विश्व

काठमाडौं । टेस्लाले बिहीबारदेखि साउदी अरेबियामा कार बेच्न सुरु गरेको छ । यो देशको राजधानी रियाद र पवित्र सहर मक्का जोड्ने ९०० किलोमिटर लामो पूर्व-पश्चिम राजमार्गमा एउटा पनि चार्जिङ स्टेशन छैन । टेलिमेट्री विश्लेषक साम अबुएल्सामिदका अनुसार गत वर्ष साउदी अरेबियामा जम्मा २ हजारवटा मात्र इलेक्ट्रिक कार बिक्री भएका थिए, जुन संख्या टेस्लाले सामान्य दिनमा बिहानदेखि बेलुकासम्म बेच्ने कारभन्दा पनि कम हो । तर साउदी अरेबियासँग विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) को लागि ठूलो योजना छ, जुन टेस्लाले हालसम्म उपयोग गर्न सकेको छैन । यसको एउटा कारण टेस्लाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) एलन मस्क र साउदीको शक्तिशाली पब्लिक इन्भेस्टमेन्ट फण्ड (पीआईएफ) बीच सन् २०१८ देखि चलिरहेको विवाद हो । तर नयाँ राजनीतिक परिस्थितिले मस्कलाई त्यो सम्बन्ध सुधार्ने अवसर दिएको छ । रियाद र मस्कबीचको सम्बन्ध त्यसबेलादेखि सुधारिएको देखिन्छ, जब मस्कले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको चुनाव अभियानमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाए र त्यसपछि उनको प्रशासनको उच्च पदमा पुगे । राष्ट्रपति ट्रम्प केही हप्ताभित्रै साउदी अरेबियाको पहिलो विदेशी भ्रमणमा आउन लागेका छन्, यो साउदीका लागि एउटा ठूलो उपलब्धी मानिँदैछ । उनले जनवरीमा साउदीलाई अमेरिकी अर्थतन्त्रमा चार वर्षभित्र १ ट्रिलियन डलर लगानी गर्न आग्रह गरेका थिए, जसमा सैन्य खरिद पनि समावेश छ । 'धेरै व्यवसायीहरू ट्रम्पको खाडी भ्रमणअघि आफ्नो कम्पनीलाई कसरी पोजिसन गर्ने भन्नेबारे सोंचिरहेका छन्,’ वाशिङ्टनस्थित अरब गल्फ स्टेट्स इन्स्टिच्युटका वरिष्ठ अध्येता रोबर्ट मोगिएल्निकीले भने । 'म अनुमान गर्छु, टेस्ला ट्रम्पको भ्रमणअघि साउदी बजारमा आफ्नो झण्डा गाड्न चाहन्छ र त्यसपछि त्यसको फाइदा लिन खोज्नेछ,’ उनले थपे । छुट्दै अवसर मस्कलाई अहिले ऊर्जा र प्रेरणाको खाँचो छ । टेस्लाको पहिलो त्रैमासिक बिक्रीमा यस महिनाको सुरुमा १३ प्रतिशत गिरावट आएको छ, जुन लगभग तीन वर्षयताकै सबैभन्दा कमजोर प्रदर्शन हो । यसको कारण मस्कको राजनीतिक धारणाप्रति असन्तुष्टि, बढ्दो प्रतिस्पर्धा र मोडेल वाईको ढिलाइ हुन् । तर विशेषगरी पीआईएफका प्रमुख यासिर अल–रुमाय्यानसँगको सार्वजनिक विवादपछि मस्कले साउदीमा अझै काम गर्न बाँकी छ ।  यो विवाद २०१८ मा मस्कले 'टेस्लालाई निजीकरण गर्न लगानी सुरक्षित भएको छ’ भनेर ट्वीट गरेपछि सुरु भयो । त्यो भनाइपछि वास्तविकता नदेखिएपछि लगानीकर्ताहरूले मुद्दा हालेका थिए । त्यस क्रममा मस्क र रुमाय्यानबीचका तनावपूर्ण म्यासेजहरू सार्वजनिक भएका थिए । त्यसपछि मस्कले साउदीको भिजन २०३० अन्तर्गत विविधीकरणको लागि गरिएको अर्बौं डलरको ईभी लगानी अवसर गुमाए । पीडब्ल्यूसीको २०२४ को रिपोर्टअनुसार साउदीले ईभी विकासका लागि करिब ३९ अर्ब डलर लगानी गरिरहेको छ । टेस्लाको साउदी डेब्यु चिनियाँ कम्पनी बीवाईडीको भन्दा ढिलो भयो, जसले मे २०२४ मा नै रियादमा आफ्नो शोरुम खोलेको थियो । यस्ता छन् चुनौती साउदी अरेबियामा टेस्ला आएसँगै उसले अब केही ठूला चुनौतीहरू सामना गर्नुपर्नेछ- यद्यपि मस्कको राजनीतिविरुद्ध युरोप र अमेरिकाजस्तो प्रदर्शन यहाँ नहोला। चुनौतीमा मुख्यतः चार्जिङ स्टेशनको अभाव र गर्मी पर्छ । गर्मी त कहिलेकाहीँ ५० डिग्री सेल्सियस (१२२ डिग्री फरेनहाइट) सम्म पुग्छ, जसले ईभी ब्याट्रीको द्रुत खपत गराउँछ । मतलब ब्याट्रीको चार्ज चाँडै सकिन्छ । २०२४ सम्म साउदीमा जम्मा १०१ वटा ईभी चार्जिङ स्टेशन छन्, जबकि छिमेकी दुबैमा मा २६१ वटा छन्, त्यो पनि साउदीको एक तिहाइ जनसंख्या भएको देश । अधिकांश स्टेशनहरू सहरहरूमा मात्र छन्, जसले गर्दा लामो दुरीको यात्रा गर्न कठिन हुन्छ । 'मलाई लाग्छ चार्जिङ नै सबैभन्दा ठूलो चिन्ता हो,’ साउदीका लागि बीवाईडीका महाप्रबन्धक कार्लोस मोन्टेनेग्रोले भने, 'यहाँका ड्राइभरहरूले अन्य देशको तुलनामा धेरै किलोमिटर चलाउँछन् ।’ उनका अनुसार साउदीमा बीवाईडीले बेच्ने झण्डै ७० प्रतिशत कारहरू हाइब्रिड हुन्छन्, शुद्ध ईभी होइनन् । बीवाईडीको शोरुममा कार हेर्दै गरेका साउदी नागरिक फाहद अब्दुलहमानले भने, 'म धेरै ड्राइभ गर्छु, मेरो वार्षिक औसत ५० हजार किलोमिटरभन्दा बढी छ । मलाई लाग्छ ईभी त्यसका लागि उपयुक्त हुँदैन ।’ भविष्यको तयारी रियादले ठूलो विकास योजना बनाएको छ, जसअनुसार सन् २०३० सम्म ईभीको ३० प्रतिशत अपनत्व पुर्‍याउने लक्ष्य छ । यसका लागि साउदी सरकारले इलेक्ट्रिक भेहिकल इन्फ्रास्ट्रक्चर कम्पनी गठन गरेको छ, जसले चार्जरहरूको संख्या ५ हजार पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको छ- जुन अहिलेको तुलनामा ५० गुणा बढी हो । 'साउदी अरेबियामा ईभीको अपनत्व चीनजस्ता अग्रणी देशको तुलनामा कम नै रहनेछ, तर आगामी वर्षहरूमा वृद्धिको सम्भावना भने देखिन्छ,’ मोर्निङस्टारका इक्विटी विश्लेषक सेथ गोल्डस्टिनले भने,' द्रूत चार्जरहरू बनाइँदै जाँदा र लामो रेन्जका किफायती ईभीहरू बजारमा आउँदा माग बढ्नेछ ।’

  काठमाडौं । अमेरिकी सेयर बजारमा बुधबार उच्च वृद्धि देखिएको छ । यसले प्रविधि कम्पनीहरूको सेयर रहने नासडक सूचकांकलाई १२.१६ प्रतिशतले बढायो । यो वृद्धिले अमेरिकी धनीहरूको सम्पत्तिमा पनि वृद्धि ल्याएको छ ।  शीर्ष १० धनीको नेट वर्थमा करिब १४० अर्ब डलरको वृद्धि भएको छ । इलेक्ट्रिक कार निर्माता कम्पनी टेस्लाको सेयर मूल्यमा २२.६९ प्रतिशतले उछाल आएको छ । यसबाट कम्पनीका सीईओ र संसारका सबैभन्दा धनी व्यक्ति एलन मस्कको नेटवर्थमा ३५.९ अर्ब डलरको वृद्धि भएको छ । ब्लूमबर्ग बिलियनेयर इन्डेक्स अनुसार मस्कको नेट वर्थ अहिले ३२६ अर्ब डलर पुगेको छ । यद्यपि यस वर्ष उनको सम्पत्तिमा १०७ अर्बको गिरावट आएको थियो । अमेजनको सेयर मूल्य ११.९८ प्रतिशतले बढेपछि कम्पनीका सह–संस्थापक जेफ बेजोसको नेटवर्थमा १८.५ अर्बको वृद्धि भएको छ। अब उनको नेटवर्थ २१० अर्ब पुगेको छ ।  संसारका धनीहरुको सूचीमा तेस्रो स्थानमा रहेका फेसबुकका मार्क जकरबर्गको नेटवर्थमा २५.८ अर्बको वृद्धि भएको छ । यस वृद्धिपछि उनको नेटवर्थ २०७ अर्ब पुगेको छ । वारेन बफेटको नेटवर्थमा ८.१२ अर्ब, ल्यारी एलिसनको १५.५ अर्ब, बिल गेट्सको ४.८१ अर्ब, ल्यारी पेजको ११.० अर्ब, स्टिभ बालमरको ११.२ अर्ब र सर्गेई ब्रिनको १०.२ अर्बको वृद्धि भएको छ । एआई चिप निर्माण गर्ने कम्पनी एनभिडियाको सेयर मूल्यमा १८.७२ प्रतिशतको वृद्धि भएपछि सीईओ जेन्सन हुआङको नेटवर्थमा १५.५ अर्बको वृद्धि भएको छ । माइकल डेलको नेटवर्थमा १० अर्ब र जिम, रब र एलिस वाल्टनको नेटवर्थमा ७ अर्बको वृद्धि भएको छ । यसैबीच, भारतीय सेयर बजारमा गिरावटका कारण मुकेश अम्बानी र गौतम अडानीको सम्पत्तिमा गिरावट आएको छ । अम्बानी ८४.१ अर्बको नेटवर्थसहित विश्वका धनीहरूको सूचीमा १७औं स्थानमा छन् भने अडानी ६९.९ अर्ब नेटवर्थसहित २१औं स्थानमा छन् ।  यस वर्ष विश्वका शीर्ष २० धनीमध्ये १७ जनाको नेटवर्थमा गिरावट आएको छ । सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने वारेन बफेट हुन्, जसले २० अर्ब कमाएका छन् । अस्थायी ट्यारिफ विश्राम : अमेरिका-चीन व्यापार युद्ध फेरि चर्किँदै  

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दर्जनौं देशहरूमाथि लगाएका भारी शुल्कहरूलाई रोक्ने घोषणा गरे । जसले बिहीबार संसारभरका क्षतिग्रस्त सेयर बजारहरूलाई उकालो लाग्न बाध्य पार्‍यो, यद्यपि उनले चीनसँगको व्यापार युद्धलाई भने अझ चर्काए । ट्रम्पले नयाँ ट्यारिफहरू ९० दिनका लागि स्थगित गरेका हुन् ।  बुधबार ट्रम्पले लिएका यो यु-टर्न जुन नयाँ उच्च ट्यारिफहरू अधिकांश व्यापार साझेदारहरूमा लागू भएको २४ घण्टा नपुग्दै आएको थियो । ट्रम्पको ट्यारिफले संसारभरको सेयर बजारमा प्रतिकूल असर गरेको थियो, जसले ट्रम्पको ध्यान तानेको देखियो । 'मलाई लाग्यो मान्छेहरू अलिकति लाइनबाट बाहिर गइरहेका थिए, यिनले उत्साहमा नियन्त्रण गुमाउँदै थिए,’ ट्रम्पले घोषणा पछि पत्रकारहरूलाई भने  यो समाचारसँगै अमेरिकी सेयर सूचकांकहरू माथि गए, बेन्चमार्क एसएन्ड ५००  सूचकांक ९.५ प्रतिशतले बढेर बन्द भयो र राहतको लहर बिहीबार एसियाली सेयर बजारमा पनि देखियो, जहाँ जापानको निक्केई सूचकांक ८ प्रतिशतले उचालियो । तेलको मूल्य पनि करिब १ प्रतिशले घट्यो । जनवरीमा ह्वाइट हाउस फर्किएपछि ट्रम्पले बारम्बार विभिन्न व्यापार साझेदारहरूमाथि दण्डात्मक कदमको धम्की दिएका छन्, तर तीमध्ये केही अन्तिम क्षणमा फिर्ता पनि गरेका छन् । यो 'कहिले हुन्छ, कहिले हुँदैन’ शैलीले विश्व नेताहरूलाई अलमलमा पारेको छ र व्यवसायिक कार्यकारीहरूलाई डराएको छ । अमेरिकी कोषाध्यक्ष स्कट बेसेन्टले भने कि यो पछि हट्ने योजना पहिलेदेखि नै थियो, जसको उद्देश्य देशहरूलाई वार्ताको टेबलमा ल्याउनु थियो । तर ट्रम्पले अप्रिल २ पछि बजारमा देखिएको त्रासको अवस्थाले उनको सोचमा परिवर्तन गरेको बताएका छन् । आफ्नो नीतिहरू कहिल्यै नबदलिने भनेर दिनौंसम्म जोड दिँदै आए पनि उनले बुधबार पत्रकारहरूलाई भने, ’लचिलो हुनुपर्छ ।’ तर उनले चीनमाथि दबाव यथावत् राखे- जुन विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र हो र अमेरिकी आयातको दोस्रो ठूलो आपूर्तिकर्ता । ट्रम्पले चिनियाँ आयातमा ट्यारिफ तुरुन्तै बढाएर १२५ प्रतिशत पु¥याए, जुन बुधबार लागु भएको १०४ प्रतिशत स्तरभन्दा उच्च हो । अमेजनमा सामान बेच्ने चिनियाँ कम्पनीहरू अमेरिकी बजार छाड्ने तयारीमा अमेजनमा उत्पादनहरू बेच्ने चिनियाँ कम्पनीहरू अमेरिका बजारमा मूल्य वृद्धि गर्ने वा बजार नै छाड्ने तयारीमा छन्, चीनको सबैभन्दा ठूलो ई-कमर्स संघका प्रमुखले भनेका छन् । यो निर्णय ट्यारिफको 'अभूतपूर्व झट्का' पछि आएको हो । बिहीबार अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले अन्य देशहरूमा लगाइएको ट्यारिफ फिर्ता लिए पनि चीनसँगको व्यापार युद्ध अझ चर्किएको छ । बुधबार चीनले अमेरिकाबाट आउने आयातमा ८४ प्रतिशत ट्यारिफ लगाएको थियो, ट्रम्पको अघिल्लो ट्यारिफ आक्रमणको जवाफस्वरूप । चीनले बारम्बार विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रबीचको यो व्यापार युद्धमा 'अन्तसम्म लड्ने' घोषणा गर्दै आएको छ । 'अहिले अमेरिका र चीन 'ब्रिंकम्यानसिप' को शक्ति खेलमा छन्,’ आईएनजीका  विश्वबजार प्रमुख क्रिस टर्नरले भने । बेइजिङले तनावको जवाफस्वरूप युरोपियन युनियन र मलेसियासँग व्यापार सुदृढीकरणका लागि छलफल गरेको जनाएको छ । यद्यपि अष्ट्रेलियाले भने चीनको प्रस्ताव अस्वीकार गरेको छ- चीन अष्ट्रेलियाको प्रमुख व्यापार साझेदार हो । 'हामी संसारमा भइरहेको कुनै पनि प्रतिस्पर्धामा चीनसँग हातेमालो गर्ने छैनौं,’ अष्ट्रेलियाका उपप्रधानमन्त्री रिचार्ड मार्लेसले स्काई न्यूजसँग भने । राज्य समर्थनको आशाले बिहीबार चिनियाँ सेयर बजारलाई केही स्थिरता दिएको देखिए पनि चिनियाँ मुद्रा युआन भने २००८ को वैश्विक आर्थिक संकटपछिकै सबैभन्दा कमजोर स्तरमा झरेको छ । ‘चीनलाई उक्साए’ अन्य देशहरूमा लगाइएको ट्यारिफबारे ट्रम्पको निर्णय पूर्ण रूपमा उल्टिएको भने होइन । ह्वाइट हाउसका अनुसार सबै अमेरिकी आयातमा १० प्रतिशतको ब्लान्केट ड्युटी यथावत रहनेछ । नयाँ घोषणाअनुसार कार, स्टील र एलुमिनियममा पहिले लागू गरिएको ट्यारिफहरूमा कुनै असर परेको छैन । ९० दिने रोक क्यानडा र मेक्सिकोका सामानहरूमा लागू हुने छैन किनभने यदि उनीहरूले यूएसएमसीएको उत्पत्ति नियमअनुसार सामान नपठाएमा ती सामानहरू अझै २५ प्रतिशत फेन्टानिल-सम्बन्धित ट्यारिफमा पर्ने छन् । यी ट्यारिफ तत्कालका लागि यथावत् रहनेछ तर यूएसएमसीए-अनुरूप सामानहरूलाई अनिश्चितकालीन छुट दिइएको छ । ट्रम्पका ट्यारिफले केहि दिनसम्मको बजार गिरावट निम्त्यायो, जसले वैश्विक सेयर बजारबाट ट्रिलियन डलरहरू गायब गर्‍यो र अमेरिकी ट्रेजरी बन्डहरू र डलरमा समेत दबाब पार्‍यो- यी सबै विश्व वित्तीय प्रणालीका मेरुदण्ड हुन् । क्यानडा र जापानले आवश्यक परेमा स्थायित्व दिन आफूहरू तयार रहेको बताएका छन्- जुन कार्य सामान्यतया संकटको समयमा अमेरिका स्वयंले गर्छ । विश्लेषकहरू भन्छन् कि सेयर मूल्यमा आएको अचानक वृद्धि पूरै क्षति मेटाउन पर्याप्त नहुन सक्छ । सर्वेक्षणहरूका अनुसार ट्यारिफको प्रभावको डरले व्यापार लगानी र उपभोग खर्चमा गिरावट आएको छ ।  एक सर्वेक्षण अनुसार चारमध्ये तीनजना अमेरिकीले आगामी महिनाहरूमा मूल्य वृद्धि हुने अपेक्षा गरेका छन् । गोल्डम्यान स्याक्सले ट्रम्पको पछिल्लो कदमपछि मन्दीको सम्भावना ६५ प्रतिशतबाट घटाएर ४५ प्रतिशतमा ल्याएको छ, यद्यपि बाँकी ट्यारिफहरूले अझै पनि कुल ट्यारिफ दर १५% ले बढाउने देखिएको छ । कोषाध्यक्ष स्कट बेसेन्टले बजारको हलचललाई बेवास्ता गर्दै भने, 'ट्रम्पको अचानक निर्णयले ती देशहरूलाई पुरस्कार दिएको हो जसले प्रतिकार नगर्नु ट्रम्पको सल्लाह सुने ।’  'ट्रम्पले वार्ता गर्न बढी दबाब सिर्जना गर्न ट्यारिफ प्रयोग गरेका हुन् । यही उहाँको रणनीति थियो । र तपाईं भन्न सक्नुहुन्छ कि उहाँले चीनलाई नराम्रो स्थितिमा उक्साउनुभयो,’ उनले थपे । बेसेन्ट देश-देश अनुसारका वार्तामा मुख्य व्यक्ति हुन्, जसले आर्थिक विषय मात्र होइन, विदेशी सहायता र सैन्य सहयोगको विषय पनि सम्हाल्नेछन् । ट्रम्पले जापान र दक्षिण कोरियाका नेतासँग कुरा गरिसकेका छन् र भियतनामबाट आएको एक प्रतिनिधिमण्डलले बुधबार अमेरिकी अधिकारीहरूसँग व्यापारबारे छलफल गरेको ह्वाइट हाउसले जनाएको छ । ७५ भन्दा बढी देशले सम्पर्क गरेकाले वार्ता कति समय लाग्छ भन्ने प्रश्नमा बेसेन्टले केही खुलाएनन् । ट्रम्पले भने, 'चीनसँग समाधान सम्भव छ । चीन सम्झौता गर्न चाहन्छ । तर कसरी गर्ने भन्ने थाहा छैन उनीहरूलाई ।’ तर अधिकारीहरूले अन्य देशसँगको वार्तालाई प्राथमिकता दिने बताएका छन् ।