आज नेप्सेसँगै सेयर कारोबार पनि बन्द
काठमाडौं । आइतबार नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) बन्द रहने भएको छ । आइतबार सार्वजनिक विदा परेको हुँदा सेयर कारोबार नहुने भएको हो । गृह मन्त्रालयले आइतबार मत्स्येन्द्रनाथको भोटो देखाउने दिन परेकाले सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेको छ । साउन २० गते काठमाडौं उपत्यकाका काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुर जिल्लामा सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय भएको गृहमन्त्रालयले शुक्रबार जारी गरेको सूचनामा उल्लेख छ । सोही कारण नेप्सेमा सेयर कारोबार नहुने भएको हो । अब सोमबार मात्रै सेयर कारोबार खुल्नेछ ।
ईपीएस ०.२४ रुपैयाँ, सेयर मूल्य २१५४ रुपैयाँ
काठमाडौं । अहिले बजार बुलिस ट्रेण्ड अर्थात् उकालो यात्रामा छ । दिनप्रतिदिन सेयर बजार बढ्दा कारोबार रकम २२ अर्ब छुनै लागेको छ । बजार बढ्दा लगानीकर्ता हौसिएका छन् । अब सेयर बजारले नयाँ रेकर्ड कायम गर्न सक्ने र मनग्य कमाउने लोभमा सर्वसाधारण तथा बजारलाई राम्रोसँग ‘नुबझेका’ सेयर लगानीकर्ता पनि सेयर बजारतर्फ आकर्षित भइरहेकाे संकेत देखिन्छ । बजार बढ्दा सेयर बजारमा प्रवेश गर्नुलाई त्यति राम्रो मानिँदैन । यतिबेला ठूला लगानीकर्ता तथा बजारमा अभ्यस्त भइसकेकाहरुले खेलेर साना अर्थात् आधारभूत र प्राविधिक ज्ञान नभएका लगानीकर्तालाई डुबाएर फिर्ता पठाउने प्रतिस्पर्धा चल्छ । यो प्रतिस्पर्धा र खेल भने कमजोर कम्पनीबाट सुरु हुन्छ । कमजोर कम्पनीको सेयर कारोबार बढाएको देखाएर मूल्य ह्वात्तै बढाउनेर कमाएर ठूला लगानीकर्ता बाहिरिने र साना लगानीकर्ता त्यसमै झुम्मिने खेलले अन्ततः साना लगानीकर्ताकाे हार हुन्छ । त्यस्तै, खेल अहिले सेयर बजारका विभिन्न कम्पनीहरूमा देखिएको छ । जसको वित्तीय अवस्था खराब छ, वित्तीय प्रतिवेदन नकारात्मक छ, लामो समयदेखि सेयरधनीलाई लाभांश दिएको छैन, साधारणसभा समेत गर्न सकेको छैन । प्रतिसेयर आम्दानी लगायतका महत्वपूर्ण वित्तीय सूचकहरु नकारात्मक छन्, त्यस्तो कम्पनीको सेयर मूल्य यतिखेर अप्रत्यासित रुपमा बढ्ने गर्छ । यस्तै, खेल एउटा वित्त कम्पनीमा पनि देखिएको छ । बिहीबार नेपाल फाइनान्सको सेयर मूल्य अप्रत्यासित रुपमा बढ्यो । पछिल्लो केही दिनयता यस कम्पनीको सेयर मूल्यमा एकाएक उछाल आइरहेको छ । पछिल्लो तीन महिनाको अवधिमा यस कम्पनीको सेयर मूल्य १ हजार ६ सय २ रुपैयाँ अर्थात् २९० प्रतिशतले बढेको छ । तीन महिनाअघि यस कम्पनीको सेयर मूल्य ५५२ रुपैयाँ थियो । यस कम्पनीको मूल्य बिहिबार २ हजार १५४ रुपैयाँ पुगेको छ । बिहिबार कम्पनीको सेयर ९.९६ प्रतिशतले बढेर २१५४ रुपैयाँ कायम भएको हो । बुधबार १ हजार ९५८ रुपैयाँमा कम्पनीको सेयर कारोबार भएको थियो । बिहिबार सेयर बजार ५ अंकले घटेर २७५५.६२ बिन्दुमा कायम भएको भएको छ । यद्यपि यस कम्पनीको सेयर मूल्य भने सकरात्मक सर्किट लेभलमा बढेको छ । यसरी हेर्दा यस कम्पनीको सेयर मूल्य उल्लेख्य रूपमा बढेको देखिन्छ । तर, यस कम्पनीको वित्तीय विवरण भने कमजोर छ । कम्पनीले सार्वजनिक गरेको गत आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमासिक वित्तीय विवरण अनुसार प्रतिसेयर आम्दानी ०.२४ रुपैयाँ मात्रै छ । ०.२४ रुपैयाँ मात्रै प्रतिसेयर आम्दानी रहेको सेयरको मूल्य २ हजार रुपैयाँ बढी हुनु अस्वाभाविक नै हो । कम्पनीले तेस्रो त्रैमाससम्म जम्मा १३ लाख १८ हजार खुद नाफा गरेको छ । प्रतिसेयर नेटवर्थ १३४ रुपैयाँ ८३ पैसा रहेको छ भने कम्पनीको निष्क्रिय कर्जा ९.२४ प्रतिशत रहेको छ । यति भेरै खराब कर्जा भएको यस कम्पनीको सेयरमा लगानीकर्ता झुम्मिएका छन् । कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी (ईपीएस) १ रुपैयाँभन्दा पनि कम देखिनुलाई राम्रो मानिँदैन । अर्थात् त्यस्ता कम्पनी लगानीकर्ताको रोजाइमा पर्दैनन् । प्रतिसेयर आम्दानी बढ्दा सेयर मूल्य बढ्छ । तर, प्रतिसेयर घट्दा सेयर मूल्य पनि कम हुन्छ । सेयर बजारमा कम्पनीको नाफा भन्दा पनि प्रतिसेयर आम्दानीलाई नै बढी हेर्ने गरिन्छ । प्रतिसेयर नाफा बढ्दो भएका कम्पनी राम्रो मानिन्छ । सेयर बजारमा लगानीकर्ताले पनि जुन कम्पनीको प्रतिसेयर बढी छ, सोही कम्पनीको सेयर खरिद गर्न रुचाउँछन् । तर, पछिल्लो समय नेपाल फाइनान्स जस्तै कम्पनीको सेयरमा किनबेच बढी देखिन्छ । यो एउटा डुब्ने र डुबाउने खेल भएको सेयर बजारका जानकारहरु बताउँछन् । तीन दशक पुरा गरिसकेको नेपाल फाइनान्सले हालसम्म लाभांश दिन सकेको छैन । आर्थिक वर्ष २०६७÷६८ मा मात्रै यस कम्पनीले सेयरधनीलाई लाभांश् दिएको रेकर्ड छ । सो आर्थिक वर्षमा कम्पनीले २२ प्रतिशत बोनस र १.१६ प्रतिशत नगदसहित २३.१६ प्रतिशत लाभंश दिएको थियो । त्यसयता कम्पनीले लाभांश दिन सकेको छैन । वित्तीय अवस्था कमजोर रहेको यस कम्पनीको सेयर मूल्य अस्वाभाविक रुपमा बढ्नुको पछाडिको कारण कम्पनीसाग पनि छैन । सेयरमूल्य बढ्नुको पछाडिको कारण आफूलाई थाहा नभएको कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत उद्धवराज थपलिया बताउँछन् । ‘हाम्रो कम्पनीको सेयरमूल्य बढिरहेको हामीलाई पनि थाहा छ । हामीले सर्किट लेभलमै बढ्ने गरी हामीले कुनै नयाँ काम गर्ने निर्णय पनि गरेका छैनौं, मूल्यमा प्रभाव पार्ने काम पनि गरेका छैनौं,’सीईओ थपलियाले भने । उनले पनि कम्पनीले तत्काल लाभांश वितरण गर्न सक्ने स्थिति नरहेको बताए । ‘विगतमा कम्पनी नोक्सानमा जाँदा लाभांश पनि दिन सकेनौं, अहिले पनि दिन सक्ने अवस्था छैन,’ उनले भने । यस कम्पनीको तेस्रो त्रैमासिक वित्तीय विवरणअनुसार कम्पनीको जगेडा कोषमा ४२ करोड ३९ लाख ९५ हजार १२१ रुपैयाँ छ । छोटो अवधिमा सबैभन्दा द्रुत गतिमा मूल्य उचालिनुमा यसको न्यून पूँजी रहेको हुनसक्ने बजार विश्लेषकहरू बताउँछन् । विश्लेषकका अनुसार बजारमा सूचीकृत सेयर संख्या न्यून भएकाले सीमित व्यक्ति तथा समूहले यस कम्पनीको मूल्यलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सक्छ । लोक्यापका कम्पनीहरू ठूला कारोबारीले खरिद बढाउनेबित्तीकै कम्पनीमा आपूर्तिले थेग्न सक्दैन, जसले गर्दा मूल्य उचालिने गरेको लगानीकर्ताको बुझाइ छ । बजार विश्लेषक मुक्ति अर्याल नयाँ सत्ता समिकरणका साथै मौद्रिक नीतिको प्रभावका कारण केही दिनयता निरन्तर बढिरहेको सेयर बजारमा वित्तीय अवस्था कमजोर भएका कम्पनीहरूको समेत सेयर मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढिरहेको हो । ‘यसरी वित्तीय अवस्था कमजोर रहेका कम्पनीहरूको समेत सेयर मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढ्नुले लगानीकर्तामा वित्तीय ज्ञानको कमि रहेको हुनसक्ने बुझिन्छ,’ उनी भन्छन्, ‘यसरी मूल्य बढ्नुमा लगानीकर्ताको सेन्टिमेन्ट, बजारको माग र आपुर्ति जस्ता धेरै पक्षहरूले पनि प्रत्यक्ष रुपमा असर गरिरहेको हुन्छ ।’ लगानीकर्ताले वित्तीय विवरण अध्ययन नगरी खरिद बिक्री गर्नाले पनि यस्तो अवस्था सिर्जना भएको हुनसक्ने उनी बताउँछन् । ‘आफूले वित्तीय विवरण अध्ययन गर्ने भन्दा पनि हल्लाको भरमा लाग्ने गर्नुहुन्छ,’ उनी भन्छन्, ’तर त्यस्तो गल्ति गर्नु हुँदैन ।’ हल्लाको भरमा नभई वित्तीय विवरण अध्ययन गरेर मात्रै कारोबार गर्न उनी सुझाव दिन्छन् ।
निफ्राबाट बाहिरिँदै एनआईसी एशिया लघुवित्त
काठमाडौं । नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंक (निफ्रा)बाट एनआईसी एशिया लघुवित्त बाहिरिने भएको छ । एनआईसी एशिया लघुवित्तले निफ्रामा रहेको आफ्नो स्वामित्वको सेयर बिक्री गरेर बाहिरिने भएको हो । एनआईसी एशियाले निफ्रामा रहेको आफ्नो स्वामित्वको १ लाख ८ हजार कित्ता संस्थापक सेयर बिक्रीमा राखेको हो । उक्त सेयर खरिद गर्न इच्छुक लगानीकर्ताहरूले साउन ७ दिनभित्र आवेदन दिनुपर्नेछ । यसअघि विद्यमान संस्थापक सेयरधनीलाई बिक्री गरेको थियो । तर, आवेदन नपरेपछि पुनः सर्वसाधारण लगानीकर्तालाई खुला गरिएको हो । संस्थापक सेयर खरिद गर्ने व्यक्ति संस्थापक समूहभित्र नै समावेश हुने बताइएको छ ।
