केन्या विमानस्थलसँग अडानीले गरेको पौने अर्ब डलरको लगानी सम्झौतामा अदालतको प्रतिबन्ध
काठमाडौ । भारत र समग्र एसियाकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति गौतम अडानीले केही दिनअघि केन्याको विमानस्थलमा लगानी गर्न केन्या सरकारसँग १ अर्ब ८५ करोड डलरको सम्झौता गरेका थिए । तर, केन्याको उच्च अदालतले यस सम्झौतामा प्रतिबन्ध लगाएको फाइनान्सियल टाइम्सले जनाएको छ । यो सम्झौताले अडानी एयरपोर्ट होल्डिङ्स लिमिटेडलाई केन्याको राजधानी नैरोबीमा रहेको जोमो केन्याटा इन्टरनेसनल एयरपोर्ट (जेकेआईए) लाई ३० वर्षसम्म सञ्चालन गर्ने अधिकार दिनेछ । यो केन्याको सबैभन्दा ठूलो एयरपोर्ट हो । तर, अदालतको अर्को आदेश नआएसम्म यो सम्झौता कार्यान्वयनमा रोक लगाइएको छ । ब्लुमबर्गको रिपोर्ट अनुसार नैरोबीको जोमो केन्याटा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अडानी एयरपोर्टलाई भाडामा दिने केन्या सरकारको निर्णयलाई अदालतमा चुनौती दिइएको छ । केन्या मानव अधिकार आयोग र वकिल संघले यो कदमलाई असंवैधानिक भनेका छन् । उनले आफ्नो निवेदनमा यो रणनीतिक र नाफामुखी विमानस्थल निजी कम्पनीलाई भाडामा दिनुको कुनै औचित्य नभएको बताएका छन् । यो सुशासन, जवाफदेहिता, पारदर्शिता र जनताको पैसाको न्यायपूर्ण र जिम्मेवारीपूर्ण उपयोगको संवैधानिक सिद्धान्तको उल्लंघन भएको अदालतको भनाइ छ । यद्यपि, केन्या सरकारले जेकेआईएको विद्यमान क्षमता समस्यालाई तत्काल सुधार गर्न आवश्यक रहेको भन्दै सम्झौताको बचाउ गरेको छ । अडानी इन्टरप्राइजेजले अबुधाबीमा रहेको आफ्नो सहायक कम्पनी ग्लोबल एयरपोर्ट अपरेटरमार्फत विमानस्थलको पूर्वाधार स्थापना गरेको छ । कम्पनीले केन्या सरकारलाई सन् २०२९ सम्ममा नयाँ टर्मिनल र ट्याक्सीवे प्रणालीको लागि ७५करोड अमेरिकी डलर लगानीको प्रस्ताव गरेको छ । सन् २०३५ सम्ममा विमानस्थलको सुधारमा थप ९ करोड २० लाख डलर लगानी गर्ने योजना पनि अडानी समूहको छ । यदि यो सम्झौता भयो भने यो भारत बाहिर अडानी समूहको पहिलो एयरपोर्ट हुनेछ । हाल यो समूहले देशका आधा दर्जनभन्दा बढी विमानस्थल सञ्चालन गरिरहेको छ । एजेन्सी
श्रीलङ्काको पर्यटन आम्दानी २ अर्ब १७ करोड अमेरिकी डलर
काठमाडौं । श्रीलङ्काले सन् २०२४ को पहिलो ८ महिनामा पर्यटनबाट २ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी आम्दानी गरेको देशको केन्द्रीय बैंकको पछिल्लो तथ्याङ्कले देखाएको छ । उक्त अवधिमा श्रीलङ्काले २ अर्ब १७ करोड डलर कमाएको छ । यो सन् २०२३ को सोही अवधिको तुलनामा ६६.०१ प्रतिशतले बढी हो । सोही अवधिमा पर्यटक आगमनमा पनि ५०.०७ प्रतिशतले वृद्धि भएको र सन् २०२४ को पहिलो ८ महिनामा १३ लाख ६० हजार पर्यटक आएको केन्द्रीय बैंकको तथ्याङ्कले देखाएको छ । सन् २०२४ अगस्टमा पर्यटक आगमन १ लाख ६४ हजार ६०९ थियो । यो सङ्ख्या सन् २०२३ अगस्टको तुलनामा लगभग २० प्रतिशतले वृद्धि भएको हो । पर्यटन श्रीलङ्काको शीर्ष विदेशी राजस्व उत्पन्न गर्नेमध्ये एक माध्यम हो । श्रीलङ्का पर्यटन प्रवर्द्धन ब्युरोका प्रबन्ध निर्देशक नलिन परेराले श्रीलङ्काली पर्यटन अधिकारीहरूले सन् २०२५ मा ३० लाख विदेशी पर्यटकहरूको अपेक्षा गरेको बताए ।
५ महिनामा म्यानमारले गर्यो ७ लाख १० हजार टन चामल निर्यात
म्यानमार राइस फेडेरेसन (एमआरएफ) को तथ्यांकअनुसार म्यानमारले अप्रिल २०२४–०२५ को पहिलो पाँच महिनामा ७ लाख १८ हजार २८१ टन चामल र टुक्रा चामल निर्यात गरेको छ । म्यानमारले निर्यातबाट ३५३ मिलियन अमेरिकी डलर कमाएको एमआरएफले जनाएको छ । अगस्टमा कुल २ लाख ७ हजार ३६९ टन चामल र टुक्रा चामल निकासीबाट ९७ मिलियन डलर राजश्व आर्जन भएको महासंघले जनाएको छ । पाँच महिनाको अवधिमा म्यानमारले इण्डोनेसिया, चीन, फिलिपिन्स, नेदरल्याण्ड्स र बेल्जियमलगायत ३० भन्दा बढी देशमा समुन्द्री र जमिन दुवै मार्गबाट चामल र टुक्रा चामल निकासी गरेको छ । आर्थिक वर्ष २०२३–२४ मा म्यानमारले १६ लाख टन चामल र टुक्रा चामल निर्यात गरी ८४ करोड ५० लाख डलरभन्दा बढी आम्दानी गरेको महासंघले जनाएको छ ।
