काठमाडौं । मध्यपूर्वमा तनाव चर्किँदै जाँदा तेल आपूर्तिमा अवरोध हुन सक्ने चिन्ता बढेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उकालो लागेको छ । अमेरिकामा कच्चा तेल तथा पेट्रोलियम पदार्थको मौज्दात घटेको तथ्यांकले पनि मूल्य वृद्धिलाई बल दिएको छ ।
रोयटर्सका अनुसार बुधबार बिहान ३:५० जीएमटीसम्म ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रतिब्यारेल १.५९ डलर अर्थात् १.५ प्रतिशतले बढेर ११०.३८ डलर पुगेको थियो । त्यस्तै, अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (डब्लूटीआई) क्रुडको मूल्य १.३६ डलर अर्थात् १.४ प्रतिशतले बढेर प्रतिब्यारेल ९९.१८ डलर कायम भएको थियो ।
यसअघि अघिल्लो कारोबार सत्रमा इरान र पाकिस्तानबीच मध्यस्थताका प्रयासबारे छलफल भएपछि तेलको मूल्य घटेको थियो । तर, मध्यपूर्वको तनाव तत्काल समाधान हुने सम्भावना कमजोर रहेको आकलन र अमेरिकी तेल मौज्दात घटेको विवरणले बजारमा पुनः मूल्य बढाएको हो ।
डीबीएसका ऊर्जा अनुसन्धान प्रमुख सुव्रो सरकारले पछिल्ला केही कारोबार सत्रमा तेलको मूल्यमा ठूलो उतारचढाव देखिएको बताएका छन् । उनका अनुसार नाफा सुरक्षित गर्ने प्रवृत्ति र कतार वा पाकिस्तानको मध्यस्थतामा सम्झौता हुन सक्ने आशाबीच आपूर्ति अवरोधको जोखिमले बजारलाई प्रभावित गरिरहेको छ ।
मध्यपूर्वमा तनाव, तेल आपूर्तिमा जोखिम
इरानले आफ्ना माग पूरा नभएसम्म अमेरिकासँग वार्ता नगर्ने सन्देश पाकिस्तानका सेना प्रमुखलाई दिएको इरानी सञ्चारमाध्यम नुरन्युजले जनाएको छ । सोही समयमा कतारी प्रतिनिधिमण्डल तेहरान पुगेको समाचार पनि सार्वजनिक भएको छ । यद्यपि, यी विवरणको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन ।
समुद्री मार्गमा बढ्दो सुरक्षा जोखिमले पनि तेल बजारमा दबाब सिर्जना गरेको छ । जहाजको आवागमन अनुगमन गर्ने कम्पनी क्लेप्लरका अनुसार पछिल्लो दुई सातामा कम्तीमा १८ वटा पानीजहाजमाथि आक्रमण भएका छन् ।
एलएसईजीका विश्लेषकहरूले इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजभन्दा बाहिर ओमानको खाडी क्षेत्रमा समेत तेल ट्यांकरलाई निशाना बनाइरहेको चेतावनी दिएका छन् । यसले खाडी क्षेत्रबाट कच्चा तेल ढुवानी र पानीजहाजबाट अर्को पानीजहाजमा तेल सार्ने प्रक्रियामा जोखिम बढाएको छ ।
यसैबीच, यमनका हुथी विद्रोहीले साउदी अरबको यान्बुस्थित साउदी अरामकोको एक केन्द्र, शैबाह तेल क्षेत्र तथा रियाद र अभा विमानस्थलमा आक्रमण गरेको दाबी गरेका छन् । सोमबार यमनको सरकारी सुरक्षा बलमाथि भएको हुथी आक्रमणमा मृत्यु हुनेको संख्या बढेर ७३ पुगेको रोयटर्सले जनाएको छ ।
इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीले पनि साउदी अरब र यमनका हुथी विद्रोहीबाट शान्तिवार्ता गराउने इरानको प्रस्तावमा जवाफ प्राप्त नभएको बताएका छन् ।
अमेरिकामा तेल मौज्दात घट्यो
अमेरिकामा कच्चा तेलको मौज्दात घट्नुले पनि मूल्य वृद्धिमा योगदान गरेको छ । अमेरिकी पेट्रोलियम संस्थान (एपीआई) को तथ्यांक उद्धृत गर्दै बजार स्रोतहरूले अक्टोबर १६ मा समाप्त भएको सातामा अमेरिकाको कच्चा तेल मौज्दात ४९ लाख ब्यारेलले घटेको जनाएका छन् ।
त्यस्तै, अमेरिकामा डिजेलको अभावका कारण मूल्य बढेपछि त्यहाँको ऊर्जा मन्त्रालयले विश्वका विभिन्न देशका तेल प्रशोधन केन्द्रसँग इन्धन उत्पादन बढाउने विषयमा काम गरिरहेको दुई अमेरिकी ऊर्जा अधिकारीले बताएका छन् ।
मध्यपूर्वको तनाव, समुद्री ढुवानीमा बढ्दो जोखिम र अमेरिकी मौज्दातमा आएको गिरावटले तेल बजारमा अनिश्चितता बढाएको छ । आपूर्तिमा अवरोध लम्बिएमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य थप प्रभावित हुन सक्ने देखिन्छ ।
नेपालजस्ता पेट्रोलियम पदार्थ आयातमा निर्भर मुलुकका लागि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य बढ्नुले आयात खर्च, भुक्तानी सन्तुलन र समग्र मूल्यस्तरमा दबाब सिर्जना गर्न सक्छ ।
