काठमाडौं । डेंगुलाई सामान्यतया ज्वरो, शरीर दुख्ने, टाउको दुख्ने र प्लेटलेट्स घट्ने रोगका रूपमा चिनिन्छ । तर गम्भीर अवस्थामा डेंगुले मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीलाई पनि असर गर्न सक्छ । केही दुर्लभ अवस्थामा डेंगुका कारण स्ट्रोकको जोखिमसमेत बढ्न सक्ने चिकित्सकहरूले बताएका छन् । यद्यपि डेंगु भएका सबै बिरामीमा यस्तो समस्या देखिने होइन र अधिकांश बिरामी सामान्य उपचारपछि निको हुने गर्छन् ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार डेंगु गम्भीर बनेपछि मस्तिष्क सुन्निने, चेतनामा समस्या आउने, मस्तिष्कमा रक्तस्राव हुने जस्ता जटिलता देखिन सक्छन् । डेंगुको सबैभन्दा संवेदनशील चरण ज्वरो घट्न थालेको समय मानिन्छ। यही समयमा शरीरमा गम्भीर जटिलता देखिने जोखिम बढ्न सक्छ ।
डेंगु र स्ट्रोकबीच सम्बन्ध मुख्यतः दुई अवस्थासँग जोडिएको छ । पहिलो, प्लेटलेट्स धेरै घटेर र रगत जम्ने प्रक्रिया प्रभावित हुँदा मस्तिष्कमा रक्तस्राव हुन सक्छ । दोस्रो, शरीरमा पानीको कमी, रक्तचाप अत्यधिक घट्नु वा रगतको प्रवाहमा समस्या आएमा मस्तिष्कमा रगत पुग्न अवरोध हुने इस्केमिक स्ट्रोकको जोखिम पनि दुर्लभ रूपमा देखिन सक्छ । तर चिकित्सकहरूका अनुसार यस्तो अवस्था निकै कम बिरामीमा मात्र देखिन्छ ।
डेंगुका गम्भीर बिरामीमा प्लेटलेट्स घट्नु, रगत जम्ने प्रक्रियामा गडबडी हुनु, शरीरबाट तरल पदार्थ चुहिएर रक्तचाप घट्नु र प्रतिरक्षा प्रणालीको असामान्य प्रतिक्रिया जस्ता कारणले स्नायु प्रणाली प्रभावित हुन सक्छ । त्यसैले डेंगुलाई केवल प्लेटलेट्स घट्ने रोगका रूपमा मात्र बुझ्न नहुने विज्ञहरूको भनाइ छ ।
चिकित्सकहरूका अनुसार डेंगुका बिरामीमा अचानक हातखुट्टा कमजोर वा सुन्निनु, बोल्न गाह्रो हुनु, बेहोस हुनु, अत्यधिक अन्योलमा पर्नु, दौरा पर्नु वा असामान्य रूपमा धेरै टाउको दुख्नु जस्ता लक्षण देखिए तुरुन्त अस्पताल पुग्नुपर्छ । यी लक्षणले मस्तिष्कसँग सम्बन्धित गम्भीर जटिलताको संकेत दिन सक्छन् ।
विशेषज्ञहरूले प्लेटलेट्स कम हुँदैमा मस्तिष्कमा रक्तस्राव वा स्ट्रोक हुन्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न नहुने बताएका छन् । बिरामीको समग्र स्वास्थ्य अवस्था र देखिएका चेतावनी संकेतका आधारमा उपचार गर्नुपर्ने भएकाले गम्भीर लक्षण देखिए ढिला नगरी आपत्कालीन स्वास्थ्य सेवा लिन उनीहरूले सुझाव दिएका छन् ।
