अमेरिकाको बढ्दो ‘ऋण’ नियन्त्रण गर्न ट्रम्प ‘असफल’
काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प आफ्नो दोस्रो तथा अन्तिम कार्यकालमा देशलाई महान बनाउन चाहन्छन् । यसका लागि उनी लगातार एकपछि अर्को ठूला निर्णयहरू गर्दैछन्, जसले धेरै देशहरूलाई चिन्तित बनाएको छ । तर, ट्रम्प देशको बढ्दो ऋण नियन्त्रण गर्न असफल भएका छन् । जनवरीमा अमेरिकाको नेट इन्टरेस्ट पेमेन्ट फेडरल सरकारको कुल राजस्वको १८.७ प्रतिशत पुग्यो, जुन १९९० को दशकयता सबैभन्दा उच्च हो । सन् १९९२ मा यो १८.९ प्रतिशतको उच्चतम स्तरमा पुगेको थियो र जनवरीमा यो त्यसभन्दा केवल २० बेसिस पोइन्ट कम रह्यो । अर्थात् यो २३ वर्षको उच्चतम स्तरमा पुग्यो । ब्याजको लागत बढेपछि पछिल्ला १८ महिनामा अमेरिकाको नेट इन्टरेस्ट पेमेन्ट दोब्बर भएको छ । ब्युरो अफ इकोनोमिक एनालिसिसको तथ्यांकअनुसार अमेरिकी सरकारको राजस्वको १८ प्रतिशत ऋणको ब्याज तिर्नमात्रै जाने गरेको छ । यो ३० वर्षयताकै उच्च हो । पछिल्लो २४ वर्षमा अमेरिकाको ऋण ६ गुणा बढेको छ । कोरोना महामारी सुरु भएयता अमेरिकाको ऋण १६ ट्रिलियन डलरले बढेको छ । अमेरिकाको इतिहासमा सरकारले यति धेरै ऋण पहिला कहिल्यै लिनुपरेको थिएन । अमेरिकाले दैनिक १. ८ अर्ब डलरभन्दा बढी ब्याज तिर्न खर्च गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ । यसले सरकारको आम्दानी घटेको र खर्च बढेको स्पष्ट देखाउँछ । ऋण कति पुग्यो ? अमेरिकाको ऋण ३६ ट्रिलियन डलर पार गरेको छ, जुन देशको जीडीपीको करीब १२५ प्रतिशत हो । २००० मा अमेरिकामा ५.७ ट्रिलियन डलर ऋण थियो, जुन अहिले ३४.२ ट्रिलियन डलर पुगेको छ । २०१० मा यो १२.३ ट्रिलियन डलर र २०२० मा २३.२ ट्रिलियन डलर थियो । यूएस कांग्रेसको बजट दस्तावेजहरूअनुसार अर्को दशकसम्म देशको ऋण ५४ ट्रिलियन डलर पुग्ने अनुमान छ । अर्थतन्त्र ध्वस्त हुनसक्ने अमेरिकाको अर्थतन्त्र र राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि यति धेरै ऋण राम्रो कुरा नभएको विज्ञहरू बताउँछन् । अबको केही वर्षमा अमेरिकाको ऋण-जीडीपी अनुपात २०० प्रतिशत पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ । अर्थात् देशको ऋण अर्थतन्त्रको दोब्बर पुग्नेछ । यदि यस्तो भयो भने ऋण चुक्ता हुनेबित्तिकै अमेरिकाको अर्थतन्त्र ध्वस्त हुनेछ । जसका कारण सरकारले अनुसन्धान तथा विकास, पूर्वाधार र शिक्षामा कूल खर्चभन्दा ब्याज तिर्न बढी खर्च गर्नुपर्नेछ । देशको अर्थतन्त्र राम्रो अवस्थामा रहेका बेला ऋण बढ्नु चिन्ताको विषय हो । सामान्यतया अर्थतन्त्र कमजोर हुँदा सरकारले आर्थिक वृद्धि बढाउन खर्च बढाउँछ । बढ्दो ऋणका कारण रिपब्लिकन र डेमोक्र्याट दुवै पार्टीबीच प्रायः विवाद हुन्छ । तर सत्य यो हो कि दुवै पार्टीको कार्यकालमा देशको ऋण बढेको छ । यसको असर देशको क्रेडिट रेटिङमा पनि देखिन थालेको छ । गत वर्ष अगस्टमा फिचले अमेरिकाको सार्वभौम ऋणको रेटिङ ‘डबल ए प्लस’ (एए +) बाट घटाएर ‘त्रिपल ए’ (एएए) गरेको थियो । मुडीजले पनि अमेरिकाको एएए कटौती गर्न सक्ने चेतावनी दिएको थियो । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
बम विस्फोटको बीच जन्मेका पीटरफी, अहिले विश्वकै ठूलो अनलाइन ब्रोकरेज कम्पनीका साहु
काठमाडौं । थोमस पीटरफी विश्वकै सबैभन्दा ठूलो अनलाइन ब्रोकरेज कम्पनी इन्टरएक्टिभ ब्रोकर्सका संस्थापक हुन् । यस वर्ष उनको सम्पत्तिमा ८.०२ अर्ब डलरको वृद्धि भएको छ र उनी ६१.२ अर्ब डलरको कुल सम्पत्तिसहित विश्वकै धनी व्यक्तिहरूको सूचीमा २३औं स्थानमा छन् । आज हामी थोमस पीटरफीको अद्भूत यात्राबारे विस्तृत रूपमा चर्चा गर्नेछौं । हंगेरीमा जन्म पीटरफीको जन्म सन् १९४४ मा दोस्रो विश्वयुद्धको दौरान हंगेरीको राजधानी बुडापेस्टमा भएको थियो । १९६५ मा उनी अमेरिका सरे । त्यतिबेला उनीसँग पैसा थिएन र उनी अंग्रेजी बोल्न पनि जान्दैनथिए । तर पनि उनले संसारकै पहिलो अटोमेटेड मार्केट मेकिङ फर्म बनाए, जसले स्टक, अप्सन र फ्युचर्स मार्केटमा क्रान्ति ल्यायो । प्रारम्भिक संघर्षः इन्जिनियरिङ फर्ममा काम १९६५ मा उनले हंगेरी छोडे, जुन त्यतिबेला सोभियत संघको नियन्त्रणमा थियो । सोभियत सेनाले १९५६ को हंगेरी विद्रोह दबाएपछि देशलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको थियो । अमेरिका पुगेपछि पीटरफीले न्यूयोर्कको एक इन्जिनियरिङ कम्पनीमा काम गर्न थाले । उनले कम्प्युटर प्रोग्रामिङ सिक्न थाले किनकि उनलाई अंग्रेजी सिक्नुभन्दा कम्प्युटर सिक्न सजिलो लाग्यो । वाल स्ट्रिटमा उनको पहिलो अनुभव अरानयी एसोसिएट्स कम्पनीमा कम्प्युटर कन्सल्टेन्टको रूपमा भएको थियो । आफ्नो व्यवसायको सुरुवात १९७७ मा पीटरफीले आफ्नै व्यापार सुरु गर्ने निर्णय गरे । अमेरिकन स्टक एक्सचेन्जमा अप्सन ट्रेडिङको लागि सिट किनेर उनले काम सुरु गरे । १९८२ मा उनले ‘टिम्बर हिल’ नामक मार्केट मेकिङ कम्पनी स्थापना गरे, जहाँ उनले ह्यान्ड-हेल्ड कम्प्युटरको प्रयोग गरेर स्टक ट्रेडिङ ट्र्याक र क्याल्कुलेट गर्न थाले । यो प्रणाली उनैले विकास गरेका थिए र पछि अन्य बजारहरूमा पनि विस्तार गरे । इन्टरएक्टिभ ब्रोकर्सको स्थापना १९९५ मा पीटरफीले इन्टरएक्टिभ ब्रोकर्सको सुरुवात गरे, जसले व्यक्तिगत लगानीकर्ताहरूलाई इलेक्ट्रोनिक ट्रेडिङ सेवा दिन्थ्यो । २००७ मा उनले यो कम्पनीलाई सार्वजनिक (पब्लिक) बनाए । हाल उनी फ्लोरिडाको पाम बीचमा बस्छन् र उनको कम्पनीको मुख्यालय ग्रीनबीच, कनेक्टिकटमा छ । उनको सम्पत्तिको ठूलो हिस्सा इन्टरएक्टिभ ब्रोकर्स ग्रुपबाट आउँछ । डोनाल्ड ट्रम्पसँग निकटता २०१६ मा पीटरफीले डोनाल्ड ट्रम्पको चुनावी अभियानमा एक लाख डलरको योगदान गरेका थिए । उनी अमेरिकाको राजनीतिक परिदृश्यमा पनि प्रभावशाली व्यक्ति मानिन्छन् ।
१५ वर्षभन्दा पुराना सवारी साधनलाई दिल्ली सरकारले इन्धन नदिने
काठमाडौं । भारतको दिल्ली राज्यको नयाँ सरकारले १५ वर्षभन्दा पुराना सवारी साधनहरूलाई अप्रिल १ देखि इन्धन नदिने बताएको छ । दिल्लीका वातावरणमन्त्री मन्जिन्दर सिंह सिरसाले त्यस्ता सवारी साधनहरू पहिचान गर्न र दिल्लीमा उनीहरूको प्रवेशमा प्रतिवन्ध लगाउन चाँडै नै अधिकारीहरूको टोली गठन गरिने बताए । होटल, व्यावसायिक परिसर र कार्यालयहरू सहित बहुतले भवनहरूमा वायु प्रदुषण नियन्त्रण गर्न एन्टी–स्मग गनहरू जडान गर्नुपर्ने बताए । दिल्लीमा वायु प्रदुषण बढ्दो समस्याका रुपमा रहेको छ । नोभेम्बर २०२४ मा दिल्लीले ७९५ को वायु गुणस्तर सूचकांक दर्ता गरेको छ ।
