नेपालमा कति पुगे विश्वविद्यालय, कसको स्थापना कहिले ?
काठमाडौं । नेपालमा सबैभन्दा पहिला खोलिएको विश्वविद्यालय त्रिभुवन विश्वविद्यालय हो । सो विश्वविद्यालयको स्थापना वि.सं. २०१६ सालमा भएको थियो । त्यसपछि लामो समयसम्म नेपालमा अन्य विश्वविद्यालयहरुको स्थापना भएन । वि.सं. २०४३ सालमा सरकारले नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयको स्थापना गर्यो । त्यसपछि, सरकारले २०४८ सालमा काठमाडौं विश्वविद्यालय, २०५१ मा पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय, २०५४ मा पोखरा विश्वविद्यालय, २०६१ मा लुम्बिनी विश्वविद्यालय र २०६७ सालमा मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय स्थापना गरेको थियो । त्यसैगरी, २०६७ सालमा नेपाल कृषि तथा वन विश्वविद्यालय, शुुदुरपश्चिम विश्वविद्यालय र मध्यपश्चिम विश्विद्यालयको स्थापना भएका थिए । २०७३ सालमा नेपाल खुला विश्वविद्यालय र २०७४ सालमा राजश्री जनक विश्वविद्यालय स्थापना भएका हुन् । संघीय सरकारकै पहलमा मदन भण्डारी विज्ञान तथा प्रविधि विश्वविद्यालय निर्माणको प्रकृयामा अगाडि बढेको छ भने नेपाल विश्वविद्यालयको ऐन निर्माण प्रकृया अगाडि बढेको छ । संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक व्यवस्था स्थापना भएसँगै प्रदेश सरकारहरुले पनि विश्वविद्यालयको स्थापना गर्न सक्ने व्यवस्था रहेको छ । सोही अनुसार अहिलेसम्म प्रदेश नम्बर १ सरकारले २०७६ सालमा मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालय, मधेस प्रदेशले २०७८ मा मधेस कृषि विश्वविद्यालय र २०७९ मा मधेस विश्विद्यालयको स्थापना गरेका छन् । त्यस्तै विश्वविद्यालयले मधेस विश्वविद्यालय, मधेस कृषि विश्वविद्यालय र गण्डकी प्रदेश सरकारले गण्डकी विश्वविद्यालयको स्थापना गरेका छन् । लुम्बिनी प्रदेश, कर्णाली प्रदेश र सुदुर पश्चिम सरकारले पनि प्रदेश विश्वविद्यालय सञ्चालनको लागि आवश्यक छलफल तथा तयारी गरिरहेका छन् । यसरी हेर्दा अहिलेसम्म नेपालमा १६ वटा विश्वविद्यालय सञ्चालनमा आइसकेका छन् भने संघीय सरकारको पहलमा थप २ वटा र प्रदेश सरकारको पहलमा थप ३ वटा विश्विद्यालय स्थापना गर्ने पहल भइरहेको छ । यदी सबै प्रदेश सरकारले एक–एक वटा विश्विद्यालय स्थापना गरे भने निकट भविष्यमा नेपालमा २१ विश्विद्यालय पुग्ने सम्भावना देखिएको छ ।
एनओसी आवेदन कसरी गर्ने, लिन जाँदा के–के कागजात लैजाने ?
काठमाडौं । नेपालीहरुले विदेशी शैक्षिक संस्थामा अध्ययन गर्न जाँदा विद्यार्थीले सम्बन्धित विश्वविद्यालय वा कलेजले तोकेको शुल्क बुझाउनुपर्ने हुन्छ । सटही सुविधा भएपनि अन्य मुलुकहरुमा नेपाली पैसा चल्दैन । त्यसैले विश्वविद्यालय वा कलेजलाई शुल्क भुक्तानी गर्नको लागि विद्यार्थीले सामान्यतया नेपाली रुपैयाँलाई अमेरिकी डलर वा सम्बन्धित देशमा चल्ने मुद्रामा सटही गर्नुपर्ने हुन्छ । विदेशमा उच्च शिक्षा अध्ययन गर्न जाँदा शिक्षा अध्ययन गर्न जाँदा विद्यार्थीले शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयको अनुमति लिनुपर्ने हुन्छ । अन्यथा विद्यार्थीले विदेशी विश्वविद्यालय वा कलेजलाई आवश्यक पर्ने शुल्क पठाउन सक्दैनन् । छात्रवृत्ति सम्बन्धी नियमावली, २०६० अनुसार नो अब्जेक्सन लेटर प्राप्त गरेको व्यक्तिले मात्रै मुद्रा सटही सुविधा लिन सक्नेछ । नो अब्जेक्सन लेटरका लागि कसरी आवेदन गर्ने ? विदेश पढ्न जान चाहने विद्यार्थीहरुले शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयबाट नो स्वीकृतिपत्र (नो अब्जेक्सन लेटर) लिनको लागि मन्त्रालयले डिजिटल रुपमा नै आवेदन गर्न सक्ने व्यवस्था मिलाएको छ । त्यसको लागि विद्यार्थीहरुले जततउकस्ररलयअ।mयभकत।नयख।लउर मा गएर आवेदन गर्नुपर्ने हुन्छ । noc.moest.gov.np मा गएर आवेदन गर्दा पहिला मोबाइल नम्बर दर्ता गर्नुपर्छ । त्यसपछि मोबाइल नम्बरमा ओटीपी नम्बर प्राप्त हुन्छ । प्राप्त गरेको ओटीपी नम्बरलाई भर्ने । ओटीपी नम्बर भरिसकेपछि पासवर्ड सेट गर्नुपर्ने हुन्छ । पासवर्ड सेट गरिसकेपछि इमेल भेरिफिकेसन गर्नुपर्ने हुन्छ । इमेल भेरिफिकेसन गर्न आफ्नो इमेल भर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसो गरिसकेपछि इमेलमा आएको टोकन नम्बरलाई फेरि ल्याएर भर्नुपर्ने हुन्छ । अनि त्यसपछि आफ्नो सम्पूर्ण विवरण भर्ने फारम आउँछ । सो फारममा आफ्नो नागरिकता र फोटो पनि अपलोड गर्नुपर्ने हुन्छ । सो प्रकृया पुरा भएपछि पासपोर्ट भर्ने र पासपोर्टको फोटो अपलोड गरी कन्फर्म गर्नुपर्ने हुन्छ । पासपोर्ट भरेर कन्फर्म गरिसकेपछि आफूले पढेको देश, अध्ययन गरेको तह, अब जाने देश, विश्वविद्यालय, विषय लगायतका विषयहरु भर्दै जानुपर्ने हुन्छ । त्यसपछि अन्तिममा स्वीकृतिलागि क्लिक गरिसकेपछि आवेदन सबमिटेड हुन्छ र तपाईंलाई एप्लिकेसन नम्बर प्राप्त हुन्छ । के–के कागजात सहित जाने पत्र लिन ? एनओसी पत्र लिन जाँदा विद्यार्थीले मन्त्रालयले तोकेको कागजात लिएर जानुपर्ने हुन्छ । त्यसको लागि विद्यार्थीले आफूले भरेको अनलाइन एप्लिकेसन फर्म, सक्कल नागरिकता र शैक्षिक प्रमाणपत्र, पहिले एनओसी लिएको भए त्यसको र बैंकको सक्कल प्रति २ थान, पहिले विदेशी मुद्रा सटही गरेको एनओसीको सक्कल प्रति र बैंकले प्रदान गरेको रिफन्डेबल स्टेटमेन्ट र पहिले लिएको एनओसी हराएको भएमा प्रहरी रिपोर्ट र बैंकले प्रमाणित गरेको स्टेटमेन्ट लैजानुपर्छ ।
शुक्लाफाँटा नगरपालिकामा एसइईका परीक्षार्थीका लागि निःशुल्क अतिरिक्त कक्षा
कञ्चनपुर । शुक्लाफाँटा नगरपालिकाले माध्यमिक शिक्षा परीक्षा एसइईलाई मध्यनजर गरी सामुदायिक विद्यालयमा निःशुल्क अतिरिक्त कक्षा सञ्चालन गरेको छ । नगरपालिका क्षेत्रमा रहेका माध्यमिक तहमा पढाइ हुने १३ सामुदायिक विद्यालयमा उक्त कक्षा सञ्चालन गरिएको हो । कमजोर विद्यार्थीका लागि अङ्गे्रजी, गणित र विज्ञान विषयको अतिरिक्त कक्षा सञ्चालन भइरहेको नगरपालिकाको शिक्षा शाखाका नायबसुव्बा दीपेन्द्र जोशीले बताए । उनका अनुसार न्यूनतम ३५ दिन अनिवार्य कक्षा सञ्चालनको व्यवस्था गरिएको र यसका लागि पाँच लाख रुपैयाँ परिचालन गरिएको छ । ‘अतिरिक्त कक्षा सञ्चालन गर्ने विद्यालयलाई प्रतिविद्यार्थी लागतका आधारमा निकासा दिने निर्णय गरेका छौँं’ प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत टिकेन्द्रराज भट्टले भने, ‘विद्यालयलाई विद्यार्थीको विषयगत हाजिरी र अध्यापन कार्यमा सम्लग्न शिक्षकको दैनिक उपस्थिति हाजिरी दुरुस्त राख्न भनेका छौँ ।’ अतिरिक्त कक्षाको शिक्षा समिति, शिक्षा शाखा र नगरपालिकाले नियमित अनुगमन गरिरहेका छन् । अतिरिक्त कक्षा सञ्चालन भएपछि एसइईमा सहभागी हुने विद्यार्थीलाई पठनपाठनमा सघाउ पुगेको छ । ‘गरिब परिवारका विद्यार्थीले ट्युसन पढन सक्ने अबस्था हुदैन’ शिक्षा समिति सदस्य शेरबहादुर साउदले भने, ‘त्यस्ता विद्यार्थीले अतिरिक्त कक्षामा सहभागी भएर नबुझेका विषयबस्तुसँगै एसइईमा सोधिने प्रश्नबारे शिक्षकलाई सोधेर सामाधान खोज्छन्, यसबाट राम्रो अङ्क ल्याउन मद्दत पुग्छ ।’ ‘एसइई दिने विद्यार्थीलाई अतिरिक्त कक्षामार्फत पढाइ हुन थालेपछि ट्युसन पढने झन्झटबाट विद्यार्थीले छुटकारा पाएका छन्,’ उनले बताए, ‘यसबाट विद्यार्थीले ट्युसन पढनु नपरेको र अभिभाकले ट्युसन पढाउनका लागि खर्च गर्नुपर्ने रकमसमेत जोगिएको छ ।’ रासस
