काठमाडौं । बिहान खाली पेट धनियाँको पानी पिउने चलन पछिल्लो समय बढेको छ । धनियाँको पानीले पाचन सुधार्ने, पेटको समस्या कम गर्ने र शरीरमा पानीको सन्तुलन कायम राख्न सहयोग गर्ने दाबी गरिन्छ । तर यो कुनै रोगको उपचारको विकल्प भने होइन ।
धनियाँ लामो समयदेखि नेपाली तथा दक्षिण एसियाली खानामा प्रयोग हुँदै आएको मसला हो । धनियाँमा लिनालुल, फ्लाभोनोइड र विभिन्न खनिज पदार्थ पाइन्छन् । यी तत्त्वका कारण धनियाँमा केही स्वास्थ्यसम्बन्धी फाइदा हुन सक्ने अध्ययनहरूले देखाएका छन् ।
धनियाँको पानीले पेट फुल्ने, ग्यास तथा अपचजस्ता सामान्य समस्या कम गर्न सहयोग गर्न सक्ने विज्ञहरू बताउँछन् । धनियाँमा पाइने लिनालुलले पाचन प्रणालीका मांसपेशीलाई आराम दिन सहयोग गर्न सक्ने भएकाले पेटलाई सहज बनाउन मद्दत पुग्न सक्छ ।
धनियाँलाई परम्परागत रूपमा शरीरलाई शीतलता दिने खाद्य पदार्थका रूपमा प्रयोग गरिन्छ । त्यसैले पेटमा जलन वा अमिलोपना हुने व्यक्तिले धनियाँको पानी सेवन गर्दा केही राहत महसुस गर्न सक्छन् । तर लगातार पेट पोल्ने वा अमिलोपना भइरहेमा चिकित्सकको सल्लाह लिनु आवश्यक हुन्छ ।
केही अध्ययनमा धनियाँका तत्वले रक्तचिनी नियन्त्रणसँग सम्बन्धित प्रभाव देखाएको पाइएको छ । तर घरमा बनाइने सामान्य धनियाँको पानीले मधुमेह नियन्त्रण गर्छ भन्ने पर्याप्त प्रमाण छैन । मधुमेहको औषधी सेवन गरिरहेका व्यक्तिले चिकित्सकको सल्लाहबिना औषधिको सट्टा धनियाँको पानी प्रयोग गर्नु हुँदैन ।
कसरी बनाउने धनियाँको पानी ?
राति एक गिलास अर्थात् करिब २५० मिलिलिटर पानीमा एक ठूलो चम्चा साबुत धनियाँको बीउ भिजाउन सकिन्छ। धनियाँलाई पानीमा हाल्नुअघि हल्का कुट्दा बीउको बाहिरी भाग फुट्छ र पानीमा यसको स्वाद तथा केही तत्व राम्रोसँग मिसिन सक्छ।
भोलिपल्ट बिहान धनियाँसहितको पानीलाई २–३ मिनेट हल्का तताएर छान्न सकिन्छ। त्यसपछि मनतातो अवस्थामा खाली पेट पिउन सकिन्छ।
तर धनियाँको पानीलाई ‘डिटक्स’ गरेर शरीरका सबै विषाक्त पदार्थ निकाल्ने वा तौल घटाउने निश्चित उपायका रूपमा लिनु हुँदैन । सन्तुलित आहार, पर्याप्त पानी, नियमित शारीरिक गतिविधि र पर्याप्त निद्रा स्वास्थ्यका लागि बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छन् ।
कुनै दीर्घरोग भएका वा नियमित औषधि सेवन गरिरहेका व्यक्तिले धनियाँको पानीलाई नियमित रूपमा प्रयोग गर्नुअघि चिकित्सकको सल्लाह लिनु उपयुक्त हुन्छ ।
