म आरक्षणको विरोधी हुँ, योग्यताका आधारमा सिफारिस भएकी हुँ : मञ्चलाकुमारी झा
काठमाडौं । श्रीलङ्काका लागि प्रस्तावित नेपाली राजदूत डा. मञ्चलाकुमारी झाले आफू आरक्षणको विरोधी भएको बताएकी छन् । बुधबार सिंहदरबारमा बसेको संसदीय सुनुवाइ समितिको बैठकमा सांसदहरूले आरक्षणका आधारमा सिफारिस भएको हो? भन्ने प्रश्न उठाएपछि उनले यस्तो जवाफ दिएकी हुन् । आफू आरक्षणका आधारमा नभई योग्यताका आधारमा सिफारिस भएको उनले बताइन् । आफूले अर्थशास्त्र, अंग्रेजी शिक्षा, हिन्दी, राजनीतिशास्त्र तथा परराष्ट्र नीति र कूटनीतिमा स्नातकोत्तर र विद्यावारिधिसम्मको अध्ययन गरेको उनले उल्लेख गरिन् । आफूले अवसर आरक्षणभन्दा योग्यता र क्षमताका आधारमा प्राप्त गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता राख्ने पनि उनले बताइन् । उनले भनिन्, ‘म आफ्नो शैक्षिक योग्यता, क्षमता र अनुभवप्रति विश्वस्त छु । अर्थशास्त्र, अंग्रेजी शिक्षा, हिन्दी, राजनीतिशास्त्र तथा परराष्ट्र नीति र कूटनीतिमा स्नातकोत्तर र विद्यावारिधिसम्मको अध्ययन गरेकी छु । साथै, सार्वजनिक विषयमा लेखन र विश्लेषणमार्फत पनि योगदान दिँदै आएकी छु । म अवसरलाई आरक्षणभन्दा योग्यता र क्षमताका आधारमा प्राप्त गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता राख्छु । त्यसैले, आफ्नो नियुक्तिलाई पनि योग्यता र क्षमताका आधारमा मूल्याङ्कन गरियोस् भन्ने चाहन्छु ।’ उनले कूटनीतिक क्षेत्रमा प्रत्यक्ष अनुभवको कमी रहेको स्वीकार गरिन् । सैद्धान्तिक ज्ञानलाई व्यावहारिक अनुभवसँग जोड्दै जिम्मेवारी कुशलतापूर्वक निर्वाह गर्न सक्नेमा आफू विश्वस्त रहेको उनले बताइन् ।
प्रस्तावित राजदूत डा. झाको योग्यता र कार्यक्षमतामाथि सत्तारूढ सांसदको प्रश्नैप्रश्न
काठमाडौं । सत्तारूढ दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद मधुकुमार चौलागाईंले श्रीलङ्काका लागि प्रस्तावित नेपाली राजदूत डा. मञ्चलाकुमारी झाको कार्यक्षमतामाथि प्रश्न उठाएका छन् । संसदीय सुनुवाइका क्रममा चौलागाईंले उनको कूटनीतिक अनुभव, विगतको कार्यसम्पादन र प्रस्तावित नियुक्तिमाथि प्रश्न उठाएका हुन् । सांसद चौलागाईंले डा. झाको प्राज्ञिक पृष्ठभूमि र सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोगको कार्यकाललाई लिएर असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै कूटनीतिक क्षमतामाथि प्रश्न खडा गरे । सांसद चौलागाईंले प्रस्तावित राजदूत झाको बुद्ध सर्किट र नेपाल–श्रीलङ्काबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध विस्तारको योजनाबारे स्पष्ट जवाफ माग गरे । उनले डा. झाको कार्यक्षेत्र मिथिला संस्कृतिमा मात्रै सीमित रहेको भन्दै समग्र बौद्ध कला र नेपालका अन्य महत्त्वपूर्ण धार्मिक क्षेत्रलाई समेट्न नसकेको आरोप लगाए । सांसद चौलागाईंले कूटनीतिक अनुभवको अभावलाई मुख्य चुनौतीका रूपमा औँल्याउँदै भारत र चीनको प्रभाव रहेको श्रीलङ्काजस्तो संवेदनशील मुलुकमा उनले कसरी राष्ट्रिय हितको रक्षा गर्न सक्छिन् भनी जिज्ञासा राखे । उनले राजदूत नियुक्तिसम्बन्धी निर्देशिकाको मापदण्ड र समावेशिताको नाममा गरिएका नियुक्तिको औचित्यमाथि समेत प्रश्न गरे । यसका साथै, सन् २०१५ देखि २०१९ सम्म सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोगमा रहँदा उनले द्वन्द्वपीडितलाई न्याय दिन नसकेको र मुद्दाहरू अलपत्र पारेको भन्दै सांसद चौलागाईंले उनको कार्यसम्पादनमाथि टिप्पणी गरे । उनले भने, ‘विगतमा द्वन्द्व व्यवस्थापनमा असफल देखिएको व्यक्तिले संवेदनशील संवैधानिक वा कूटनीतिक निकायमा कसरी अपेक्षित परिणाम दिन सक्छ?’ सार्क र बिमस्टेकको मञ्च प्रयोग गरेर क्षेत्रीय हित प्रवर्द्धन गर्ने तथा लुम्बिनी–श्रीलङ्काबीचको धार्मिक पर्यटन र हवाई उडानलाई अगाडि बढाउने ठोस कार्ययोजना पेस गर्न सांसद चौलागाईंले डा. झालाई चुनौती दिए ।
कांग्रेस खस आर्य महिला केन्द्रीय सदस्यमा भद्रा पराजुलीको अग्रता, जानुका पन्त दोस्रो
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनअन्तर्गत केन्द्रीय सदस्य (खस आर्य महिला) तर्फको मतगणनामा डा. भद्रा पराजुली भण्डारीले अग्रता लिएकी छन् । ८ पदका लागि ३२ जना उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा रहेको यस समूहमा १ हजार ५०० मत गणना हुँदा डा. भद्रा पराजुली भण्डारीले ६८० मत प्राप्त गरेकी छन् । दोस्रो स्थानमा रहेकी जानुका पन्तले ५०७ मत प्राप्त गरेकी छन् भने गीता देवकोटा ५०५ मतसहित तेस्रो स्थानमा छन् । त्यस्तै, जानकी सिंहले ४४७, अम्बिका सुवेदी र कृष्णकुमारी बस्नेतले समान ४२५ मत प्राप्त गरेका छन् । अधिवक्ता सरिता तिम्सिना पंगेनीले ४०४ मत पाउँदा बिनिता अधिकारीले ४०२ मत प्राप्त गरेकी छन् । चम्पादेवी खड्काले ३९१, सन्तोषी साउद ऐरीले ३६७, उर्मिला कँडेलले ३१८ र शोभा अधिकारीले ३०३ मत प्राप्त गरेका छन् । अन्य उम्मेदवारमध्ये बिन्दु मल्ल ठकुरी (आस्थ) ले २६९, निर्मला वस्ताकोटी (निरु खड्का) ले २६६, हिरा भट्टराईले २६०, सीतादेवी पौडेलले २४१, सुजाता कार्कीले २२५ र प्रमिला लम्सालले २२३ मत पाएका छन् । त्यसैगरी, निर्मला कुमारी रावल कार्कीले २१२, सरस्वती भट्टले २०४, कमला लामिछानेले १९१, सीता ज्ञवालीले १८३, माधवी शर्मा वाग्लेले १८१, शान्ता बास्कोटा र नारायणी रायमाझीले समान १८० तथा बसन्ती भाटले १७९ मत प्राप्त गरेका छन् । गीता सिंखडाले १७२, सुमनकुमारी संज्यालले १४९, राधाकुमारी कुँवर क्षेत्रीले १३६, निर्मला रिसालले १३५ र सृजना लामिछाने फुयाँलले १३० मत प्राप्त गरेका छन् । हालसम्मको मतगणनामा डा. भद्रा पराजुली भण्डारीले अन्य प्रतिस्पर्धीभन्दा फराकिलो अग्रता बनाएकी छन् । ८ जना निर्वाचित हुने यस समूहमा मतगणना जारी रहेकाले अन्तिम परिणाम आउन बाँकी छ ।
बाढीपीडितका लागि एमालेले बनायो १८ अस्थायी आवास, ओलीले आज हस्तान्तरण गर्ने
काठमाडौं । नुवाकोटको पिपलटारमा बाढीपीडितका लागि निर्माण गरिएका १८ वटा अस्थायी आवास हस्तान्तरण गरिने भएको छ । नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले बुधबार दिउँसो १ बजे ती आवास प्रभावित परिवारलाई हस्तान्तरण गर्ने कार्यक्रम रहेको छ । एमालेका प्रचार विभाग प्रमुख निरज आचार्यका अनुसार जिफन्टको नेतृत्वमा सञ्चालित आवास निर्माण अभियानको पहिलो चरण पूरा भएको हो । बाढीबाट प्रभावित परिवारलाई अस्थायी बसोबासको व्यवस्था गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको अभियानमा विभिन्न स्वयंसेवक सहभागी भएका थिए । पहिलो चरणमा १८ वटा आवास निर्माण सम्पन्न भएको आचार्यले जानकारी दिए । प्रचार विभाग प्रमुख आचार्यका अनुसार आवास हस्तान्तरण कार्यक्रमलाई बाढीपीडितको तत्कालीन आवास समस्या सम्बोधन गर्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ । एमालेको मजदुर संगठन जिफन्टका अध्यक्ष विनोद श्रेष्ठका अनुसार दशैँ लगत्तै १८ वटा अस्थायी आवास निर्माणको तयारी एमालेले गरेको छ ।
कङ्गोमा इबोला सङ्क्रमितको सङ्ख्या ९ हजार नाघ्यो, खोप परीक्षणको तयारी तीव्र
काठमाडौं । डेमोक्रेटिक रिपब्लिक अफ कङ्गो (डीआरसी) मा पछिल्लो पटक फैलिएको इबोला महामारीका कारण सङ्क्रमितको सङ्ख्या ९ हजार नाघेको छ । गत मे महिनाबाट सुरु भएको यस महामारीले अहिलेसम्म ९ हजार ६६ जनालाई सङ्क्रमित बनाएको छ भने ४ हजार ३८१ जनाले ज्यान गुमाएका छन् । कङ्गोको स्वास्थ्य मन्त्रालय र इबोला टास्क फोर्सले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो विवरणअनुसार यस महामारीको मृत्युदर ४८.३ प्रतिशत पुगेको छ । कुल सङ्क्रमितमध्ये २ हजार ३८९ जना उपचारपछि निको भएका छन् । सातवटा प्रान्तका ६५ स्वास्थ्य क्षेत्रमा फैलिएको यस रोगको इपिसेन्टर (केन्द्रबिन्दु) इटुरी प्रान्त बनेको छ, जहाँ कुल सङ्क्रमितको ७३.८ प्रतिशत हिस्सा देखिएको छ । उत्तर किभु प्रान्तमा भने मृत्युदर सबैभन्दा उच्च ५७.१ प्रतिशत रहेको छ । स्वास्थ्य मन्त्री रोजर काम्बाका अनुसार महामारी केही क्षेत्रमा नियन्त्रणउन्मुख देखिए पनि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लूएचओ) का महानिर्देशक टेड्रोस अधानोम गेब्रेयससले केही स्थानमा भाइरसको सङ्क्रमण अझै बढ्दो क्रममा रहेको भन्दै चेतावनी दिएका छन् । समुदायस्तरमा हुने मृत्युको उच्च दर र कन्ट्याक्ट ट्रेसिङमा देखिएका कमी–कमजोरी हालका प्रमुख चुनौती बनेका छन् । यो प्रकोप ‘बुन्डिबुग्यो इबोला’ भाइरसका कारण फैलिएको हो, जसका लागि हालसम्म कुनै पनि विशेष खोप वा उपचार पद्धति आधिकारिक रूपमा स्वीकृत भइसकेको छैन । यद्यपि, ‘ट्युमाइनी’ नामक चरण २–३ को क्लिनिकल परीक्षण सुरु गर्ने तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ । यस परीक्षणले बुन्डिबुग्यो भाइरसविरुद्धका खोपका उम्मेदवारहरूको प्रभावकारिता जाँच गर्नेछ । हाल अग्रपङ्क्तिमा खटिएका स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई अनुसन्धान प्रोटोकलअन्तर्गत ‘इर्भेबो’ खोप लगाइँदै छ । तर यो खोप ‘जैर इबोला’ भाइरसका लागि मात्र प्रभावकारी मानिने भएकाले बुन्डिबुग्यो भाइरसविरुद्ध यसको प्रभावकारिता परीक्षणको विषय बनेको छ । मे १५ मा घोषणा गरिएको यो प्रकोप डीआरसीको इतिहासकै सबैभन्दा घातक र विश्वकै दोस्रो ठूलो इबोला महामारीका रूपमा दर्ज भएको छ ।
चाडपर्वमा साइबर ठगी रोक्न बैंकहरूलाई राष्ट्र बैंकको निर्देशन
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले विजया दशमी, दीपावली तथा छठ पर्वका सार्वजनिक बिदाका समयमा हुन सक्ने साइबर ठगी तथा अनलाइन स्क्याम नियन्त्रण गर्न बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई जिम्मेवार सम्पर्क व्यक्ति तोक्न निर्देशन दिएको छ । सार्वजनिक बिदाका समयमा विद्युतीय माध्यमबाट हुने आर्थिक ठगीका घटना नियन्त्रण तथा अनुसन्धानलाई प्रभावकारी बनाउन राष्ट्र बैंकले यस्तो व्यवस्था गर्न भनेको हो । राष्ट्र बैंकका अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले साइबर ठगीका घटना हुँदा कारोबार विवरण समयमै उपलब्ध गराउने, शंकास्पद खाता तथा कारोबार पहिचान गर्ने र आवश्यक परे तत्काल रोक्का गर्ने प्रक्रियालाई सहज बनाउनुपर्नेछ । यसका लागि प्रत्येक बैंक तथा वित्तीय संस्थाले जिम्मेवार सम्पर्क व्यक्ति (फोकल पर्सन) तोकी निजको नाम, पद र मोबाइल नम्बर उपलब्ध गराउनुपर्नेछ । साथै, सार्वजनिक बिदाका समयमा समेत चौबीसै घण्टा निगरानी हुने ड्युटी वा अनकल इमेल ठेगाना पनि उपलब्ध गराउनुपर्ने छ । सम्पर्क व्यक्तिको विवरण नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयमा पठाउनुपर्नेछ । चाडपर्वका समयमा मोबाइल बैंकिङ, डिजिटल वालेट तथा अन्य विद्युतीय भुक्तानी माध्यम प्रयोग गर्दा उपभोक्ताले पनि सावधानी अपनाउनुपर्नेछ ।
२ हजारमाथि विद्यार्थी भएका १०९ विद्यालयमा ६ अर्ब लगानी गर्दै शिक्षा मन्त्रालय
काठमाडौं । सरकारले सामुदायिक विद्यालयप्रति विद्यार्थी र अभिभावकको बढ्दो आकर्षणलाई थप मजबुत बनाउने उद्देश्यका साथ पूर्वाधार विकासको योजना अघि बढाएको छ । उत्कृष्ट नतिजा हासिल गर्दै दुई हजारभन्दा बढी विद्यार्थी अध्ययनरत देशभरका १०९ वटा ठूला सामुदायिक विद्यालयलाई प्राथमिकतामा राखेर भौतिक पूर्वाधार विस्तारको काम थालिएको हो । शिक्षा क्षेत्रको रूपान्तरणका लागि यो एक ऐतिहासिक कदम भएको बताउँदै यसै चालु आर्थिक वर्षमा ती विद्यालयहरूको संरचना सुदृढीकरणका लागि कूल ६ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री सस्मित पोखरेलले बताए । मन्त्री पोखरेलका अनुसार यस योजनाअन्तर्गत पहिलो चरणमा ८९ वटा विद्यालयका लागि ५ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ निकासा भइसकेको हो । निकासा भएको रकममार्फत अहिले विद्यालयहरूमा अत्याधुनिक १२ कोठे तीन तले भवन निर्माणको काम तीव्र गतिमा अघि बढाइने भएको छ । प्रतिविद्यालय करिब ६ करोड रुपैयाँको लागतमा बन्ने यी भवनहरूमा आधुनिक कक्षाकोठा, व्यवस्थित प्रयोगशाला र समृद्ध पुस्तकालयको समेत व्यवस्था हुनेछ । यसले विद्यार्थीहरूको सिकाइ वातावरणलाई अझ सुरक्षित, व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउने मन्त्री पोखरेलले बताए । ‘कतिपय सामुदायिक विद्यालयहरूमा विद्यार्थीको उच्च चाप हुनु खुसीको विषय हो भने केही विद्यालयहरू विद्यार्थी अभावबाट गुज्रिरहेको यथार्थप्रति हामी उत्तिकै सचेत छौँ । विद्यालयहरूबीचको यो असमानतालाई चिर्न हामीले अहिले ठूला विद्यालयबाट पूर्वाधार सुधार सुरु गरेका हौँ,’ उनले भने, ‘आगामी दिनमा देशका सम्पूर्ण सामुदायिक विद्यालयहरूको शैक्षिक गुणस्तर र भौतिक पूर्वाधार समान रूपमा सुदृढ बनाउँदै यो असमानता सधैँका लागि अन्त्य गर्ने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गर्न चाहन्छु ।’
१७ हजार ५०० घर र ५ हजार नागरिकको बीमा गर्दै मधेश सरकार
काठमाडौं । प्राकृतिक विपद्बाट घरआवासमा हुने क्षतिको जोखिम न्यूनीकरण तथा नागरिकको जीवन रक्षा र सामाजिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यले मधेश प्रदेश सरकारले घरआवास सुरक्षा बीमा र दुर्घटना बीमा कार्यक्रम अघि बढाएको छ । यसअन्तर्गत प्रदेशका कम्तीमा १७ हजार ५०० घरआवासको प्राकृतिक विपद् जोखिमविरुद्ध बीमा र ५ हजार नागरिकको दुर्घटना बीमा गरिनेछ । मधेश प्रदेश सरकारको खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रालयले कार्यक्रम सञ्चालनका लागि इच्छुक बीमा कम्पनीसँग प्रस्ताव माग गरेको छ । मन्त्रालयले सूचना प्रकाशित भएको मितिले २१ दिनभित्र प्रस्ताव पेस गर्न कम्पनीहरूलाई आह्वान गरेको हो । प्राकृतिक विपद् र दुर्घटनाबाट उत्पन्न हुन सक्ने आर्थिक जोखिमबाट नागरिकलाई संरक्षण गर्ने उद्देश्यले अघि बढाइएको यस कार्यक्रमबाट विपद् प्रभावित परिवार तथा दुर्घटनामा परेका नागरिकलाई आर्थिक राहत उपलब्ध गराउने अपेक्षा गरिएको छ । प्रस्ताव पेस गर्ने बीमा कम्पनीले घरआवास सुरक्षा बीमा र दुर्घटना बीमाको प्रक्रिया, बीमाशुल्क, बीमाबापत प्रदान गरिने रकम तथा लाभग्राहीले प्राप्त गर्ने सुविधासम्बन्धी विस्तृत विवरण खुलाउनुपर्नेछ । बीमा रकम र अन्य व्यवस्था मन्त्रालयले तोकेका सर्त तथा स्वीकृत कार्यविधिअनुसार हुनेछ । बीमा कार्यक्रमअन्तर्गत क्षति भएका घरधुरी तथा लाभान्वित व्यक्तिले पाउनुपर्ने रकम यथाशीघ्र र सहज रूपमा उपलब्ध गराउनुपर्ने सर्त मन्त्रालयले राखेको छ । बीमा कम्पनीले उक्त रकम विद्युतीय रकम स्थानान्तरण प्रणाली (ईएफटी) मार्फत लाभग्राहीको खातामा उपलब्ध गराउनुपर्नेछ । मन्त्रालयका अनुसार कार्यक्रमअन्तर्गत समेटिने घरधुरी तथा नागरिकको विवरण र अन्य सर्तहरू ‘प्रदेशका नागरिकहरूको जीवन रक्षा र सामाजिक सुरक्षाका लागि प्राकृतिक विपद् जोखिमविरुद्धको घरआवास बीमा तथा दुर्घटना बीमा कार्यविधि, २०८३’ बमोजिम हुनेछन् ।
