समाज : साहित्य

काठमाडाैं । आर्थिक पत्रकार गजेन्द्र बुढाथोकीको पुस्तक ‘अर्थतन्त्रमा कोरोना कहर’(इ-बुक संस्करण)मा सार्वजनिक भएको छ । बुढाथोकीको यो तेस्रो पुस्तक हो । यसअघि बुढाथोकीको आर्थिक उदारीकरणको २० वर्ष र समाकालीन नेपाली अर्थतन्त्र विषयक २ पुस्तक सार्वजनिक भइसकेका छन् । सरल नेपाली भाषामा सकेसम्म कम आर्थिक शब्दावली प्रयोग गरेर नेपालको अर्थ-सामाजिक क्षेत्रमा कोरोना भाइरस महामारीले पारेको प्रभावहरूबारे अध्ययन सहायक सामग्रीका रूपमा यो पुस्तक तयार पारिएको हो । गत २०१९ को डिसेम्बर महिनामा चीनको वुहान सहरबाट देखापरेको नव कोरोना भाइरस (कोभिड-१९)ले विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा निकै गहिरो प्रभाव पारेको छ । अन्तर्रराष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ), विश्व बैंक, ओइसीडी, सीपीआरलगायतका विश्व आर्थिक संस्थाहरूले यसले पार्ने असरका विषयमा आफ्ना प्रक्षेपण वा अनुमानहरूमा समेत समय-समयमा परिवर्तन गर्दै लगेका छन् । नेपाली अर्थतन्त्रमा कस्तो र कति गहिरो प्रभाव पर्छ भन्ने विषयमा अहिले नै यसै भन्न सकिने अवस्था छैन । फरक फरक आर्थिक संस्थाहरूले नेपालको अर्थतन्त्रमा पर्ने प्रभावबारे केही स्थितिपत्र, द्रूत अध्ययन मूल्यांकन र सर्वेहरू गरेका छन् । प्रायः ती अध्ययनहरू अंग्रेजी भाषामा तयार पारिएका र एकीकृत नहुँदा कोरोनाले अर्थ-सामाजिक क्षेत्रमा पार्ने प्रभावका विषयमा अहिले पनि एक किसिमको अन्योल नै छ । कोरोनाले पारेको असरका विषयमा राष्ट्रिय-अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूका प्रतिवेदनका आधारमा तयार पारिएका सामग्रीहरूबाट नेपालका कोरोना भाइरसले पारेको असरको प्रारम्भिक मूल्यांकनका लागि एकीकृत रूपमा पुस्तकाकार रुप दिइएको हो । यसले सबै अध्येतादेखि सर्वसाधारणका लागि समेत सन्दर्भ सामग्रीका रूपमा काम गर्ने र भविष्यमा कोरोनाका आर्थिक असरबारे अध्ययनपत्रहरू तयार गर्न सहयोगी हुने लेखकले विश्वास लिएका छन् । लेखक बुढाथोकी विगत २५ वर्षदेखि आर्थिक पत्रकारितामा संलग्न  रहेका छन् ।

लेखक गलतलाई यहाँ गलत भन्न पनि डराउनुपर्छ हेर यहाँ त मन पनि अरुका लागि पराउनुपर्छ ।। अन्याय, शोषण, भ्रष्टाचार, कुरीति व्याप्त छ सर्वत्र भन्नोस् न सरकार जगाउन अझै कति कराउनुपर्छ ।। जालझेल अनि हिंसाको राजनीति कहिलेसम्म होला ? देश समृद्ध बन्न अझै कति नागरिक हराउनुपर्छ ?? कर तिर्नकै लागि सरकार करकर गरिरहन्छ सधै आफू भोकै बसेर पनि उहाँको पेट भराउनुपर्छ ।। भेडाहरुलाई संसद् भवन छिराएर देश बन्दैन तिनलाई त भोकै राखेर जङ्गलमै चराउनुपर्छ ।।

मेरो सानु, मेरी परी, मेरो लागि सबैभन्दा ठूलो दिन २०६५ साउन १० गते, शुक्रबार थियो । जब तिम्रो आगमनले मेरो जीवनमा नौलो बिहानी लिएर आयो । म त्यो बेला विद्यार्थी थिए, त्यत्ति अनुभव थिएन । तर पनि समयले सबैकुरा सिकाई नै दियो, पहिलो पटक स्कुलमा अभिभावक भनेर पत्र आउँदा एक्दम नौलो लाग्यो । बाटो भरी एक्लै हासेको की म नि अब ठूलो भएँ भनेर, त्यो क्षण, समय मेरो लागि एक्दम हर्षको अनुभूति, सुखद पल थियो । त्यो सबै तिम्रो आगमनले हो छोरी , तिमी बिना म तँ कल्पना नि गर्न सक्थेन, मेरो पढाई थियो, तर तिमी मेरो आन्तरिक शक्ति थियो, धेरैले सानो बच्चालाई कसरी छाड्न सकेको पढ्न भन्दा नराम्रो लाग्थ्यो, तर अरुको वास्ता गरिन् । तिम्रो पहिलो शब्द आफ्नो लागी मा, सुने आफ्नो सबै पीडा कम भयो खै अरुले छोरा पाएमा ठूलो भोज भतेर गर्ने, शान भएको भान हुँदो होला, तर मेरो लागि सन्सारको सबै करोडौं छोरा भन्दा मेरो छोरी नै प्यारो लाग्यो । खै जति तिम्रो बारेमा लेखेनि कम हो, तिम्रो स्पर्श, स्नेह, माया, ममता, हेर्दा आफू धेरै भाग्यमानी भएको महशुस गरेको । म बिरामी हुँदा मलाई, पानी दिने, औषधि खाने एतिकै भन्दा नि खुसि लाग्थ्यो । सानैमा स्कुलमा राख्दा, चाँडै लिन जाँदा मेरो बाटो कुरेर आँखाबाट आँसु देखेँ, स्कुललो शिक्षकलाइ साेध्दा तँ तपाइँ आउने समय थाहा भएर रुन लगेको भन्दा छक्क पर्थे, कसरी म आउने बेला भयो भनेर थाहा पाको सोच्थे । तिम्रो पहिलो नृत्य थियो, जुन तँ लग्यो ताराले, मन तँ लग्यो मायाले,,, , त्यो बेला तिमी २ वर्ष की थियौ, म हतरिदै तिम्रो नृत्य हेर्न गए, तर तिमीले मलाई हेर्ने बितिकै रोयो, म लुकेर बसेको, पछि राम्रो लाग्यो कार्यक्रम । म तिम्रो हरेक पाइलामा सफलताको कामना गर्ना चहन्छु, हरेक पल खुसिमा बितोस, मेरो स्नेह्, माया सधैं तिम्रो लागी रहने नै छ, त्यो नि आज बाचा गर्न चाहन्छु । म मात्र होइन, नानु, तिम्रो डयाडि नि, तिमिलाइ अति माया गर्नु हुन्छ । तिम्रो उपहार मलाई सबैभन्दा बढी मन पर्छ, त्यो तिम्रो हातले बनाएको कार्ड, अनि मेरो जन्मदिन वा अरु कुनै बेलामा रूम सजाउने, मेरो लागी तिम्रो सर्प्राइज त्यो अत्ति नै मन पर्छ। म बिरामी हुँदा, स्याहार गरेको, सबै सम्झना छ । एकचोटि मेरो लागी आमाको बारेमा कविता वाचन गरेर दोस्रो भएको सब थाहा छ, तिमी जस्तो जति छोरी पाउन तँ जति तपस्या गरेँ नि कम छ, तिम्रो नाम सभ्यता जस्तै तिमी सभ्य छौ, सबैले तिम्रो उदाहरण दिदा आफू सार्है नै भागयमानि महशुस भान हुन्छ । कतिपयले कुरा सुनाउथे की छोरी भयो भनेर उनीहरू अभागी छन्, जसले त्यो अमूल्य रत्न जस्तो छोरीबाट टाढा छन्, मेरो तँ भाग्य नै ठूलो छ की म फेरी छोरीको आमा भए, तर अरुले जे जति सुनाए नि म वास्ता गरिन म तँ सन्तानला पो जन्म दिए ना की छोरा वा छोरी, मेरो लागी दुबै आँखाकी नानि, मुटु सबै यिनीहरू नै हुन । सभ्यता र सम्पदा मेरो बाँच्ने आधार हो, भविश्य हो, मेरो हरेक खुसी र दुखमा साथ दिने दुई पखेटा हुन् । सानु जब तिमी केही गल्ती गर्दा म एतिकै रिसाउँथे, त्यो बेला तिमी कान समातेर सोरी भनेर उथबस गर्दा म जति रिसाएनि एकछिनमा हरएर जान्थ्यो । हरेक पल, हरेक क्षण, तिम्रो पाइलाले सफलता पाओस् सप्तरङी रंग झै तिम्रो जिबनमा उमङ छाओस्, दुख तिम्रो छेउ आउनु अगाबै, मेरो सामना गरोस् । हरपल तिमी बिहानीको पहिलो किरण झै चम्कि रहौ तिम्रो जन्मदिनको अबसरमा मेरो माया र आशिष सधैं तिमीलाई आउने हरेक ऋतु , बसन्तले तिम्रो जीवन उज्यालो पारिरहोस्। मुटुमा अटुट माया र आशिश्, तिम्रो शिरमा रहिरहोस् । सधैं सधैं तिम्रो पाइला प्रगतिको शिखरमा लम्किरहोस् । यतिनै छ मेरो भाबना, जनमदिनको लाखौं लाख मेरो छोरीलाई शुभकामना, शुभकामना फेरी पनि शुभकामना तिम्रो मामु, डयाडि ।