा २ हजार २२ जनामा संक्रमण फेला परेको  उल्लेख गरिएको छ । चीनमा बिहीबारमात्रै २९ भन्दा बढीले ज्यान गुमाएका छन् भने ४ सय ३३ जनामा नयाँ संक्रमण देखिएको छ । त्यस्तै, कोरियामा १ हजार २ सय ६१ नयाँ संक्रमित फेला परेका छन् । कोरोनाकै कारण दक्षिण कोरियामा ज्यान गुमाउनेको संख्या १२ पुगेको छ । चीनपछि दक्षिण कोरियामा कोरोना भाइरसले प्रकोपको रुप नै लिइसकेको छ । कोरोना भाइरसको संक्रमण चीनपछि दक्षिण कोरियामा बढेको विश्व स्वास्थ्य संगठनको भनाइ छ । त्यस्तै इटालीमा १७ जनाले ज्यान गुमाएका छन् । ६ सय ५० जनामा संक्रमण देखिएको छ । युरोपका अल्जेरिया, डेनमार्क, रोमानिया, स्पेनमा पनि यसको संक्रमण फैलिएको छ । त्यस्तै, बेलायतमा १६ जनामा संक्रमण देखिएको छ । नेदरल्याण्ड, ब्राजिलमा पनि कोरोना संक्रमित फेला परेका छन् । फ्रान्समा कोरोनाको संक्रमणबाट २ जनाले ज्यान गुमाउनुका साथै ३८ जनामा संक्रमण देखिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमले उल्लेख गरेका छन् ।

नेपालको करः गाडी किन्दा २५६, पेट्रोलमा ८६, आम्दानी ३६ र टेलिफोनमा २८ प्रतिशत

काठमाडौं । अचाक्ली कर थोपरेको भनेर जनस्तरबाट सरकारको आलोचना भइरहेको छ । पछिल्लो समयमा पेट्रोलियम पदार्थमा प्रतिलिटर ५ रुपैयाँ पूर्वाधार कर बढाएपछि सरकारको आलोचना झन् बढेको हो । अघिल्लो साता बसेको मन्त्रिपरिषद बैठकले पेट्रोलियम पदार्थमा लिने पूर्वाधार कर शतप्रतिशत बढाएर प्रतिलिटर १० रुपैयाँ पुर्याएको छ । पूर्वाधार कर बृद्धिसँगै पेट्रोलियम पदार्थमा कर ८६ प्रतिशत पुगेको छ । पेट्रोलियम पदार्थ मात्रै होइन, अन्य बस्तुमा पनि सरकारले धेरै कर लिने गरेको छ । सवारी साधन खरिदमा २ सय ५६ प्रतिशतसम्म, आम्दानीमा ३६ प्रतिशतसम्म तथा दूरसंचार सेवामा २८ प्रतिशतसम्म कर तिर्नुपर्छ । सवारी साधनमा २ सय ५६ प्रतिशत कर नेपाल अटोमोबाइल्स डिलर एसोसिएसन नाडाका अध्यक्ष कृष्णप्रसाद दुलालले सवारी साधरी आयत गर्दा भन्सार, अन्तशुल्क र मूल्य अभिविद्धि कर गरी २ सय ५६ प्रतिशतसम्म कर लाग्ने जानकारी दिए । गाडीमा पनि सबैभन्दा धेरै निजी सवारी साधनमा कर लाग्छ । पार्टपूर्जा खरिदमा पनि ५ देखि ३० प्रतिशतसम्म कर लाग्ने गरेको छ । ‘सवारी साधनमा लाग्ने करमध्ये सबैभन्दा सस्तो सर्वजनिक सवारी साधनको लागि प्रयोग हुने बसको छ,’ अध्यक्ष दुलालले भने । पेट्रोलियम पदार्थमा ८६ प्रतिशत कर नेपाल आयाल निगमले इन्डियन आयाल कर्पाेरेसनबाट पेट्रोल प्रतिलिटर ५१ रुपैयाँ ८४ पैसामा खरिद गरिरहेको छ । सो पेट्रोलमा सरकारले प्रतिलिटर १५ रुपैयाँ २३ पैसा भन्सार शुल्क, १० रुपैयाँ पूर्वाधार विकास कर, ४ रुपैयाँ सडक मर्मतसम्भार कर, १ रुपैयाँ ५० पैसा प्रदुषण शुल्क, १ रुपैयाँ १० पैसा मूल्य स्थिरीकरण कोष र १२ रुपैयाँ ६५ पैसा मूल्य अभिबृद्धिकर गरी ४४ रुपैयाँ ४८ पैसा लिन्छ । सरकारले विभिन्न नाममा लिने कर तथा शुल्क खरिद मूल्यको आधारमा ८६ प्रतिशत देखिन्छ । दूरसंचार सेवामा २८ प्रतिशत नेपालको दूरसंचार सेवा पनि धेरै कर लाग्ने क्षेत्रमध्येमै पर्छ । दूरसंचार सेवामा १३ प्रतिशत दूरसंचार सेवा शुल्क, २ प्रतिशत स्वामित्व शुल्क र १३ प्रतिशत मूल्य अभिबृद्धि कर (भ्याट) लाग्ने नेपाल टेलिकमको उपभोक्ता हित संरक्षण महाशाखाका उपनिर्देशक झलक बहादुर थापाले जानकारी दिए । इन्टरनेटमा २६ प्रतिशत उपभोक्ताले इन्टरनेट प्रयोग गरे वापत २६ प्रतिशत कर सरकारलाई तिर्ने गरेका छन् । यसमध्ये दूरसंचार सेवा कर १३ प्रतिशत र मूल्य अभिविद्धि कर १३ प्रतिशत लाग्ने नेपाल दूरसंचार प्राधिकरणको उपभोक्ता हित संरक्षण महाशाखाका उपनिर्देशक झलक बहादुर थापाले जानकारी दिए । मदिरामा प्रतिलिटर ९ सय ५० रुपैयाँ र १३ प्रतिशत भ्याट गुणस्तरीय (२५ युपी) मदिरामा सरकारले प्रतिलिटर ९ सय ५० रुपैयाँ अन्त शुल्क लिन्छ । अन्तशुल्कमा आयातकर्ताको नाफा जोडेर तय गरिएको विक्री मूल्यमा फेरि १३ प्रतिशत मूल्य अभिबृद्धि कर (भ्याट) तिर्नुपर्छ । पछिल्लो समय साइकल गुडाएको कर, खोला तरेको कर, चट्पटे बेच्नेसँग कर, कपाल काट्नेसँग कर, जन्मदर्ता गरेको १ हजार रुपैयाँ कर, मृत्यु दर्ताको पनि कर लाग्न थालेको छ । आम्दानीमा ३६ प्रतिशतसम्म उपभोग्य बस्तु तथा सेवा खरिदमा चर्काे कर तिरेर बाँकी रहेको आम्दानीमा सरकारले फेरि ३६ प्रतिशतसम्म आयकर लिन्छ । सरकारले विवाहित व्यक्तिको लागि वार्षिक साढे ४ लाख रुपैयाँसम्म र अविवाहित व्यक्तिको लागि वार्षिक ४ लाख रुपैयाँसम्मको आम्दानीमा भने कर छुट दिने गरेको छ ।