चिनियाँ एआई मोडल डीपसीकको फन्दामा अमेरिका, सामान्य पृष्ठभूमिका लियाङ ‘मास्टरमाइन्ड’
डीपसीकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) लियाङ वेनफेङ । काठमाडौं । चीनको कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) मोडल डीपसीकले अमेरिकालाई नराम्ररी प्रभावित बनाएको छ । यसले अमेरिकी सेयर बजारमा ठूलो गिरावट ल्याएको छ । एआई चिप्स बनाउने एनभीडीयालगायतका प्रमुख कम्पनीहरूको सेयरमा ठूलो गिरावट आएको हो । केवल एनभीडीयालाई मात्रै करिब ६०० अर्ब डलरको घाटा भएको छ । डीपसीकको च्याटबोट डीपसीक–आर वन बनाउनका लागि अमेरिकी चिप निर्माता कम्पनी एनभीडीयाको जीपीयू प्रयोग गरिएको थियो । हालै अमेरिकाले चिप निर्यातसम्बन्धी नियम कडा बनाएको छ । डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनअघि नै अमेरिकाले चीन लगायतका देशहरूमा चिप निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो । कसले बनायो डीपसीक ? डीपसीक बनाउने व्यक्ति एक सामान्य पृष्ठभूमिबाट आएका हुन् । उनका पिता एउटा प्राथमिक विद्यालयका शिक्षक थिए । तर, उनले विश्वव्यापी रूपमा ठूलो प्रभाव पार्ने यो एआई मोडल निर्माण गरेर सबैलाई चकित पारे । उनकाे नाम लियाङ वेनफेङ हाे । उनी डीपसीकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) पनि हुन् । डीपसीकमार्फत् चीनले दियो ठूलो झट्का डीपसीक अमेरिकाका लागि ठूलो झट्का मानिएको छ । जानकारहरूका अनुसार अमेरिकाले चीनका लागि चिप निर्यातमा लगाएको प्रतिबन्ध आफैलाई भारी परेको छ । अब चिनियाँ कम्पनीहरूले एआई क्षेत्रमा तीव्र प्रगति गर्नसक्नेछन् । यसले गर्दा चीन अब एआईका मामलामा अमेरिकालाई प्रतिस्पर्धा दिनसक्छ । अमेरिकाको लागि सबैभन्दा चिन्ताको विषय भनेको यो हो कि डीपसीकले यो मोडल गुगल र ओपनएआईका च्याटबोटहरूभन्दा निकै कम मूल्यमा तयार गरेको छ । ट्रम्पको चेतावनी ट्रम्पले डीपसीकको प्रगतिलाई अमेरिकी उद्योगका लागि चेतावनी भनेका छन् । मियामीमा आयोजित रिपब्लिकन कंग्रेसको कार्यक्रममा ट्रम्पले भने, ’डीपसीकले एआई क्षेत्रमा अमेरिकाका लागि ठूलो प्रतिस्पर्धा सिर्जना गरेको छ । यो अवस्थामा हामीले एआई क्षेत्रमा अझै ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्नेछ ।’ एनभीडीयालाई ठूलो नोक्सान सोमबार अमेरिकी सेयर बजारमा ठूलो गिरावट आयो । नास्ड्याक ३ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेर १९ हजार ३४१.८३ मा झर्यो । यसको असर एनभीडीयामा प्रत्यक्ष रूपमा परेको छ । एनभीडीयाको सेयर मूल्य १७ प्रतिशतले घटेर २४.२ डलरले झर्यो । यसका कारण कम्पनीको बजार पूँजीकरण ५९३ अर्ब डलर ले घटेर २.९० लाख करोड डलरमा पुगेको छ । अमेरिकाको विकल्प के छ ? यस समस्याबाट बाहिर निस्कनका लागि अमेरिकाले एआई क्षेत्रमा थप काम गर्नुपर्नेछ । ट्रम्पले हालै एआईमा ५०० अर्ब डलरको लगानी गर्ने योजना प्रस्तुत गरेका थिए । यस परियोजनाको उद्देश्य एआईमा अमेरिकाको अग्रता सुनिश्चित गर्नु हो । ट्रम्पले यो योजना सफ्टबैंकका सीईओ मासायोशी सोन, ओपनएआईका सीईओ साम अल्टम्यान र ओरेकलका अध्यक्ष लैरी एलिसन लगायत प्रविधि क्षेत्रका प्रमुख व्यक्तिहरूसँग मिलेर प्रस्तुत गरेका थिए। तर, यो परियोजनालाई लिएर एलन मस्कले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए । डीपसीक साधारण एआई होइन डीपसीक एउटा अत्याधुनिक भाषा मोडल हो, जसले तपाईंले सोधेको कुनै पनि प्रश्नमा व्यक्तिगत अनि सन्दर्भअनुसारको सटीक जवाफ दिन सक्छ । ‘एआई ओभरलर्ड’ को उपाधि यसलाई नयाँ पुस्ताको ‘कूल किड’ मानिएको छ, जो ओपन एआईको च्याटजीपीटी र गुगलकाे जेमिनीलाई चुनौती दिन तयार छ । सिलिकन भ्यालीमा डीपसीकलाई ‘पूर्वको रहस्यमय शक्ति ‘ भनेर चिनिन्छ । यो चीनको एआई दौडमा काेशेढुंगा साबित हुने विश्वास गरिएकाे छ ।
टिकटक अधिग्रहण गर्न माइक्रोसफ्ट वार्तामा रहेको ट्रम्पको भनाइ
वासिङ्टन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सोमबार माइक्रोसफ्ट टिकटक अधिग्रहणको वार्तामा रहेको बताएका छन् । यद्यपि अमेरिकामा यस एपको भविष्य अनिश्चित रहेको छ । टिकटकले अमेरिकी कानूनको सामना गरिरहेको छ । अमेरिकी कानूनले कम्पनीलाई आफ्नो चिनियाँ मालिक बाइटडान्सबाट अलग गर्न वा संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रतिबन्धित हुन आदेश दिएको छ । सोमबार राति माइक्रोसफ्ट टिकटक अधिग्रहणको वार्तामा छ कि भनेर सोधिएको प्रश्नमा ट्रम्पले एयर फोर्स वनमा पत्रकारहरूलाई भने, ‘म हो भन्छु, टिकटकमा धेरै चासो छ, टिकटकमा ठूलो रुचि छ ।’ उनले एउटा ‘बोलकबोल युद्ध’ पनि राम्रो विकास हुने टिप्पणी गरे । चिनियाँ सरकारले अमेरिकीहरूको जासुसी गर्न वा अमेरिकी जनमतलाई गोप्य रूपमा प्रभाव पार्न सक्ने चिन्ताका कारण भिडियो–सेयरिङ प्लेटफर्ममाथि प्रतिबन्ध लगाउने कानून जनवरी १९ देखि लागु भएको थियो । तर ट्रम्पले बेइजिङसँग समाधान खोज्दै यसको कार्यान्वयन अढाई महिनाका लागि स्थगित गरेका छन् । सिएफआरए रिसर्चका एन्जेलो जिनोका अनुसार माइक्रोसफ्ट सम्भावित खरिदकर्ताहरू मध्ये एक हो जसको टिकटकमा लगानी गर्ने कारण हुनेछ । माइक्रोसफ्टको ‘डिजिटल विज्ञापन क्षेत्रमा अझ बढी स्थापित हुने इच्छा रहेको’ उनी विश्वास गछृन् । कानूनको म्याद नजिकिँदै गर्दा टिकटक संयुक्त राज्य अमेरिकामा अस्थायी रूपमा बन्द भएको थियो । त्यसपछि ट्रम्पले पद सम्हाल्ने बित्तिकै ‘सम्झौता गर्न’ समय दिन प्रतिबन्धलाई विलम्ब गर्न कार्यकारी आदेश जारी गर्ने वाचा गरे । त्यसपछि ट्रम्पलाई श्रेय दिँदै टिकटकले देशमा सेवा पुनस्र्थापित गर्यो । यद्यपि बाहिरिँदै गरेको बाइडेन प्रशासनले पहिले नै कुनै प्रतिबन्ध लागू नगर्ने बताएको थियो । आफ्नो पहिलो ह्वाइट हाउस कार्यकालमा ट्रम्पले राष्ट्रिय सुरक्षाको चिन्ताका कारण संयुक्त राज्य अमेरिकामा टिकटक प्रतिबन्ध गर्ने प्रयास गरेका थिए । रासस
२०२५ मा ईभी कारको बिक्री २ करोड नाघ्ने
काठमाडौं । सन् २०२५ मा विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) को बिक्री २ करोड नाघ्ने अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । अनुसन्धान फर्म आरएचओ मोसनले मंगलबार यस्तो भविष्यवाणी गरेको समाचार एजेन्सी रोयटर्सले जनाएको छ । पूर्णतया इलेक्ट्रिक र प्लग–इन हाइब्रिड गाडीहरूको विश्वव्यापी बिक्री यस वर्ष कम्तीमा १७ प्रतिशतले वृद्धि भएर २ करोड नाघ्ने मोसनले जनाएको हो । विश्वको दोस्रो ठूलो इभी बजार युरोप सीओ टु उत्सर्जन लक्ष्य लागू हुन थालेपछि र सस्ता मोडलहरू उपलब्ध भएपछि फेरि बिक्री वृद्धिमा फर्किने अनुमान गरिएको छ । तर, यो वृद्धि २०२३ भन्दा ढिलो गतिमा हुने अनुसन्धान प्रमुख आयोला ह्यूजेसले जानकारी दिइन् । कार निर्माताहरू २०२५ लाई एक परिवर्तनकारी वर्षको रूपमा हेर्दैछन् । यस वर्ष युरोपले ईभी अपनत्व बढाउन नयाँ लक्ष्य ल्याउनेछ र चीनले सब्सिडी विस्तार गर्नेछ । यता, अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनअन्तर्गत विद्युतीकरण लक्ष्यहरू घटाउनेतर्फ अग्रसर छ । चीनको इभी बजारको प्रभुत्व चीनमा ईभी बिक्री २०२५ मा १७ प्रतिशत वृद्धिको अघिल्लो पूर्वानुमानभन्दा बढी हुने सम्भावना छ । सब्सिडी विस्तारले चीनको बजार प्रभुत्वलाई अझै बलियो बनाउने जनाइएको छ । २०२४ मा ईभी बिक्री रेकर्ड ४० प्रतिशतले वृद्धि भएर १.१ करोड पुगेको थियो । अन्य बजारहरूको स्थिति चिनियाँ निर्मित ईभीहरूले लाटिन अमेरिकामा यी गाडीहरूले ८० प्रतिशत बजार हिस्सा कब्जा गरेका थिए । यसले एशिया–प्रशान्त क्षेत्र र उदीयमान बजारहरूमा पनि वृद्धि जारी राख्नेछ । युरोपका लागि फर्मले गत वर्ष बिक्री भएको ३० लाख ईभी गाडीहरूको तुलनामा १५ प्रतिशत वृद्धिको पूर्वानुमान गरेको छ । जोखिम र लक्ष्यहरू कार निर्माताहरूले ईयू उत्सर्जन लक्ष्यहरू पूरा नगर्दा १० अर्ब युरो (१०.५१ अर्ब डलर) को जरिवाना तिर्नुपर्ने जोखिम बेहोरिरहेका छन् । यद्यपि ईभी निर्माता कम्पनीहरूसँग क्रेडिट किनेर पूल बनाएर यसलाई केही हदसम्म कम गर्न सकिन्छ । यो अघिल्लो १५ अर्ब युरोको अनुमानको तुलनामा कम हो, जसले उद्योगका विकास र नयाँ उत्सर्जन पूललाई ध्यानमा राखेको थिएन । अमेरिकी बजारको स्थिति आरएचओ मोसनले २०२५ मा अमेरिका इभी बिक्री १६ प्रतिशतले वृद्धि हुने अपेक्षा गरेको छ, तर ट्रम्पको नीतिगत परिवर्तनले सीमित प्रभाव पर्नेछ । यसले दीर्घकालीन असर गर्ने सम्भावना छ, जसमा २०४० सम्ममा ईभी ब्याट्रीको माग ४७ प्रतिशतले घट्नसक्छ ‘अमेरिकी बजारमा गत वर्ष केही अनिश्चितताहरू देखिएको छ जसले बजारलाई असर गरेको छ । त्यसैले त्यहाँ ईभीको अनुमान घटेको छ,’ आयोला ह्यूजेसले बताइन् । ‘तर, विद्युतीय गाडीहरूको तर्फको परिवर्तन अझै जारी छ । र, आगामी दशकमा पनि यसमा वृद्धि देख्न पाउनेछौं,’ उनले थपिन् । सान्दर्भिक सामग्री : निसान-होन्डा मर्जरमा मित्सुबिशी सहभागी नहुने बीवाईडीको इन्डोनेसिया प्लान्ट यस वर्षको अन्त्यमा सम्पन्न हुने, बर्सेनि डेढ लाख ईभी उत्पादन हुने अटो उद्योगको निद्रा बिथोल्ने बीवाईडी, जसको रोकिने नामोनिशान छैन चीनमा इभीको वर्चश्व बढ्दै, अरू विदेशी कम्पनी टिक्न सकस
