महोत्तरी–२ का मतदाताका गुनासा– बर्खामा डुबान र हिउँदमा पानीको हाहाकार
काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचन नजिकिएसँगै महोत्तरी–२ मा पनि चुनावी चहलपहल सुरु भएको छ । घरआँगन, टोल बस्तीमा आएका उम्मेदवार र दलका नेता कार्यकर्तालाई यहाँका मतदाता समस्या देखाउनेभन्दा पनि असन्तुष्टि पोख्न थालेका छन् । 'हाम्रो बस्ती नदीका कारण समस्यामा छ, बर्खामा नदीमा आउने बाढीका कारण बस्ती र खेत जोखिममा पर्दै आएको छ', भङ्गाहा–६ हतिसर्वा मजराका ५५ वर्षीय सुरेश सर्दारले भने । नदी नियन्त्रणका लागि पक्की तटबन्ध र कुलोनहरका बाँध नबन्दा बर्सेनि आफूहरूले दुःख पाइरहेको उनको भनाइ छ । विगतमा ठाउँठाउँमा कटान र डुबान रोक्न तटबन्ध निर्माण गरिए पनि त्यसले समस्या समाधान भएको छैन । यहाँका नागरिकले चुनावमा भोट माग्न आउने उम्मेदवासमक्ष यस्तै गुनासा गर्न थालेका छन् । यस क्षेत्र भएर बग्ने रातु नदीको ताण्डवले जिल्लाका सात स्थानीय तहका बासिन्दा प्रभावित छन् । यसको दीर्घकालीन समाधान नपहिल्याइँदा समस्या जस्ताको त्यस्तै भएको बलवा–११ भगवतीपुरकी मरनी माझी मुसहरको भनाइ छ । 'बर्खा लाग्यो कि घर बाढीले लाने हो कि भन्ने त्रास हुन्छ', माझीले भने । निर्वाचनमा उम्मेदवार र दलका कार्यकर्ताको आवतजावत बढेपछि चुनावी सरगर्मी बढेको छ । जिल्लाको पूर्वी मध्यभेगको यो क्षेत्रमा बिग्ही, रातु, मरहा र ओक्सीसहितका नदीपिडित समूहल मुख्य समस्या नै बर्खामा कटान र डुवान एवं हिउँदमा पानीको अभाव सुनाउँछन् । जिल्लाको मध्यभेगको भङ्गाहा नगरपालिका–१, २, ६, ७ र ८, बलवा नगरपालिकाका–११, मध्यपूर्वी भेगको लोहारपट्टी नगरपालिकाका–९, महोत्तरी गाउँपालिका–६, औरही नगरपालिका–७, ८ र ९, पिपरा–६ र एकडारा गाउँपालिका–६ वडा महोत्तरी–२ मा पर्छन् । यहाँका बासिन्दाको मुख्य पेसा खेती भएर पनि सिँचाइको समुचित प्रबन्ध नहुँदा आकासे पानीको भरको खेती र बर्खामा बाढीले घरबस्ती डुबाउने/बगाउने त्रासको नियति यहाँका बासिन्दाले खेप्दै आएका छन् । 'हामी दुःखमा छौँ, खेतमा सिँचाइको प्रबन्ध छैन, बर्खामा बाढीले डुबाएर कहिल्यै राम्ररी अन्न थन्क्याउन पाएका छैनौँ', महोत्तरी गाउँपालिका–६ गोरीगमाका ४५ वर्षीय भोला महतो भन्छन्, 'चुनाव त भइ नै राखेका छन्, तर हाम्रो दुःख जहाँको त्यहीँ रह्यो ।' यो क्षेत्र बर्खाकालमा बाढी कटान÷डुबान र हिउँदमा पानीको हाहाकारमा पर्ने गरेको छ । हिउँद अन्त्यतिर त सिँचाइका लागि मात्र नभएर कुनैकुनै वर्ष खानेपानीकै पनि हाहाकार पर्ने गरेको यहाँका बासिन्दा बताउँछन् । यो समस्या भोग्दै आएका यहाँका बासिन्दा सरकारले खेतीपातीका लागि सिँचाइ सुविधा, समयमा बीउबिजन, मलखाद र सुलभ कृषि ऋणको व्यवस्थासँगै बाढीबाट जोगाउन पक्की बाँध (तटबन्ध) को प्रबन्ध गरी देओस् भन्ने चाहना भएको लोहारपट्टी–१ का रामसागर यादवको भनाइ छ । आसन्न निर्वाचनका लागि यहाँ १५ राजनीतिक दलका र स्वतन्त्र २२ गरी जम्मा ३७ जना उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा छन् । चुनाव प्रचारप्रसारका क्रममा यस क्षेत्रका बासिन्दाबाट यस्तै समस्या आउने गरेको नेकपा (संयुक्त) बाट उम्मेदवार इदरिस मोमिनको भनाइ छ । 'योजनाबद्ध तरिकाले काम हुन नसक्दा जनताका गुनासा बढेका हुन्, अब हामी सबैको साझा सङ्कल्पले निदान पहिल्याइनु पर्दछ', उनले भने । महोत्तरी–२ मा जसपा नेपाल, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी, राप्रपा नेपाल, नेपाल मजदुर किसान पार्टी, प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी, उज्यालो नेपाल पार्टी, नेकपा (एमाले), नेपाली कांग्रेस र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी, जनादेश पार्टी नेपाल, राष्ट्र निर्माण दल, जनमत पार्टी, श्रम संस्कृति पार्टी, मङ्गोल नेशनल अर्गनाइजेसन र नेकपा संयुक्तका उम्मेदवार दलगत प्रतिस्पर्धा गर्दै हुनुहुन्छ । यी दलका २२ जना स्वतन्त्र उम्मेदवार पनि प्रतिस्पर्धामा छन् । यस क्षेत्रमा एक लाख सात हजार ५९४ मतदाता छन् । साथै ६२ मतदानस्थलमा १३३ मतदान केन्द्रको व्यवस्था गरिएको जिल्लाका मुख्य निर्वाचन अधिकृत माधवप्रसाद अधिकारीले बताए । निर्वाचन अभियान अघि बढेसँगै यसलाई स्वच्छ र भयरहित सम्पन्न गर्न सुरक्षा व्यवस्था सुदृढ गरिएको जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी इन्द्रदेव यादवको भनाइ छ । रासस
सुनचाँदीको भाउ घट्यो, कतिमा हुँदैछ कारोबार ?
काठमाडौं । स्थानीय बजारमा आइतबार सुनचाँदीको मूल्य घटेको छ । शुक्रबारको तुलनामा दुवै धातुको मूल्य घटेको हो । आइतबार सुनको मूल्य तोलामा १८ हजार ८ सय रुपैयाँ र चाँदीको मूल्य १५ सय ६५ रुपैयाँले घटेको घटेको हो । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आइतबार एक तोला छापावाल सुनको मूल्य तीन लाख र त्यति नै परिमाणको चाँदीको मोल पाँच हजार ५०० रुपैयाँ कायम भएको छ । गत शुक्रबार एक तोला छापावाल सुनको मूल्य तीन लाख १८ हजार ८०० र त्यति नै चाँदीको मोल सात हजार ६५ रुपैयाँ कायम भएको थियो । बिहीबार एक तोला छापावाल सुनको मूल्य तीन लाख ३९ हजार ३०० र त्यति नै चाँदीको मोल सात हजार ५०५ रुपैयाँमा किनबेच भएको थियो । त्यसैगरी, गत बुधबार एक तोला छापावाल सुनको मूल्य तीन लाख १८ हजार ८०० रुपैयाँ र त्यति नै चाँदीको मोल सात हजार ३०० रुपैयाँ कायम भएको भने गत मंगलबार एक तोला छापावाल सुनको मूल्य तीन लाख नौ हजार ३०० रुपैयाँ त्यति नै चाँदीको मोल छ हजार ८७० कायम भएको थियो । अन्तरराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार आज अन्तरराष्ट्रिय बजारमा एक औँस सुन चार हजार ८६५ र त्यति नै परिमाणको सेतो धातु ८५ अमेरिकी डलरमा कारोबार भइरहेको छ ।
टेस्लाले एक्सएआईमा २ अर्ब डलर लगानी गर्ने
काठमाडौं । टेस्लाले आफ्नो प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) एलन मस्कको कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) कम्पनी एक्सएआईमा २ अर्ब अमेरिकी डलर लगानी गर्ने भएको छ । साथै यसै वर्षका लागि तय गरिएको ‘साइबरक्याब’ रोबोट्याक्सीको उत्पादन योजना पनि सही दिशामा अघि बढिरहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । यसले टेस्लालाई केवल विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) निर्माता कम्पनीबाट एआई कम्पनीतर्फ मोड्ने मस्कको योजनालाई बल दिएको छ । यही योजना कम्पनीको करिब १.५ ट्रिलियन डलरको मूल्यांकनको प्रमुख आधार मानिन्छ । उत्पादन योजना समयमै अघि बढिरहेको आश्वासन लगानीकर्ताको विश्वासका लागि महत्त्वपूर्ण छ, किनकि मस्कले विगतमा गरेका धेरै प्रतिवद्धता टेस्लाले पूरा गर्न सकेको छैन । तर, साइबरक्याब, मानवरूपी (ह्युमानोइड) रोबोट, सेमी ट्रक र रोडस्टर स्पोट्र्स कार निर्माण गर्ने मस्कको योजनाका कारण यस वर्ष टेस्लाको पुँजीगत खर्च (क्यापेक्स) २० अर्ब डलर नाघ्ने भएको छ । प्रमुख वित्तीय अधिकृत वैभव तनेजाले यो जानकारी दिएका हुन् । यो रकम सन् २०२५ को ८.५ अर्ब डलरको खर्चभन्दा दोब्बरभन्दा बढी हो । विस्तारित कारोबारपछि सेयर मूल्य करिब ३.५ प्रतिशतले बढे पनि क्यापेक्स विवरण सार्वजनिक भएपछि बढोत्तरी घट्दै १.८ प्रतिशतमा सीमित रह्यो । इन्भेस्टिङ डटकमका वरिष्ठ विश्लेषक थोमस मोन्टेइरोका अनुसार टेस्ला अहिले ‘संक्रमण चरण’मा प्रवेश गरिरहेको छ, जहाँ गाडी बिक्री पुनः बढ्नु अघि नै लगानीकर्तालाई सेल्फ–ड्राइभिङ सफ्टवेयर र रोबोट्याक्सी व्यवसायबाट हुने सम्भावित आम्दानीमा विश्वास गर्न आग्रह गरिएको छ । उनले भने, ‘अब डेलिभरी होइन, रोलआउटको प्रगति नै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सूचक हुनेछ ।’ रोबोट्याक्सीबारे धेरैपटक गलत पूर्वानुमान गरिसकेका मस्कले यसै वर्षको अन्त्यसम्म अमेरिकाको एक चौथाइदेखि आधा भागमा पूर्ण स्वचालित सवारी सञ्चालन हुने अपेक्षा व्यक्त गरेका छन् । यसअघि उनले सन् २०२५ को अन्त्यसम्म अमेरिकी जनसंख्याको आधासम्म रोबोट्याक्सी पुग्ने बताएका थिए, पछि उक्त लक्ष्य घटाएर ८ देखि १० ठूला महानगरमा सीमित गरेका थिए । तर हालसम्म टेक्सासको अस्टिनमा सीमित सेवा मात्र सञ्चालनमा आएको छ । टेस्ला प्रतिस्पर्धी कम्पनीहरूले सस्ता र नयाँ मोडल ल्याएपछि दबाबमा परेको छ । यसको मुख्य ईभी व्यवसाय जसले हाल पनि कम्पनीको अधिकांश आम्दानी ओगटेको छ । साथै अमेरिकामा विद्युतीय सवारीका लागि दिइँदै आएको कर प्रोत्साहन समाप्त भएको छ र मस्कको अतिदक्षिणपन्थी राजनीतिक अभिव्यक्तिले केही ग्राहक टाढिएका छन् । बुधबारको कन्फरेन्स कलमा मस्कले मोडल एस सेडान र मोडल एक्स एसयूभीको बिक्री बन्द गर्ने बताएका छन् । एक समय ईभी बजारमा टेस्लाको पहिचान बनाएका यी मोडल अहिले कुल आम्दानीको सानो अंश मात्र बनेका छन् । खाली हुने कारखाना क्षेत्र रोबोट निर्माणमा प्रयोग गरिनेछ । सन् २०२५ मा टेस्लाको आम्दानी करिब ३ प्रतिशत घटेर ९४.८३ अर्ब डलरमा झरेको छ, जुन कम्पनीको इतिहासमै पहिलो वार्षिक आम्दानी गिरावट हो । बिक्री जोगाउन टेस्लाले छुट र प्रोत्साहनमा ठूलो निर्भरता बढाएको छ र लोकप्रिय मोडलका सस्ता संस्करण ल्याएको छ । भिसिबल अल्फाको तथ्यांकअनुसार वाल स्ट्रिटले सन् २०२६ मा टेस्लाले १७।७७ लाख सवारी डेलिभर गर्ने अनुमान गरेको छ, जुन ८.२ प्रतिशत वृद्धि हो। चौथो त्रैमासिकमा प्रति सेयर समायोजित आम्दानी ५० सेन्ट पुगेको छ, जुन वाल स्ट्रिटको ४५ सेन्टको अनुमानभन्दा बढी हो । तर सो अवधिमा खुद नाफा ६१ प्रतिशतले घटेर ८४ करोड डलरमा सीमित भएको छ । बिक्री घटे पनि नियामक क्रेडिट बाहेकको अटोमोटिभ सकल नाफा मार्जिन १७.९ प्रतिशत पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको १३.६ प्रतिशतभन्दा धेरै र अनुमानित १४.३ प्रतिशतभन्दा माथि हो । ऊर्जा उत्पादन तथा भण्डारण व्यवसाय टेस्लाका लागि उज्यालो पक्ष बनेको छ । नवीकरणीय ऊर्जालाई समर्थन गर्ने ग्रिड–स्तरका ब्याट्रीको माग बढेपछि यस क्षेत्रमा राम्रो वृद्धि देखिएको हो । डिसेम्बर त्रैमासिकमा ऊर्जा उत्पादन तथा भण्डारणबाट हुने आम्दानी २५.५ प्रतिशतले बढेर कीर्तिमानी ३।८४ अर्ब डलर पुगेको छ, जुन विश्लेषकको ३.४६ अर्ब डलरको अनुमानभन्दा धेरै हो । ‘तात्तिएको एआई बूम’ लगानीकर्ताहरू मस्कको सेल्फ–ड्राइभिङ प्रविधि र रोबोटिक्समा केन्द्रित रणनीतिमा झन् चासो देखाइरहेका छन् र अब वाचा होइन, व्यवहारिक उत्पादनको प्रमाण खोजिरहेका छन् । टेस्लाले एक्सएआईमा लगानी गर्ने अपेक्षा लामो समयदेखि गरिएको थियो ।विश्लेषकहरूका अनुसार टेस्लाले एक्सएआईका उन्नत मोडल र बढ्दो मूल्यांकनबाट फाइदा लिनेछ । ज्याक्स इन्भेस्टमेन्ट रिसर्चका का सेयर रणनीतिकार एन्ड्र्यु रोक्को भन्छन्, ‘परम्परागत ईभी व्यवसाय सुस्त हुँदै जाँदा टेस्लाका लगानीकर्ताले तात्तिएको एआई बूममा सहभागिता जनाउन सक्छन् ।’ तर मस्कले मेमोरी चिपको सम्भावित अभावबारे चेतावनी दिँदै यसले आगामी वर्षहरूमा टेस्लाको योजना प्रभावित पार्न सक्ने बताएका छन् । आपूर्ति सुरक्षाका लागि चिप उत्पादन प्लान्ट निर्माण गर्ने विकल्प पनि सोच्नुपर्ने उनको भनाइ छ । उनले भने, ‘यदि हामीले त्यसो गरेनौं भने आपूर्ति श्रृंखलाले हामीलाई सीमित बनाइदिन्छ । खराब भू–राजनीतिक अवस्थामा यो निकै गम्भीर समस्या हुन सक्छ ।’ अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूले तीव्र रूपमा एआई पूर्वाधार विस्तार गर्दा विश्वकै धेरै मेमोरी चिप त्यतै खपत भइरहेका छन्, जसले मूल्य बढाएको छ र उपभोक्ता उपकरणभन्दा डाटा सेन्टरलाई प्राथमिकता दिइएको छ । लगानीकर्ताहरू टेस्लाको फुल सेल्फ–ड्राइभिङ र रोबोट्याक्सी रोलआउटमा नियामकीय प्रगति र स्पष्ट समयरेखाको पनि प्रतीक्षा गरिरहेका छन् । साइबरक्याब स्टेयरिङ ह्वील र पेडलविनाको डिजाइनमा तयार पारिएको हो । हाल मोडल वाइमा आधारित रोबोट्याक्सी सेवामा साइबरक्याब थपिनेछ र उपभोक्ताले किन्न पनि सक्नेछन् । गत साता मस्कले साइबरक्याब र ह्युमानोइड रोबोट ‘अप्टिमस’ को सुरुआती उत्पादन अत्यन्तै ढिलो हुने बताएका थिए । बुधबार उनले सन् २०२६ को अन्त्यसम्म उल्लेखनीय अप्टिमस उत्पादन हुने अपेक्षा नरहेको स्पष्ट पारे । स्टेयरिङ ह्वील र पेडल नहुने साइबरक्याब हालका संघीय डिजाइन मापदण्डविरुद्ध हुने भएकाले नियामकीय चुनौती पनि कायमै छ । मस्कले करिब एक दशकदेखि फुल सेल्फ–ड्राइभिङमा तीव्र प्रगतिको भविष्यवाणी गर्दै आएका छन्, तर नियामकीय स्वीकृति वा पूर्ण स्वचालित सञ्चालनको ठोस मिति दिएका छैनन् । यद्यपि सन् २०२५ मा टेस्लाको सेयर मूल्य करिब ११ प्रतिशतले बढेको छ । उच्च परिचालन र मूल्यांकन लक्ष्यसँग जोडिएको ८७.८ अर्ब डलरको तलब प्याकेजले मस्क टेस्लाप्रति प्रतिबद्ध रहेको जनाएको छ ।
गालीले होइन, आर्थिक एजेन्डाले दल स्थापित हुनुपर्छ : अध्यक्ष ढकाल
काठमाडौं । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका अध्यक्ष चन्द्रप्रसाद ढकालले राजनीतिक दल आफ्ना आर्थिक एजेन्डाका आधारमा स्थापित हुनुपर्ने बताएका छन् । नेपाल आर्थिक पत्रकार संघले आइतबार काठमाडौंमा आयोजना गरेको ‘दलका घोषणापत्रमा आर्थिक एजेन्डा’ कार्यक्रममा धारणा राख्दै अध्यक्ष ढकालले अन्य राजनीतिक दललाई गाली गरेर स्थापित हुन खोज्ने प्रवृत्ति मौलाउन नहुने बताए । उनका अनुसार कुनै पनि दलका घोषणापत्रमा अहिलेसम्म आर्थिक मुद्दा कहिल्यै पनि प्राथमिकतामा परेका छैनन् । ‘राजनीतिक दलका नेताहरूले अर्को दललाई नराम्रो देखाउने प्रचलन छ । आफ्ना एजेन्डा स्थापित गर्नतर्फ कोही पनि लाग्दैनन्,’ ढकालले भने । निजी क्षेत्रप्रति राजनीतिक दलहरूको धारणा नकारात्मक हुने गरेकोले विभिन्न समयमा त्यसको असर भोग्नुपरेको उनले बताए । ‘निजी क्षेत्रले राज्यमा गरेको योगदानको चर्चा राजनीतिक नेतृत्व र दलबाट हुन सकेको छैन । रोजगारी सृजना गरेका कुरा, कर तिरेका कुरा किन चर्चा हुँदैन ?’ उनले भने, ‘मन्त्रालय–मन्त्रालयबीच समन्वय छैन । निर्णय गर्दा लोकप्रियता खोज्ने गरिएको छ । राज्यलाई क्षति हुने भए पनि चर्चा बटुल्ने खालका निर्णय गर्ने प्रचलन बढेको छ ।’ निजी क्षेत्रलाई राज्यले प्रवर्द्धन र संरक्षण नगरे अर्थतन्त्र चलायमान हुन नसक्ने ढकालको भनाइ छ ।
वीरगन्ज हुँदै ६ महिनामा ७ अर्ब ६४ करोडको दलहन भित्रियो
वीरगञ्ज । वीरगन्ज हुँदै चालु आर्थिक वर्षको छ महिनामा ७ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ मूल्यपर्ने सात थरिका दलहनजन्य खाद्यान्न भित्रिएको छ । गत आर्थिक वर्षको छ महिनामा एक अर्ब ८० करोड रुपैयाँ बढी मूल्यको दलहन खाद्यान्न भित्रिएको हो । वीरगन्ज भन्सार कार्यालयका सूचना अधिकारी उदयसिंह विष्टले गत आवको छ महिनाको तुलनामा चालु आवको छ महिनामा ३१ प्रतिशतले आयात बढेको बताए । जबकि गत आवको छ महिनामा भने सात थरिका दलहन खाद्यान्न पाँच अर्ब ८३ करोड रुपैयाँको आयात भएको थियो । चालु आवको छ महिनामा तीन अर्ब ८२ करोड रुपैयाँको मुसुरो दाल आयात भएको छ । त्यस्तै सोही अवधिमा एक अर्ब १७ करोड रुपैयाँ मूल्य पर्ने सिमी/राज्मा आयात भएको छ । चालु आवको छ महिनामा एक अर्ब १४ करोड रुपैयाँ मूल्यको चना आयात भएको छ । त्यसैगरी, एक अर्ब रुपैयाँ मूल्यको अन्य गेडागुडी आयात भएको छ । २७ करोड रुपैयाँबराबर रहरको दाल र १६ करोड रुपैयाँ मूल्यको केराउ आयात भएको छ । त्यस्तै पाँच करोड १० लाख रुपैयाँ मूल्यका बकुल्लाको आयात भएको छ ।
नारायणघाट–बुटवल सडक : पूर्वी खण्डका पुल निर्माण सम्पन्न
नवलपुर । सरकारले राष्ट्रिय गौरवका रूपमा अगाडि बढाएको नारायणघाट–बुटवल सडकखण्डको पूर्वी खण्डमा पर्ने सबै पुल निर्माण सम्पन्न भएका छन् । निर्माण सम्पन्न भएका ३४ पुलमध्ये ३३ पुलबाट सवारीसाधन सञ्चालन भइसकेका नारायणघाट–बुटवल सडक योजना पूर्वी खण्डले जनाएको छ । योजनाका सूचना अधिकारी इन्जिनियर शिव खनालका अनुसार पूर्वी खण्डमा अरुण खोला पुलको आठौँ स्पानको ढलान सम्पन्न भएसँगै नारायणघाट–बुटवल सडक योजना पूर्वी खण्डका सबै पुल निर्माण सम्पन्न भएका हुन् । यस खण्डमा २५ मिटर लम्बाइसम्मका छोटा २२ पुल र २५ मिटरभन्दा लामा १२ पुल निर्माण गर्नुपर्ने गरी निर्माण कम्पनी चाइना स्टेट इन्जिनियरिङ कन्स्ट्रक्सन कर्पोरेसन लिमिटेडले ठेक्का पाएको थियो । खनालले २२ वटा साना तथा १२ वटा ठूला गरी ३४ वटै पुलको निर्माण सम्पन्न भएको जानकारी दिए । साना पुल निर्माण सकिएर सञ्चालनमा आइसकेका भए पनि ठूला पुल निर्माणका क्रममा हुँदा सबै पुल सञ्चालनमा आइसकेका छैनन् । 'गत साता चोरमारा बजारको गिरुबारी खोला पुल सञ्चालनमा आएसँगै यतिबेला ३३ वटा पुलबाट यातायात सञ्चालन भएका छन्', इन्जिनियर खनालले भने, 'यातायात सञ्चालन हुन बाँकी रहेको अरुण खोला पुलबाट पनि फागुन २१ गतेको निर्वाचनअगावै यातायात सञ्चालनमा ल्याउनेगरी पुलको फिनिसिङ तथा एप्रोच रोड (पहुँच मार्ग) निर्माणको कामलाई तीव्रता दिएका छौँ ।' पूर्वी खण्डमा सडक विस्तारको काम तीव्रगतिमा अगाडि बढेको खनालले जानकारी दिए । यस खण्डको दाउन्नेमा कठिन भौगोलिक वनावट भएका कारण दाउन्ने खण्डमा केही कल्भर्ट निर्माणको काम बाँकी रहेकाले ती कल्भर्ट निर्माण पनि अन्तिम चरणमा चलिरहेको खनालले बताए । नारायणघाटदेखि दाउन्नेसम्मको करिब ६५ किलोमिटर सडकमध्ये दाउन्नेबाहेकका प्रायः सबै ठाउँमा कालोपत्र सडकबाट यात्रा गर्न सकिने खनालको भनाइ छ । 'दाउन्नेमा पनि सडक विस्तारको काम तीव्रगतिमा बढेको छ', उनले भने, 'दाउन्नेमा कठिन भूनावट भएका कारण त्यहाँ सडकमा कालोपत्र नगरी ढलान गरेर सडक विस्तारको काम गरिँदैछ, यसैले यो क्षेत्रमा विस्तारको काम ढिलाइ भइरहेको हो ।' सूचना अधिकारी इन्जिनियर खनालले नारायणघाट–बुटवल सडक विस्तार योजनाको पूर्वी खण्डको हालसम्म भौतिक प्रगति ७६ प्रतिशत पुगेको जानकारी दिए । पूर्वी खण्डमा दाउन्ने सडकखण्ड, अरुणखोलाको केही भाग र दुम्कीबासको केही भागबाहेक सबै ठाउँमा दुईतर्फी नै कालोपत्रको काम सकिएकाले यात्रा सहज बनेको खनालको भनाइ छ । दाउन्ने क्षेत्रमा भने अझै सडक ढलानको काम बाँकी रहेकाले यात्रा सहज हुन नसकेको उनले बताए । दुईतर्फी नै सडक कालोपत्र सकिएको ठाउँमा सडक लेन छुट्याउन लेन मार्किङको काम तथा सर्भिस लेन हुने ठाउँमा अतिरिक्त सर्भिस लेन निर्माणको काम भइरहेको उनले बताए । दाउन्नको १४ किमी सडकमध्ये पूर्वी खण्डमा चार किलोमिटर सडक पर्दछ । दाउन्नेमा अहिले बाँकी रहेको डाँडा काट्ने, बाँकी रहेका कल्भर्ट निर्माण गर्ने, बाटोको चौडाइ बढाउने, पहिरो जान सक्ने ठाउँमा तलैबाट जालीमा ढुङ्गा भर्नेलगायत काम भइरहेको भन्दै खनालले यस खण्डमा २१५ वटा कल्भर्ट निर्माण हुने जानकारी दिए । नारायणघाट–बुटवल सडक विस्तारका लागि नेपाल सरकारले चिनियाँ निर्माण कम्पनी चाइना स्टेट इन्जिनियरिङ कन्स्ट्रक्सन कर्पोरेसन लिमिटेडसँग विसं २०७९ माघ २४ मा सम्झौता गरेको थियो । निर्माण सुरु भएको ४२ महिनाभित्र निर्माण सम्पन्न गर्नेगरी सम्झौता गरिएको सडक विस्तारको काम निकै सुस्त गतिमा अगाडि बढेको छ । निर्धारित समयमा काम पूरा नभएपछि सरकारले निर्माणको कम्पनीको म्याद चारपटक थप गरी आगामी साउन ८ गतेभित्र सक्नेगरी अन्तिमपटक म्याद थप गरेको छ । ११४ किलोमिटर लामो नारायणघाट–बुटवल सडकलाई दुई खण्डमा विभाजन गरी ठेक्का लगाइएको छ । दुवै खण्डको जिम्मा चाइना स्टेट इन्जिनियरिङ कन्स्ट्रक्सन कर्पोरेसन लिमिटेडले पाएको छ । दुवै खण्डको लागत करिब रु १७ अर्ब रहेकामा एसियाली विकास बैंक (एडीबी)को ८५ प्रतिशत ऋण सहयोगमा सडक विस्तारको काम भइरहेको छ । रासस
स्वास्थ्य बीमाको रकम भुक्तानी नपाउँदा प्रदेश अस्पताल पर्वत चरम सकंटमा
पर्वत । लामो समयदेखि स्वास्थ्य बीमाको रकम भुक्तानी नपाउँदा जिल्लाको एकमात्र सुविधासम्पन्न प्रदेश अस्पताल पर्वत संकटमा परेको छ । स्वास्थ्य बीमा गरेका बिरामीको उपचार हुने जिल्लाको एकमात्र प्रदेश अस्पतालले रु तीन करोडभन्दा बढी भुक्तानी पाउन नसकेको हो । गत आर्थिक वर्षदेखिको स्वास्थ्य बीमा तथा ‘डायलायसिस’बापतको रु तीन करोड बढी रकम भुक्तानी लिन नसक्दा अस्पतालका क्रियाकलाप प्रभावित बनेको प्रमुख मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. ढुण्डीराज पौडेलले जानकारी दिए । अस्पतालले स्वास्थ्य बीमा गरेका बिरामीहरूको परीक्षण गरेबापत सरकारले उक्त रकम भुक्तानी गर्नुपर्ने हुन्छ । तर सरकारले समयमा रकम भुक्तानी नदिँदा भुक्तानी रकम बढ्दै गएको उनले बताए । स्वास्थ्य बीमाको रकम भुक्तानी नपाँउदा औषधि तथा उपकरण खरिद, कर्मचारीहरूको तलब, भत्ता भुक्तानी तथा अन्य नियमित काम व्यवस्थापनमा समस्या परेको डा पौडेलले बताए । रकम भुक्तानीका लागि पटकपटक माग गर्दा पनि सुनुवाइ नभएको उनको भनाइ छ । स्वास्थ्य बीमा गरेका बिरामीहरू सामान्य समस्या पर्दा पनि अस्पताल आइपुग्नुहुन्छ, उनीहरूलाई सेवा दिनै पर्छ, तर मन्त्रालयले भुक्तानी दिन ढिलाइ गर्दा ती सेवाग्राहीलाई आवश्यक औषधि, सहायता सामग्रीलगायत ल्याबसम्बन्धी सेवा दिन समस्या भइरहेको छ । अस्पताल व्यवस्थापन समितिको कोषवाट जेनतेन अहिलेसम्म व्यवस्थापन गरिएको भए पनि अब सङ्कट सृजना हुन थालेको उनको भनाइ छ । डा. पौडेलले भने, 'सरकारबाट बीमाको रकम भुक्तानी नआउँदा औषधि खरिद प्रक्रियासमेत अवरोध भइरहेको छ ।' जिल्लामा स्वास्थ्य बिमामा आवद्ध भएका झन्डै ४५ प्रतिशत नागरिकले अस्पतालबाट सेवा लिने गरेका छन् । सरकारले देशभरका सबै अस्पतालका लागि तोकेको दररेटको रकम दिने गरेको भए पनि त्यो रकम बर्सेनि भुक्तानी लिन समस्या पर्ने गरेको अस्पताल व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष याबहादुर परियारले बताए । स्वास्थ्य बिमा बोर्ड अस्पतालबाट प्राप्त बिल भर्पाइका आधारमा उक्त रकम स्वास्थ्य मन्त्रालयमा माग गरिएको भए पनि भुक्तानी नआउँदा अस्पताल सङ्कटमा पर्न थालेको उनको भनाइ छ । एक परिवारका लागि रु तीन हजार ५०० को प्रिमियम भुक्तानी गर्दा पाँच जनाका लागि सरकारले रु एक लाखबराबरको बिमा रकम भुक्तानी दिने गर्दछ । पाँच जनाभन्दा बढी सदस्य रहेका साधारण परिवारको हकमा प्रतिसदस्य थप रु ७०० योगदान रकम बुझाउनुपर्नेछ र उपचार सुविधामा रु एक लाखमा २० हजारका दरले थप्दै प्रतिवर्ष अधिकतम रु दुई लाखसम्मको उपचार सुविधा पाउने प्रावधान छ । केही दिनअघि अस्पताल निरीक्षणमा आएकी स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री डा. सुधा गौतमलाई बिमाको रकम भुक्तानी उपलब्ध गराउन ज्ञापनपत्र बुझाइएको थियो । सो अवसरमा मन्त्री गौतमले देशभरका अस्पतालहरू बिमाबापतको रकम भुक्तानी नपाएर समस्यामा परेको जनाउँदै सरकारले विभिन्न स्रोत खोजेर बजेट व्यवस्थापनमा लागेको जानकारी दिए ।
यस्तो छ आइतबारका लागि निर्धारण गरिएको विदेशी मुद्राको विनिमयदर
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आइतबारका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर निर्धारण गरेको छ । निर्धारण गरिएको विनिमयदरअनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिददर १४६ रुपैयाँ ८८ पैसा र बिक्रीदर १४७ रुपैयाँ ४८ पैसा तोकिएको छ । यस्तै, युरोपियन युरो एकको खरिददर १७५ रुपैयाँ १२ पैसा र बिक्रीदर १७५ रुपैयाँ ८३ पैसा, युके पाउण्ड स्ट्रलिङ एकको खरिददर २०१ रुपैयाँ ९४ पैसा र बिक्रीदर २०२ रुपैयाँ ७६ पैसा, स्वीस फ्रयाङ्क एकको खरिददर १९१ रुपैयाँ ०९ पैसा र बिक्रीदर १९१ रुपैयाँ ८७ पैसा कायम गरिएको छ । अष्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर १०२ रुपैयाँ ७९ पैसा र बिक्रीदर १०३ रुपैयाँ २१ पैसा, क्यानेडियन डलर एकको खरिददर १०८ रुपैयाँ ५१ पैसा र बिक्रीदर १०८ रुपैयाँ ९५ पैसा, सिङ्गापुर डलर एकको खरिददर ११५ रुपैयाँ ८४ पैसा र बिक्रीदर ११६ रुपैयाँ ३१ पैसा तोकिएको छ । जापानी येन १० को खरिददर नौ रुपैयाँ ५३ पैसा र बिक्रीदर नौ रुपैयाँ ५७ पैसा, चिनियाँ युआन एकको खरिददर २१ रुपैयाँ १३ पैसा र बिक्रीदर २१ रुपैयाँ २१ पैसा, साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिददर ३९ रुपैयाँ १६ पैसा र बिक्रीदर ३९ रुपैयाँ ३२ पैसा, कतारी रियाल एकको खरिददर ४० रुपैयाँ ३० पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ४७ पैसा कायम भएको छ । केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाइ भाट एकको खरिददर चार रुपैयाँ ६८ पैसा र बिक्रीदर चार रुपैयाँ ७० पैसा, युएई दिराम एकको खरिददर ३९ रुपैयाँ ९९ पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ १६ पैसा, मलेसियन रिङ्गेट एकको खरिददर ३७ रुपैयाँ २६ पैसा र बिक्रीदर ३७ रुपैयाँ ४१ पैसा, साउथ कोरियन वन १०० को खरिददर १० रुपैयाँ १९ पैसा र बिक्रीदर १० रुपैयाँ २३ पैसा, स्वीडिस क्रोनर एकको खरिददर १६ रुपैयाँ ५९ पैसा र बिक्रीदर १६ रुपैयाँ ६६ पैसा र डेनिस क्रोनर एकको खरिददर २३ रुपैयाँ ४५ पैसा र बिक्रीदर २३ रुपैयाँ ५५ पैसा तोकिएको छ । राष्ट्र बैंकले हङकङ डलर एकको खरिददर १८ रुपैयाँ ८१ पैसा र बिक्रीदर १८ रुपैयाँ ८९ पैसा, कुवेती दिनार एकको खरिददर ४८१ रुपैयाँ ९७ पैसा र बिक्रीदर ४८३ रुपैयाँ ९४ पैसा, बहराइन दिनार एकको खरिददर ३८९ रुपैयाँ ५९ पैसा र बिक्रीदर ३९१ रुपैयाँ १८ पैसा, ओमनी रियाल एकको खरिददर ३८१ रुपैयाँ ५३ पैसा र बिक्रीदर ३८३ रुपैयाँ ०९ पैसा रहेको छ । यस्तै,भारतीय रुपैयाँ एक सयको खरिददर १६० रुपैयाँ र बिक्रीदर १६० रुपैयाँ १५ पैसा तोकिएको छ । राष्ट्र बैंकले यो विनिमयदरलाई आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा पनि संशोधन गर्न सकिने जनाएको छ । वाणिज्य बैंकले तोक्ने विनिमयदर भने फरक हुनसक्ने र अद्यावधिक विनिमयदर केन्द्रीय बैंकको वेबसाइटमा उपलब्ध हुने जनाइएको छ ।
