पुछारसिटमा गुन्जिइन् केशु शर्मा
पोखरा । माघको महिना । मकर सङ्क्रान्तिको बिहान । चिसो वातावरण । पोखराका साहित्यकारहरू, कलाकारहरू, विभिन्न संस्थाका नेतृत्वकर्ताहरू एवम् शुभेच्छुक व्यक्तित्वहरू पोखराको चिप्लेढुङ्गामा रहेको दि भिलेज रेष्टुरेन्टको परिसरमा न्यानो घाम ताप्दै गफमा मस्त थिए । चिसो बिहानमा बिस्तारै मानिसहरूको उपस्थिति बाक्लिँदै गयो र माहोल न्यानो हुँदै गयो । वरिष्ठ कलाकार प्रकाश घिमिरे, सरस्वती श्रेष्ठ ‘सरू’, डा. ईश्वरमणि अधिकारी, दीपक समीप, लक्ष्मण थापा, रीता अधिकारी ‘ऋतु’, रुपिन्द्र प्रभावी, अदिति शर्मा, सविना सुनाम लगायतका व्यक्तित्वहरू बडो रसिक पारामा माहोलमा सरिक भइरहेका देखिन्थे । वसन्त विनोद, सुरज उपाध्याय, मोहन भण्डारी, विष्णु सुवेदी, उमा दोरङ्गालगायतका पुछारसिटे अभियानका अभियन्ताहरू कार्यक्रमको व्यवस्थापनमा खटिरहेका थिए । केहीबेरमा मदरल्यान्ड माविका प्राचार्य नारायण बराल उपस्थित भए। सँगसँगै विद्यालय र कलेज उमेरका विद्यार्थीहरू पनि कार्यक्रम परिसरमा बाक्लिँदै गए । प्रकाश ज्ञवाली, भुवन क्षेत्री, उपेन्द्र पौडेलका मिठा गफले माघे घाममा थप न्यानो थपिरहेको थियो । कार्यक्रममा उपस्थित प्रायः सबैसँग मुस्कुराउँदै स्वागत गर्दै देखिन्थिन् कवयित्री केशु शर्मा । घिउ, चाकु, तरुल, सखरखण्ड, खुदो, तिलको लड्डु, चिउरा आदि खानेकुराको व्यवस्थापनमा दि भिलेजका कर्मचारीहरू सक्रिय थिए । केही व्यक्तिहरू कार्यक्रम परिसरमा र केही भित्र कार्यक्रम हलमा छरिएर रहेका थिए । एकैछिनमा अभियानका एक अभियन्ताले उपस्थितहरूलाई खाजा खानका निम्ति आग्रह गरे । उपस्थित सबै माघेसङ्क्रान्तिका परिकार ग्रहण गर्नतिर लागे । चियापान सकिएपछि अभियानका संयोजक सञ्जीव पौडेलले कार्यक्रमको हलतिर जान सबैलाई आग्रह गरे । सन्दर्भ थियो पुछारसिटे अभियान, पोखराले आयोजना गरेको एकल कविता वाचनको । कार्यक्रमको नाम राखिएको थियो – ‘घिउ, चाकु र तरुलसँग कविता’ पुछारसिटमा केशु शर्मा । पुछारसिटे अभियानले आयोजना गर्ने एकल कविता वाचनको दशौं शृङ्खलामा कविता वाचकका रूपमा उभिएकी थिइन् कवि केशु शर्मा। एकैछिनमा मञ्चमा माइक समाएर उभिए पुछारसिटे अभियानका अभियन्ता अमृत क्षेत्री । पुछारसिटे अभियानका बारेमा केही जानकारी गराएर उनले कार्यक्रमको थालनी गरे । थालनीसँगै उनले स्वागत मन्तव्यका लागि बोलाए अभियानका संयोजक सञ्जीव पौडेललाई । उपस्थितलाई स्वागत गरिसकेपछि कवि शर्माको छोटो परिचय राखेर पुछारसिटमा बसिरहेकी केशु शर्मालाई कविता वाचनका लागि उनले अगाडि आमन्त्रण गरे । पछाडिको सिटबाट उठेर कविता सुनाउँदै अगाडि आइन् केशु र थालिन् थप कविता सुनाउन : च्याउ उम्रे झैं उम्रिरहन्छन् राजनेताहरू अरबौं खरबौं बगिरहन्छन् हर्के, साहिँला र माहिलाका सपनाहरू दुखिरहन्छन् कमली, बाटुली र चमेलीका जिन्दगीहरू साँच्चै मृत्युअगि मान्द्राभरि आश्वासनका बिस्कुन नसुकाउनेहरूले कसैको मनमुटु नदुखाउनेहरूले यो देश हाँकेको हेर्ने रहर छ । यो कविताबाट आफ्नो एकल कविता वाचन सुरु गरेकी उनले बीचबीचमा आफ्नो जीवनयात्राका अनेक मोड र घुम्तीहरू सम्झिन् । सम्झँदासम्झँदै उनले घर सम्झिन्, परिवार सम्झिन्, साथीभाइ सम्झिन् र सम्झिन् विद्यार्थीहरू । २०५० को दशकको पूर्वाद्र्धमा पोखरामा हुने हरेकजसो साहित्यिक कार्यक्रममा भाग लिँदै आफ्नो लेखनलाई अगाडि बढाएकी उनी विवाहपश्चात् भने कार्यक्रममा उपस्थित हुन भ्याइनन् । पातलो साहित्यिक उपस्थितिका बिचमा उनी आफ्नो घरायसी जिम्मेवारी र पेशागत जीवनलाई अगाडि बढाउँदै लगिन् । यी सबैका बीच पनि लेखनमा भने निरन्तरता दिइनैरहिन् । यसै क्रममा पोखराको मदरल्यान्ड माविमा विसं २०५४ सालदेखि शिक्षिकाका रूपमा आबद्ध भइन् । यही आबद्धताले उनलाई पोखराको सुन्दर शैक्षिक गन्तव्य बनेको मदरल्यान्ड माविमा प्राथमिक तह इन्चार्जसम्म बनायो । उनी हाल उक्त विद्यालयमा प्राथमिक तहको कुशल व्यवस्थापक बनेकी छिन् । वि.सं. २०७० को उत्तरार्धसम्म साहित्यिक माहोलमा पातलो उपस्थिति देखाएकी केशु शर्मा त्यसपछि भने आफ्नो उपस्थिति बाक्लो बनाउँदै लगेकी छिन् । पछिल्लो समय उनी विविध साहित्यिक कार्यक्रममा उपस्थित हुँदै आएकी छिन् । गीत, कविता, गजल लगायतका विविध साहित्यिक सिर्जनामा कलम चलाउँदै आएकी उनी हालै पोखराको वाङ्मयिक संस्था पोखरेली युवा सांस्कृतिक परिवारकी साहित्य संयोजक चयन भएकी छिन् । उनका कवितामा सरल शब्दमा गहन भाव प्रकट हुन्छन् । साथै उनका कवितामा सहरभित्रको ग्रामीण जनजीवनको यथार्थ चित्रण, देशको राजनीतिक एवम् सामाजिक विकृति विसङ्गतिमाथिको विद्रोह, प्रकृतिप्रेम, मानवतावाद, देशप्रेमको भाव ओतप्रोत भएर आएको पाइन्छ । नेपाली नारीका दुःख एवम् सङ्घर्षका अनुभूतिहरू उनका कविता एवम् गीतका मुख्य विशेषता बनेर आएका छन् । यस्तै यस्तै गीत र कविता वाचन गर्दैगर्दा उनले शुभकामना मन्तव्यका लागि प्रसिद्ध कलाकार प्रकाश घिमिरेलाई आग्रह गरिन् । घिमिरेले केशुको लेखनका विविध आयामका साथै पुछारसिटे अभियानका विशिष्ट प्रकारका कार्यक्रम गर्ने विशेषताको प्रशंसा गर्दै कविको साहित्यिक उन्नयनको शुभकामना प्रकट गरे । त्यसलगत्तै आफ्ना दुई कविता वाचन गरेर उनले एकल वाचनको मैदारो गरिन् । पुनः मञ्चमा देखिए अमृत क्षेत्री । कार्यक्रमका सहयोगी हातहरूलाई मायाको चिनो प्रदान गर्नका लागि उनले संस्थाका सल्लाहकार लक्ष्मण थापालाई मञ्चमा निम्त्याए । त्यसपछि कुसुमकृष्ण आयुर्वेद फर्माका सञ्चालक कृष्णबहादुर राउत र मदरल्यान्ड मा.वि.का प्राचार्य नारायण बराललाई क्रमैसँग मायाको चिनो ग्रहण गर्न निम्ता दिए । अनि पालो आयो कविलाई मायाको चिनो प्रदान गर्ने । सल्लाहकार थापाले मायाको चिनो र संस्थाका संयोजक सञ्जीव पौडेलले कविलाई नगद उपहार हस्तान्तरण गरेलगत्तै कार्यक्रम समापन भएको घोषणा गरे उद्घोषण गरिरहेका अभियन्ता अमृतले । पुछारसिटे अभियानले पोखरामा वि.सं. २०७४ सालमा स्थापना भएदेखि नै विविध साहित्यिक, सामाजिक एवम् पर्यटकीय गतिविधि गर्दै आइरहेको छ । आगामी समयमा शिक्षा, स्वास्थ्यलाई पनि केन्द्रमा राखेर संस्थाले विविध क्षेत्रमा प्रतिभा भएका सहरदेखि गाउँसम्मका व्यक्तिलाई मूलधारको मञ्चमा जोड्ने योजना रहेको संस्थाका अभियन्ता वसन्त विनोदले जानकारी दिए । यसभन्दा अगाडि प्रकट पँगेनी ‘शिव’, अल्पज्ञानी, अर्जुन ढकाल, लक्ष्मण थापा, अमृत क्षेत्री, सरस्वती श्रेष्ठ ‘सरू’, इन्द्र राना ‘प्रतीक’, डा. वसन्त गौतम, डा.ईश्वरमणि अधिकारीलाई संस्थाले एकल वाचकका रूपमा मञ्चमा उभ्याइसकेको छ ।
घले जातिलाई आदिवासीमा सूचीकृत गर्न आवश्यक छ : प्रमुख दाहाल
चितवन । भरतपुर महानगरपालिका प्रमुख रेनु दाहालले घले जातिलाई आदिवासीमा सूचिकृत गर्न आवश्यक रहेको बताएका छन् । लिःल फङ्ग (घले) समाज चितवनले ल्होसरको अवसरमा आयोजना गरेको शुभकामना कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले घले समुदायलाई सूचीकृत गर्न भरतपुर महानगरपालिका सकारात्मक रहेको पनि उल्लेख गरिन् । प्रमुख दाहालले भरतपुर महानगरपालिका सबै जातजाति, समुदाय, क्षेत्र, वर्ग, संस्कृतिलाई समान व्यवहार गर्दै हातेमालो गर्दै अघि बढिरहेको उल्लेख गरिन् । उनले महानगरपालिकाले आदिवासीमा सूचीकृत गर्न ऐन कानुन हेरेर यहाँको माग पुरा गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरिन् । पहिचान र अधिकार प्राप्त गर्न एकजुट भई राज्यका विभिन्न निकायलाई ध्यानाकर्षण गर्नुपर्ने धारणा राखिन् । घले समाजका केन्द्रीय अध्यक्ष दिनेश कुमार घलेले पहिचानको मुद्धालाई अझ शसक्त बनाउनुपर्ने उल्लेख गरे । नेपालमा आदिवासी जनजाति उत्थान प्रतिष्ठान गठन भएपछि बिभिन्न आदिवासी जनजातिहरू सूचीकृत हुने क्रममा घलेहरूलाई छुटाइएको अध्यक्ष दिनेश घलेको दावी छ । घलेलाई गुरुङ नै भनेर धेरैले बुझे पनि आफूहरू गुरुङ नभएको अध्यक्ष घलेले बताए। घलेहरूको बसोबास पूर्वको संखुवासभादेखि पश्चिम बाग्लुङसम्म २५ जिल्लामा रहेको छ । नेपालको प्राचिन इतिहासदेखिनै आफ्नै भाषा,संस्कृति र लिपी रहेको आदिवासी जनजाति समुदाय घलेलाई गत वर्ष सम्पन्न स्थानीय चुनावमा अल्पसंख्यक आदिवासीको मान्यता सरकारले दिएको थियो । ०६८ सालको जनगणना अनुसार करिब २३ हजार जनसंख्या रहेको घलेलाई आदिवासी जनजाति महासंघले भने घटक संगठनको मान्यता दिएको छैन । माघ १ गतेलाई थारु,मगर र हिन्दू समुदायको पर्वका रूपमा मान्यता दिए जस्तै घलेको नयाँ वर्षको मान्यता दिइनुपर्ने उनीहरूको माग छ ।
२०२४ मा फक्सवागनको बिक्रीमा गिरावट
काठमाडौं । जर्मन अटोमेकर भोल्क्सवागनको सन् २०२४ मा बिक्री २.३ प्रतिशतले घटेर ९० लाख सवारीसाधनमा सीमित भएको छ । यसको मुख्य कारण जर्मनी र चीनमा भएका चुनौतीलाई लिइएको छ । जर्मनीमा कम्पनीको बिक्री २.२ प्रतिशतले घट्यो जबकि चीनमा यो गिरावट १० प्रतिशत थियो । यद्यपि चीनमा ब्याट्री-इलेक्ट्रिक सवारीसाधनहरूको बिक्री ८ प्रतिशतले बढेको थियो, जबकि विश्वव्यापी रूपमा यो ३.४ प्रतिशतले घटेको छ । तैपनि ब्याट्री-इलेक्ट्रिक बिक्रीले चीनमा राम्रो प्रदर्शन गर्यो, विश्वव्यापी रूपमा ३.४ प्रतिशत गिरावटको तुलनामा ८ प्रतिशतले वृद्धि भयो । फक्सवागनले प्रतिस्पर्धा र घट्दो मागका कारण २०२४ को बिक्री पूर्वानुमानलाई सेप्टेम्बरमा करिब ९ मिलियनमा घटाएको थियो । अन्य जर्मन अटोमेकरहरू जस्तै मर्सिडीज-बेन्ज, बीएमडब्ल्यू र पोर्शेले पनि २०२४ मा घरेलु र चिनियाँ बजारमा बिक्रीमा गिरावटको सामना गरेका छन् । जर्मनीका शीर्ष कार निर्माताहरू मर्सिडीज बेन्ज र पोर्शेलेको बिक्री तथ्याङ्कले २०२४ मा जर्मनी र चीनमा उनीहरूले ठूलो धक्का भोगेको देखाएको छ । स्कोडा र सीट/क्युप्रा ब्रान्डहरूले फक्सवागन प्यासेन्जर कार्सलाई उछिन्दै करिब ७ प्रतिशतको बिक्री वृद्धि हासिल गरेका छन्, जबकि मुख्य ब्रान्डको बिक्री १.४ प्रतिशतले घटेको छ। फक्सवागनले यस वर्ष ३० नयाँ मोडलहरू सार्वजनिक गर्ने योजना बनाएको छ । पश्चिमी युरोपमा अर्डर इन्टेक ८८ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ, जसमा नयाँ मोडलहरूको ठूलो भूमिका रहेको छ । २०२४ मा मर्सिडिज बेन्जको बिक्रीमा गिरावट चीनमा इभीको वर्चश्व बढ्दै, अरू विदेशी कम्पनी टिक्न सकस
सपना अधूरै छाडेर अस्ताए चुङ्बा
सोलुखुम्बु । चुङ्बा शेर्पा केहीदिन अघिदेखि वन्यजन्तुको फोटो खिच्न इन्डोनेसिया जाने तयारीमा थिए । उनले १० दिनपहिले नै यात्राका लागि आवश्यक तयारी पूरा गरेका थिए । पारिवारिक स्रोतका अनुसार, उनले प्लेन टिकट पनि लिइसकेका थिए । यस यात्रालाई उनले फोटोग्राफी जीवनकै महत्त्वपूर्ण यात्राको रुपमा उनले लिएका थिए । तर उनी एक साताअघि अचानक बिरामी परे । कलेजोसम्बन्धी समस्याले ग्रसित बनेपछि उनलाई काठमाडौंको ग्रान्डी अस्पतालमा भर्ना गरियो । भेन्टिलेटरमा उपचाररत शेर्पाले ६४ वर्षको उमेरमा आइतबार राति १२ः१५ बजे अन्तिम सास फेरे । बाँकी सपना सधैँका लागि अधूरो छाडेर उनी स्वर्गीय भए । खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिका–१ लुक्लामा जन्मिएका शेर्पा ‘वाइल्डलाइफ फोटोग्राफी’को क्षेत्रमा पछिल्लो पाँच वर्षदेखि सक्रिय थिए । उनले नेपालका विभिन्न राष्ट्रिय निकुञ्ज र दुर्गम स्थानहरूमा पुगेर दुर्लभ वन्यजन्तुका तस्बिरहरु खिचेका छन् । उनले खिचेको जङ्गली याक, हिउँचितुवा र बाघका तस्बिरले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा चर्चा कमाएका छन् । चुङ्बाको जीवन सङ्घर्ष र उपलब्धि जो कोहीका लागि प्रेरणादायी छ । विसं २०४० मा तत्कालीन चौँरीखर्क गाउँ पञ्चायतका प्रधानपञ्चबाट उनको सार्वजनिक जीवनको सुरुआत भएको थियो । बहुदल आएपछि नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरेका शेर्पा पछिल्लो समय खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिका समितिका सभापति थिए । उनले शिक्षा, स्वास्थ्य र खानेपानीका क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान दिएका छन् । लुक्ला विमानस्थलदेखि चौँरीखर्कमा माध्यमिक विद्यालय स्थापनामा उनको ठूलो योगदान रहेको खुम्बु पासाङ ल्हामु गाउँपालिका–१ का वडाध्यक्ष फुनुरु शेर्पाले बताए । उनले भने,‘खुम्बुको एउटा धरोहर गुमायौँ, उहाँ असाध्यै सहयोगी र दयालु हुनुहुन्थ्यो, कुनै लोभलालच र स्वार्थ बिना अथक समाजसेवा गर्ने मान्छे हामीले सायद पाउँदैनौँ होला ।’ सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज नाम्चे सोलुखुम्बुका तत्कालीन प्रमुख संरक्षण अधिकृत भूमिराज उपाध्यायले चुङ्बा शेर्पाको योगदानलाई सम्झँदै प्रतिक्रिया दिए । उनले भने,‘चुङ्बा शेर्पा नेपालमा मात्रै नभई विश्वभर ख्यातिप्राप्त प्रतिभाशाली वाइल्डलाइफ फोटोग्राफर हुनुहुन्थ्यो । उहाँको फोटोग्राफीले वन्यजन्तु पर्यटन प्रवर्द्धनमा ठूलो भूमिका निर्वाह गरेको छ ।’ चुङ्बा शेर्पा कुनै सामान्य फोटोग्राफर नभएर प्रकृतिप्रति गहिरो माया गर्ने व्यक्ति भएको उपाध्यायको ठम्याइ छ । चुङ्बा शेर्पा ५७ वर्षको उमेरमा वाइल्डलाइफ फोटोग्राफीमा होमिएको थियो । लामो समयसम्म यती एयरलाइन्समा जागिर र होटल व्यवसाय सफलतापूर्वक सञ्चालन गरेका उनी छोराछोरीलाई सबल बनाइसकेपछि सानैदेखिको सपना पूरा गर्न फोटोग्राफीमा लागेका थिए । उनले क्याननको उच्चस्तरीय क्यामेरा र लेन्स प्रयोग गर्न विदेशीहरूबाट अनलाइन कक्षा लिएका थिए । वन्यजन्तुका फोटो खिच्न शेर्पाले धेरै जोखिम मोलेका थिए । जङ्गली याकको फोटो खिच्ने क्रममा उनलाई याकले आक्रमण गरेको उनले आफ्नो अन्तरवार्तामा भनेका छन् । बाघको फोटो खिच्दा पनि बाघले झम्टिएपछि भागेर ज्यान जोगाए। नेपालको निकुञ्ज विभागले देशैभरका संरक्षित क्षेत्रमा फोटो खिच्न उनलाई अनुमति दिएको थियो । शेर्पाले सबैभन्दा बढी चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा ३३ पटक फोटो खिचेको वडाध्यक्ष फुनुरु बताउँछन् । उनले तिब्बतसँगको सिमाना लिमी भ्याली पुगेर दुर्लभ जङ्गली याकको सुन्दर तस्बिर खिचेका थिए । यसअघि नरेश कुसीको टिमले जङ्गली याकलाई क्यामेरामा कैद गर्न सफल भएको थियो । वाइल्डलाइफ फोटोग्राफरका रूपमा चुङ्बाले खिचेको तस्बिर नै हालसम्मकै सुन्दर भएको जानकारहरू बताउँछन् । शेर्पाले नेपालको पर्यटन प्रवर्द्धनमा ठूलो योगदान पु-याएका छन् । नेपाल पक्षी संरक्षण सङ्घ, राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष, नेपाल पर्यटन बोर्डजस्ता थुप्रै संस्थाबाट उनले सम्मान प्राप्त गरेका छन् । शेर्पाका दुई छोरा र दुई छोरी छन् । जेठा छोरा छेवाङ शेर्पा चिकित्सक छन् भने छोरी बन्दा फुटी शेर्पा जहाजकी क्याप्टेन छिन् । पत्नी आङफुटी शेर्पाको निधन १० महिनाअघि भएको थियो भने छोरी मिङ्मा शेर्पाको पाठेघरको क्यान्सरबाट डेढ वर्षअघि निधन भएको थियो । उनका परिवारका सदस्यहरुका अनुसार शेर्पाले फोटोग्राफीबाट कहिल्यै आर्थिक लाभको अपेक्षा गरेन्न । आफ्नो फोटोहरूले नेपालको वन्यजन्तु संरक्षण र पर्यटन प्रवर्द्धनमा योगदान दिन सकून् भन्ने उनको चाहना थियो । रासस
पहिलोपटक ‘स्काइवाक टावर’मा योगाभ्यास
काठमाडौं । कमलादिस्थित ‘स्काइवाक टावर’मा आज विभिन्न कार्यक्रम गरी दसौँ राष्ट्रिय योग दिवस मनाइएको छ । स्काइवाक, अष्टाङ्गयोग, योगभूमि, विश्व शान्ति ध्यान केन्द्रको संयुक्त आयोजनामा टावरको दुई सय ५६ फिटमाथिको स्काइवाकमा योगाभ्याससँगै योगबारे चर्चा गरिएको ‘स्काइवाक टावर’का प्रबन्ध निर्देशक विष्णुहरि पाण्डेले जानकारी दिए । प्रबन्ध निर्देशक पाण्डेका अनुसार साहसिक योगाभ्यासको विकास गर्ने उद्देश्यले ‘स्काइवाक टावर’मा योग दिवसका अवसरमा विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो । त्यसअवसरमा अष्टाङ्गयोग, कीर्तिपुर योग समाज, तारकेश्वर योग केन्द्र, अनामनगर महिला योग समाज तथा योग भूमिकाका करिब एक सय ५० जनाको सहभागिता रहेको स्काइवाक टावरका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रोहित ज्ञवालीले जानकारी दिए । ‘दसौँ राष्ट्रिय योग दिवसका अवसरमा स्काइवाकमा योगाभ्यास गरेका छौँ । अब प्रत्येक साता स्काइवाकमा योगाभ्यासलाई निरन्तरता दिइनेछ’, उनले भने । योग शिक्षालाई सबै तहमा अझ फराकिलो बनाउँदै नागरिकलाई स्वस्थ बनाउने विषयलाई आफूहरुले प्राथमिकतामा राखेको ज्ञवालीको भनाइ थियो । | यस्ता कार्यक्रमहरूले योगका आयामलाई सन्तुलित राख्दै जीवनपद्धतिका रूपमा विकसित गर्ने विश्व शान्ति ध्यान केन्द्रका योग गुरु स्वामी कल्याणले विश्वास व्यक्त गरे । योग साधनालाई आफूलाई आफैले बुझ्ने परम साधनका रुपमा बुझ्नुपर्ने उनले बताए । आजको योगाभ्यासका क्रममा एकसय पटक आठ सूर्य नमस्कार गरिएको थियो । बिहान ६ बजेदेखि ९ बजेसम्म चलेको योगाभ्यासमा महिला तथा पुरुषहरुको उल्लेख्य सहभागिता थियो ।
सबैभन्दा बढी घरकर्जा दिने एनआईसी एसियाको एक अर्ब ऋण घट्यो, तीन वर्षअघिकै ब्याजमा फर्कियो बैंकिङ क्षेत्र
काठमाडौं । बैंकिङ क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी घरकर्जा प्रवाह गर्ने एनआईसी एसिया बैंकले एक महिनामै १ अर्ब बढी ऋण घटाएको छ । बैंकले कार्तिकको तुलनामा मंसिरमा एक अर्ब ११ करोड ८० लाख रुपैयाँ घरकर्जा घटाएको हो । गत कार्तिकमा कुल ५ अर्ब ८ करोड ६० लाख रुपैयाँ घरकर्जा प्रवाह गरेको बैंकले मंसिरमा कर्जा घटाएर ५३ अर्ब ९६ करोड ७० लाख रुपैयाँ कायम गरेको हो । यस्तै, कुमारी, लक्ष्मी सनराइज, एभरेष्ट, कृषि विकास, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक (एनआईएमबी) माछापुच्छ्रे, हिमालयन र नेपाल एसबीआई बैंकले पनि घरकर्जा घटाएका छन् । यी बैंकले क्रमशः ५४ करोड ८० लाख, १० करोड २० लाख, ३ करोड ३० लाख, ७ करोड १० लाख, ६ करोड ९० लाख, १ करोड १० लाख, ३ करोड ८० लाख र १० लाख रुपैयाँले घरकर्जा घटाएका हुन् । अन्य बैंकले भने कर्जा बढाएका छन् । राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार ग्लोबल आइएमई बैंकले मंसिरसम्म कुल ३६ अर्ब ६७ करोड, नबिलले २६ अर्ब ८८ करोड, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले २६ अर्ब ४९ करोड, एभरेष्टले २२ अर्ब ७२ करोड, लक्ष्मी सनराइजले १८ अर्ब ३७ करोड र एनएमबि बैंकले १६ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ घरकर्जा प्रवाह गरेको छ । यस्तै, प्रभुले १३ अर्ब २६ करोड, सिद्धार्थले १२ अर्ब ९३ करोड, कुमारीले १२ अर्ब ७० करोड, कृषि विकासले ११ अर्ब १६ करोड, सिटिजन्सले १० अर्ब ३३ करोड, नेपाल बैंकले १० अर्ब १४ करोड र सानिमा बैंकले ९ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ घर कर्जा लगानी गरेको छ । राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बैंकले ८ अर्ब ७९ करोड, प्राइम कमर्सियलले ८ अर्ब ३० करोड, एनआईएमबीले ७ अर्ब ५६ करोड, माछापुच्छ्रेले ६ अर्ब ३५ करोड, हिमालयनले ५ अर्ब ४ करोड र नेपाल एसबीआईले २ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ घरकर्जा लगानी गरेको छ । तीन वर्षअघिकै ब्याजदर बैंकिङ क्षेत्र घरकर्जामा तीन वर्षअघिकै स्थितिमा फर्किएको छ । २०७८ असोजमा घरकर्जाको ब्याज औसत ९.३१ प्रतिशत थियो । त्यतिखेर कुल २ खर्ब ५७ अर्ब २ करोड ६० लाख रुपैयाँ घर कर्जा प्रवाह भएको थियो । त्यसपछि प्रत्येक महिना निरन्तर बढ्दै गएको ब्याज २०७८ माघमै १०.७४ प्रतिशत पुगेको थियो । जतिबेला कुल २ खर्ब ७९ अर्ब ९८ करोड ५० लाख रुपैयाँ घर कर्जा प्रवाह भएको थियो । यस्तै, २०७९ बैशाखमा कुल २ खर्ब ८० अर्ब ६३ करोड ८० लाख रुपैयाँ घरकर्जा प्रवाह भएकोमा ब्याजदर औसत ११.६५ प्रतिशत पुगेको थियो भने २०७९ को साउनमा १२.१० प्रतिशत औसत ब्याजदर पुगेको कुल कर्जाको परिमाण २ खर्ब ८२ अर्ब ७ करोड ३० लाख रुपैयाँ थियो । यस्तै, २०७९ को माघमा घरकर्जाको औसत ब्याजदर १३.२१ प्रतिशत पुगेको थियो भने कुल कर्जा २ खर्ब ८२ अर्ब १ करोड २० लाख रुपैयाँ कायम भएको थियो भने २०८० को बैशाखमा पुनः ब्याजदर घटेर औसत १२.८७ प्रतिशतमा झरेर कुल कर्जा पनि १ खर्ब ८१ अर्ब १८ करोड ८० लाख रुपैयाँमा झरेको थियो । २०८० को साउनमा ब्याजदर थप घटेर ११.९८ कायम हुँदा कुल कर्जा बढेर २ खर्ब ८८ अर्ब ६५ करोड २० लाख रुपैयाँ कायम भएको थियो । सोही वर्षको चैतमा ब्याजदर थप घटेर १०.९१ प्रतिशत कायम भएपछि त्यसपछि निरन्तर ब्याज घट्दै गएको देखिन्छ । यस्तै, २०८१ को साउनमा कुल घरकर्जा ३ खर्ब १६ अर्ब रुपैयाँ कयम हुँदा औसत ब्याजदर भने १०.१५ प्रतिशत र भदौमा कुल कर्जामा ३ खर्ब १७ अर्ब रुपैयाँ पुग्दा औसत ब्याजदर ९.९३ प्रतिशतमा झरेको थियो । यो वर्ष पनि प्रत्येक महिना निरन्तर ब्याजदर घटिरहेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाउँछ । यस वर्षको असोजमा कुल ३ खर्ब १९ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह हुँदा ब्याजदर ९.७१ प्रतिशत, कार्तिकमा कुल ३ खर्ब १९ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह हुँदा औसत ब्याजदर ९.४२ प्रतिशत र मंसिरमा कुल ३ खर्ब १९ अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह हुँदा औसत ब्याजदर ९.३१ प्रतिशत कायम भएको छ । जुन ब्याजदर तीन वर्षअघिको बराबर हो ।
पूर्वजले देखाएको बाटोमा लागौँ : प्रधानमन्त्री ओली
काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पूर्वजले गरेको खोज, अध्ययनको बाटोमा सबैलाई लाग्न प्रेरणा लिएर अघि बढ्नुपर्ने बताएका छन् । प्रधानमन्त्री ओलीले योग दिवसका अवसरमा आज पूर्वज र प्रकृतिप्रति गौरव गर्दै ज्ञान पैदा गर्ने खोज, अध्ययन र अनुसन्धानको बाटो समाउने प्रयास गर्नुपर्ने बताएका हुन् । ‘पूर्वजहरुप्रति शिर झुकाएर श्रद्धापूर्वक नमन गर्नुपर्दछ, उहाँहरुको आदर्शबाट सिक्ने र उनीहरुको जस्तो ज्ञान पैदा गर्ने खोज, अध्ययन, अनुसन्धानको बाटो समाउने प्रयास गर्नुपर्दछ, जीवनमा त्यसलाई आत्मसात् गर्ने प्रयास गर्नुपर्दछ,’ प्रधानमन्त्री ओलीले भने, ‘योग दिवसले देशभक्ति, पूर्वजहरुप्रति, प्रकृतिप्रति, यो भूखण्ड, यो देशप्रति हामीलाई गर्व गर्न सिकाओस् र त्यसबाट प्रेरणा लिएर अगाडि बढ्न प्रेरित गरोस्, म सबैमा यही शुभकामना व्यक्त गर्न चाहन्छु ।’ दशौँ राष्ट्रिय योग दिवसका अवसरमा प्रधानमन्त्री ओलीले स्वस्थ समाज, समृद्ध नेपाल र विश्व शान्तिका लागि योग भन्ने आदर्श वाक्यका साथ आज राष्ट्रिय योग दिवस मनाइएको बताए । ‘योग यस भूमिको उपज, पूर्वजहरु, जसले गणितको, आयुर्वेदको, अन्तरिक्षको अथवा स्वास्थ्य विज्ञानको जुन आविष्कार गर्नुभएको थियो, त्यो असाधारण थियो भन्ने पुष्टि हो यो’ प्रधानमन्त्री ओलीले भने, ‘योगको महत्व अझ बढी प्रखररुपमा प्रकट भएको र मानिसको सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो स्वस्थ्य रहनु हो, शारीरिक र मानसिक रुपले स्वस्थ्य रहनु, स्वस्थ्य रहनका लागि योगअसाधारण उपयोगी छ, साधना र लामा ध्यान चिन्तकका लागि आवश्यक हुन सक्छ ।’ विश्वलाई मानवोचित विश्व बनाउन चाहिरहेका र विश्व भनेको धर्ती र मानव समाज भएको प्रधानमन्त्रीको भनाइ छ । प्रकृति र मानव समाज सन्तुलन कायम यस ठाउँलाई आदियोग भूमि भन्न सक्ने उल्लेख छ । ‘आदियोग गुरु, आदियोगी शिव अर्थात् शम्भुनाथले यसै भूमिबाट हजारौँ वर्षअघि योगको अभ्यास, योगको चिन्तन र योग दर्शन अर्थात् जीवनसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण विषय र जीवन र प्रकृतिको सम्बन्धको चिन्तन, ध्यानादि कुराको प्रारम्भ गर्नुभएको थियो’, प्रधानमन्त्री ओलीले भने, ‘त्यसकारण शिवलाई आदियोगी मान्दछौँ । योग आदियोगी शिवबाट शुरू भएको हो । योग कुनै धर्म, जाति वा भूगोल विशेषसँग, कुनै राजनीतिक विचारधारामा सीमित छैन । यो सम्पूर्ण मावन जातिको कल्याणका लागि निर्मित र समर्पित रहेको एउटा यस्तो विधा हो जुन अत्यन्तै वैज्ञानिक ढङ्गले शुरू भएको थियो ।’ प्रधानमन्त्रीको शुभकामनामा भनिएको छ, ‘योग अलिक ओझेल पर्दै गयो, विभिन्न प्रकारका भ्रम, भ्रान्ति पनि यसमा मिसिए, अहिले योग भ्रान्तिबाट मुक्त, मानवीय हित र कल्याणका लागि सम्पूर्णरूपमा समर्पित र व्यापक, विस्तृत हुन जरूरी छ, मानव समाजव्यापी हुन जरूरी छ, यस प्रयासमा जुटेका छौं ।’ प्रधानमन्त्री ओलीले योग कुनै धर्म विशेषसँग सम्बन्धित नभएको र योग अध्यात्मसँग सम्बन्धित नभइ दर्शनको सृष्टिभन्दा अगाडि शैव दर्शनसँग सम्बन्धित भएको बताएका छन् । सन्देशमा भनिएको छ, ‘दर्शनकै प्रारम्भ यहीँबाट भयो, योगबाट दर्शनको प्रारम्भ भयो, योगबाट ध्यान, ध्यानबाट चिन्तन, चिन्तनबाट मनन, मननबाट ज्ञान विकास भयो । संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सन् २०१४ मा जुन २१ लाई अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसका रुपमा मान्यो । जसको इतिहासले हाम्रो भूमिसँग १५ हजार वर्ष अगाडिको नाता राख्दछ । यसको सम्बन्ध कपिलवस्तुका कपिलमुनिसँग जोडिएको छ ।त्यसपछि कपिलवस्तुकै सिद्धार्थ गौतम, गौतम बुद्धसँग नाता जोडिएको छ ।’
यी हुन् लक्ष्मी सनराइज बैंकका ३७ ठुला सेयरधनीहरू, कसको स्वामित्व कति ?
काठमाडौं । लक्ष्मी सनराइज बैंकका ठुला लगानीकर्ताहरूको संख्या ३७ रहेको पाइएको छ । बैंकले सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ को विवरणअनुसार बैंकमा ०.५ वा सोभन्दा धेरै सेयर स्वामित्व कायम भएका लगानीकर्ताहरुको संख्या ३७ रहेको छ । जसमध्ये सबैभन्दा धेरै सेयर स्वामित्व लक्ष्मी कर्प नेपालको रहेको छ । बैंकमा लक्ष्मी कर्प नेपालको १ करोड ८० लाख ४२ हजार ८४१ कित्ता सेयर रहेको छ । अर्थात् ७.७८ प्रतिशत सेयर लक्ष्मी कर्पको स्वामित्वमा रहेको छ । यसैगरी, नागरीक लगानी कोषको स्वामित्वमा ४.६५ प्रतिशत रहेको छ । बैंकमा कोषको नाममा १ करोड ७७ लाख १ हजार ७९७ कित्ता सेयर रहेको छ । सारिका खेतानको नाममा ९६ लाख ६९ हजार ३९८ कित्ता सेयर तथा ४.१७ प्रतिशत स्वामित्व रहेको छ । यसैगरी, स्नेहा खेतानको नाममा ९० लाख ५६ हजार ९०४ कित्ता सेयर तथा ३.९१ प्रतिशत स्वामित्व, मोतिलाल दुगडको नाममा ६४ लाख २७ हजार ८२७ कित्ता सेयर तथा २.७७ प्रतिशत स्वामित्व, मालचन्द दुगडको नाममा ५५ लाख ६७ हजार ९५८ कित्ता सेयर तथा २.४० प्रतिशत स्वामित्व, रतन लाल संघाईको नाममा ५५ लाख ४२ हजार ९०१ कित्ता सेयर तथा २.३९ प्रतिशत स्वामित्व, गापि कृष्ण सिकारिया र राजेन्द्र कुमार खेतानको नाममा समान २.३५ प्रतिशत स्वामित्व, हिमालयन एक्जीमको १.९७ प्रतिशत स्वामित्व, श्रवण कुमार गोयलको १.४२ प्रतिशत स्वामित्व र सुरेन्द्रा दुगडको १.४१ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । यसैगरी, विवेक दुगडको १.३३ प्रतिशत, एमटीसी इन्भेष्टमेन्टको १.२८ प्रतिशत, बच्छराज तातेडको १.१५ प्रतिशत, कैलाशचन्द्र गोयलको १ प्रतिशत, राष्ट्रिय जीवन बीमा कम्पनीको ०.९९ प्रतिशत, निर्मला देवी गायलको ०.९५ प्रतिशत, पूजा अग्रवाल खेतानको ०.८६ प्रतिशत र विवेक तातेडको ०.७८ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । यस्तै, शौरभ तातेड, विशाल तातेड र निवास शारडाको समान ०.७७ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ भने ओमप्रकाश सिकारिया, निधि दुगड, पूजा दुगड, श्रद्धा दुगड, प्रियंका अग्रवाल र सरोज दुगडको क्रमशः ०.७६, ०.७५, ०.७२, ०.७१, ०.६४ र ०.६० प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । त्यसैगरी, जमुना पौड्याल, राधेश्याम शारडा र पवनकुमार शारडाको समान ०.५५ प्रतिशत, शिव रतन शारडा र सुभम दुगडको समान ०.५४ प्रतिशत, भोगेन्द्र कुमार गुरागाईंको ०.५२ प्रतिशत, कविता लोहिया र मानव अग्रवालको समान ०.५१ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ ।
