सन् २०२५ मा १ हजार ५०० इरानीलाई मृत्युदण्ड
काठमाडौं । इरानले गत वर्ष कम्तीमा १ हजार ५०० जनालाई मृत्युदण्ड दिएको नर्वेस्थित इरान मानवअधिकार समूहले जनाएको छ । यो धेरै चिन्ताजनक बिषय भएको समूहका निर्देशक महमुद अमिरी–मोगद्दामले बताए । मृत्युदण्डको सङ्ख्याको अकल्पनीय वृद्धिबारेमा उनले भने, ‘विगत ३५ वर्षमै भएको यो सबैभन्दा अकल्पनीय घटना हो । इरानमा मानव अधिकारको लेखाजोखा राख्न थालिएपछिको यो सङ्ख्या निकै धेरै हो ।’ इरानी मानवअधिकार समूह (आईएचआर) र फ्रान्सेली समूह ‘टुगेदर अगेन्स्ट द डेथ पेनाल्टी ९इसिपिएम०’ का अनुसार सन् २०२४ मा इरानले कम्तिमा ९७५ जनालाई मृत्युदण्ड दिएको थियो । आइएचआरले सन् २०२५ को लागि आफ्नो अन्तिम गणना जारी गर्न बाँकी छ । कम्तिमा १ हजार ५०० मानिसहरूको मृत्यु दण्ड दिइएको र यसमध्ये ७०० भन्दा बढीलाई लागूपदार्थसँग सम्बन्धित अपराधमा मृत्युदण्ड दिइएको आइएचआरले प्रमाणित गरेको छ । अमिरी–मोगद्दामले भने, ‘देशको अनिवार्य ‘ड्रेस कोड’ उल्लङ्घनको आरोपमा पक्राउ परेकी इरानी–कुर्द महिला महसा अमिनीको हिरासतमा मृत्यु भएपछि सन् २०२२ सेप्टेम्बरमा भएको विरोध प्रदर्शनपछि मृत्युदण्डको सङ्ख्या बढेको छ ।’ सन् २०२२ मा मृत्युदण्ड ५०० बाट बढेर सन् २०२३ मा ८०० भन्दा बढी पुगेको थियो भने यो सङ्ख्या सन् २०२४ मा ९७५ भएको थियो । इरानको आर्थिक गतिरोधप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै इरानमा भएको प्रदर्शनको केही दिनपछि यो नयाँ तथ्याङ्क आएको हो । इरानको दक्षिणपश्चिमी क्षेत्रमा बिहीबार प्रदर्शनकारी र सुरक्षा फौजबीच झडप भएको थियो र प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच झडप भएको थियो । ‘इरानी अधिकारीहरूले मृत्युदण्डलाई डर सिर्जना गर्ने साधनको रूपमा प्रयोग गर्छन्,’ अमिरी–मोगद्दामले भने, ‘यी मृत्युदण्डको उद्देश्य नयाँ प्रदर्शनहरू रोक्नु हो । तर पछिल्ला दिनहरूमा तपाईंले देख्नु भएको छ उनीहरू सफल भएका छैनन् ।’ यद्यपि भर्खरका प्रदर्शनहरू सन् २०२२ को विरोध प्रदर्शनको स्तरको नजिक पुगेका छैनन् ।
स्वीट्जरल्याण्डमा नयाँ वर्ष मनाउने क्रममा विस्फोट हुँदा करिब ४० जनाको मृत्यु, दर्जनौं घाइते
काठमाडौं । स्वीट्जरल्यान्डको एक स्की रिसोर्टस्थित बारमा भएको विस्फोटमा करिब ४० जनाको मृत्यु भएको छ भने १०० जना घाइते भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । घाइतेमध्ये अधिकांशको अवस्था गम्भीर रहेको बताइएको छ । स्वीस अधिकारीहरूले बिहीबार जानकारी दिएअनुसार उच्चस्तरीय स्की रिसोर्ट क्रान्स–मोन्टानामा नयाँ वर्षको पूर्वसन्ध्यामा आयोजित पार्टीका क्रममा भीडभाड भएको एक बारमा विस्फोट भएको हो । दक्षिण–पश्चिम स्वीट्जरल्यान्डस्थित उक्त रिसोर्टको ‘ले कन्स्टेलेसन’ नामक बारमा राति करिब १:३० बजे आगलागी भएको थियो । विस्फोटको कारण हालसम्म स्पष्ट हुन सकेको छैन । ‘हालको अवस्थामा हामी यसलाई आगलागीको घटनाका रूपमा हेरिरहेका छौं र आक्रमणको सम्भावनालाई विचार गरिरहेका छैनौं,’ वरिष्ठ सरकारी वकिल बिट्रिस पिल्लोले पत्रकार सम्मेलनमा भनिन् । उनले घटनाबारे पूर्ण अनुसन्धान सुरु गरिएको पनि जानकारी दिइन् । भाले क्यान्टनका सुरक्षा प्रमुख स्टेफान गान्जरका अनुसार पीडितमध्ये केही विदेशी नागरिक पनि रहेका छन् । क्यान्टनका प्रहरी प्रमुख फ्रेडरिक गिस्लरले पीडितका आफन्तका लागि हेल्पलाइन सञ्चालनमा ल्याइएको बताए। ‘क्रान्समा राति भएको घटनाले हामी सबैलाई स्तब्ध बनाएको छ,’ गिस्लरले पत्रकार सम्मेलनमा भने । ‘हाम्रो तथ्यांकअनुसार करिब १०० जना गम्भीर रूपमा घाइते भएका छन् र दर्जनौं मानिसको मृत्यु भएको आशंका गरिएको छ,’ उनले थपे । उनका अनुसार घाइतेहरूलाई सिओन, लुजाने, जेनेभा र ज्युरिखका अस्पतालहरूमा पठाइएको छ । इटालीको विदेश मन्त्रालयले स्वीस प्रहरीबाट प्राप्त जानकारीका आधारमा करिब ४० जनाको मृत्यु भएको जनाएको छ । तर गिस्लरले ठोस संख्या दिन अस्वीकार गरे । यसअघि प्रहरीले धेरै मानिसले जलनको उपचार गराइरहेको र घटनास्थल पूर्ण रूपमा सिल गरिएको जानकारी दिएको थियो । क्रान्स–मोन्टानामाथि ‘नो–फ्लाइ जोन’ पनि घोषणा गरिएको छ । उद्धार कार्यका लागि १० वटा हेलिकप्टर र ४० वटा एम्बुलेन्स परिचालन गरिएको अधिकारीहरूले बताएका छन् । ‘खुशीको क्षण हुनुपर्ने समय नयाँ वर्षको पहिलो दिनमै क्रान्स–मोन्टानामा सम्पूर्ण देश र देशबाहिरसम्म शोकमा परिणत भयो,’ स्वीस संघीय राष्ट्रपति गाइ पार्मेलिनले एक्समा समवेदना व्यक्त गर्दै भने । प्रहरीका अनुसार मृतकका शव परिवारजनसम्म पुर्याउने प्रयास भइरहेको छ ।
२०२६ मा सुनचाँदीको मूल्य अझै माथि जाने संकेत
काठमाडौं । सन् २०२५ मा सुनचाँदीको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि भयो । यस अवधिमा सुनको मूल्य ६२ प्रतिशतले र चाँदीको मूल्य १४४ प्रतिशतले बढ्यो । २०२६ मा पनि यो तेजी कायम रहन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । इकोनोमिक्स टाइम्सको एक प्रतिवेदनअनुसार विज्ञहरूले लगानीकर्ता सतर्क रहनुपर्ने जनाएका छन्, किनकि सट्टाबाजीका कारण मूल्यमा अचानक ठूलो उतार–चढाव आउन सक्छ । सुन र चाँदी दुवै मूल्यवान धातु हुन्, जसलाई मानिसहरूले सुरक्षित लगानी मान्छन् । इकोनोमिक्स टाइम्सले २०२६ का लागि सुन र चाँदीको मूल्य अनुमानबारे १० जना कमोडिटी बजार विज्ञहरूसँग प्रश्न गरेको थियो । सबै १० जना विज्ञको धारणा मूल्य माथि जाने नै छ भन्ने छ । तीमध्ये ८० प्रतिशतले चाँदीले सुनभन्दा राम्रो प्रदर्शन गर्ने बताएका छन् । आनन्द राठी सेयर्स एन्ड स्टक ब्रोकर्सका कमोडिटीज तथा करेन्सी निर्देशक नवीन माथुरले २०२६ मा दुवै धातुका लागि बलियो फन्डामेन्टल रहेको बताए । यद्यपि नाफामा केही कमी आउन सक्छ । सुनले निरन्तर राम्रो प्रदर्शन गर्नेछ भने चाँदीमा उतार–चढाव बढी भए पनि प्रतिशतका हिसाबले यसले सुनलाई उछिन्ने सम्भावना छ । चाँदीको मूल्यबारे ६० प्रतिशत विज्ञहरूको अनुमान अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा यसको मूल्य कम्तीमा प्रति औंस १०० अमेरिकी डलरसम्म पुग्न सक्छ । यो बुधबारको ७२ डलरको मूल्यभन्दा करिब ४० प्रतिशत बढी हो । ती ६० प्रतिशतमध्ये आधाले चाँदीले प्रति औंस ११० डलरको स्तर पार गर्ने बताएका छन् । त्यस्तै, २०–२० प्रतिशत विज्ञले चाँदीको मूल्य ८०–९० डलर र ९०–१०० डलरको दायरामा रहने अपेक्षा गरेका छन् । २०२५ मा सुन र चाँदी सबैभन्दा राम्रो प्रदर्शन गर्ने सम्पत्तिहरूमध्ये परेका थिए । यसको पछाडि फरक–फरक कारण थिए । सुनको मूल्य बढ्नुको मुख्य कारण केन्द्रीय बैंकहरूको खरिद, ब्याजदर घट्ने अपेक्षा, भू–राजनीतिक अनिश्चितता र डलर कमजोर हुनु हो । यी कारणहरूले चाँदीको मूल्यमा पनि ठूलो उछाल आयो । यसका अतिरिक्त चाँदीको बढ्दो अभाव पनि एउटा ठूलो कारण हो । चाँदी सोलार प्यानल, विद्युतीय सवारी साधन र एआईजस्ता तीव्र रूपमा बढिरहेका उद्योगहरूमा प्रयोग हुन्छ । एचडीएफसी सेक्युरिटीजका कमोडिटीजका वरिष्ठ विश्लेषक सौमिल गान्धीका अनुसार चाँदी औद्योगिक धातु र मूल्यवान धातु दुवैको हैसियत राख्छ, जसले यसलाई अझ आकर्षक बनाउँछ । बलियो औद्योगिक तथा लगानी माग र स्थिर आपूर्तिका कारण चाँदीको बजार धेरै वर्षदेखि घाटामा चलिरहेको छ र यो प्रवृत्ति २०२६ मा पनि जारी रहने सम्भावना छ । मोतीलाल ओसवाल फाइनान्सियल सर्भिसेजका कमोडिटीज तथा करेन्सी हेड अफ रिसर्च नवनीत दमानीले हालको तेजीपछि लगानीमा सावधानी अपनाउने समय आएको बताए । उनका अनुसार खरिद सोचविचार गरेर गर्नुपर्छ, किनकि मूल्यमा ७–१० प्रतिशतसम्म गिरावट आउन सक्छ ।
